B. Traven

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

B. Traven, Bruno Traven (ur. w 1882? lub 1890?, zm. 26 marca 1969 w Meksyku?) – pseudonim pisarza tworzącego w języku niemieckim lub angielskim, którego prawdziwe imię i nazwisko, narodowość, data i miejsce urodzenia oraz szczegóły życiorysu nie są znane i są przedmiotem sporów literaturoznawców. Pewne jest jedynie to, że B. Traven przez większą część życia mieszkał w Meksyku, gdzie rozgrywa się też akcja większości jego powieści i opowiadań. Prawdziwa tożsamość B. Travena jest przedmiotem licznych hipotez, czasami fantastycznych. Badacze z reguły identyfikują go z aktorem teatralnym i anarchistą znanym jako Ret Marut, który żył w Niemczech na początku XX wieku i ok. 1924 miał wyjechać z Europy do Meksyku. Pojawiają się też domysły, że prawdziwe imię i nazwisko Travena brzmiało "Otto Feige" i że urodził się on w Świebodzinie. W biografiach B. Travena jest on też najczęściej utożsamiany z dwiema postaciami – Berickiem Travenem Torsvanem i Halem Crovesem, pojawiającymi się i działającymi w różnych okresach twórczości pisarza; osoby przedstawiające się jako Torsvan i Croves zawsze zaprzeczały jednak, że są Travenem i utrzymywały, że są tylko agentami Travena, reprezentującymi go wobec wydawców.

Atak na Pearl Harbor – japoński nalot w dniu 7 grudnia 1941 roku na amerykańskie bazy floty i lotnictwa na Hawajach, w tym najważniejszą bazę United States Navy na Pacyfiku w Pearl Harbor. Atak ten jest uważany za moment rozpoczęcia wojny na Pacyfiku.Narodowy socjalizm (niem. Nationalsozialismus), nazizm (skrót od Nationalsozialismus), czasem określany również jako hitleryzm (od nazwiska Adolfa Hitlera) – rasistowska, antykomunistyczna i antysemicka ideologia Niemieckiej Narodowosocjalistycznej Partii Robotników (NSDAP). Niemiecka skrajna odmiana faszyzmu, opierająca się na biologicznym rasizmie, w szczególności na antysemityzmie, czerpiąca z haseł zarówno nacjonalistycznych, jak i socjalnych, trudna do jednoznacznego uplasowania na klasycznej osi prawica-lewica. Ideologia państwowa w czasie sprawowania władzy w totalitarnych Niemczech przez NSDAP w latach 1933-1945.

B. Traven jest autorem dwunastu powieści, jednego reportażu i wielu opowiadań, w których tematyka sensacyjno-przygodowa łączy się z krytycznym stosunkiem do kapitalizmu, zdradzającym socjalistyczne, czy nawet anarchistyczne sympatie pisarza. Do najbardziej znanych dzieł pisarza należą powieści Das Totenschiff (pol. Statek śmierci) z 1926 i Der Schatz der Sierra Madre (pol. Skarb Sierra Madre) z 1927, w 1948 sfilmowany przez Johna Hustona, oraz tzw. cykl "mahoniowy" (hiszp. Caoba) – grupa sześciu powieści z lat 1930–1939 (m.in. Der Karren, wydany po polsku w 1931 w dwóch tomach pt. W jarzmie, a w 1956 jako La carreta; oraz Trozas), których akcja rozgrywa się wśród meksykańskich Indian tuż przed i w czasie rewolucji meksykańskiej na początku XX wieku. Powieści i opowiadania B. Travena zyskały popularność już w okresie międzywojennym i zachowały ją po wojnie, były tłumaczone na wiele języków, w tym polski, do końca lat 70. B. Traven pozostawał jednym z najchętniej czytanych autorów literatury popularnej języka niemieckiego. W Polsce autor, którego książki wydawano pod imieniem i nazwiskiem Bruno Traven, był bardzo popularny w okresie międzywojennym i częściowo tuż po wojnie, od początku lat 60. jest w dużej mierze zapomniany.

Bawarska Republika Rad (niem. Bayerische Räterepublik lub też Münchner Räterepublik) – to powołana w drodze rewolucji 13 kwietnia 1919 republika socjalistyczna na terenie Bawarii. Komisarzem oświaty i nauczania publicznego został anarchista Gustav Landauer (zabity po upadku Republiki). Po krótkim okresie istnienia i funkcjonowania, 3 maja 1919 armia niemiecka wkroczyła do stolicy Bawarii, Monachium, i zakończyła istnienie republiki. Aż do 1943 roku w Moskwie działał rząd Bawarskiej Republiki Rad, rozwiązał go Józef Stalin mając w planach utworzenie przyszłej NRD.Aztekowie, Mexikowie – najsilniejszy w prekolumbijskim Meksyku naród indiański, posługujący się językiem nahuatl z rodziny uto-azteckiej. W momencie konkwisty przewodzili najsilniejszej federacji państw na obszarze Mezoameryki.

Twórczość[ | edytuj kod]

Powieści[ | edytuj kod]

Dziennik "Vorwärts", w którym zadebiutował B. Traven (strona tytułowa pierwszego numeru gazety z 1876

Nikomu wcześniej nieznany pisarz o pseudonimie B. Traven pojawił się nagle na niemieckiej scenie literackiej w 1925 r., kiedy berliński dziennik "Vorwärts", organ niemieckiej partii socjalistycznej, 28 lutego 1925 opublikował na swoich łamach jego pierwsze tak sygnowane opowiadanie. W tym samym roku, w czerwcu i lipcu, w gazecie opublikowano, również w odcinkach, pierwszą powieść Travena: Die Baumwollpflücker (pol. Zbieracze bawełny). Rozszerzone wydanie książkowe powieści ukazało się w 1926 r. nakładem berlińskiego wydawnictwa Buchmeister, należącego do lewicującego, powiązanego ze związkami zawodowymi klubu książki Büchergilde Gutenberg. Tytuł pierwszego wydania książkowego brzmiał Der Wobbly, co oznacza dosłownie "rozrabiakę", "mąciciela" – takim mianem potocznie określano członków anarchosyndykalistycznego związku zawodowego Industrial Workers of the World; w późniejszych wydaniach powrócono do pierwotnego tytułu Die Baumwollpflücker (pol. Zbieracze bawełny), zaś przedwojenne polskie wydanie nosiło tytuł Bawełna i krew. W książce tej Traven po raz pierwszy wprowadził postać Geralda Galesa (w innych utworach pisarza nazwisko bohatera brzmi również Gale, względnie Gerard Gales), amerykańskiego marynarza, który w Meksyku poszukuje pracy w różnych zawodach, obracając się w często podejrzanych środowiskach i jest świadkiem kapitalistycznego wyzysku – na przekór temu nie tracąc jednak woli walki i dążenia do czerpania radości z życia.

Ambrose Gwinett Bierce (ur. 24 czerwca 1842, zm. w grudniu 1913 lub na początku 1914 roku prawdopodobnie w Meksyku) – dziennikarz, satyryk i nowelista amerykański, uczestnik wojny secesyjnej; także aforzysta i filozof sceptyk.Adolfo López Mateos (ur. 26 maja 1910, zm. 22 września 1969) – prezydent Meksyku w latach 1958-1964. Jego kadencja charakteryzowała się przyśpieszonym rozwojem gospodarczym kraju oraz kontynuacją reformy rolnej.

W tym samym roku 1926 klub książki Büchergilde Gutenberg, który do 1939 był główną oficyną publikującą książki B. Travena, wydał jego drugą powieść – Das Totenschiff, przed wojną wydany po polsku jako Okręt śmierci, po wojnie, w 1958, przetłumaczony na nowo z hiszpańskiego jako Statek śmierci. Głównym bohaterem powieści znowu był Gerald Gale, marynarz, który po utracie dokumentów, w praktyce stracił też tożsamość, prawo do normalnego życia i ojczyzny i na skutek tego został zmuszony pracować w ekstremalnie trudnych warunkach jako pomocnik palacza na "statku śmierci", pływającym w podejrzanych rejsach po wodach Europy i Afryki. Powieść, według autora napisana pierwotnie w języku angielskim i dopiero potem przetłumaczona przez niego na język niemiecki, jest oskarżeniem chciwości kapitalistycznych pracodawców i biurokratyzmu urzędników, którzy co rusz deportują Gale'a z krajów, w których usiłuje znaleźć schronienie. W świetle prób ustaleń biografów Statek śmierci można też traktować jako powieść z elementami autobiograficznymi. Przyjmując, że B. Traven jest tożsamy z rewolucjonistą Retem Marutem, widać wyraźne paralele pomiędzy losami Gale'a a losami samego pisarza, pozbawionego ojczyzny, który być może również był zmuszony do pracy w kotłowni parowca podczas rejsu z Europy do Meksyku.

Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo (ang. United Kingdom), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Na wyspie tej znajduje się jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem – Irlandią. Poza nią, Wielka Brytania otoczona jest przez Ocean Atlantycki na zachodzie i północy, Morze Północne na wschodzie, kanał La Manche na południu i Morze Irlandzkie na zachodzie.Chiapas – stan położony w południowej części Meksyku. Chiapas graniczy na zachodzie ze stanami Veracruz oraz Oaxaca, na północy z Tabasco, na wschodzie z Gwatemalą. Południową granicę wyznacza wybrzeże Oceanu Spokojnego.
Humphrey Bogart w filmie Skarb Sierra Madre (kadr ze zwiastuna filmu)

Najbardziej znaną, obok Statku śmierci, powieścią Travena był wydany w 1927 Der Schatz der Sierra Madre (pol. Skarb Sierra Madre, przedwojenne, niewznawiane po wojnie, polskie wydanie nosiło tytuł Skarb w Sierra Madre). Akcja książki znowu jest osadzona w Meksyku, a jej bohaterami autor uczynił grupę amerykańskich ryzykantów – poszukiwaczy przygód i złota w tym kraju. W 1948 książka została zekranizowana pod tym samym tytułem (Skarb Sierra Madre) przez hollywoodzkiego reżysera Johna Hustona. Film, w których w rolach głównych wystąpili Humphrey Bogart i Walter Huston, odniósł duży sukces kasowy, w 1949 zdobył też trzy Oscary.

Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.Zwiastun – zapowiedź wydarzenia, oznaka, prognostyk, omen. Także osoba przynosząca nowiny, wieści o czymś, co ma nastąpić.

Postać Geralda Galesa powróciła w kolejnej powieści Travena – Die Brücke im Dschungel (pol. Most w dżungli, wydany w Polsce również w latach 30., po wojnie niewznawiany), opublikowanej w odcinkach w "Vorwärts" w 1927, a w poszerzonej wersji w formie książkowej w 1929. W powieści tej Traven po raz pierwszy szczegółowo zajął się kwestią Indian żyjących w Meksyku i różnicami pomiędzy kulturą chrześcijańską a indiańską w Ameryce Łacińskiej; problemy te zdominowały jego późniejszy cykl Caoba.

Bank Meksyku (hiszp. Banco de México, BdeM, Banxico; ang. Bank of Mexico) – bank centralny Meksyku z siedzibą główną w stolicy kraju. Został założony po Rewolucji Mekykańskiej w 1925 roku. Od stycznia 2010 roku wolą senatu Meksyku prezesem banku jest Agustín CarstensWilhelm II (ur. 27 stycznia 1859 w Poczdamie, zm. 4 czerwca 1941 w Doorn w Holandii) – ostatni niemiecki cesarz i król Prus, przedstawiciel dynastii Hohenzollernów.

W 1929 B. Traven opublikował swoje największe objętościowo dzieło – Die Weiße Rose (pol. Biała róża, wydana w Polsce przed wojną, po wojnie niewznawiana) – epicką opowieść, opartą na rzeczywistej historii pozbawienia indiańskich właścicieli ziemi, którą odebrała im amerykańska firma naftowa. Według niektórych źródeł tytuł książki miał stać się inspiracją dla nazwy działającej w Monachium antynazistowskiej organizacji studenckiej Biała Róża, której członkowie zostali straceni w 1943.

Hollywood – dzielnica miasta Los Angeles w Stanach Zjednoczonych i najważniejszy ośrodek amerykańskiej kinematografii. Słowo Hollywood jest używane jako skrótowa, popularna nazwa dla amerykańskiego przemysłu filmowo-telewizyjnego.John Marcellus Huston (ur. 5 sierpnia 1906 w Nevada, zm. 28 sierpnia 1987 w Middletown) – amerykański reżyser, scenarzysta i aktor. Laureat Oscara. Syn Waltera i ojciec Anjeliki.
Meksykańscy Indianie – litografia z XIX w.

Lata 30. to przede wszystkim okres, w którym Traven napisał i wydał tzw. cykl "mahoniowy" (znany też jako Caoba – od hiszp. "mahoń"), grupę sześciu powieści, na które złożyły się Der Karren (wydawany też pod tytułem Die Carreta, 1931,), Regierung (pol. Rząd, 1931), Der Marsch ins Reich der Caoba (pol. Marsz do królestwa mahoniu, 1933), Die Troza (Trozas, 1936), Die Rebellion der Gehenkten (pol. Bunt powieszonych, 1936) i Ein General kommt aus dem Dschungel (pol. Generał wychodzi z dżungli, tłumaczenie szwedzkie ukazało się w 1939, oryginał niemiecki został wydany w 1940). Na język polski przetłumaczono tylko dwie części tego cyklu: Der Karren, opublikowany najpierw przed II wojną światową w 1934 w tłumaczeniu Leo Belmonta w dwóch tomach pod wspólnym tytułem W jarzmie, wznowiony w 1949 również w dwóch tomach, ale z osobnym tytułem drugiego tomu: W jarzmie i Jarmark świętego Caralampio, a w 1956 przetłumaczony na nowo przez Teresę Jętkiewicz jako La carreta; oraz Trozas (od hiszp. troza – kłoda mahoniu), wydany w 1959. Powieści te opisują życie meksykańskich Indian w stanie Chiapas na początku XX wieku, zmuszanych do pracy w nieludzkich warunkach przy wyrębie drewna mahoniowego w obozach pracy (hiszp. monterías) w dżungli, co doprowadza ich w końcu do buntu i wybuchu rewolucji meksykańskiej.

Biblioteka Narodowa Korei – biblioteka narodowa Korei Południowej znajdująca się w Seulu. Powstała w 1945 roku. Jej zbiory liczą ponad 11 milionów woluminów (2018), w tym ponad milion zagranicznych książek. Mahoń – drewno otrzymywane z różnych gatunków i rodzajów drzew. Mahoń amerykański pozyskuje się z mahoniowca (Swietenia), natomiast mahoń afrykański (tzw. zamahoń) z grusz afrykańskich (Mimusops).

Po stworzeniu cyklu "mahoniowego" B. Traven praktycznie zamilkł jako twórca większych form literackich, wydając jedynie opowiadania, m.in. w 1950 napisane najpierw po angielsku dłuższe opowiadanie – baśń meksykańską pt. Macario (w języku polskim opublikowane w tomie Nocny gość w 1972), które w 1953 zostało uznane przez dziennik "The New York Times" najlepszym opowiadaniem roku. Ostatnią powieścią Travena, wydaną w 1960, była Aslan Norval, historia amerykańskiej milionerki, zamężnej ze starzejącym się przedsiębiorcą a jednocześnie zakochanej w młodym mężczyźnie, która jako alternatywę dla zbrojeń atomowych i programów eksploracji kosmosu zamierza zbudować kanał biegnący przez całe Stany Zjednoczone. Całkowicie odmienne od pozostałej twórczości pisarza tematyka i język powieści sprawiły, że przez długi czas była ona odrzucana przez wydawców, którzy powątpiewali w prawdziwość autorstwa Travena, powieść była też oskarżana o "pornografię" i "trywialność". Książka została przyjęta dopiero gruntownej redakcji stylistycznej dokonanej przez Johannesa Schönherra, który dostosował jej język do stylu "travenowskiego". Wątpliwości dotyczące Aslan Norval utrzymują się do dzisiaj i jeszcze bardziej zaciemniają kwestię tożsamości pisarza i rzeczywistego autorstwa jego książek.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.Jack London, właśc. John Griffith Chaney (ur. 12 stycznia 1876 w San Francisco, zm. 22 listopada 1916 w Glen Ellen) – amerykański pisarz.

Inne utwory[ | edytuj kod]

Oprócz powyższych dwunastu powieści B. Traven napisał też dużo opowiadań, z których część do dzisiaj pozostaje w rękopisach. Poza wspomnianym Macario pisarz opracował np. indiańską legendę o stworzeniu słońca i księżyca (Sonnen-Schöpfung, po raz pierwszy wydaną w tłumaczeniu czeskim w 1934, w oryginale niemieckim opublikowaną w 1936). Pierwszy zbiór opowiadań pisarza pt. Der Busch (pol. Krzak) ukazał się w 1928 (w 1930 opublikowano jego drugie, poszerzone wydanie); od lat 40. wiele opowiadań i nowel ukazywało się też w czasopismach i antologiach w różnych językach. W języku polskim tom opowiadań B. Travena ukazał się w 1972 pt. Nocny gość.

Narodowy Uniwersytet Meksykański (hiszp. Universidad Nacional Autónoma de México), znany również jako U.N.A.M. lub UNAM, duży państwowy uniwersytet w Meksyku. Założony 22 września 1551, jako "Real y Pontificia Universidad de México" i jest najstarszym uniwersytetem na kontynencie północnoamerykańskim i największym uniwersytetem w Ameryce Łacińskiej.Litewska Biblioteka Narodowa im. Martynasa Mažvydasa (lit. Lietuvos nacionalinė Martyno Mažvydo biblioteka) – litewska biblioteka narodowa założona w 1919 roku w Kownie, przeniesiona w 1963 roku i działająca do dziś w Wilnie.

Osobną pozycją w dorobku Travena jest Land des Frühlings (pol. Kraina wiosny) z 1928, reportażowa opowieść o meksykańskim stanie Chiapas, a w rzeczywistości przedstawienie lewicowych i anarchistycznych poglądów pisarza na współczesny mu świat. Książka, wydana przez wydawnictwo Travena Büchergilde Gutenberg, była ilustrowana fotografiami wykonanego przez samego pisarza.

Germanizm (od Germania – łacińska nazwa Niemiec) – wyraz, zwrot lub konstrukcja składniowa zapożyczona z języka niemieckiego (lub innych języków germańskich). Wyróżnia się germanizmy:Protagonista (z greckiego (πρωταγωνιστής) – główny aktor w teatrze starożytnej Grecji, najwybitniejszy aktor w teatrze, który prowadził dialog z chórem i innymi aktorami występującymi w sztuce. W teatrze późniejszych epok określano tym mianem osobę, wokół której toczy się akcja, która jest jej głównym motorem, a także której przemiana jest opisywana. Protagonista w tym ujęciu nie musi być osobą graną przez jakiegokolwiek aktora w dramacie. Protagonistą jest obecnie nazywany również odtwórca głównej roli w filmie lub główny bohater książki. Pojęcie jest stosowane również w odniesieniu do innych sytuacji pozateatralnych, np. do „sceny naszego życia”, na której:

Przesłanie utworów B. Travena[ | edytuj kod]

Aztekowie grający na bębnach. Ilustracja z Kodeksu Florentino z XVI w.

Dzieła B. Travena chyba najlepiej można określić jako "proletariackie powieści przygodowe". Opowiadają one o egzotycznych podróżach, awanturnikach wyjętych spod prawa i Indianach; wiele występujących w nich motywów można też spotkać np. w powieściach Karla Maya i Jacka Londona. W przeciwieństwie do większości przedstawicieli gatunku literatury przygodowej czy westernowej, książki Travena wyróżniają się jednak nie tylko bardzo szczegółową charakterystyką środowiska społecznego ich protagonistów, lecz również konsekwentnym przedstawianiem świata z perspektywy "uciśnionych i wyzyskiwanych". Bohaterowie Travena z reguły pochodzą z nizin społecznych, ze środowiska proletariackiego lub lumpenproletariackiego, są bardziej antybohaterami niż bohaterami, a pomimo to mają w sobie pierwotną siłę życia, która wciąż zmusza ich do walki. "Sprawiedliwy porządek" lub moralność chrześcijańska, widoczne w powieściach przygodowych innych autorów, np. Karla Maya, dla Travena i jego bohaterów nie mają żadnego znaczenia.

Skandynawia – region północnej Europy, obejmujący kraje: Szwecję, Norwegię oraz Danię. Obejmuje część z krajów nordyckich.Par excellence – francuskie wyrażenie znaczące po polsku w dosłownym tłumaczeniu „przez doskonałość”. Powszechnie galicyzm ten jest używany jako zwrot określający coś jako „w całym tego słowa znaczeniu” lub „w najwyższym stopniu”.

Zamiast tego w centrum akcji powieści z reguły znajduje się anarchistyczny pierwiastek buntu. Zawsze wynika on z bezpośredniego odrzucenia poniżających warunków życia bohatera i zawsze to sami uciśnieni doprowadzają do własnego wyzwolenia lub przynajmniej próbują tego dokonać. Przy tym w książkach Travena właściwie nie występują programy polityczne; najwyraźniejszym manifestem, jaki w ogóle pojawił się w jego utworach, jest być może ogólne, anarchistyczne żądanie "Tierra y Libertad" (pol. "Ziemi i wolności") w cyklu "mahoniowym". Zawodowi politycy, również ci występujący po stronie lewicy, z reguły są natomiast ukazywani w negatywnym świetle; jeśli w ogóle się o nich wspomina, grają role czarnych charakterów. Mimo to książki Travena są dziełami par excellence politycznymi. Chociaż autor nie oferuje żadnego programu pozytywnego, zawsze wskazuje na przyczynę cierpień swoich bohaterów. Źródłem tych cierpień, pozbawienia godności, nędzy i śmierci jest dla niego kapitalizm, w rozważaniach bohatera Statku śmierci spersonifikowany jako Cäsar Augustus Imperator. Tę krytykę kapitalizmu B. Traven uprawiał jednak bez nachalnego moralizatorstwa, lecz, ubierając swoje powieści w kostium literatury przygodowej lub z Dzikiego Zachodu, próbował z nią dotrzeć do mniej wykształconych warstw, przede wszystkim robotniczych.

Tages-Anzeiger - to szwajcarski dziennik o zasięgu krajowym. Siedziba mieści się w Zurychu. Codziennie sprzedawanych jest 195 tys. egzemplarzy, a czyta ją 550 tys. ludzi. Jest jednym z największych dzienników obok Neue Zürcher Zeitung i tabloidu Blick. Po raz pierwszy ukazał się 2 marca 1893 roku i miał 16 stron. Jest to gazeta centrolewicowa. Należy do Tamedia. W niedziele od 1970 roku do gazety dodawany jest Das Magazin, który zawiera głównie komentarze do wydarzeń z mijającego tygodnia. Redaktorami naczelnymi są Res Strehle i Markus Eisenhut.Dolar (dollar) to waluta wielu krajów świata. Dzieli się na 100 centów. Nazwa dolara - podobnie jak nazwa waluty Słowenii sprzed 1 stycznia 2007 - tolar, pochodzi od dawnej srebrnej monety – talara. Dolar został oficjalną jednostką monetarną USA w 1785 roku. Jednak zarówno samo słowo angielskie, jak i pieniądze o takiej nazwie istniały już wcześniej.

W swoim przedstawieniu ucisku i wyzysku Traven nie ograniczał się do krytyki kapitalizmu, w centrum jego zainteresowania znajdowały się raczej prześladowania na tle rasowym meksykańskich Indian. Motywy te, widoczne przede wszystkim w cyklu "mahoniowym" w latach 30. XX wieku były całkowitą nowością; większość lewicowych intelektualistów, pomimo swojego negatywnego stosunku do europejskiego i amerykańskiego "imperializmu", nie wiedziała, lub nie interesowała się prześladowaniami tubylców w Afryce, Azji czy Ameryce Południowej. Zasługą Travena jest zwrócenie uwagi na te kwestie, na długo przed ruchami antykolonialnymi i walką o równouprawnienie czarnej ludności w Stanach Zjednoczonych.

Hamburg (łac. Hammonia; dolnoniem. Hamborg [ˈhaˑmbɔːχ]), właściwie Wolne i Hanzeatyckie Miasto Hamburg (niem. Freie und Hansestadt Hamburg) – miasto w północnych Niemczech na prawach kraju związkowego niedaleko ujścia Łaby do Morza Północnego. Wolne miasto i zarazem związkowy kraj niemiecki (pow. 755 km², ludność 1,74 mln – drugie po Berlinie). Największy port morski kraju (75 mln ton przeładunku), wielki ośrodek przemysłowy (statki, elektrotechnika, przetwórstwo ropy, przemysł spożywczy) i finansowy. W 2011 roku miasto to otrzymało tytuł Europejskiej Stolicy Czystości.Powielacz – urządzenie do kopiowania dokumentów, używane od XIX wieku do końca lat osiemdziesiątych XX wieku. Obecnie wyparte już niemal całkowicie przez wygodniejsze urządzenia wykorzystujące skanery i drukarki laserowe, bądź przez kserokopiarki.


Podstrony: 1 [2] [3] [4]




Warto wiedzieć że... beta

Niemiecka Republika Demokratyczna (oficjalny skrót NRD; niem. Deutsche Demokratische Republik, DDR) – dawne państwo położone w Europie Środkowej powstałe 7 października 1949 na terenie byłej radzieckiej strefy okupacyjnej (niem. Sowjetische Besatzungszone in Deutschland, SBZ). Likwidacja NRD nastąpiła 3 października 1990, gdy powstałe w jej miejsce landy przystąpiły do RFN tworząc jednolite Niemcy.
Kaseta magnetofonowa (CC lub z ang. Compact Cassette – kaseta kompaktowa) to kaseta przeznaczona do magnetofonów kasetowych opracowana przez firmę Philips w 1963 roku. Służy również jako nośnik do przechowywania danych.
Erich Mühsam (ur. 6 kwietnia 1878 w Berlinie, zm. 10 lipca 1934 r. w obozie koncentracyjnym w Oranienburgu) – niemiecki działacz polityczny, anarchista, dziennikarz i pisarz.
Leon Piwiński (ur. 2 lutego 1889 w Rudzie; zm. 1 grudnia 1942 w Warszawie) - polski krytyk literacki i edytor. Uczęszczał do gimnazjum w Siedlcach. Naukę kontynuował w Warszawie. Jako krytyk debiutował w roku 1912 recenzją powieści Tadeusza Micińskiego Ksiądz. Po 1918 roku pracował w Ministerstwie Pracy i Opieki Społecznej jako urzędnik. Jako krytyk współpracował z wieloma czasopismami (m. in. z "Przeglądem Współczesnym", "Światem Książki"). W 1929 zrezygnował z pracy w biurze i zajął się twórczością krytyczną i edytorską. Współpracował z "Wiadomościami Literackimi", na łamach których opublikował około 70 artykułów i recenzji). Pracował w Polskim Radiu. W 1936 roku został redaktorem naczelnym "Pionu". W 1937 roku otrzymał Złoty Wawrzyn Polskiej Akademii Literatury. Od 1941 roku pracował w Miejskim Biurze Planowania Zarządu Miejskiego.
Nationalencyklopedin – największa, szwedzka encyklopedia współczesna. Jej stworzenie było możliwe dzięki kredytowi w wysokości 17 mln koron, którego udzielił rząd szwedzki w 1980 roku i który został spłacony w 1990. Drukowana wersja składa się z 20 tomów i zawiera 172 tys. haseł. Wersja internetowa zawiera 260 tys. haseł (stan z czerwca 2005). Inicjatorem projektu był rząd szwedzki, który rozpoczął negocjacje z różnymi wydawcami. Negocjacje zakończyły się w 1985, kiedy na wydawcę został wybrany Bra Böcker z Höganäs. Encyklopedia miała uwzględniać kwestie genderowe i związane z ochroną środowiska. Pierwszy tom ukazał się w 1989 roku, ostatni w 1996. Dodatkowo w roku 2000 ukazały się trzy dodatkowe tomy. Encyklopedię zamówiło 54 tys. osób. W 1997 roku ukazało się wydanie elektroniczne na CD, a w 2000 pojawiło się wydanie internetowe, które jest uzupełniane na bieżąco.
International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.
Biblioteka Narodowa Izraela (hebr. הספרייה הלאומית; dawniej: Żydowska Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka, hebr. בית הספרים הלאומי והאוניברסיטאי) – izraelska biblioteka narodowa w Jerozolimie.

Reklama