Azja Centralna (region fizycznogeograficzny)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Azja Centralna – wielki region fizycznogeograficzny wyróżniany w Azji na podstawie ogólnych cech środowiska przyrodniczego.

Zdzisław Czeppe (ur. 22 listopada 1917 w Limanowej, zm. 19 sierpnia 1991 w Tuchowie) – polski geograf, geomorfolog i polarnik, wykładowca akademicki, od 1978 profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, autor licznych prac naukowych – m.in. Geografia fizyczna części świata (1956, z J. Flisem i R. Mochnackim).Środowisko przyrodnicze (środowisko naturalne) – całokształt ożywionych i nieożywionych składników przyrody, ściśle ze sobą powiązanych, otaczających organizmy żywe. W jego ramach można wyróżnić następujące elementy:

Według Z. Czeppego, J. Flisa i R. Mochnackiego w skład Azji Centralnej wchodzą:

  • Nizina Turańska i Pogórze Kazachskie, z otaczającymi górami
  • Kotlina Dżungarska
  • Kotlina Kaszgarska
  • Wyżyna Tybetańska (z wyłączeniem Himalajów, zaliczonych do Indii)
  • Wyżyna Mongolska
  • Jan Mityk w swej Geografii fizycznej części świata z 1975 wydziela z Azji Centralnej Azję Środkowo-Zachodnią obejmującą Nizinę Turańską i Pogórze Kazachskie, a Himalaje włącza w skład Wyżyny Tybetańskiej.

    Azja (gr. Ἀσία Asía, łac. Asia) – część świata, razem z Europą tworząca Eurazję, największy kontynent na Ziemi. Z powodów historycznych i kulturowych sama Azja bywa również nazywana kontynentem (zob. alternatywne listy kontynentów).Uzbecka Socjalistyczna Republika Radziecka, Uzbekistan (ros. Узбекская Советская Социалистическая Республика, uzb. Ўзбекистон Совет Социалистик Республикаси) była jedną z republik ZSRR.

    Również Słownik geografii świata z 1977 wydziela z Azji Centralnej Azję Środkową, ale określa ją odnosząc się do granic politycznych, nie fizycznych: jako obszar sowieckich republik Turkmeńskiej, Uzbeckiej, Tadżyckiej, Kirgiskiej i niekiedy Kazachskiej.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Zdzisław Czeppe, Jan Flis, Rodion Mochnacki: Geografia fizyczna świata. Podręcznik dla studentów geografii uniwersytetów i wyższych szkół pedagogicznych, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1966, wyd. I, s. 315 i 316
    2. Jan Mityk: Geografia fizyczna części świata (zarys fizjograficzny), Państwowe Wydawnictwa Naukowe, Warszawa 1982, wyd. V, s.181 i n.
    3. Józef Szaflarski (red.): Słownik geografii świata. Tom I. A-M, Wiedza Powszechna, Warszawa 1977, wyd. II, s. 136

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Zdzisław Czeppe, Jan Flis, Rodion Mochnacki: Geografia fizyczna świata. Podręcznik dla studentów geografii uniwersytetów i wyższych szkół pedagogicznych, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1966, wyd. I
  • Jan Mityk: Geografia fizyczna części świata (zarys fizjograficzny), Państwowe Wydawnictwa Naukowe, Warszawa 1982, wyd. V
  • Józef Szaflarski (red.): Słownik geografii świata. Tom I. A-M, Wiedza Powszechna, Warszawa 1977, wyd. II
  • Kazachska Socjalistyczna Republika Radziecka, Kazachstan (ros. Казахская Советская Социалистическая Республика, kaz. Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы) - była drugą co do wielkości (po Rosyjskiej FSRR) i jednocześnie z najmniejszą gęstością zaludnienia republiką ZSRR. Utworzono ją w 1920 roku jako Kirgiską ASRR. W 1925 przemianowano ją na Kazachską ASRR, a w 1936 r. zmieniono jej status i jako Kazachską SRR włączono bezpośrednio w skład ZSRR.Kirgiska Socjalistyczna Republika Radziecka, Kirgizja (ros. Киргизская Советская Социалистическая Республика, kirg. Кыргыз Советтик Социалисттик Республикасы) – była republiką ZSRR w latach 1936-1991. Powstała z przekształcenia istniejącej od 1926 r. Kirgiskiej Autonomicznej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej, która z kolei została utworzona z powstałego w 1924 r. Kara-Kirgiskiego Obwodu Autonomicznego.




    Warto wiedzieć że... beta

    Wyżyna Mongolska – wyżyna w środkowej Azji na terytorium Mongolii i północnych Chin. Na wschodzie graniczy z Wielkim Chinganem, na południu z górami Qilian Shan, na zachodzie z kotlinami Kaszgarską i Dżungarską, a na północy z górami południowej Syberii. Jej powierzchnia wynosi około 3 mln km².
    Tadżycka Socjalistyczna Republika Radziecka, Tadżykistan (ros. Таджикская Советская Социалистическая Республика, tadż. Республикаи Советии Социалистии Тоҷикистон) była jedną z republik ZSRR.
    Nizina Turańska (ros. Туранская низменность – Turanskaja nizmiennost’) – rozległa nizina w zachodniej części Azji Środkowej.
    Regionalizacja fizycznogeograficzna - rodzaj regionalizacji polegający na wydzieleniu w przestrzeni pewnych obszarów - regionów fizycznogeograficznych, które wykazują pewien stopień wewnętrznej jedności wynikający z ich położenia geograficznego, historii rozwoju, charakteru współczesnych procesów geograficznych oraz wzajemnego powiązania poszczególnych elementów tworzących daną jednostkę.
    Wyżyna Tybetańska (chiń.: 青藏高原; pinyin: Qīngzàng Gāoyuán; tyb.: བོད་ས་མཐོ།, Wylie: bod sa mtho, ZWPY: Boi Gangto) – wyżyna w Azji Środkowej, w południowo-zachodnich Chinach (Tybetański Region Autonomiczny, Qinghai, częściowo Sinciang i Syczuan) i w niewielkiej części na zachodzie na spornym terytorium chińsko-indyjskim. Od północy otaczają ją góry Kunlun, Ałtyn-Tag i Qilian Shan, a od południa Himalaje. Od zachodu wyżynę ograniczają Pamir i Karakorum, od wschodu zaś pasma Hengduan Shan. Wyżyna zajmuje ok. 2,5 mln km² i wznosi się średnio na wysokość 4000–5000 m n.p.m., co czyni ją najwyżej położoną wyżyną na Ziemi.
    Kotlina Kaszgarska, Kotlina Tarymska (chiń.: 塔里木盆地; pinyin: Tǎlǐmù Péndì; ujg. تارىم ئويمانلىقى Tarim Oymanliqi) – kraina geograficzna w zachodniej części Chin. Powierzchnia ok. 1 mln km².
    Jan Flis (ur. 20 lipca 1912 w Nowym Sączu, zm. 9 grudnia 1993 w Krakowie) - polski geograf, specjalista z zakresu geografii ziem górskich i dydaktyki geografii.

    Reklama