Auksztota

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Herb Auksztoty
Regiony etnograficzne Litwy (Auksztota oznaczona kolorem brązowym)
Regiony etnograficzne Litwy w granicach Republiki Litewskiej

Auksztota (lit. Aukštaitija, dosł. kraj górny), Litwa właściwa, Litwa górna – kraina historyczna i region etnograficzny na Litwie, na Nizinie Środkowolitewskiej i Pojezierzu Wileńskim, w dorzeczu górnej i środkowej Wilii, nad Niewiażą, Świętą i Muszą; historyczny ośrodek ekspansji państwa litewskiego. Najważniejszym ośrodkiem miejskim Auksztoty jest współcześnie Poniewież.

Niewiaża (lit. Nevėžis) – szósta co do długości rzeka Litwy, jeden z głównych dopływów Niemna, będący historyczną granicą Żmudzi i Auksztoty. Długość 209 km (druga co do długości rzeka w całości na Litwie), powierzchnia zlewni - 6140 km². Uchodzi do niej około 70 dopływów, największymi z nich są:Polska Jagiellonów – esej historyczny Pawła Jasienicy wydany w 1963 w Warszawie przez Państwowy Instytut Wydawniczy.

Ze względu na położenie w dorzeczu górnego Niemna i w odróżnieniu od położonej w dorzeczu dolnego Niemna Żmudzi, Litwa właściwa nazywana jest przez historyków Litwą górną (lit. aukštas, wysoki).

Jeden z dwóch dialektów języka litewskiego nazywany jest dialektem auksztockim.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Ochmański J., Historia Litwy, Warszawa 1990, s. 43–48. ​ISBN 83-04-03107-8
  2. Brückner A., Starozytna Litwa..., V. Litwa właściwa, Olsztyn 1984, s. 67. ​ISBN 83-7002-163-8
  3. Jasienica P. Polska Jagiellonów, rozdz. Wschód, Warszawa 1963

Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Auxtota (w bierniku ''Auxtotę''), [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. V: Kutowa Wola – Malczyce, Warszawa 1884, s. 331.




  • Warto wiedzieć że... beta

    Jerzy Stanisław Ochmański (ur. 4 grudnia 1933 w Rudniku nad Sanem, zm. 15 czerwca 1996 w Poznaniu) – historyk, lituanista, badacz dziejów Wielkiego Księstwa Litewskiego oraz historii Rosji, badacz życiorysu Feliksa Dzierżyńskiego, uczeń Henryka Łowmiańskiego, od 1955 pracownik Instytutu Historii UAM (od 1965 docent, a od 1970 profesor), w latach 1969-1972 dziekan Wydziału Filozoficzno-Historycznego, 1972-1975 wicedyrektor Instytutu Historii, od 1968 kierownik Zakładu Historii Narodów ZSRR (od 1990 Zakładu Historii Europy Wschodniej). Od 1989 r. współzałożyciel i pierwszy prezes Fundacji Historycznej im. Profesora Henryka Łowmiańskiego.
    Kraina historyczna – region rozwijający się od setek lub tysięcy lat, obejmujący obszary powiązane wspólną historią i kulturą, niekiedy także więzami gospodarczymi. Bardzo często podział kraju na krainy historyczne staje się podstawą wydzielenia współczesnych jednostek podziału administracyjnego.
    Pojezierze Litewskie (842.7) – region geograficzny na pograniczu Litwy, Rosji, Białorusi i Polski (jej południowo-zachodni skraj, polska część Pojezierza Litewskiego nosi też nazwę Pojezierza Suwalskiego), stanowiący część Pojezierzy Wschodniobałtyckich. Pojezierze Litewskie wznosi się do 282 m n.p.m., występują tu liczne jeziora i rzeki, najdłuższa rzeka Niemen, pojezierze jest znacznie zalesione. Leży w całości w dorzeczu Niemna, polska część cechuje się największym w Polsce kontynentalizmem klimatu.
    Żmudź (łac. Samogitia, żmudz. Žemaitėjė, lit. Žemaitija) – jeden z pięciu regionów etnograficznych współczesnej Litwy, a także historyczna nazwa Dolnej Litwy. Dawna jednostka podziału terytorialnego (starostwo równoważne województwu) przedrozbiorowej Rzeczypospolitej Obojga Narodów, jako Księstwo Żmudzkie należące do Wielkiego Księstwa Litewskiego. Od 1918 r. część Republiki litewskiej.
    Aleksander Brückner (ur. 29 stycznia 1856 w Brzeżanach, zm. 24 maja 1939 w Berlinie) – polski profesor, filolog i slawista, historyk literatury i kultury polskiej.
    Musza (lit. Mūša, łot. Mūsa) – rzeka w północnej części Litwy i na Łotwie. Długość - 164 km, powierzchnia zlewni - 5318 km².
    Święta (lit. Šventoji) – rzeka na Litwie, prawy dopływ Wilii. Uchodzi do niej w Janowie. Długość Świętej wynosi 246 km i jest to najdłuższa rzeka płynąca w całości po terytorium Litwy. Powierzchnia zlewni wynosi 6,9 tys. km².

    Reklama