Auctoritas

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Auctoritas – słowo łacińskie i źródłosłów polskiego słowa „autorytet”. W starożytnym Rzymie, auctoritas odnosiło się do stopnia ogólnego poważania, jaki dana osoba posiadała w rzymskim społeczeństwie. A w konsekwencji jej siłę przebicia, wpływy i możliwość gromadzenia poparcia wokół czyjejś woli.

Zasiedzenie – sposób nabycia określonego prawa wskutek upływu czasu, jedna z instytucji dawności. Funkcją zasiedzenia jest uzgodnienie stanu prawnego i stanu posiadania, instytucją prawną, która może działać przeciwstawnie do zasiedzenia, jest tzw. rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych. Swoistym odstępstwem prawnym są obydwa te uregulowania.Princeps (l.mn. principes) – łaciński termin oznaczający „ten, który zajmuje pierwsze miejsce, pierwszy”, używany w różnych okresach historycznych w odniesieniu do sprawujących władzę.

Pochodzenie i etymologia[ | edytuj kod]

Według francuskiego lingwisty Émile Benveniste, auctor (od którego pochodzi także polskie „autor”) wywodzi się od łacińskiego augeō („powiększać”, „ zwiększać”, „mnożyć”). Auctor to is qui auget – ten kto zwiększa moc czynu, bądź poprawia prawną sytuację osoby.

Autorytet (łac. auctoritas - powaga, znaczenie) – pojęcie mające kilka odmiennych, choć nakładających się często znaczeń.Potestas - w prawie publicznym antycznego Rzymu był to termin określający władzę niższą (cywilną) od imperium. W czasach republiki potestas posiadali niżsi urzędnicy rzymscy: edylowie, trybuni ludowi (tribunicia potestas).

Auctor w znaczeniu „autor”, pochodzi od auctor jako założyciel, lub „plantator-hodowca”. Podobnie, auctoritas odnosi się do prawowitego posiadania, opartego na tym, że ktoś „wyprodukował”, lub wytworzył przedmiot własności, o której mowa – raczej w znaczeniu: „ufundował”, czy „nabył”, niż „zrobił”. To auctoritas będzie się – na przykład – przeciwstawiało zasiedzeniu nieprawnie zdobytej lub porzuconej własności.

Władza – możliwość wywierania przez jednostkę bądź grupę rzeczywistego wpływu na istotne okoliczności życia przez ukierunkowywanie własnego postępowania (władza nad sobą - indywidualna) lub postępowania innych osób (władza nad innymi - społeczna). Władza społeczna jest zdolnością ukierunkowywania zachowań innych ludzi niezależnie od tego, czy jest to zgodne z ich interesem i wolą. Tam, gdzie przeważa zgodność interesów i woli współzależnych osobników, zbędne są stosunki władcze.Etymologia, źródłosłów – dział językoznawstwa badający pochodzenie wyrazów, zmiany ich znaczenia i formy w miarę upływu czasu. Jednocześnie wyraz ten oznacza objaśnienie pochodzenia konkretnego wyrazu i jego znaczenia.

W sferze prywatnej, osoby znajdujące się pod kuratelą (opieką) – takie jak kobiety i nieletni – były zobowiązane zwracać się o pozwolenie ich „kuratorów” („opiekunów”) przy pewnych działaniach. Tak auctoritas charakteryzuje będącego auctor: pater familias „autoryzuje” – to znaczy, zatwierdza i uprawomocnia – małżeństwo syna. W ten sposób, auctoritas może działać jako rodzaj „biernej porady”, jak i – na przykład – uczonego autorytetu.

Christian Matthias Theodor Mommsen (ur. 30 listopada 1817 w Garding, zm. 1 listopada 1903 w Charlottenburgu) – historyk, poeta oraz prawnik niemiecki, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 1902.Marcus Tullius Cicero (ur. 3 stycznia 106 p.n.e., zm. 7 grudnia 43 p.n.e.) – mówca rzymski, popularyzator filozofii greckiej, polityk, słynny ze stłumienia spisku Katyliny. Stronnik optymatów. Zamordowany wraz z bratem Kwintusem na polecenie Marka Antoniusza, który zemścił się w ten sposób za wygłoszone przeciw niemu Filipiki.


Podstrony: 1 [2] [3]




Warto wiedzieć że... beta

Lucjusz Sergiusz Katylina, łac. Lucius Sergius Catilina (ur. 109 p.n.e. zm. 62 p.n.e.) – rzymski polityk i awanturnik.
Starożytny Rzym – cywilizacja rozwijająca się w basenie Morza Śródziemnego i części Europy. Jej kolebką było miasto Rzym leżące w Italii, które w pewnym momencie swoich dziejów rozpoczęło ekspansję, rozszerzając swoje panowanie na znaczne obszary i wchłaniając m.in. kulturę starożytnej Grecji. Cywilizacja rzymska, nazywana też niekiedy grecko-rzymską, razem z pochodzącą z Bliskiego Wschodu religią – chrześcijaństwem, stworzyła podstawy późniejszej cywilizacji europejskiej. Miasto Rzym zaczęło kształtować się w VIII wieku p.n.e., natomiast kres stworzonego przez nie państwa nastąpił formalnie w 1453 roku n.e. (wraz z upadkiem Konstantynopola i tym samym Cesarstwa bizantyńskiego), choć dosyć często jako koniec starożytnego Rzymu przyjmuje się rok 476 n.e., w którym upadło Cesarstwo zachodniorzymskie.
Posiadanie – instytucja prawa rzeczowego oznaczająca stan faktyczny, polegający na władaniu określoną rzeczą przez posiadacza. Stan ten pozostaje pod ochroną prawa, jak również niesie za sobą szereg skutków o zróżnicowanym charakterze prawnym. Może się wiązać z przysługującym posiadaczowi tytułem prawnym do rzeczy.
Autor - osoba, która stworzyła dzieło (utwór w rozumieniu prawa autorskiego). W znaczeniu potocznym twórca dzieła pisanego. Oprócz autora wyróżnia się również współautorów w sensie osób, jakie przyczyniły się do stworzenia utworu (współtworzyły utwór), a także twórców wykonawców, jakim przysługują prawa pokrewne.
Witold Ludwik Wołodkiewicz (ur. 23 października 1929 w Warszawie) – polski prawnik, specjalista w zakresie prawa rzymskiego, znawca kultury antycznej, adwokat.
Émile Benveniste (ur. 27 maja 1902 w Aleppo w Syrii, zm. 3 października 1976 w Paryżu) – francuski lingwista, autor prac z zakresu gramatyki porównawczej języków indoeuropejskich i lingwistyki ogólnej.
Senat rzymski łac. Senatus (od senex, starzec – dosłownie rada starszych) – jedna z najważniejszych i najtrwalszych instytucji politycznych starożytnego Rzymu, przechodząca na przestrzeni wieków liczne przemiany. Zgodnie z tradycją senat został ustanowiony przez Romulusa w 753 p.n.e., jego największe znaczenie przypadło na czasy republiki, a zanik na początek VII wieku n.e.

Reklama