Atlas (publikacja)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Pierwszy nowoczesny atlas Orteliusa

Atlas – zbiór map różnotematycznych, swoim odwzorowaniem obejmujący określony obszar Ziemi i zazwyczaj wydany w postaci książkowej, jednolicie opracowanym (przy użyciu konsekwentnie zastosowanych odwzorowań kartograficznych, jednolitych metod prezentacji, czcionek (fontów) i barw). Od końca XX wieku atlasy mogą ukazywać się także w postaci elektronicznej (np. atlasy na CD-ROM-ach, atlasy internetowe). Atlas często oprócz map zawiera także tabele statystyczne, wykresy, fotografie i ilustracje.

Sfera niebieska (firmament, sklepienie niebieskie) – abstrakcyjna sfera o nieokreślonym promieniu otaczająca obserwatora znajdującego się na Ziemi, utożsamiana z widzianym przez niego niebem. Dawniej wierzono, że sfera niebieska jest rzeczywistą kopułą, dziś wiadomo, że jest to tylko złudzenie optyczne, a sformułowanie to jest używane jedynie w zwrotach językowych, jak np.:Barwa – wrażenie psychiczne wywoływane w mózgu ludzi i zwierząt, gdy oko odbiera promieniowanie elektromagnetyczne z zakresu światła. Główny wpływ na to wrażenie ma skład widmowy promieniowania świetlnego, w drugiej kolejności ilość energii świetlnej, jednak niebagatelny udział w odbiorze danej barwy ma również obecność innych barw w polu widzenia obserwatora, oraz jego cechy osobnicze, jak zdrowie, samopoczucie, nastrój, a nawet doświadczenie i wiedza w posługiwaniu się zmysłem wzroku.

Nazwa[ | edytuj kod]

Nazwa atlas nawiązuje do mitologicznej postaci Atlasa, który dźwigał na swoich barkach sferę niebieską – jego wyobrażenie było często umieszczane na stronach tytułowych atlasów. Użycie tego terminu sięga XVI wieku, gdy pojawił się w tytule dzieła Merkatora Atlas Sive Cosmographicae (Atlas albo Opisanie Świata) z lat 1585-1595. Najwcześniejszy atlas to Geografia Ptolemeusza, pochodzący z około 150 r. n.e. Za pierwszy nowoczesny atlas można uznać wydany 20 maja 1570 Theatrum Orbis Terrarum Orteliusa.

Abraham Ortelius (ur. 2 kwietnia 1527 w Antwerpii, zm. 28 czerwca 1598 w Antwerpii) – flamandzki geograf, kartograf, historyk i wydawca map. Pochodził z Niderlandów. W 1570 w Antwerpii wydał pierwszy usystematyzowany zbiór map świata Theatrum Orbis Terrarum. Atlas ten zawierał również mapę Polski. Do 1612 r. wydano około 45 edycji tego dzieła. W kolejnych wydaniach mapy w atlasie były aktualizowane i poprawiane. Wydawnictwo to ukazało się w kilku językach na świecie.Theatrum Orbis Terrarum (Teatr świata) – pierwszy nowożytny atlas świata, wydany w Antwerpii 20 maja 1570 roku; jego autorem jest kartograf Abraham Ortelius.

Z czasem pojęcie atlas znacznie się rozszerzyło i dziś pod tym pojęciem rozumiemy szereg różnych wydawnictw nie tylko geograficznych. Atlas ptaków, roślin itp. zawiera ilustracje pozwalające w miarę szybko rozpoznać poszczególne gatunki. Atlas encefalograficzny pokazuje encefalogramy prawidłowe i towarzyszące różnym schorzeniom z podaniem takiego układu elektrod który ilustrowaną wadę wykaże. Ważną rolę odgrywają atlasy anatomiczne pozwalające ukazać wygląd zdrowych i patologicznych przekrojów ciała. Coraz większego znaczenia nabierają atlasy nieba oraz atlasy Księżyca (selenograficzne).

Księżyc (łac. Luna, gr. Σελήνη Selḗnē; pol. fraz. „Srebrny Glob”, „srebrny glob”; pol. przest. gw. poet. „miesiąc”; pol. przest. poet. „luna”) – jedyny naturalny satelita Ziemi (nie licząc tzw. księżyców Kordylewskiego, które są obiektami pyłowymi i przez niektórych badaczy uważane za obiekty przejściowe). Jest piątym co do wielkości księżycem w Układzie Słonecznym. Przeciętna odległość od środka Ziemi do środka Księżyca to 384 403 km, co stanowi mniej więcej trzydziestokrotność średnicy ziemskiej. Średnica Księżyca wynosi 3474 km, nieco więcej niż 1/4 średnicy Ziemi. Oznacza to, że objętość Księżyca wynosi około 1/50 objętości kuli ziemskiej. Przyspieszenie grawitacyjne na jego powierzchni jest blisko 6 razy słabsze niż na Ziemi. Księżyc wykonuje pełny obieg wokół Ziemi w ciągu 27,3 dnia (tzw. miesiąc syderyczny), a okresowe zmiany w geometrii układu Ziemia-Księżyc-Słońce powodują występowanie powtarzających się w cyklu 29,5-dniowym (tzw. miesiąc synodyczny) faz Księżyca.Klaudiusz Ptolemeusz, Ptolemeusz Klaudiusz lub po prostu Ptolemeusz (łac. Claudius Ptolemaeus, stgr. Κλαύδιος Πτολεμαῖος Klaudios Ptolemaios; ur. ok. 100, zm. ok. 168) – astronom, matematyk i geograf greckiego pochodzenia. Urodzony w Tebaidzie, kształcił się i działał w Aleksandrii należącej wówczas do Imperium rzymskiego około II wieku n.e.


Podstrony: 1 [2] [3]




Warto wiedzieć że... beta

Atlas historyczny - zbiór map o tematyce historycznej. Przedstawiają one zazwyczaj historyczne podziały polityczne świata, zmiany terytorialne państw, obrazują przebieg wojen i bitew.
Miasto (od prasłow. „местьце", „mě́sto"–„miejsce”) – historycznie ukształtowana jednostka osadnicza charakteryzująca się dużą intensywnością zabudowy, małą ilością terenów rolniczych, ludnością pracującą poza rolnictwem (w przemyśle lub w usługach) prowadzącą specyficzny miejski styl życia.
Geografia (Γεωγραφικὴ Ὑφήγησις, Geographike hyphegesis – wstęp do kreślenia map) – obok Almagestu (μαθηματική σύνταξις – Mathematike syntaksis) i Tetrabiblos (Τετράβιβλος – Czworoksiąg) jedno z najważniejszych dzieł greckiego matematyka, astronoma i geografa Klaudiusza Ptolemeusza. Jest kompendium współczesnej autorowi wiedzy geograficznej i kartograficznej doby imperium rzymskiego w II wieku n.e.
<|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>
Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.
Atlas geograficzny ilustrowany Królestwa Polskiego – atlas geograficzny wydany w Warszawie w latach 1903–1907 przez Józefa Michała Bazewicza; rejestrował toponimy z obszaru Królestwa Polskiego; wielokrotnie wznawiany, stanowi cenne źródło wiadomości geograficznych, historycznych i gospodarczych.
Części świata – największe jednostki umownego podziału lądowej powierzchni kuli ziemskiej. Poszczególne części świata obejmują umownie kontynenty (lub części kontynentów) z przyległymi wyspami, zarówno leżącymi na cokołach kontynentalnych (czyli należącymi do kontynentu), jak i poza nimi (nie należącymi do kontynentu) oraz należącymi do kontynentów morzami szelfowymi (szelf kontynentalny jest częścią kontynentu).

Reklama