Asyryjczycy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Flaga Narodowa

Asyryjczycy, Asyro-chaldejczycy (arm. ܥܡܐ ܐܬܘܪܝܐ/ܣܘܪܝܝܐ) − naród semicki zamieszkujący północny Irak, Iran, południową Turcję i Syrię. Asyryjczycy są uważani za jeden z rdzennych narodów na Bliskim Wschodzie. Za ich ojczyznę uważa się tereny położone wokół Tygrysu i Eufratu.

Iran (pers. ايران – Irān), (dawniej znany powszechnie na Zachodzie jako Persja) pełna nazwa: Islamska Republika Iranu (pers. جمهوری اسلامی ايران – Dżomhuri-je Eslāmi-je Irān) – państwo na Bliskim Wschodzie, leżące nad Morzem Kaspijskim, Zatoką Perską i Zatoką Omańską.Ludobójstwo Greków Pontyjskich – termin przyjęty przez współczesnych uczonych zajmujących się ludobójstwem na kampanię przemocy zapoczątkowaną przez rząd Imperium Osmańskiego wobec ludności greckiej w okresie I wojny światowej (1914–1918) i krótko po niej (1918–1923).

Zamieszkanie[ | edytuj kod]

Obecny obszar zamieszkiwany przez Asyryjczyków

Nawiązują do tradycji starożytnej Asyrii oraz Chaldei i uważają się za spadkobierców tych państw. Posługują się językiem aramejskim i jego dialektami, używanymi na terenie Międzyrzecza przed podbojem arabskim. Są też jednym z najstarszych narodów, które przyjęły chrześcijaństwo, nastąpiło to w II wieku n.e. Obecnie zamieszkują przede wszystkim równinę Niniwy, położoną wzdłuż rzek Tygrys, Chabur i Wielki Zab, i stanowią tam ponad 80% ludności. Istnieje nieskonkretyzowany plan, aby utworzyć tam jednostkę administracyjną w postaci guberni lub autonomii.

Chabur – rzeka w Azji (w Turcji i Syrii). Jest dopływem Eufratu. W Syrii płynie przez muhafazy Al-Hasaka i Dajr az-Zaur, gdzie kończy swój bieg.Bagdad (arab. بغداد = Baghdād) – stolica Iraku; liczba mieszkańców wynosi ponad 7 mln. Położony na zachodnim brzegu Tygrysu jest jednym z największych miast na Bliskim Wschodzie.

Asyryjczycy zamieszkują także w rozproszeniu południowe obszary Turcji, część Syrii, Libanu, Iranu, pozostałej części Iraku i Jordanii. W Iranie są oficjalnie uznaną mniejszością narodową. Diaspora asyryjska istnieje na całym świecie, największa w Szwecji, Francji, Niemczech, USA, Kanadzie, Australii, Brazylii i Rosji. W Polsce istnieje mała diaspora. Światowa diaspora powstała w wyniku emigracji i ucieczek ludności przed śmiercią w czasie ludobójstwa w okresie I wojny światowej (1914 – 1918) na terenie Imperium osmańskiego, przeprowadzonego przez Turków i Kurdów. Obecnie Kurdowie są bardziej przyjaźnie nastawieni do Asyryjczyków, choć zdarzają się sytuacje, gdy asyryjskie domy są zajmowane przez Kurdów, Arabów lub Turków, a ludność wypędzana.

Peszmergowie (kurd. wojownicy śmierci) – tradycyjna nazwa kurdyjskich bojowników walczących w partyzantce i powstaniach o niepodległość Kurdystanu.Wielki Zab (arab. نهر الزاب الكبير, Nahr az-Zāb al-Kabīr; tur. (Büyük) Zap Suyu) – rzeka na terenie Turcji i Iraku, lewy dopływ rzeki Tygrys.
Etniczne i religijne społeczności w Iraku:

     Arabowie szyiccy: ok. 60%

     Arabowie sunniccy: ok. 19%

     Kurdowie: ok. 14%

     Asyryjczycy: ok. 3%

     Turkmeni Iraccy: ok. 2.5%

     Jazydzi: ok. 1.5%

Asyria (akad. māt Aššur) – starożytne państwo semickie w północnej Mezopotamii istniejące od drugiej połowy III tysiąclecia p.n.e. do pierwszej połowy I tysiąclecia p.n.e.Masakra w Simele (arm. ܦܪܡܬܐ ܕܣܡܠܐ Premta d-Simele) – pierwsza z wielu masakr popełnionych przez iracki rząd podczas systematycznego wyniszczania Asyryjczyków w północnym Iraku w sierpniu 1933 roku. Termin ten jest używany do opisania nie tylko masakry Simele, ale także do eksterminacji, 63 wsi asyryjskich w Dohuk i dzielnicy Mosul, które doprowadziły do śmierci około 3 tys. Asyryjczyków. Podczas ludobójstwa Asyryjczyków pod koniec I wojny światowej, około dwie trzecie mieszkańców zostało zamordowanych przez Turków i Kurdów.

Rdzenne rejony zamieszkania: Irak – 800 000 – 1 500 000, na początku XX wieku – ok. 2 500 000, Syria – 877 000, Liban – 100 000, Iran – 80 000, Turcja – 15 000, jeszcze na początku XX wieku przed ludobójstwem stanowili ok. 1 500 000 obywateli

Język[ | edytuj kod]

Większość Asyryjczyków posługuje się dialektami nowoaramejskimi języka aramejskiego, współcześnie także zwanymi językiem asyryjskim, zapisywanym pismem syriackim. Język aramejski jest dialektem wywodzącym się od języka akadyjskiego, używanego na terenach Mezopotamii, już 3000 lat p.n.e. Część Asyryjczyków używa także języka arabskiego, tureckiego i perskiego.

Kościół chaldejski – jeden z katolickich Kościołów wschodnich, działający głównie na terenie historycznej Mezopotamii – dzisiejszego Iraku i wschodniej Syrii.Syria (arab. سوريا / سورية, transk. Sūriyya), nazwa oficjalna: Syryjska Republika Arabska (arab. الجمهورية العربية السورية, transk. Al-Dżumhurijja al-Arabijja as-Surijja) – arabskie państwo na Bliskim Wschodzie, graniczące z Turcją (822 km), Irakiem (605 km), Jordanią (375 km), Libanem (375 km) i Izraelem (76 km).


Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




Warto wiedzieć że... beta

Kurdowie – lud pochodzenia indoeuropejskiego, zamieszkujący przede wszystkim krainę zwaną Kurdystanem podzieloną pomiędzy Turcję, Irak, Iran i Syrię. Odosobnione enklawy Kurdów żyją także w tureckiej Anatolii, wschodnim Iranie (tzw. enklawa chorezmijska), w korytarzu oddzielającym Armenię od okręgu Górskiego Karabachu (tzw. Czerwony Kurdystan) oraz Afganistanie. Spora diaspora kurdyjska rozsiana jest po świecie, większe skupiska znajdują się w Niemczech, Francji, Szwecji i Izraelu. Błędnie uważani są za największy naród bez własnej państwowości. Są inne większe narody bez własnych państw, jak choćby Tamilowie w Indiach i na Sri Lance. Kurdowie są jednak największym tak aktywnie działającym na rzecz separacji narodem.
Język perski, nowoperski (per. فارسی fārsī) – język z grupy irańskiej języków indoeuropejskich, którym posługuje się ponad 50 mln mówiących, zamieszkujących głównie Iran (40 mln), Afganistan (7 mln) i Irak (200 tys.). Jest on jednocześnie lingua franca dla blisko 80 mln mieszkańców Środkowego Wschodu.
Kurdystan (arabski: کردستان - Kurdistān, kurdyjski: كوردستان - Kurdistan), pełna nazwa: Region Kurdystanu (arab.: إقليم كردستان - Iqlīmi Kurdistān, kurd.: ههريمى كوردستان - Herêmî Kurdistan) – autonomiczna jednostka administracyjna, będąca federalnym podmiotem Iraku. Kurdystan znajduje się na północnym wschodzie kraju i obejmuje 3 prowincje: As-Sulajmanijja, Dahuk i Irbil oraz częściowo prowincje: Dijala, Niniwa i Kirkuk. Stolicą autonomii jest Irbil, zwany po kurdyjsku Hewlêr.
Syryjski Kościół Ortodoksyjny, także Kościół jakobicki, syryjski, zachodniosyryjski, syriacki, syryjsko-ortodoksyjny – jeden z Kościołów Wschodu, wyznających monofizytyzm. Kościół wywodzi się z terenów dzisiejszych Syrii, Iraku i Libanu, ponadto działa wśród wiernych w Niemczech, Szwecji, Holandii, Stanach Zjednoczonych, Brazylii i Australii. Jego głową jest syryjski patriarcha Antiochii, rezydujący obecnie w Damaszku. Powstał na fali wywołanej uznaniem monofizytyzmu za herezję przez Kościół katolicki i jej wyklęciem na Soborze Chalcedońskim w 451, podobnie jak Koptyjski Kościół Ortodoksyjny i Apostolski Kościół Ormiański.
Partia Baas (arab.اﻟﺒﻌﺚ) czyli Odrodzenie (skrót od Hizb al-Baas al-Arabi al-Isztiraki – Partia Socjalistycznego Odrodzenia Arabskiego) – lewicowa arabska partia polityczna, której celem jest scalanie i zjednoczenie świata arabskiego.
Protestantyzm – jedna z głównych gałęzi chrześcijaństwa, obok katolicyzmu i prawosławia, na którą składają się wyznania religijne powstałe na skutek ruchów reformacyjnych wewnątrz Kościoła rzymskokatolickiego rozpoczętych wystąpieniem Marcina Lutra w XVI wieku oraz ruchów przebudzeniowych w łonie macierzystych wyznań protestanckich w kolejnych stuleciach.
An-Nasirijja – miasto w południowym Iraku, nad Eufratem, ośrodek administracyjny muhafazy Zi Kar. Około 273 tys. mieszkańców.

Reklama