Asander Filokajsar Filoromajos

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Asander Filokajsar Filoromajos (gr.: Άσανδρoς Φιλοκαισαρ Φιλορώμαίος, Asandros Filokaisar Filorṓmaíos) (ur. 110, zm. 17 p.n.e.) – namiestnik króla Bosporu Farnakesa II, król Bosporu od 47 p.n.e. do swej śmierci.

Język grecki, greka (starogr. dialekt attycki Ἑλληνικὴ γλῶττα, Hellenikè glõtta; nowogr. Ελληνική γλώσσα, Ellinikí glóssa lub Ελληνικά, Elliniká) – język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi. Język grecki jest jedynym językiem z helleńskich naturalnych, który nie wymarł.Farnakes II (ur. 97 p.n.e., zm. 47 p.n.e.) – król Pontu z dynastii Mitrydatydów w latach 48-47 p.n.e., władca Państwa Bosporańskiego od 63 p.n.e. do 47 p.n.e.

Niewiele wiemy na temat jego rodziny oraz wczesnym życiu. Asander zaczął karierę polityczną i wojskową jako wódz Farnakesa II Filoromajosa, króla Bosporu i Pontu. Asander został namiestnikiem Bosporu w czasie wyprawy Farnakesa II do Pontu, przeciw rzymskiemu wodzowi Gnejuszowi Domicjuszowi Kalwinusowi. W 47 p.n.e. Asander wykorzystując okazję zbuntował się, sądząc że w ten sposób otrzyma Bospor od wdzięcznych Rzymian. Farnakes II po powrocie z Synopy i sformowaniu wojska ze Scytów i Sarmatów zajął Teodozję i Pantikapajon. Asander ponownie go atakując, pokonał jeźdźców wroga, którzy nie mając koni musieli walczyć pieszo. Farnakes walczył z wielką odwagą, aż został zraniony i zabity. Gajusz Juliusz Cezar postanowił w tej sytuacji przekazać królestwo bosporańskie Mitrydatesowi z Pergamonu, za jego zasługi w Aleksandrii, wraz z zadaniem usunięcia stamtąd Asandra. Misja bosporańska Mitrydatesa się nie udała, bowiem później zginął w walce z Asandrem.

Mitrydates z Pergamonu lub Mitrydates Pergameński (gr.: Μιθριδάτης, Mithridátēs) (zm. 46 p.n.e. pod Pantikapajonem) – wódz rzymski, pretendent do królestwa bosporańskiego jako Mitrydates II od 47 p.n.e. do swej śmierci. Syn Menodota, obywatela miasta Pergamonu i Adobogiony, siostry Brogitarusa, tetrarchy Trokmów, plemienia na terenie Galacji.Pont – kraina historyczna w północno-wschodniej Azji Mniejszej, nadmorska część Kapadocji, w starożytności niezależne królestwo, a następnie prowincja rzymska.

Asander pokonawszy w walce Farnakesa II, objął po nim rządy nad Bosporem. Aby umocnić się na tronie, poślubił jego córkę Dynamis Filoromajos, wnuczkę Mitrydatesa VI Eupatora Dionizosa. Został jednak w końcu uznany przez Oktawiana, przyszłego cesarza rzymskiego. Rządził Bosporem razem z żoną do swej śmierci.

Skryboniusz (gr.: Σκριβονιος, Skribonios) (zm. 15 p.n.e.) – król Bosporu od 17 p.n.e. do swej śmierci. Drugi mąż Dynamis Filoromajos, królowej Bosporu.Appian z Aleksandrii łac. Appianus Alexandrinus, gr. Ἀππιανὸς ὁ Ἀλεξανδρεύς (ur. ok. 95, zm. ok.180) – grecki historyk, urodzony w egipskiej Aleksandrii, gdzie pełnił wysokie stanowiska urzędnicze .

W czasie jego panowania, według zapisu greckiego geografa Strabona, Asander zbudował szeroki mur albo kanał, który był 360 stadiów długości poprzez Przesmyk Krymski (ob. Przesmyk Perekopski). Celem zbudowanego muru była ochrona półwyspu przed koczownikami.

Asander panował jako silny król Bosporu, chociaż czasami, w czasie swego panowania doświadczył bardzo niespokojnych czasów. W 17 p.n.e. zmarł z rozpaczy w wieku 93 lat w wyniku dobrowolnego głodu. Był bowiem świadkiem opuszczenia swego wojska na rzecz rzymskiego uzurpatora Skryboniusza, który podawał się za krewnego Dynamis Filoromajos oraz zgłaszał pretensje do tronu bosporańskiego.

Przesmyk Perekopski (ukr. Перекопський перешийок, ros. Перекопский перешеек, tatarski Or boynu) – przesmyk pomiędzy Morzem Czarnym i Azowskim, jedyny łącznik Krymu ze stałym lądem.Marek Wipsaniusz Agrypa (Marcus Vipsanius Agrippa, 63-12 p.n.e.) – rzymski polityk i dowódca wojskowy. Był synem Lucjusza Wipsaniusza Agrypy oraz zięciem, ministrem i przyjacielem cesarza Augusta. Był także rówieśnikiem Oktawiana i studiował razem z nim w Apolonii. Za jego radą po zamachu na Gajusza Juliusza Cezara, Oktawian wyruszył natychmiast do Rzymu. Agrypa odegrał znaczącą rolę w wojnie przeciwko Lucjuszowi Antoniuszowi i Fulwii, bratu i żonie Marka Antoniusza zakończonej zdobyciem Peruzji.

Dynamis Filoromajos, wdowa po Asandrze, była zmuszona poślubić Skryboniusza. Rzymski mąż stanu i przyjaciel cesarza Augusta Marek Wipsaniusz Agryppa, po odkryciu jego oszustw uznał go za zdrajcę oraz skazał na śmierć. Postanowił zainterweniować w tej trudnej sytuacji, wyznaczając króla Pontu Polemona I Pytodorosa jako nowego króla Bosporu. Dynamis i Polemon wzięli ślub w 15 p.n.e. Małżeństwo ich nie trwało jednak długo, bowiem Dynamis zmarła w 14 p.n.e. Polemon panował w Bosporze aż do swej śmierci w 8 p.n.e. Wówczas Tyberiusz Juliusz Aspurgos Filoromajos, jedyny syn Asandra i Dynamis Filoromajos, nastąpił po swym ojczymie na tronie królestwa bosporańskiego.

Strabon (gr. Στράβων, ur. ok. 63 p.n.e. w Amasei w Poncie, dziś Turcja, zm. ok. 24 n.e.) – grecki geograf, historyk i podróżnik.Polemon I Pytodoros, właśc. Marek Antoniusz Polemon I Eusebes Soter (gr.: Πολέμων Πυθόδωρος, Polémōn Pythódōros) (zm. 8 p.n.e.) – król Pontu od 36, Małej Armenii w latach 33-30 p.n.e. i Bosporu od 15 p.n.e. do swej śmierci.

Zdaniem niektórych badaczy król Asander zanim pojął za żonę Dynamis, był już związany z Glykareją (gr. Γλυκάρεια, Glykáreia). Pierwsza jego żona jest znana z jednej inskrypcji w języku greckim: [Άσ]άνδρου Γλυκάρεια δάμα[ρ]… (Glykareja, żona Asandrosa…).

Sarmaci (lub Sauromaci) – nazwa irańskich ludów koczowniczo-pasterskich. Sarmaci byli spokrewnieni ze Scytami, Medami, Partami i Persami.Gaius Iulius Caesar, Gajusz Juliusz Cezar, ur. 12 lipca 100 p.n.e. (13 lipca 102 r. p.n.e. – koncepcja Mommsena i Diona) w Rzymie, zm. 15 marca 44 p.n.e. w Rzymie – rzymski polityk, wódz, dyktator i pisarz. Jeden z członków stronnictwa popularów, spowinowacony z Cynną i Mariuszem. Po ich śmierci piastował kolejno urzędy kwestora, edyla, pretora, konsula i dyktatora. Sławę zdobył dzięki namiestnictwu w Galii i dzięki pomocy swych żołnierzy udało się mu pokonać opozycję, skupioną wokół senatu i Pompejusza – tzw. optymatów, aby następnie, po wieloletnich walkach, przejąć pełnię władzy w Rzymie. Zamordowany w idy marcowe przez senatorów pod przywództwem Marka Brutusa oraz Gajusza Kasjusza. W testamencie adoptował syna swojej siostrzenicy Gajusza Oktawiusza, późniejszego Oktawiana Augusta, wyznaczając go na swego spadkobiercę.

Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Appian z Aleksandrii, Historia rzymska, t. I (ks. XII. Wojny z Mitrydatesem, rozdz. 120-121), przekł., oprac. i wstęp L. Piotrowicz, Ossolineum & Wydawnictwo PAN, Wrocław 1957.
  • Kasjusz Dion, Historia rzymska: księgi 41-50 (ks. XLII, rozdz. 46-48), wstęp, przekł. i kom. I. Ptaszek, WBP w Krakowie, Kraków 2008, ISBN 978-83-60100-23-3.
  • Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Krzysztof Jarzęcki, Kobiety na tronie bosporańskim
  • Monety Asandra
  • Teodozja (Kaffa, ukr. Феодосія, ros. Феодосия, tat. Kefe, orm. Թեոդոսիա – Teodosia) – miasto na Ukrainie, na południowo-wschodnim wybrzeżu Krymu nad Morzem Czarnym u podnóża masywu Tepe-Oba. Obecnie port handlowy i znany krymski kurort.Scytowie – koczownicze ludy irańskie wywodzące się z obszarów pomiędzy Ałtajem a dolną Wołgą tj. z obszaru kultury andronowskiej, zamieszkujące od schyłku VIII lub od VII wieku p.n.e. północne okolice Morza Czarnego. Byli spokrewnieni z Sakami i Sarmatami.




    Warto wiedzieć że... beta

    Pantikapajon (gr. Παντικάπαιον, obecny Kercz) - starożytne miasto na Krymie na Półwyspie Kerczeńskim nad Bosforem Kimmeryjskim (obecną Cieśniną Kerczeńską), kolonia grecka, a następnie stolica Królestwa Bosporańskiego.
    Aspurgos, właśc. Tyberiusz Juliusz Aspurgos Filoromajos (gr.: Τιβέριος Ίούλιος Άσπουργoς Φιλορώμαίος, Tibérios Ioúlios Aspourgos Filorṓmaíos) (zm. 37 n.e.) – król Bosporu z dynastii Asandrydów od 8 p.n.e. do swej śmierci. Syn króla Bosporu Asandra Filokajsara Filoromajosa i królowej Dynamis Filoromajos.
    Lucjusz Kasjusz Dion Kokcejanus (łac. Lucius Cassius Dio Cocceianus, grec. Δίων ὁ Κάσσιος; ur. 163/164, zm. ok. 235) – rzymski historyk pochodzenia greckiego oraz senator i dwukrotny konsul.
    Mitrydates VI Eupator (ur. 132 p.n.e., zm. 63 p.n.e.) – król Pontu z dynastii Mitrydatydów, panował w latach 120-63 p.n.e., władca Bosporu od około 107 do 63 p.n.e.
    Aleksandria (arab. الإسكندرية, Al-Iskandarijja; stgr. Ἀλεξάνδρεια, Aleksandreia; łac. Alexandria) – drugie co do wielkości miasto w Egipcie (z liczbą 4,11 mln mieszkańców w 2006) i aglomeracja z liczbą 4,48 mln mieszkańców w 2008, co stawia ją na szóstym miejscu wśród wszystkich aglomeracji Afryki. Leży nad brzegiem Morza Śródziemnego, jest największym portem tego kraju, siedzibą władz muhafazatu aleksandryjskiego, ważnym ośrodkiem przemysłowym, handlowym i naukowym oraz kulturalną stolicą Egiptu.
    Republika rzymska – państwo powstałe w starożytnym Rzymie, istniejące w latach 509 p.n.e.–27 p.n.e., które rozwinęło się z niewielkiego, monarchicznego państwa-miasta Lacjum w środkowej części Półwyspu Apenińskiego do największej potęgi świata antycznego kontrolującej cały basen Morza Śródziemnego, by następnie przekształcić się w cesarstwo rzymskie.
    110 p.n.e. – Wikipedia, wolna encyklopedia document.documentElement.className="client-js";RLCONF={"wgBreakFrames":!1,"wgSeparatorTransformTable":[", .","  ,"],"wgDigitTransformTable":["",""],"wgDefaultDateFormat":"dmy","wgMonthNames":["","styczeń","luty","marzec","kwiecień","maj","czerwiec","lipiec","sierpień","wrzesień","październik","listopad","grudzień"],"wgRequestId":"ff6bcb58-2c3a-481f-b951-edb0bcb92b80","wgCSPNonce":!1,"wgCanonicalNamespace":"","wgCanonicalSpecialPageName":!1,"wgNamespaceNumber":0,"wgPageName":"110_p.n.e.","wgTitle":"110 p.n.e.","wgCurRevisionId":43674459,"wgRevisionId":43674459,"wgArticleId":36230,"wgIsArticle":!0,"wgIsRedirect":!1,"wgAction":"view","wgUserName":null,"wgUserGroups":["*"],"wgCategories":["II wiek p.n.e."],"wgPageContentLanguage":"pl","wgPageContentModel":"wikitext","wgRelevantPageName":"110_p.n.e.","wgRelevantArticleId":36230,"wgIsProbablyEditable":!0,"wgRelevantPageIsProbablyEditable":!0,"wgRestrictionEdit":,"wgRestrictionMove":,"wgFlaggedRevsParams":{ "tags":{"accuracy":{"levels":1}}},"wgStableRevisionId":43674459,"wgMediaViewerOnClick":!0,"wgMediaViewerEnabledByDefault":!0,"wgPopupsFlags":10,"wgVisualEditor":{"pageLanguageCode":"pl","pageLanguageDir":"ltr","pageVariantFallbacks":"pl"},"wgMFDisplayWikibaseDescriptions":{"search":!0,"nearby":!0,"watchlist":!0,"tagline":!0},"wgWMESchemaEditAttemptStepOversample":!1,"wgULSCurrentAutonym":"polski","wgNoticeProject":"wikipedia","wgCentralAuthMobileDomain":!1,"wgEditSubmitButtonLabelPublish":!0,"wgULSPosition":"interlanguage","wgGENewcomerTasksGuidanceEnabled":!0,"wgGEAskQuestionEnabled":!0,"wgGELinkRecommendationsFrontendEnabled":!1,"wgWikibaseItemId":"Q43190"};RLSTATE={"ext.gadget.small-references":"ready","ext.gadget.citation-access-info":"ready","ext.gadget.main-page-css":"ready","ext.globalCssJs.user.styles":"ready","site.styles":"ready","noscript":"ready","user.styles":"ready","ext.globalCssJs.user":"ready","user":"ready","user.options":"loading", "ext.flaggedRevs.icons":"ready","oojs-ui-core.styles":"ready","oojs-ui.styles.indicators":"ready","mediawiki.widgets.styles":"ready","oojs-ui-core.icons":"ready","skins.vector.styles.legacy":"ready","ext.flaggedRevs.basic":"ready","ext.visualEditor.desktopArticleTarget.noscript":"ready","ext.uls.interlanguage":"ready","ext.wikimediaBadges":"ready","wikibase.client.init":"ready"};RLPAGEMODULES=["ext.scribunto.logs","site","mediawiki.page.ready","mediawiki.toc","skins.vector.legacy.js","ext.flaggedRevs.advanced","ext.gadget.ll-script-loader","ext.gadget.maps","ext.gadget.heading-icons","ext.gadget.refToolbar","ext.gadget.edit-buttons","ext.gadget.edit-summaries","ext.gadget.edit-first-section","ext.gadget.edit-summary-warning","ext.gadget.wikibugs","ext.gadget.nuxTBKeys","ext.gadget.enhanced-upload","ext.gadget.map-toggler","ext.gadget.ReferenceTooltips","ext.gadget.narrowFootnoteColumns","ext.gadget.WDsearch","ext.gadget.WMPL-share","ext.gadget.main-page-js", "ext.centralauth.centralautologin","ext.popups","ext.visualEditor.desktopArticleTarget.init","ext.visualEditor.targetLoader","ext.eventLogging","ext.wikimediaEvents","ext.navigationTiming","ext.uls.compactlinks","ext.uls.interface","ext.cx.eventlogging.campaigns","ext.centralNotice.geoIP","ext.centralNotice.startUp","ext.growthExperiments.SuggestedEditSession"]; (RLQ=window.RLQ||).push(function(){mw.loader.implement("[email protected]",function($,jQuery,require,module){/*@nomin*/mw.user.tokens.set({"patrolToken":"+\","watchToken":"+\","csrfToken":"+\"});mw.user.options.set({"variant":"pl"}); });}); 110 p.n.e. Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Rok 110 p.n.e.

    Reklama