• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Artykulacja - muzyka

    Przeczytaj także...
    Sautillé (czyt. sotie), saltato - sposób smyczkowania w grze na instrumencie smyczkowym, który polega na muskającym, lekko odskakującym pociągnięciu smyczka.Tremolo (z wł. drżenie) – określenie rodzaju artykulacji, która polega na szybkim wykonywaniu wielu dźwięków o tej samej wysokości lub szybkim przejściu między dwoma dźwiękami o różnej wysokości (tremolando).
    Instrument dęty – instrument muzyczny, w którym źródłem dźwięku jest drgający wewnątrz instrumentu słup powietrza. Wysokość dźwięku zależy od długości rury, która tworzy instrument. Im dłuższa rura, tym niższy maksymalny dźwięk można uzyskać, natomiast dźwięki wyższe uzyskuje się skracając wysokość słupa powietrza na różne sposoby (w zależności od instrumentu). Barwa dźwięków zależy od konstrukcji instrumentu, rodzaju materiału, z którego jest wykonany, rodzaju wibratora, sposobu zadęcia itd. Wybór dźwięku odbywa się poprzez otwieranie lub zamykanie otworów położonych wzdłuż rury (np. flet, klarnet), przełączanie odcinków rur o różnych długościach za pomocą wentyli (np. trąbka) lub regulowanie długości rury w postaci suwaka (np. puzon). Podział instrumentów dętych na dwie zasadnicze grupy, drewnianych i blaszanych, nie odnosi się do materiału, z którego są wykonane. Niektóre instrumenty z grupy dętych drewnianych wykonane są niemal w całości z metalu, np. saksofon lub flet. Podział odnosi się do elementu wzbudzającego wibrację. W instrumentach dętych drewnianych jest to stroik wykonany z drewna, w instrumentach blaszanych – metalowy ustnik. Ludzki aparat głosowy jest uważany za najdoskonalszy instrument dęty.

    Artykulacja – jeden z elementów dzieła muzycznego, określający sposób wydobycia i kształtowania dźwięku. Artykulacja kształtuje także frazowanie i nadaje utworowi muzycznemu odpowiedni wyraz i dopełnia go pod względem technicznym.

    Istnieje szereg określeń artykulacyjnych, niektóre z nich mają charakter uniwersalny, inne są właściwe dla danego instrumentu.

    Znaki artykulacyjne[ | edytuj kod]

    Uniwersalne[ | edytuj kod]

    Pozostałe[ | edytuj kod]

  • arco – dla instrumentów smyczkowych oznacza wykonanie przez pocieranie strun smyczkiem
  • pizzicato – dla instrumentów smyczkowych wydobycie dźwięku przez szarpnięcie struny palcem
  • col legno – dla instrumentów smyczkowych wydobycie dźwięku przez uderzenie struny drzewcem smyczka.
  • flażolet – dla instrumentów smyczkowych, gitary i harfy: lekkie dotknięcie struny w odpowiednim miejscu, a dla aerofonów: odpowiednie przedęcie; zmienia się wówczas wysokość i barwa dźwięku
  • con sordino – z tłumikiem; dla instrumentów smyczkowych oznacza założenie tłumika na podstawek, dla aerofonów – włożenie go do czary głosowej; dla fortepianu i pianina – użycie lewego pedału, a w pianinach – możliwe jest również użycie środkowego pedału
  • senza sordino – bez tłumika
  • glissando (skrót gliss.) – prześlizgując się
  • marcato – równe wypunktowanie każdej nuty w obrębie taktu; brak akcentu którejkolwiek nuty w takcie
  • arpeggio – akord łamany (kolejne dźwięki dołączane są do siebie)
  • tremolo – wibrująco (szybkie powtarzanie jednego dźwięku)
  • tremolando – wibrująco (szybkie powtarzanie dwóch dźwięków)
  • détaché – dla instrumentów smyczkowych oznacza pocieranie strun smyczkiem na przemian wraz z każdą nutą
  • martelé
  • sautillé
  • gettato
  • ricochet
  • alzando
  • flautando
  • vibrato - drżąco
  • frullato – w instrumentach dętych metoda dmuchania powietrza przy jednoczesnym wymawianiu głoski "r", powodujące efekt wibrowania dźwięku
  • sforzato (sforzando) – wzmacniając, akcentując
  • sul tasto – dla instrumentów smyczkowych oraz strunowych szarpanych oznacza grę blisko gryfu (chwytni)
  • sul ponticello – dla instrumentów smyczkowych oraz strunowych szarpanych oznacza grę blisko podstawka (mostka)
  • Inne określenia ekspresyjno-interpretacyjne[ | edytuj kod]

  • agitato – niespokojnie, burzliwie
  • animato – z ożywieniem
  • apassionato – gwałtownie
  • cantabile – śpiewnie
  • con amore – z uczuciem
  • con brio – z życiem
  • con dolore – z boleścią
  • con grazia – z wdziękiem
  • dolce – słodko
  • espressivo – wyraziście
  • feroce – dziko
  • giocoso – wesoło
  • leggiero – lekko
  • martellato – jak gdyby uderzając młotem
  • mezza voce – półgłosem
  • mormorando – z zamkniętymi ustami (w śpiewie)
  • perdendo – zanikając
  • pesante – ciężko
  • risoluto – śmiało
  • scherzando – żartobliwie
  • smorzando – tłumiąc, zamierając
  • sostenuto – powściągliwie
  • sotto voce – delikatniejszym głosem
  • tranquillo – spokojnie
  • triste – smutno
  • Określenia artykulacyjne w grze na gitarze[ | edytuj kod]

  • tirando – po szarpnięciu struny palec pozostaje w powietrzu
  • apoyando – po szarpnięciu palec opiera się o sąsiednią strunę
  • Perkusja[ | edytuj kod]

    W grze na werblu (i ogólnej grze na zestawie perkusyjnym) stosuje się podział ze względu na:

    Pianino – strunowy młoteczkowy (klawiszowy) instrument muzyczny ze strunami ustawionymi pionowo. Ma wiele cech wspólnych z fortepianem.Frullato - technika gry możliwa na niektórych instrumentach dętych, dająca efekt podobny do tremolo, ale wykonywana na nieprzerywanym dźwięku i bez zmiany jego wysokości.
  • Wysokość unoszenia pałek czyli free stroke:
  • Full stroke (od forte do forte fortissimo) – Uderzenie z pałki trzymanej prostopadle do podłoża
  • Medium stroke (mezzo) – Forma pośrednia pomiędzy full i low stroke
  • Low stroke (od piano pianissimo do piano) – bardzo niskie trzymanie pałek, ok. 2 cm nad membraną
  • Technikę trzymania pałek:
  • Tradycyjna – Trzymanie pałki kciukiem tak, aby pałka przechodziła pomiędzy palcem środkowym a serdecznym
  • Amerykańska (standardowa) – pośrednia pomiędzy niemiecką a francuską, luźna i wygodna, użyteczna w graniu na całym zestawie
  • Francuska – Trzymanie pałeczki w standardowy sposób (pomiędzy kciukiem a resztą dłoni), z tym że kciuk znajduje się nad resztą dłoni poprzez obrócenie całej dłoni
  • Niemiecka – Najbardziej płaska technika, wierzch dłoni jest równolegle usytuowany do membrany. Bardzo głośna, przy użyciu tej samej siły, co w chwycie francuskim, uzyskuje się o wiele głośniejszy dźwięk
  • Technikę uderzenia
  • W tej dziedzinie występuje pewna dowolność, wszystko zależy od fantazji muzyka, np. Rim shot – polega na jednoczesnym uderzeniu w obudowę bębna jak i w membranę, co daje specyficzny i głośny dźwięk.
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Habela 1968 ↓, s. 19.
    2. Chodkowski 1995 ↓, s. 54.
    3. Michał Dyonizy: Działanie pedałów instrumenutu. pianotea.com, 2015-08-03. [dostęp 2019-05-21].

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Jerzy Habela: Słowniczek muzyczny. Warszawa: PWM, 1968. ISBN 83-01-11390-1. (pol.)
  • Encyklopedia muzyki. Andrzej Chodkowski (red.). Warszawa: PWN, 1995. ISBN 83-01-11390-1. (pol.)
  • Zasady muzyki. Franciszek Wesołowski. Kraków: PWM, 1986, s. 148-152. ISBN 83-224-0250-3. (pol.)
  • Vibrato (wł. drżąco) – termin muzyczny, określający regularne, pulsujące, niewielkie zmiany wysokości dźwięku (do około pół tonu, choć najczęściej znacznie mniej).Elementy muzyki, muzyczne, dzieła muzycznego – elementy porządkujące materiał dźwiękowy będący tworzywem dzieła muzycznego; w wyniku ich współdziałania dzieło uzyskuje określony kształt:




    Warto wiedzieć że... beta

    Glissando - oznaczenie "płynnego" przejścia od jednego dźwięku do drugiego po kolei poprzez wszystkie możliwe do zagrania na danym instrumencie dźwięki leżące między nimi.
    Harfa − instrument strunowy szarpany (chordofon) w kształcie stylizowanego trójkąta, jeden z najstarszych instrumentów muzycznych, wywodzący sie z łuku muzycznego. W starożytności spotykana była również w kształcie łuku. Harfa była znana już w Azji Mniejszej około 5000 lat temu. Znana była również w kulturze w starożytnej Mezopotamii (tzw. harfa z Ur). Mówi się, że biblijny król Dawid śpiewał psalmy akompaniując sobie na harfie kinnor, która w rzeczywistości jednak nazywana jest harfą błędnie, będąc odmianą liry. Instrumenty przypominające harfę znaleźć można w wielu kulturach. Harfę przypomina np. chiński instrument strunowy o nazwie konghou.
    Smyczek - element instrumentu smyczkowego służący do wzbudzania wibracji strun. Smyczek składa się z drzewca będącego elementem nośnym wykonanym z bardzo trwałego drewna (fernambuku, tabebuja), uchwytu, włosia i śruby naciągowej (żabka), pozwalającej uzyskać odpowiedni naciąg włosia, niezbędny do poprawnej gry. Smyczek stosowany jest również do grania na wibrafonie, talerzach i pile.
    Pizzicato (wym. piccikato; wł. szarpany, zrywany) - technika artykulacyjna, polegająca na wprowadzeniu w ruch struny instrumentu smyczkowego poprzez szarpanie palcem.
    Mostek – w akustycznych instrumentach strunowych (np. gitara klasyczna, skrzypce czy wiolonczela) element odpowiedzialny za przenoszenie drgań ze strun na pudło rezonansowe.
    Flautando (flautanto), sul tasto, sulla tastiera - technika artykulacyjna podczas gry na instrumentach smyczkowych polegająca na smyczkowaniu przez pocieranie struny za pomocą smyczka nad gryfem lub w jego pobliżu. Powoduje to powstanie bardziej miękkiego dźwięku charakterystycznego dla fletu (stąd pochodząca z języka włoskiego nazwa flautando) zawierającego w sobie mniejszą liczbę parzystych tonów składowych.
    Flażolet – sposób wydobywania dźwięku (np. z instrumentu strunowego) polegający na tym, że jedna składowa harmoniczna dominuje nad innymi, w szczególności nad tonem podstawowym. W przypadku instrumentów strunowych (np. instrumentów smyczkowych, jak skrzypce lub wiolonczela, czy szarpanych, jak gitara lub gitara basowa), flażolet uzyskuje się poprzez delikatnie przyłożenie palca w punktach węzłowych struny: w ½ (12 próg) lub w 1/3 (7 próg), 1/4 (5 próg), 1/5, 2/5, 1/6 długości struny i pobudzenie jej do drgań poprzez pociągnięcie smyczka czy - w przypadku instrumentów szarpanych - uderzenie w pobliżu mostka.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.642 sek.