Arran

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kamienne kręgi Machrie Moor

Arran (gael. Eilean Arainn) – wyspa brytyjska w zatoce Firth of Clyde, u zachodnich wybrzeży Szkocji. Jej powierzchnia wynosi 427 km², a liczba mieszkańców - 5058 (2001). Arran jest siódmą co do wielkości szkocką wyspą i dziewiątą w kolei z otaczających Wielką Brytanię (wyłączając Irlandię).

Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców. WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.

Powierzchnia wyspy jest górzysta – najwyższy szczyt to Goat Fell – 874 m n.p.m. Rozwinięła się na niej turystyka. Główna miejscowość na wyspie to Brodick.

Wyspa Arran to jedna z najpiękniejszych i najsławniejszych miejsc w Szkocji, znajdująca się przy zachodnim wybrzeżu, pomiędzy regionami Ayrshire i Kintyre. Arran to wyjątkowa wyspa, nazywana miniaturą Szkocji ze względu na niezwykła różnorodność terenu. Można tu znaleźć odpowiedniki „Lowland”, „Highland” oraz wiele dolin zwanych „Glen”. Na początku XIX w. na Arran znajdowało się ponad 50 destylarni whisky. Większość z nich funkcjonowała nielegalnie i w ukryciu przed poborcami podatkowymi. Destylaty z tej wyspy w ówczesnych czasach były uznawane za jedne z najlepszych a jedyną konkurencję stanowiła dla nich whisky „Glen Livet”.

Język piktyjski – język używany w czasach rzymskich oraz we wczesnym średniowieczu przez Piktów - lud zamieszkujący Szkocję. Ze względu na znikomą liczbę zachowanych dokumentów w postaci inskrypcji, klasyfikacja genetyczna tego języka jest wśród językoznawców sprawą sporną. Pospolicie kojarzy się język piktyjski z grupą brytańską języków celtyckich. Wielu specjalistów uważa język piktyjski za język celtycki spokrewniony z grupą goidelską, do której należą język szkocki gaelicki oraz irlandzki. Niektórzy łączą go z językami azjanickimi. Istnieją również zwolennicy dwóch (lub więcej) języków piktyjskich, z ktorych jeden byłby językiem indoeuropejskim, a drugi (pozostałe) nieindoeuropejskim.Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.
mapa zachodniego wybrzeża Szkocji z zaznaczoną wyspą Arran

Historia[ | edytuj kod]

Na wyspie znajduje się wiele kamiennych kręgów datowanych na okres neolitu, wliczając słynne Machrie Moor oraz Giant's Graves wzniesione nad zatoką Whiting Bay. Jaskinia St. Molio's Cave posiada rzeźbienia naskalne, które są przykładami rzadkiego języka piktyjskiego. Obecnie wyspa określana jest mianem "raju dla geologów".

Arran Distillery – destylarnia single malt whisky znajdująca się w mieście Lochranza w Szkocji. Jest jedyną gorzelnią na wyspie Arran. Założona w 1995 jest pierwszą legalną destylarnią na wyspie od ponad 150 lat. Na Arran były już wcześniej destylarnie - łącznie ok. 50, jednak większość z nich produkowała tylko na potrzeby innych lub działała nielegalnie. Woda czerpana jest z Loch na Davie.Wyspa – trwały fragment lądowej powierzchni Ziemi, który jest otoczony ze wszystkich stron wodą. Wyspy istnieją więc na rzekach, jeziorach, stawach, morzach i oceanach. Mała wyspa to wysepka. Za wyspy nie uznaje się ruchomych ławic piaszczystych ani obszarów lądu zalewanych podczas przypływów.

Mówi się, że na wyspie zatrzymali się św. Kolumba oraz św. Ninian. Arran było częścią średniowiecznego biskupstwa Sodor and Man. W jaskiniach poniżej Keil Point znajduje się płyta, która w przeszłości najprawdopodobniej służyła za ołtarz. Kamień ten posiada dwa petrosomatoglify, odciski prawej stopy, które przypisuje się świętemu Kolumbie.

Język gaelicki szkocki (gaelicki, Scots Gaelic, nazwa własna: Gàidhlig) - język z grupy goidelskiej (q-celtyckiej) języków celtyckich. Posługuje się nim około 58 tys. osób (2001) zamieszkujących północną część Wielkiej Brytanii, tj. północno-zachodnią Szkocję i archipelag Hebrydów. Władze brytyjskie przyznały mu status regionalnego języka urzędowego na Hebrydach Zewnętrznych (region Western Isles).Neolit (gr. néos „nowy” i líthos „kamień”), młodsza epoka kamienia, epoka kamienia gładzonego – ostatni okres epoki kamienia (poprzedzający epokę brązu). Jego charakterystyczne cechy to uprawa roślin i hodowla zwierząt oraz stałe osady. Proces ten nazwano „rewolucją neolityczną”. W neolicie rozwijały się też nowe techniki obróbki kamienia, takie jak gładzenie powierzchni i wiercenie otworów.

Zobacz też[ | edytuj kod]

  • Arran (whisky)
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. 2001 UK Census per List of islands of Scotland
    2. Hamish Haswell-Smith: The Scottish Islands. Edinburgh: Canongate, 2004, s. 11-17. ISBN 1-84195-454-3.
    3. Beare, Beryl: Scotland. Myths & Legends. Avonmouth: Parragon, 1996, s. 26. ISBN 0-75251-694-9.
    Turystyka – zjawisko przestrzennej ruchliwości ludzi, które związane jest z dobrowolną zmianą miejsca pobytu, środowiska i rytmu życia. Obejmuje całokształt stosunków i zjawisk związanych z ruchem turystycznym.Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.




    Warto wiedzieć że... beta

    Brodick (szk. Breadhaig) – miejscowość wypoczynkowa, największa położona na szkockiej wyspie Arran nad zatoką Firth of Clyde, znana z własnego browaru, fabryki kosmetyków i świeczek oraz produkcji serów. W mieście, jak i na całej wyspie, znajdują się liczne pola golfowe. Do głównych atrakcji turystycznych zaliczany jest zamek Brodick, otoczony ogrodami z bujną roślinnością. Dobrze rozbudowana infrastruktura turystyczna: hotele, restauracje, schroniska, wypożyczalnie sprzętu.
    Ziemia (łac. Terra) − trzecia, licząc od Słońca, a piąta co do wielkości planeta Układu Słonecznego. Pod względem średnicy, masy i gęstości jest to największa planeta skalista Układu Słonecznego.
    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>
    Kontrola autorytatywna – w terminologii bibliotekoznawczej określenie procedur zapewniających utrzymanie w sposób konsekwentny haseł (nazw, ujednoliconych tytułów, tytułów serii i haseł przedmiotowych) w katalogach bibliotecznych przez zastosowanie wykazu autorytatywnego zwanego kartoteką wzorcową.
    Szkocja (gael. Alba, wym. [ˈalˠ̪apə]; sco. i ang. Scotland) – kraj stanowiący część Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. W przeszłości był niezależnym królestwem. Obejmuje północną część wyspy Wielkiej Brytanii oraz archipelagi: Hebrydy, Orkady i Szetlandy. Na południu graniczy z Anglią. Krajobraz w przeważającej części wyżynny i górski. Klimat umiarkowanie ciepły, wybitnie morski. Stolicą Szkocji jest Edynburg, a największym miastem Glasgow.
    Gemeinsame Normdatei (GND) – kartoteka wzorcowa, stanowiąca element centralnego katalogu Niemieckiej Biblioteki Narodowej (DNB), utrzymywanego wspólnie przez niemieckie i austriackie sieci biblioteczne.
    Skrót n.p.m.nad poziomem morza – używany jest przy mierzeniu wysokości bezwzględnej danego obiektu na Ziemi. Wielkość ta wyrażona jest najczęściej w metrach (m  n.p.m.) i określa wysokość nad punktem odniesienia, którym jest średni poziom morza (p.m.).

    Reklama