Ariarates IX Eusebes Filopator

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Ariarates IX Eusebes Filopator lub Arkatias (gr. Ἀριαράθης, Ariaráthēs) (ur. ok. 108, zm. 85 p.n.e.) – król Kapadocji z dynastii Mitrydatydów w latach 101-ok. 95 p.n.e., 93-92 p.n.e., 90-89 p.n.e. i 88-86 p.n.e. Młodszy syn Mitrydatesa VI Eupatora Dionizosa, króla Pontu.

Ariarates VII Filometor (gr. Ἀριαράθης, Ariaráthēs) (zm. 101 p.n.e.) – król Kapadocji od 116 lub 111 p.n.e. do swej śmierci. Najstarszy syn króla Kapadocji Ariaratesa VI Epifanesa Filopatora i królowej Laodiki, córki Mitrydatesa V Euergetesa, króla Pontu.Język grecki, greka (starogr. dialekt attycki Ἑλληνικὴ γλῶττα, Hellenikè glõtta; nowogr. Ελληνική γλώσσα, Ellinikí glóssa lub Ελληνικά, Elliniká) – język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi. Język grecki jest jedynym językiem z helleńskich naturalnych, który nie wymarł.

Mitrydates VI Eupator Dionizos, król Pontu, zabił swego siostrzeńca Ariaratesa VII Filometora, by zdobyć królestwo Kapadocji. Zagarniętą krainę dał swemu ośmioletniemu synowi Ariaratesowi IX. Uczynił Gordiosa, arystokratę kapadockiego, zarządcą oraz opiekunem syna. Po pewnym czasie mieszkańcy Kapadocji, będąc niezadowoleni z rządów namiestników, zbuntowali się przeciwko królowi pontyjskiemu Mitrydatesowi. Postanowili wezwać z Azji, zapewne z Bitynii, młodszego brata zamordowanego Ariaratesa VII do ojczyzny, który także miał na imię Ariarates.

Nikomedes III Euergetes (gr. Νικομήδης , Nikomḗdēs) (ur. ok. 185, zm. 94 p.n.e.) – król Bitynii od 127 p.n.e. do swej śmierci. Syn Nikomedesa II Epifanesa, króla Bitynii.Cylicja (gr. Κιλικία, Kilikia) – historyczna kraina w południowo-wschodniej Azji Mniejszej, obecnie terytorium Turcji (prowincje: Mersin, Adana, Osmaniye i Hatay). Cylicja dzieliła się na dwie części: Cilicia Trachea i Cilicia Pedias. Cilicia Trachea (asyryjskie Khillaku, od którego pochodzi nazwa Cylicji) była surowym rejonem górskim uformowanym przez góry Taurus. Skaliste przylądki nadawały się znakomicie do budowy naturalnych portów, w których często znajdowali schronienie piraci. W starożytności pokryta gęstym lasem, który dostarczał budulca dla stoczni. Cilicia Pedias leżała we wschodniej części Cylicji i prócz terenów górskich kształtowały ją nadmorskie równiny. Przez Cylicję biegł perski szlak królewski, który łączył Anatolię z Syrią i wybrzeżem cylicyjskim.

Mitrydates VI z Pontu postanowił się z nim rozprawić. Po zwycięskiej walce usunął go z Kapadocji. Wkrótce Ariarates VIII nabawił się choroby ze zgryzoty i zmarł w młodym wieku. Na nim wygasła dynastia Ariaratesa. Mitrydates, po usunięciu Ariaratesa VIII Epifanesa, przywrócił tron swojemu synowi Ariaratesowi IX.

Paflagonia (gr.: Παφλαγονία, Paphlagonίa) – starożytna kraina w północnej części Azji Mniejszej (ob. Turcja) nad południowym brzegiem Morza Czarnego między Bitynią na zachodzie a Pontem na wschodzie. Na południu graniczyła z Frygią (późniejsza Galacja). Według Strabona, geografa greckiego, zachodnią granicą regionu była rzeka Parthenius (ob. Bartın), a wschodnią Halys (ob. Kızılırmak).Pont – kraina historyczna w północno-wschodniej Azji Mniejszej, nadmorska część Kapadocji, w starożytności niezależne królestwo, a następnie prowincja rzymska.

Król Bitynii Nikomedes III Euergetes, obawiając się najazdu króla Pontu na swój kraj, postanowił wysłać do Rzymu chłopca, jako rzekomego trzeciego syna Ariaratesa VI Epifanesa Filopatora. Wysłał go ze swoją żoną Laodiką, a wdową po Ariaratesie VI, by ubiegali się o tron Kapadocji. Ona, jako rzekoma matka chłopca, miała w senacie rzymskim potwierdzić, że chłopiec jest jej trzecim synem. Mitrydates z Pontu dowiadując się o ich poselstwie, wysłał Gordiosa do Rzymu, by z równym bezwstydem, poinformował, że chłopiec rządzący Kapadocją jest prawdziwym synem Ariaratesa. Rzymianie jednak zorientowali się w tych kłamstwach. Odebrali Kapadocję Mitydatesowi oraz Paflagonię Nikomedesowi. Postanowili obdarzyć te krainy wolnością, ale mieszkańcy Kapadocji odrzucili te propozycje. Rzymianie, więc dali im Ariobarzanesa I na króla. Ten, jako słaby król tracił trzykrotnie władzę na rzecz Ariaratesa IX.

Marek Junianus Justynus rzymski historyk tworzący w III w. n.e. Nic nie wiadomo o jego życiu. Jest autorem "Zarysu dziejów powszechnych starożytności na podstawie Pompejusza Trogusa". Jest to, jak pisze Justynus, zbiór najciekawszych i najważniejszych faktów z dzieła Gnejusza Pompejusza Trogusa "Historiae Philippicae", rzymskiego historyka tworzącego w czasach Augusta. Praca Justynusa nie koncentruje się na historii Rzymu, lecz zajmuje się przede wszystkim dziejami wschodnich monarchii i hellenistycznych królestw w okresie od założenia Niniwy do roku 20 p.n.e.Tigranes II, zwany później Wielkim (ur. 138, zm. 56 p.n.e.) - król Armenii w latach 95-56 p.n.e. z dynastii Artaksydów. Syn Tigranesa I lub Artawazdesa I. Za jego czasów Armenia uzyskała status mocarstwa.

Mitrydates VI, król Pontu, wysłał Gordiosa, by przekonał króla Armenii Tigranesa II Wielkiego do zaatakowania Ariobarzanesa I. Gdy 93 r. Tigranes II nadchodził, król Kapadocji uciekł do Rzymu. Mitrydates znów przejął kontrolę nad tą krainą, dając ją synowi Ariaratesowi IX. Rządził on do 92 r., kiedy został usunięty przez Lucjusza Korneliusza Sullę, rzymskiego namiestnika Cylicji. Mitraos i Bagoas, wodzowie Tigranesa II, usunęli Ariobarzanesa I w 90 r. Senat rzymski postanowił rozprawić się z tą sytuacją, aby przywrócić tron Ariobarzanesowi I. Wysłano w tym celu posłów pod przewodnictwem legata Maniusza Akwiliusza z misją uporządkowania spraw azjatyckich. Z pomocą namiestnika Azji Gajusza Kasjusza Longinusa udało się wprowadzić Nikomedesa IV do Bitynii i Ariobarzanesa I do Kapadocji. Rzymianie, potrzebując pretekstu do wojny, namawiali ich do napadu na kraj wroga Rzymu, Mitrydatesa VI, aby go sprowokować do niej. Rzymianie, nie czekając na decyzję senatu, zaczęli prowadzić przygotowania wojenne. Doszło do tzw. I wojny z Mitrydatesem (89-85 p.n.e.) Na czele wojsk sprzymierzonych po stronie Mitrydatesa stanął syn Ariarates IX, mający 10 tys. jazdy z Małej Armenii. Mitrydates, pokonując i zabijając Akwiliusza, zajął błyskawicznie rzymską prowincję Azja. Mieszkańcy większości miast greckich witali go entuzjastycznie. Ariarates IX rządził Kapadocją po raz czwarty do r. 86 p.n.e., kiedy został usunięty z tronu na rzecz Ariobarzanesa I Filoromajosa.

Appian z Aleksandrii łac. Appianus Alexandrinus, gr. Ἀππιανὸς ὁ Ἀλεξανδρεύς (ur. ok. 95, zm. ok.180) – grecki historyk, urodzony w egipskiej Aleksandrii, gdzie pełnił wysokie stanowiska urzędnicze .Bitynia − historyczna górzysta, a zarazem urodzajna kraina znajdująca się w Azji Mniejszej, nad Morzem Czarnym, na terenie dzisiejszej Turcji. Stolicą Bitynii była pierwotnie Nikomedia a następnie Nicea (Nikaia, obecnie Iznik w Turcji).

Ariarates IX, po usunięciu go z Kapadocji i przyłączeniu się do ojca, najechał ze swoją armią Macedonię i pokonał bez trudu nielicznych tam Rzymian. Po opanowaniu kraju i pozostawieniu jej pod zarządem satrapów wyruszył przeciw wodzowi rzymskiemu Sulli. W drodze rozchorował się koło miejscowości Tisajon i zmarł.

Lucius Cornelius Sulla (Lucjusz Korneliusz Sulla) zwany Felix (ur. 138 p.n.e. – zm. 78 p.n.e.) – rzymski polityk, dowódca i dyktator.Mitrydatydzi – dynastia helleńska pochodzenia grecko-perskiego wywodząca się z perskiej dynastii Artabazydów, panująca w starożytnym Poncie w latach 302 p.n.e.-63 p.n.e. założona przez Mitrydatesa I Ktistesa.

Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Appian z Aleksandrii, Historia rzymska (ks. XII. Wojny z Mitrydatesem, rozdz. 10-11, 17-21, 35), t. II, przekł., oprac. i wstęp L. Piotrowicz, Ossolineum & De Agostini, Warszawa 2004, ​ISBN 83-04-04710-1​.
  • Marek Junianus Justynus, Zarys dziejów powszechnych starożytności na podstawie Pompejusza Trogusa (z dodaniem prologów), ks. XXXVIII, rozdz. 1-4, przekł., wstęp i kom. I. Lewandowski, Pax, Warszawa 1988, ​ISBN 83-211-0871-7​.
  • Nikomedes IV Filopator (gr. Νικομήδης , Nikomḗdēs) (zm. 74 p.n.e.) – ostatni król Bitynii w latach 94-91 p.n.e., 90-88 p.n.e. i od 85 p.n.e. do swej śmierci. Syn króla Bitynii Nikomedesa III Euergetesa i królowej Nysy I.Armenia, Republika Armenii (Հայաստան - Hajastạn, Հայաստանի Հանրապետություն - Hajastani Hanrapetutjun) – państwo w Azji na Kaukazie Południowym. Armenia graniczy od północy z Gruzją, od południa z Iranem i z azerską eksklawą Nachiczewan, od wschodu z Azerbejdżanem, od zachodu z Turcją. Niepodległość uzyskała w 1991 r. w związku z rozpadem ZSRR. Armenia nie ma dostępu do morza. Stolicą Armenii jest obecnie Erywań, który jest też największym miastem w kraju. Od 1991 roku Armenia należy do Wspólnoty Niepodległych Państw.




    Warto wiedzieć że... beta

    Starożytna Macedonia – antyczne królestwo na Półwyspie Bałkańskim, zamieszkałe przez lud grecki z plemienia Dorów, którego historyczne centrum znajdowało się na terytorium obecnej północno-środkowej Grecji.
    Kapadocja – kraina historyczna w Tureckiej Anatolii, znana przede wszystkim z charakterystycznych form tufowych, tworzących księżycowy krajobraz oraz z domów i kościołów wykutych w tufowych skałach. Kapadocja była aż do średniowiecza silnym ośrodkiem chrześcijaństwa oraz miejscem narodzin idei życia klasztornego.
    Ariobarzanes I Filoromajos (gr. Ἀριοϐαρζάνης, Ariobarzánēs) (zm. 63 p.n.e.) – król Kapadocji w latach ok. 96-93 p.n.e., 92-90 p.n.e., 89-88 p.n.e. i 86-63 p.n.e.
    92 p.n.e. – Wikipedia, wolna encyklopedia document.documentElement.className="client-js";RLCONF={"wgBreakFrames":!1,"wgSeparatorTransformTable":[", .","  ,"],"wgDigitTransformTable":["",""],"wgDefaultDateFormat":"dmy","wgMonthNames":["","styczeń","luty","marzec","kwiecień","maj","czerwiec","lipiec","sierpień","wrzesień","październik","listopad","grudzień"],"wgRequestId":"9bcf3bb8-6cda-4d40-9a0b-b5f1dfbef548","wgCSPNonce":!1,"wgCanonicalNamespace":"","wgCanonicalSpecialPageName":!1,"wgNamespaceNumber":0,"wgPageName":"92_p.n.e.","wgTitle":"92 p.n.e.","wgCurRevisionId":43675251,"wgRevisionId":43675251,"wgArticleId":36212,"wgIsArticle":!0,"wgIsRedirect":!1,"wgAction":"view","wgUserName":null,"wgUserGroups":["*"],"wgCategories":["I wiek p.n.e."],"wgPageContentLanguage":"pl","wgPageContentModel":"wikitext","wgRelevantPageName":"92_p.n.e.","wgRelevantArticleId":36212,"wgIsProbablyEditable":!0,"wgRelevantPageIsProbablyEditable":!0,"wgRestrictionEdit":,"wgRestrictionMove":,"wgFlaggedRevsParams":{"tags":{ "accuracy":{"levels":1}}},"wgStableRevisionId":43675251,"wgMediaViewerOnClick":!0,"wgMediaViewerEnabledByDefault":!0,"wgPopupsFlags":10,"wgVisualEditor":{"pageLanguageCode":"pl","pageLanguageDir":"ltr","pageVariantFallbacks":"pl"},"wgMFDisplayWikibaseDescriptions":{"search":!0,"nearby":!0,"watchlist":!0,"tagline":!0},"wgWMESchemaEditAttemptStepOversample":!1,"wgULSCurrentAutonym":"polski","wgNoticeProject":"wikipedia","wgCentralAuthMobileDomain":!1,"wgEditSubmitButtonLabelPublish":!0,"wgULSPosition":"interlanguage","wgGENewcomerTasksGuidanceEnabled":!0,"wgGEAskQuestionEnabled":!0,"wgGELinkRecommendationsFrontendEnabled":!1,"wgWikibaseItemId":"Q42350"};RLSTATE={"ext.gadget.small-references":"ready","ext.gadget.citation-access-info":"ready","ext.gadget.main-page-css":"ready","ext.globalCssJs.user.styles":"ready","site.styles":"ready","noscript":"ready","user.styles":"ready","ext.globalCssJs.user":"ready","user":"ready","user.options":"loading", "ext.flaggedRevs.icons":"ready","oojs-ui-core.styles":"ready","oojs-ui.styles.indicators":"ready","mediawiki.widgets.styles":"ready","oojs-ui-core.icons":"ready","skins.vector.styles.legacy":"ready","ext.flaggedRevs.basic":"ready","ext.visualEditor.desktopArticleTarget.noscript":"ready","ext.uls.interlanguage":"ready","ext.wikimediaBadges":"ready","wikibase.client.init":"ready"};RLPAGEMODULES=["ext.scribunto.logs","site","mediawiki.page.ready","mediawiki.toc","skins.vector.legacy.js","ext.flaggedRevs.advanced","ext.gadget.ll-script-loader","ext.gadget.maps","ext.gadget.heading-icons","ext.gadget.refToolbar","ext.gadget.edit-buttons","ext.gadget.edit-summaries","ext.gadget.edit-first-section","ext.gadget.edit-summary-warning","ext.gadget.wikibugs","ext.gadget.nuxTBKeys","ext.gadget.enhanced-upload","ext.gadget.map-toggler","ext.gadget.ReferenceTooltips","ext.gadget.narrowFootnoteColumns","ext.gadget.WDsearch","ext.gadget.WMPL-share","ext.gadget.main-page-js", "ext.centralauth.centralautologin","ext.popups","ext.visualEditor.desktopArticleTarget.init","ext.visualEditor.targetLoader","ext.eventLogging","ext.wikimediaEvents","ext.navigationTiming","ext.uls.compactlinks","ext.uls.interface","ext.cx.eventlogging.campaigns","ext.centralNotice.geoIP","ext.centralNotice.startUp","ext.growthExperiments.SuggestedEditSession"]; (RLQ=window.RLQ||).push(function(){mw.loader.implement("[email protected]",function($,jQuery,require,module){/*@nomin*/mw.user.tokens.set({"patrolToken":"+\","watchToken":"+\","csrfToken":"+\"});mw.user.options.set({"variant":"pl"}); });}); 92 p.n.e. Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Rok 92 p.n.e.
    Gaius Cassius Longinus, (ur. przed 85 p.n.e., zm. 3 października 42 p.n.e.) - rzymski generał, który walczył przeciw II triumwiratowi.
    Mitrydates VI Eupator (ur. 132 p.n.e., zm. 63 p.n.e.) – król Pontu z dynastii Mitrydatydów, panował w latach 120-63 p.n.e., władca Bosporu od około 107 do 63 p.n.e.
    95 p.n.e. – Wikipedia, wolna encyklopedia document.documentElement.className="client-js";RLCONF={"wgBreakFrames":!1,"wgSeparatorTransformTable":[", .","  ,"],"wgDigitTransformTable":["",""],"wgDefaultDateFormat":"dmy","wgMonthNames":["","styczeń","luty","marzec","kwiecień","maj","czerwiec","lipiec","sierpień","wrzesień","październik","listopad","grudzień"],"wgRequestId":"29075131-bca1-4e42-b465-8a05131d058c","wgCSPNonce":!1,"wgCanonicalNamespace":"","wgCanonicalSpecialPageName":!1,"wgNamespaceNumber":0,"wgPageName":"95_p.n.e.","wgTitle":"95 p.n.e.","wgCurRevisionId":43675255,"wgRevisionId":43675255,"wgArticleId":36215,"wgIsArticle":!0,"wgIsRedirect":!1,"wgAction":"view","wgUserName":null,"wgUserGroups":["*"],"wgCategories":["I wiek p.n.e."],"wgPageContentLanguage":"pl","wgPageContentModel":"wikitext","wgRelevantPageName":"95_p.n.e.","wgRelevantArticleId":36215,"wgIsProbablyEditable":!0,"wgRelevantPageIsProbablyEditable":!0,"wgRestrictionEdit":,"wgRestrictionMove":,"wgFlaggedRevsParams":{"tags":{ "accuracy":{"levels":1}}},"wgStableRevisionId":43675255,"wgMediaViewerOnClick":!0,"wgMediaViewerEnabledByDefault":!0,"wgPopupsFlags":10,"wgVisualEditor":{"pageLanguageCode":"pl","pageLanguageDir":"ltr","pageVariantFallbacks":"pl"},"wgMFDisplayWikibaseDescriptions":{"search":!0,"nearby":!0,"watchlist":!0,"tagline":!0},"wgWMESchemaEditAttemptStepOversample":!1,"wgULSCurrentAutonym":"polski","wgNoticeProject":"wikipedia","wgCentralAuthMobileDomain":!1,"wgEditSubmitButtonLabelPublish":!0,"wgULSPosition":"interlanguage","wgGENewcomerTasksGuidanceEnabled":!0,"wgGEAskQuestionEnabled":!0,"wgGELinkRecommendationsFrontendEnabled":!1,"wgWikibaseItemId":"Q41658"};RLSTATE={"ext.gadget.small-references":"ready","ext.gadget.citation-access-info":"ready","ext.gadget.main-page-css":"ready","ext.globalCssJs.user.styles":"ready","site.styles":"ready","noscript":"ready","user.styles":"ready","ext.globalCssJs.user":"ready","user":"ready","user.options":"loading", "ext.flaggedRevs.icons":"ready","oojs-ui-core.styles":"ready","oojs-ui.styles.indicators":"ready","mediawiki.widgets.styles":"ready","oojs-ui-core.icons":"ready","skins.vector.styles.legacy":"ready","ext.flaggedRevs.basic":"ready","ext.visualEditor.desktopArticleTarget.noscript":"ready","ext.uls.interlanguage":"ready","ext.wikimediaBadges":"ready","wikibase.client.init":"ready"};RLPAGEMODULES=["ext.scribunto.logs","site","mediawiki.page.ready","mediawiki.toc","skins.vector.legacy.js","ext.flaggedRevs.advanced","ext.gadget.ll-script-loader","ext.gadget.maps","ext.gadget.heading-icons","ext.gadget.refToolbar","ext.gadget.edit-buttons","ext.gadget.edit-summaries","ext.gadget.edit-first-section","ext.gadget.edit-summary-warning","ext.gadget.wikibugs","ext.gadget.nuxTBKeys","ext.gadget.enhanced-upload","ext.gadget.map-toggler","ext.gadget.ReferenceTooltips","ext.gadget.narrowFootnoteColumns","ext.gadget.WDsearch","ext.gadget.WMPL-share","ext.gadget.main-page-js", "ext.centralauth.centralautologin","ext.popups","ext.visualEditor.desktopArticleTarget.init","ext.visualEditor.targetLoader","ext.eventLogging","ext.wikimediaEvents","ext.navigationTiming","ext.uls.compactlinks","ext.uls.interface","ext.cx.eventlogging.campaigns","ext.centralNotice.geoIP","ext.centralNotice.startUp","ext.growthExperiments.SuggestedEditSession"]; (RLQ=window.RLQ||).push(function(){mw.loader.implement("[email protected]",function($,jQuery,require,module){/*@nomin*/mw.user.tokens.set({"patrolToken":"+\","watchToken":"+\","csrfToken":"+\"});mw.user.options.set({"variant":"pl"}); });}); 95 p.n.e. Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Rok 95 p.n.e.

    Reklama