Archosauriformes

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Archosauriformesklad archozauromorfów obejmujący archozaury i inne stosunkowo zaawansowane formy. Definiowany jako najwęższy klad obejmujący rodzaj Proterosuchus oraz grupę Archosauria. Znane od późnego permu (około 250 milionów lat temu).

Proterozuch (Proterosuchus) – drapieżny gad z grupy Archosauromorpha, żyjący około 250 milionów lat temu, we wczesnym triasie (od wczesnego indu po wczesny olenek. Być może występował już pod koniec permu. Należał do rodziny Proterosuchidae, obejmującej takie rodzaje jak chasmatozuch, kalizuch, czy tasmaniozaur.Michael J. Benton (ur. 8 kwietnia 1956 w Aberdeen) – brytyjski paleontolog, profesor paleontologii kręgowców na Wydziale Nauk o Ziemi na Uniwersytecie w Bristolu i członek m.in. Royal Society of Edinburgh. Jego publikacje koncentrują się głównie na ewolucji triasowych gadów, ale też na wymieraniach i zmianach w zapisie kopalnym fauny. Publikował również na temat roli filogenetyki molekularnej i morfologicznej w rekonstruowaniu filogenezy oraz o zegarze molekularnym.

Archosauriformes pokrywa się z szerszym znaczeniem kladu Archosauria (sensu Benton, 1999).

Archosauriformes bardziej bazalne niż Euparkeria były kiedyś zaliczane do podrzędu Proterosuchia rzędu Thecodontia podgromady Archosauria. Według metodologii kladystycznej Proterosuchia zostało odrzucone jako grupa parafiletyczna, a gatunki bardziej bazalne niż Archosauria sensu Gauthier są określane po prostu jako bazalne Archosauriformes.

Collilongus – rodzaj niewielkiego archozauromorfa żyjącego we wczesnym triasie na obecnych terenach Europy. Został opisany w 2009 roku przez Magdalenę Borsuk-Białynicką i Andrieja Sennikowa w oparciu o jeden kręg szyjny (ZPAL RV/580) pochodzący z datowanych na wczesny olenek osadów w Czatkowicach. Wstępnie do tego taksonu przypisano również trzy inne kręgi szyjne, cztery kręgi tułowiowe i dwanaście ogonowych. Collilongus był niewielkim archozauromorfem – centra kręgów szyjnych dorosłych osobników mierzą 12–13 mm; mniej niż u wszystkich innych przedstawicieli Archosauriformes z wyjątkiem Euparkeriidae. Wydłużonym kształtem kręgi szyjne Collilongus najbardziej przypominają te należące do oleneckich rauizuchów z obecnych terenów Rosji, w szczególności należących do rodzajów Tsylmosuchus, Vytshegdosuchus, Dongusuchus i Energosuchus. Jego przynależność do rauizuchów jest możliwa, jednak z powodu niekompletności szczątków nie może zostać w pełni potwierdzona. Pomimo stosunkowo niewielkich rozmiarów Collilongus był największym zwierzęciem, którego skamieniałości odnaleziono na stanowisku Czatkowice 1.Tasmaniosaurus triassicus ("tasmański jaszczur z triasu") jest nazwą gatunkową żyjącego we wczesnym triasie archozauromorfa z grupy Archosauriformes (archozaury sensu lato) i rodziny Proterosuchidae, którego szczątki odkryto w formacji Knocklofty (zachodni Hobart na Tasmanii). Ponieważ szkielet zwierzęcia zachował się całkowicie, stanowi on nalepiej zachowane gadzie szczątki odnalezione na terenie Australii. Jest też jednym z najstarszych znanych gadów odnalezionych na terenie tego kontynentu. Inny przedstawiciel jego rodziny, kalizuch, żył we wczesnym triasie w okolicach dzisieszego Queensland.

Taksonomia[ | edytuj kod]

Klasyfikacja[ | edytuj kod]

  • Gromada Sauropsida
  • Infragromada Archosauromorpha
  • Takson ARCHOSAURIFORMES
  • Rodzina Proterosuchidae (być może takson parafiletyczny)
  • Archosaurus
  • Chasmatosaurus
  • Chasmatosuchus
  • Kalisuchus
  • Proterosuchus
  • Tasmaniosaurus
  • Rodzina Erythrosuchidae
  • Garjainia
  • Erythrosuchus
  • Shansisuchus
  • Vjushkovia
  • Rodzina Euparkeriidae
  • Euparkeria
  • Rodzina Proterochampsidae
  • Tropidosuchus
  • Cerritosaurus
  • Chanaresuchus
  • Gualosuchus
  • Proterochampsa
  • Rhadinosuchus
  • takson Archosauria (grupa koronna archozaurów = Avesuchia)
  • Archosauriformes incertae sedis: Archeopelta, Blomia, Chalishevia, Collilongus, Dongusia, Dongusuchus, Dorosuchus, Doswellia, Energosuchus, Exilisuchus, Fugusuchus, Gamosaurus, Halazaisuchus, Jaikosuchus, Jushatyria, Koilamasuchus, Osmolskina, Sarmatosuchus, Tarjadia, Turfanosuchus, Uatchitodon, Uralosaurus, Vancleavea, Vjushkovisaurus, Vonhuenia, Wangisuchus, Xilousuchus, Yonghesuchus.

    Jacques A. Gauthier (ur. 1948) – paleontolog kręgowców, morfolog i systematyk. Jeden z założycieli kladystyki w biologii.Osmolskina – rodzaj bazalnego przedstawiciela Archosauriformes żyjącego we wczesnym triasie na terenie dzisiejszej Europy. Holotyp (ZPAL R-I/77) Osmolskina czatkowicensis, jedynego gatunku rodzaju, został odkryty w datowanych analizą biostratygraficzną na najprawdopodobniej wczesny olenek osadach w Czatkowicach niedaleko Krakowa. Obejmuje przednią część kości szczękowej z zachowanym wyrostkiem nosowym. Odkryto także dwieście kości czaszki, w tym kości puszki mózgowej oraz żuchwy, trzydzieści kręgów ze wszystkich odcinków kręgosłupa, pięć kompletnych kości biodrowych, trzydzieści kości kończyn oraz kilkaset kości szkieletu pozaczaszkowego i zębów. Długość czaszki osmolskiny wynosiła około 60 mm, jednak niektóre z odkrytych skamieniałości sugerują, że u większych osobników dochodziła ona do około 120 mm.

    Filogeneza[ | edytuj kod]

    Kladogram Archosauriformes według Dilkesa i Suesa (2009):


    Kladogram Archosauriformes według Nesbitta i współpracowników (2009):


    Kladogram Archosauriformes według Ezcurry i współpracowników (2010):


    Proterochampsidae – rodzina archozauromorfów z kladu Archosauriformes, obejmująca gatunki żyjące w środkowym i późnym triasie na terenach dzisiejszej Ameryki Południowej (ale patrz niżej), powierzchownie przypominające krokodyle. Według Bentona i Clarka (1988) można wskazać co najmniej osiem synapomorfii łączących przedstawicieli tej rodziny, wśród nich m.in. bardzo niską czaszkę; nozdrza zewnętrzne w kształcie wąskiej szpary; niewielkie, przesunięte ku oczodołom okno przedoczodołowe; zanik kości zaczołowych; grzebień potyliczny w kształcie litery V oraz obecność dużego okna żuchwowego. Carroll (1988) do cech łączących przedstawicieli tej grupy zaliczył szeroką i niską czaszkę oraz niewielkie górne okno skroniowe. Takie cechy budowy czaszki, jak skierowane ku górze nozdrza zewnętrzne, przesunięte ku górnej części czaszki oczodoły i obecność krótkiego podniebienia wtórnego, wskazują na ziemnowodny tryb życia przedstawicieli Proterochampsidae.Xilousuchus – rodzaj archozaura z grupy rauizuchów (Rauisuchia) żyjącego we wczesnym triasie na obecnych terenach Azji. Został opisany w 1981 roku przez Wu Xiaochuna w oparciu o niekompletny szkielet (IVPP V6026) obejmujący kości czaszki, kręgi, żebra, obojczyk i pazur. Skamieniałości te odkryto jesienią 1977 roku w osadach formacji Heshanggou w prowincji Shanxi w Chinach.


    Podstrony: 1 [2] [3]




    Warto wiedzieć że... beta

    Archozauromorfy (Archosauromorpha) – infragromada gadów z podgromady Diapsida. Definiowana jako klad obejmujący archozaury oraz wszystkich przedstawicieli kladu Sauria bliżej spokrewnionych z nimi niż z lepidozaurami, jako klad obejmujący ostatniego wspólnego przodka rodzajów Prolacerta, Trilophosaurus i Hyperodapedon oraz archozaurów i wszystkich jego potomków lub jako klad obejmujący rodzaj Protorosaurus i wszystkich przedstawicieli kladu Sauria bliżej spokrewnionych z rodzajem Protorosaurus niż z lepidozaurami.
    Erytrozuchy (Erythrosuchidae, gr. ερυθρός – czerwony, Suchus – łacińska nazwa boga Sobka) – rodzina bazalnych archozauromorfów występujących we wczesnym i środkowym triasie, od oleneku do anizyku. Przedstawiciele Erythrosuchidae osiągali od 2,5 do 5 m długości i byli przeważnie dominującymi drapieżnikami w swoich ekosystemach.
    Rodzaj (łac. genus, l.mn. genera) – podstawowa, obowiązkowa kategoria systematyczna obejmująca gatunek lub monofiletyczną grupę gatunków wyróżnionych na podstawie jednej lub więcej cech taksonomicznych. Nazwą rodzaj określany jest też każdy takson w randze rodzaju.
    Kladystyka, systematyka filogenetyczna – metoda klasyfikacji grupująca obiekty w zhierarchizowane jednostki, spośród których mniej obszerne należą do obszerniejszych. Kladystykę można wykorzystać do uporządkowania jakichkolwiek danych porównawczych – stosowana jest najpowszechniej w systematyce biologicznej, jednak wykorzystuje się ją również m.in. w archeologii i językoznawstwie.
    Proterosuchidae – rodzina drapieżnych archozauromorfów z grupy Archosauriformes. Najwcześniejszym znanym przedstawicielem jest Archosaurus rossicus z końca permu Rosji. Jego skamieniałości wykazują co najmniej jedną cechę diagnostyczną Archosauriformes – obecność okna przedoczołowego. Większość dużych drapieżników późnego permu, takich jak gorgonopsy i Titanosuchidae, wymarła podczas wielkiego wymierania permskiego, jednak proterozuchidy przetrwały do wczesnego triasu. W tym okresie były już jednak rzadkie i wymarły ostatecznie pod koniec anizyku.
    Archozaury, gady naczelne (Archosauria – z gr. archos – władca + sauros – jaszczur) – takson diapsydalnych gadów obejmujący zaawansowane ewolucyjnie rzędy gadów.
    Euparkeriidae – rodzina niewielkich drapieżnych bazalnych archozauromorfów z kladu Archosauriformes. Jej przedstawiciele żyli od wczesnego do środkowego triasu (anizyk). Ich skamieniałości zostały odnalezione w południowej Afryce, Polsce i Rosji. W przeciwieństwie do siostrzanej rodziny Erythrosuchidae przedstawiciele Euparkeriidae byli niewielcy, smukli i prawdopodobnie poruszali się na dwóch nogach.

    Reklama