Archiwum Skarbowe

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Archiwum Skarbowe w Warszawiearchiwum państwowe w Warszawie założone 2 lipca 1871 r. jako Archiwum Akt Dawnych byłego Zarządu Finansowego Królestwa Polskiego (później utrwaliła się nazwa „Archiwum Skarbowe”). Archiwum powstało w celu przechowywania akt po zlikwidowanej w 1867 r. Komisji Rządowej Przychodów i Skarbu Królestwa Polskiego, która już wcześniej przechowywała akta skarbowe z okresu Księstwa Warszawskiego oraz z okresu staropolskiego.

Gubernia kaliska (ros. Калишская губерния), gubernia Królestwa Polskiego istniejąca w latach 1837–1844 i 1867–1918 ze stolicą w Kaliszu; w 1919 przekształcona w województwo łódzkie ze stolicą w Łodzi.Księstwo Warszawskie (fr. Duché de Varsovie, niem. Herzogtum Warschau) – istniejące w latach 1807–1815, formalnie niepodległe, jednak w rzeczywistości podporządkowane napoleońskiej Francji państwo, było namiastką państwa polskiego. Władcą suwerennym Księstwa był król Królestwa Saksonii, które wchodziło w skład Związku Reńskiego, będącego protektoratem pierwszego Cesarstwa Francuskiego.

Po I wojnie światowej archiwum weszło do polskiej sieci archiwalnej. W czasie powstania warszawskiego w 1944 r. zasób archiwum spłonął.

Zasób archiwum[ | edytuj kod]

Zgodnie ze sprawozdaniem ówczesnego dyrektora archiwum Wacława Granicznego instytucja ta gromadziła 1 stycznia 1927 r. około 350 000 woluminów oraz 39 348 map i planów. Wydzielił on siedemnaście głównych części składowych zasobu archiwum. Były to:

Powstanie warszawskie (1 sierpnia – 3 października 1944) – wystąpienie zbrojne przeciwko okupującym Warszawę wojskom niemieckim, zorganizowane przez Armię Krajową w ramach akcji „Burza”, połączone z ujawnieniem się i oficjalną działalnością najwyższych struktur Polskiego Państwa Podziemnego.Komisja Rządowa Przychodów i Skarbu - komisja, która powstała na podstawie konstytucji Królestwa Polskiego z 1815 r. Została zwołana dekretem cesarskim w 1816 r. Kontynuowała działalność Ministerium Skarbu Księstwa Warszawskiego, działającego od 1807 r. Była jedną z pięciu komisji rządowych stanowiących centralną władzę administracyjną w Królestwie Polskim. Do zadań Komisji należało wprowadzanie w życie praw i ustaw skarbowych, zarządzanie funduszami, podawanie kandydatów na urzędy skarbowe zależne od nominacji królewskiej, mianowanie urzędników niższych stopni itp. Organizację Komisji określał wspomniany dekret z 1816 r. Była organem kolegialnym, przewodniczył jej minister. W jej skład wchodziły dyrekcje: podatków i dochodów stałych, podatków i dochodów niestałych, kas i rachunkowości (kontroli) oraz od 1818 r. dóbr i lasów rządowych. Dyrekcje dzieliły się na wydziały i biura. W skład komisji wchodził też Sekretariat Generalny. Po powstaniu listopadowym dyrekcje przemianowano na wydziały ograniczając jednocześnie ich kompetencje. Komisja Rządowa Przychodów i Skarbu została zlikwidowana na mocy ukazu carskiego w 1867 r., a jej uprawnienia i akta przejął Zarząd Finansowy Królestwa Polskiego zniesiony w 1869 r. W jego miejsce powołano w guberniach izby skarbowe, którym przekazano zgodnie z właściwością terytorialną akta szczegółowe Komisji Rządowej Przychodów i Skarbu (akta o charakterze ogólnym zostały wywiezione do Petersburga).
  • akta Komisji Skarbu Koronnego,
  • akta Komisji Rządowej Przychodów i Skarbu
  • akta Komisji Centralnej Likwidacyjnej i Sekcji Długów Księstwa Warszawskiego,
  • akta Departamentu Górniczego Królestwa Polskiego,
  • akta Komisji Emerytalnej Królestwa Polskiego,
  • akta Izby Skarbowej Warszawskiej,
  • akta Prokuratorii Generalnej Królestwa Polskiego,
  • akta Zarządów Dóbr Państwowych w guberniach: kaliskiej, piotrkowskiej, płockiej i warszawskiej,
  • akta Izby Obrachunkowej Warszawskiej
  • akta kancelarii Generała-Gubernatora Warszawskiego (część),
  • akta Warszawskiej Gubernialnej Komisji Włościańskiej,
  • akta Banku Włościańskiego,
  • akta Urzędów Komisarzy Włościańskich Królestwa Polskiego,
  • akta Płockiej Gubernialnej Komisji Włościańskiej,
  • akta Mennicy Warszawskiej,
  • akta kancelarii sekretarza Komitetu Urządzającego w Królestwie Polskim do spraw finansowych, senatora i rzeczywistego radcy stanu Władimira Markusa,
  • akta Wydziału Ziemskiego Ministerstwo Spraw Wewnętrznych w Petersburgu.
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Archiwa Państwowe Rzeczypospolitej Polskiej (stan na dzień 1-y stycznia 1927 r.) na podstawie materiałów dostarczonych przez poszczególne Archiwa Państwowe, Łopaciński W. (oprac.), „Archeion”, 1, 1927, s. 15–32.???
  • Robótka H., Ryszewski B., Tomczak A., Archiwistyka, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1989, ISBN 83-01-08686-6.
  • Gubernia warszawska (ros. Варшавская губерния) – była jedną z guberni Królestwa Polskiego; istniała w latach 1844–1917. Powierzchnia 14 562 km², ludność 1 983 689 mieszkańców (spis z 1897).Komitet Urządzający w Królestwie Polskim (ros. Uczrieditelnyj Komitiet w Carstwie Polskom) – ośrodek władzy zaboru rosyjskiego na terenach Królestwa Polskiego, powołany do życia w 1864 roku. Jego głównym zadaniem było przeprowadzenie reformy uwłaszczeniowej.




    Warto wiedzieć że... beta

    Gubernia piotrkowska (ros. Петроковская губерния) – gubernia Królestwa Polskiego ze stolicą w Piotrkowie Trybunalskim.
    I wojna światowa – konflikt zbrojny trwający od 28 lipca 1914 do 11 listopada 1918 (w latach 20. i 30. XX wieku nazywany "wielką wojną") pomiędzy ententą, tj. Wielką Brytanią, Francją, Rosją, Serbią, Japonią, Włochami (od 1915) i Stanami Zjednoczonymi (od 1917), a państwami centralnymi, tj. Austro-Węgrami i Niemcami wspieranymi przez Turcję i Bułgarię.
    Archiwum państwowe w Polsce – instytucja (jednostka) prowadząca działalność archiwalną w zakresie państwowego zasobu archiwalnego w rozumieniu ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (Dz. U. z 2011 r. Nr 123, poz. 698), działająca w oparciu o przepisy tej ustawy, innych przepisów powszechnie obowiązujących oraz nadanego jej statutu. Archiwa państwowe w Polsce wchodzą w skład państwowej sieci archiwalnej i podlegają Naczelnemu Dyrektorowi Archiwów Państwowych. Działają w formie jednostek budżetowych i są zaliczane do sektora finansów publicznych.
    Prokuratoria Generalna – naczelny organ prokuratorski w Królestwie Polskim utworzony w 1816 roku postanowieniem króla Aleksandra I Romanowa.
    Komisja Skarbowa Koronna – magistratura rządowa Korony Królestwa Polskiego I Rzeczypospolitej powołana 4 czerwca 1764 przez sejm konwokacyjny.
    Królestwo Polskie (ros. Царство Польское, Carstwo Polskoje), potocznie Królestwo Kongresowe, Kongresówka – kadłubowe państwo polskie istniejące w latach 1815-1832, a później do 1918 r. jako część składowa Imperium Rosyjskiego. Zostało utworzone decyzją kongresu wiedeńskiego. Wbrew obiegowym opiniom Królestwo Polskie było państwem suwerennym i niepodległym (do 1832 r.), posiadającym własną konstytucję, Sejm, wojsko, monetę i szkolnictwo z Uniwersytetem Warszawskim, a czynności urzędowe odbywały się w języku polskim. Polskę łączyły z Rosją - osoba Monarchy (każdorazowy Imperator Rosji był jednocześnie Królem Polski i pod takim tytułem występował w Królestwie) oraz polityka zagraniczna, należąca do prerogatyw królewskich. Koroną królestwa była Polska Korona Cesarska. 26 lutego 1832 roku król Mikołaj I Romanow zniósł konstytucję Królestwa zastępując ją Statutem Organicznym, który likwidował Sejm i samodzielną armię, znosił unię międzypaństwową i włączał Królestwo do cesarstwa na zasadzie autonomii administracyjnej, przywrócił urząd namiestnika sprawującego władzę cywilną i wojskową.
    Kancelaria - termin określający samodzielny urząd bądź instytucję wytwarzającą własną dokumentację (zarówno na etapie formalnym, jak i merytorycznym). W terminologii archiwalnej kancelaria jest terminem wieloznacznym:

    Reklama