Apotecjum

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Schemat budowy apotecjum:
asques en formation – tworzące się worki
asques murs – dojrzałe worki
paraphyses – parafizy
Apotecja na trzonach (piestrzyca popielata)

Apotecjum, w l.mn. apotecja (łac. apothecium) – rodzaj owocnika u workowców. Używana jest też polska nazwa miseczka. Apotecjum ma wygląd mniej lub bardziej wklęsłej miseczki o mięsistych ścianach i zbudowany jest z dwóch rodzajów strzępek:

Owocnik, twór grzybniowy – zbita część grzybni, wytwarzana przez nią w formie charakterystycznej dla każdego gatunku, tworząca na zewnątrz lub wewnątrz zarodniki. Owocniki występują u grzybów wyższych; workowców i podstawczaków, a ich zadaniem jest wytwarzanie zarodników. Zbudowane są z dwóch rodzajów grzybni: płonnej – plektenchymy, stanowiącej rusztowanie i zarodnionośnej – obłoczni, w której wytwarzane są zarodniki. Mogą mieć różną postać, np. kapelusza osadzonego na trzonie, kopyta, bulwy, miseczki, maczugi, krzaczka, różdżki, płaskiej skorupy i inne. Istnieje ogromna różnorodność kształtów i barw owocników. Niemal wszystkie wyrastają nad ziemią, ale istnieją też owocniki podziemne, np. u trufli.Ucho – narząd słuchu występujący jedynie u kręgowców. Najbardziej złożone i rozwinięte uszy występują u ssaków. Ucho odbiera fale dźwiękowe, przekształca je w drgania mechaniczne, a drgania w impulsy nerwowe. Odpowiada także za zmysł równowagi (błędnik).
  • na wklęsłej stronie miseczki znajdują się płodne warstwy hymenium (warstwa rodzajna);
  • wypukłą stronę miseczki tworzą splątane płonne strzępki grzybni (hypotecjum).
  • W warstwie rodzajnej powstają worki (ascus) z zarodnikami. Pomiędzy nimi znajdują się płonne wstawki (parafizy).

    Piestrzyca popielata (Helvella macropus (Pers.) P. Karst. ) – gatunek grzybów z rodziny piestrzycowatych (Helvellaceae).Grzyby workowe (Ascomycota Caval.-Sm.) – typ grzybów z podkrólestwa Dikarya. Ich nazwa pochodzi od typu zarodni zwanej workiem (ascus), w której są wytwarzane zarodniki workowe (askospory).

    Wewnętrzna warstwa rodzajna często odróżnia się barwą i strukturą powierzchni od warstwy zewnętrznej, np. u dzieżki pomarańczowej (Aleuria aurantia) jest ona pomarańczowa i gładka, podczas gdy warstwa zewnętrzna jest biaława i aksamitna. W trakcie dojrzewania zarodników u niektórych gatunków miseczka stopniowo rozpłaszcza się, tak że w końcowej fazie przyjmuje postać talerzyka lub nawet wywija się na drugą stronę tak, że worki znajdują się na wypukłej stronie miseczki.

    Hypotecjum – u grzybów workowych jest to płonna warstwa gęsto splecionych strzępek znajdujących się w owocnikach typu apotecjum (miseczka). Powyżej hypotecjum znajduje się warstwa rodzajna (hymenium) z workami i wstawkami (parafizami).Zarodnik, spora – termin stosowany w botanice, mykologii i mikrobiologii w odniesieniu do komórki służącej do rozmnażania protistów, roślin (mszaki, paprotniki) i grzybów. Zarówno termin „zarodnik” jak i „spora” są stare – pochodzą z czasów, gdy nie znano jeszcze dokładnie procesów rozmnażania tych grup organizmów, stąd też też używane są zarówno do określania komórek służących do rozmnażania bezpłciowego, jak i płciowego.

    Miseczki mogą wyrastać bezpośrednio na podłożu, jak np. u czarki szkarłatnej (Sarcoscypha coccinea), lub na różnej długości trzonach, jak np. u kielisznika jodłowego (Cyphella digitalis) czy piestrzycy popielatej (Helvella macropus). U niektórych gatunków grzybów miseczki są z jednej strony rozcięte na różną głębokość, czasami aż do podstawy. Na przykład u uchówki oślej (Otidea onotica) rozcięte brzegi miseczki zawijają się do wewnątrz, wskutek czego owocnik przypomina wyglądem ucho.

    Łacina, język łaciński (łac. lingua Latina, Latinus sermo) – język indoeuropejski z podgrupy latynofaliskiej języków italskich, wywodzący się z Lacjum (łac. Latium), krainy w starożytnej Italii, na północnym skraju której znajduje się Rzym.Glony, algi (łac. Algae, gr. Phykos) – grupa morfologiczno-ekologiczna, składająca się tradycyjnie z kilku niespokrewnionych linii ewolucyjnych organizmów plechowych, tj. beztkankowych.

    U porostów w apotecjach wyróżnia się zazwyczaj dwie części:

  • tarczka – część hymenium widoczna na górnej stronie plechy. Jest mniej lub bardziej okrągła. Może być wkłęsła, płaska lub wypukła;
  • brzeżek (ekscypulum) – brzeg tarczki. W zależności od rodzaju brzeżka wyróżnia się dwa rodzaje apotecjów:
  • apotecja lekanorowe, na brzeżnej części których występują glony,
  • apotecja lecideowe, pozbawione glonów.
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Edmund Malinowski: Anatomia roślin. Warszawa: PWN, 1966.
    2. Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-89648-09-1.
    3. Hanna Wójciak: Porosty, mszaki, paprotniki. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2010. ISBN 978-83-7073-552-4.
    Hymenium, obłocznia (obłócznia), warstwa hymenialna, warstwa rodzajna – warstwa grzybni hymenoforu u grzybów, w której wytwarzane są zarodniki. Występuje ona w owocniku grzybów podstawczaków i workowców. Składa się z elementów rozrodczych – podstawek (basidium) lub worków (ascus) oraz elementów płonnych, np. cystyd, parafiz, szczecinek. U podstawczaków warstwa komórek leżących bezpośrednio pod hymenium nosi nazwę subhymenium. Worki lub podstawki ułożone są na ogół ściśle obok siebie, palisadowo. Część owocnika, w której występuje hymenium nosi nazwę hymenoforu. Nazwę obłocznia (obłócznia) stosuje się zwykle dla określenia warstwy rodzajnej u niektórych podstawczaków.Worek – u grzybów z gromady workowców (Ascomycota) specjalna komórka o charakterze zarodni, w której tworzy się 8 haploidalnych zarodników – askospor (rzadko inna liczba zarodników).




    Warto wiedzieć że... beta

    Wstawki (parafizy, parafyzy) – płonne komórki znajdujące się między workami w hymenium workowców właściwych. Mają często nitkowaty kształt i są lekko poszerzone na szczycie. Według części autorów występują też u podstawczaków w piknidiach.

    Reklama