• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Anwiksziki

    Przeczytaj także...
    Darśana ( dewanagari दर्शन, hindi darśan, pali dassana) – sanskryckie słowo o bezpośrednich znaczeniach spojrzenie i pogląd, które służy do nazwania:Joga (sanskryt योग) – jeden z sześciu ortodoksyjnych (tzn. uznających autorytet Wed) systemów filozofii indyjskiej, zajmujący się związkami pomiędzy ciałem a umysłem (świadomością i duchem). Oznacza to, że poprzez odpowiedni trening ciała (w tym ascezę), dyscyplinę duchową (medytację) i przestrzeganie zasad etycznych, deklaruje ona możliwość przezwyciężenia prawa karmana i wyzwolenia praktykującego z kręgu wcieleń (sansara).
    Wedy, Weda (dewanagari वेद , "wiedza"; podobieństwo tych słów wynika ze wspólnego językowego praprzodka indosłowiańskiego) – święte księgi hinduizmu, najstarsza grupa religijnych tekstów sanskryckich, które stanowiły całość ówczesnej wiedzy człowieka o świecie ludzi i bogów; antologia tekstów z różnych okresów, o różnej tematyce, budowie i przeznaczeniu. Objętością Wedy przewyższają Biblię sześciokrotnie.

    Anwiksziki (sanskr. - badanie, wnikanie; trl. dewanagari: ānvīkṣikī) – pojęcie w filozofii indyjskiej oznaczające wczesny nurt filozoficzny, z którego wykształciła się njaja (w okresie vātsyāyany ānvīkṣika była uznawana za jej synonim). Od około VII wieku słowo to przestało być używane dla oznaczenia filozofii, jako takiej (zastąpiło je darśana).

    Filozofia indyjska – filozofia uprawiana na subkontynencie indyjskim oraz na obszarach, w których zaznaczyły się indyjskie wpływy kulturowe (jak Azja Środkowa, Tybet, Indonezja, Indochiny). Powstała niezależnie od filozofii europejskiej i od filozofii chińskiej. Jest ściśle związana z religiami indyjskimi, zwłaszcza z hinduizmem, buddyzmem i dżinizmem.Nauka – autonomiczna część kultury służąca wyjaśnieniu funkcjonowania świata, w którym żyje człowiek. Nauka jest budowana i rozwijana wyłącznie za pomocą tzw. metody naukowej lub metod naukowych nazywanych też paradygmatami nauki poprzez działalność badawczą prowadzącą do publikowania wyników naukowych dociekań. Proces publikowania i wielokrotne powtarzanie badań w celu weryfikacji ich wyników prowadzi do powstania wiedzy naukowej. Zarówno ta wiedza jak i sposoby jej gromadzenia określane są razem jako nauka.

    Ćanakja Kautilja był zdania, iż anwikszika obejmuje systemy sankhji, jogi oraz Ćarwakai. Znajomość anwikszikii była przedstawiana, obok znajomości trzech Wed, polityki (daṇḍanīti) i rolnictwa (vārtā), jako obowiązkowa dla władcy.

    W czasach vātsyāyany podkreślane było, iż anwikszika nie może być sprowadzana do wiedzy o samym atmanie gdyż zawierałaby się wtedy w Wedach. Zaznaczano także, że jej istotnym elementem jest nauka na temat m.in. dyskusji oraz wnioskowania, jako źródłach wątpliwości i założeń prawdziwego poznania (pramāṇa) czy członów sylogizmu (anumanā).

    Monarcha – osoba będąca głową państwa w monarchii. Tytuł monarchy zazwyczaj jest dziedziczny (z wyjątkiem niektórych państw, np. Państwo Kościelne, Polska z XVI-XVIII w.) i dożywotni.Njaja (sanskryt: न्याय, trl. nyāya, wzorzec, procedura, wywód, metoda, reguła, maksyma – wtórnie logika, epistemologia, metodologia) – klasyczny system filozofii indyjskiej (zaliczany do grup astika i sat darśana). Jej przedstawiciele najjajikowie (trl. naiyāyika) dążyli do wyzwolenia, podobnie jak zwolennicy Upaniszad. Znana była jako śiwaicka doktryna paśupatów (pāśupataśāstra). Cechuje ją silne powinowactwo do systemu waiśesziki . Specjalizuje się w metodologii, teorii poznania i soteriologii. Jest szkołą zdecydowanie teistyczną, pluralistyczną, realistyczną.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. anwiksziki Filozofia. 2008-09-27. [dostęp 2009-07-27].

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Maciej Zieba: Anviksiki - Powszechna Encyklopedia Filozofii. [dostęp 2009-07-26].
  • N. S. Junankar, Gautama, the Nyāya Philosophy, Delhi 1978




  • Warto wiedzieć że... beta

    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>
    Sanskryt klasyczny – język średnioindyjski, jedna z postaci sanskrytu, wywodząca się z języka wedyjskiego. Pierwszą gramatykę sanskrytu klasycznego opracował Panini.
    Ćanakja Kautilja (hindi चाणक्य) – żyjący w IV wieku p.n.e. indyjski filozof, teoretyk wojny i minister na dworze Ćandragupty Maurji. Tradycyjnie przypisuje mu się autorstwo Arthaśastry - traktatu, w którym zawarł swój ówczesny dorobek w zakresie myśli politycznej oraz teorii wojny i dyplomacji. Zalecenia Kautilji dotyczące prowadzenia polityki zagranicznej przyczyniły się do uznania go za poprzednika myśli Machiavellego i Hobbesa.
    Sankhja – dualistyczny, ortodoksyjny, to znaczy uznający autorytet wed system filozofii indyjskiej. Według Sankhji świat powstał w wyniku współdziałania dwóch zasad: ducha - purusza i materii - prakryti Istotą jak każdego klasycznego systemu indyjskiego jest nauka o wyzwoleniu. Kierunek ten określa kondycje człowieka i naucza w jaki sposób zdobyć zrozumienie wyzwalające.
    Poznanie – termin filozoficzny oznaczający odkrywanie (przedmiotu czy zagadnienia). Poznanie najczęściej dotyczy bytu, zjawiska lub konkretnych zagadnień filozoficznych. Teoria poznania jako zagadnienie filozoficzne jest dziś rozwijana przez teologów i filozofów w ramach działu filozofii o nazwie epistemologia.
    Sylogizm (z stgr. συλλογισμός – konkluzja, wniosek) jest to wnioskowanie o dwóch przesłankach, przy czym obie przesłanki zawierają wspólny element, a każdy element wniosku zawarty jest w dokładnie jednej przesłance.
    Dewanagari (देवनागरी, z sanskr. Devanāgarī; deva "bóg" + nagari) – pismo alfabetyczno-sylabiczne, używane w północnych, zachodnich i środkowych Indiach do zapisu kilkunastu języków z grupy języków indoaryjskich, m.in. sanskrytu, hindi, marathi, nepali.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.734 sek.