• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Anwar as-Sadat



    Podstrony: 1 [2] [3]
    Przeczytaj także...
    Organizacja Jedności Afrykańskiej (OJA; ang. Organization of African Unity, OAU) – jedna z najważniejszych i najliczniejszych regionalnych organizacji międzynarodowych zrzeszająca niemal wszystkie państwa Afryki z wyjątkiem Maroka. Założona została 25 maja 1963 roku w Addis Abebie (Etiopia), która pozostawała jej siedzibą. W 2002 organizacja przestała istnieć i na jej miejsce została powołana Unia Afrykańska. Rocznica powołania OJA obchodzona jest jako Dzień Afryki.Kneset (hebr. הכנסת, Zgromadzenie) − parlament Izraela. Siedziba znajduje się w Jerozolimie. Jako władza ustawodawcza Kneset uchwala prawa, nadzoruje działalność rządu, ma władzę usunięcia Prezydenta państwa, usunięcia premiera i jego rządu poprzez głosowanie braku zaufania oraz ogłoszenia wcześniejszych wyborów.
    .mw-parser-output table.zolnierz-lotnictwo td.naglowek{color:black!important;background:#95a7b9!important}.mw-parser-output table.zolnierz-marynarka td.naglowek{color:white!important;background:#6082B6!important}.mw-parser-output table.zolnierz-lądowe td.naglowek{color:white!important;background:#556B2F!important}.mw-parser-output table.zolnierz-paramilitarny td.naglowek{color:black!important;background:#b6b3c7!important}

    Muhammad Anwar as-Sadat (arab. أنور السادات; ur. 25 grudnia 1918 w Mit Abu al-Kaum (Mit Abu el-Kom), zm. 6 października 1981 w Kairze) – egipski wojskowy i polityk, prezydent kraju w latach 1970–1981. Laureat Pokojowej Nagrody Nobla w r. 1978 (wspólnie z Menachemem Beginem).

    Umar at-Tilmisani (ur. 4 listopada 1904, zm. 22 maja 1986) - Najwyższy Przewodnik egipskiej gałęzi Braci Muzułmańskich w latach 1973-1986.Camp David, (nazwa oficjalna Naval Support Facility Thurmont, 39°38′54″N 77°27′54″W/39,648333 -77,465000) – rustykalny ośrodek wypoczynkowy rządu USA, gdzie znajduje się znana rezydencja Prezydenta Stanów Zjednoczonych. Camp David zlokalizowany jest na terenie parku góry Catoctin, w hrabstwie Frederick, w stanie Maryland, około 100 km na północ od Waszyngtonu.

    Był członkiem organizacji Wolnych Oficerów, wziął udział w rewolucji 1952. Całkowicie lojalny wobec jej przywódcy Gamala Abdel Nasera, nie odgrywał czołowej roli w nowej, wywodzącej się z armii elicie władzy, kojarzony był z jej prawicowym skrzydłem. Dopiero w 1960 objął urząd przewodniczącego parlamentu (Zgromadzenia Narodowego), od 1968 zasiadał we władzach jedynej legalnej partii egipskiej – Arabskiej Unii Socjalistycznej, w 1969 został wiceprezydentem Egiptu. W roku następnym, po śmierci Nasera, z urzędu objął tymczasowo obowiązki głowy państwa, po czym po wygranych wyborach pozostał na urzędzie. Uważany był wówczas za prezydenta przejściowego, pozbawionego własnego zaplecza politycznego. Utrzymał się jednak przy władzy, pozbawiając wpływów lewicową frakcję na czele z Alim Sabrim. Od 1972 stopniowo wycofywał się z naserowskiej lewicowej polityki gospodarczej na rzecz programu infitah (arab. otwarcie). Liberalizacja gospodarki doprowadziła nie tylko do szybkiego wzrostu ekonomicznego kraju, ale i, wbrew jego intencjom, do powstania niespotykanych w czasach jego poprzednika nierówności społecznych.

    Kryzys sueski (arab. أزمة السويس – العدوان الثلاثي; hebr. מבצע קדש, Operacja „Kadesz”) – militarna agresja Wielkiej Brytanii, Francji i Izraela na Egipt, która rozpoczęła się 29 października 1956. Agresja została poprzedzona decyzją Egiptu o nacjonalizacji Kanału Sueskiego (26 lipca 1956), jednak rzeczywistą przyczyną wybuchu wojny było pragnienie Wielkiej Brytanii i Francji utrzymania kontroli nad Kanałem. Państwa te dla realizacji swoich celów posłużyły się Izraelem, którego statki handlowe nie mogły korzystać z Kanału Sueskiego. Izrael miał także własne wystarczające powody, by wziąć udział w wojnie.Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.

    W 1973 as-Sadat rozpoczął wojnę przeciwko Izraelowi, której celem było odzyskanie ziem utraconych w 1967 w wojnie sześciodniowej. W 1978 as-Sadat i Begin otrzymali wspólnie Pokojową Nagrodę Nobla.

    Pogarszające się relacje prezydenta z organizacjami islamistycznymi (w tym największą – Stowarzyszeniem Braci Muzułmanów), które wrogo przyjęły pokojowy kurs polityki zagranicznej as-Sadata, doprowadziły do delegalizacji tychże ugrupowań i aresztowania ich liderów w 1981. 6 października tego samego roku Anwar as-Sadat został zamordowany przez fundamentalistów z organizacji Egipski Dżihad podczas parady wojskowej.

    Człowiek Roku tygodnika „Time” – nagroda przyznawana od 1927 przez redakcję tygodnika „Time” człowiekowi, grupie ludzi, maszynie lub idei, która w minionym roku miała największy wpływ na wydarzenia na świecie – w pozytywnym lub negatywnym znaczeniu.Biblioteka Narodowa Korei – biblioteka narodowa Korei Południowej znajdująca się w Seulu. Powstała w 1945 roku. Jej zbiory liczą ponad 11 milionów woluminów (2018), w tym ponad milion zagranicznych książek.

    Życiorys[ | edytuj kod]

    Młodość, edukacja i wczesna działalność[ | edytuj kod]

    Pochodził z wiejskiej rodziny z delty Nilu, jednak od szóstego roku życia żył razem z rodzicami w Kairze, gdzie jego ojciec uzyskał pracę jako urzędnik niższego szczebla w wojskowym szpitalu. Jego matka pochodziła z Sudanu. Był jednym z trzynaściorga dzieci.

    Iran (pers. ايران – Irān), (dawniej znany powszechnie na Zachodzie jako Persja) pełna nazwa: Islamska Republika Iranu (pers. جمهوری اسلامی ايران – Dżomhuri-je Eslāmi-je Irān) – państwo na Bliskim Wschodzie, leżące nad Morzem Kaspijskim, Zatoką Perską i Zatoką Omańską.Koptowie (arab. أقباط Akbat) – ogólne określenie wiernych kościołów koptyjskich: ortodoksyjnego kościoła koptyjskiego i kościoła katolickiego obrządku koptyjskiego. Obecnie grupa liczy około 11,2 mln wiernych kościoła ortodoksyjnego (głównie w Egipcie, duża część w diasporze w Europie Zachodniej i w Ameryce Północnej, niewielka liczba w pozostałych krajach Lewantu) i około 210 tys. wiernych kościoła koptyjsko-katolickiego (wyłącznie w Egipcie).

    W 1936 został przyjęty do Królewskiej Akademii Wojskowej. W czasie studiów poznał Gamala Abdela Nasera, Abd al-Hakima Amira, Zakarijję Muhji ad-Dina oraz Abd al-Latifa Baghdadiego, którzy podobnie jak on wyrażali poglądy nacjonalistyczne i antybrytyjskie. Po ukończeniu szesnastomiesięcznego kursu Akademii razem z Naserem i ad-Dinem został skierowany w garnizonu w Mankabadzie. Jak wspominał sam as-Sadat, jeszcze przed 1939 młodzi oficerowie utworzyli pierwszą tajną organizację antybrytyjską i narodową, która jednak istniała krótko z powodu trudności w komunikacji między wojskowymi z odległych garnizonów. Przyszły prezydent twierdził również, że w 1939 stał na czele grupy popierającej III Rzeszę, przeciwko Wielkiej Brytanii, w wojnie w Afryce Północnej. Organizacja ta miała zostać zainspirowana przez gen. Aziza Alego al-Masriego oraz przez Stowarzyszenie Braci Muzułmanów. Latem 1942 as-Sadat kontaktował się z dwoma agentami niemieckimi – Hansem Epplerem i Monkasterem, jednak zostali szybko aresztowani. Trafił początkowo do więzienia, następnie był internowany w Al-Minja, w 1944 dwukrotnie zbiegł z miejsca internowania. Według swoich wspomnień w czasie odosobnienia stracił kierownicze stanowisko w organizacji oficerskiej na rzecz Nasera (o tym, by ten był wcześniej zaangażowany w ruch antybrytyjski, nie wiadomo). Następnie as-Sadat trafił do więzienia ponownie i został z niego zwolniony w 1947.

    Rozstrzelanie – rodzaj kary śmierci polegający na spowodowaniu nagłej śmierci poprzez natychmiastowe zniszczenie organów wewnętrznych lub mózgu skazańca za pomocą pojedynczego lub wielokrotnego postrzału.Litewska Biblioteka Narodowa im. Martynasa Mažvydasa (lit. Lietuvos nacionalinė Martyno Mažvydo biblioteka) – litewska biblioteka narodowa założona w 1919 roku w Kownie, przeniesiona w 1963 roku i działająca do dziś w Wilnie.

    Ruch Wolnych Oficerów i rewolucja 1952 r.[ | edytuj kod]

    As-Sadat od 1950 należał do komitetu kierującego podziemną organizacją Wolnych Oficerów i wziął udział w przeprowadzonym przez nią 23 lipca 1952 zamachu stanu, po czym wszedł do utworzonej po nim Rady Rewolucyjnych Dowódców. Po zdobyciu przez spiskowców kwatery głównej armii egipskiej to as-Sadat odczytał przez radio komunikat zawiadamiający o obaleniu dotychczasowych rządzących. On też dwa dni później, razem z gen. Muhammadem Nadżibem, przedstawił królowi Farukowi I żądanie abdykacji i opuszczenia Egiptu, które zostało spełnione.

    III Rzesza Niemiecka (niem. Das Dritte Reich) – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933–1945. Oficjalnie państwo nosiło nazwę Rzesza Niemiecka (Deutsches Reich), od 1938 (po Anschlussie Austrii) używano także nazwy Rzesza Wielkoniemiecka (Großdeutsches Reich).Ismailia (arab. الإسماعيلية = Al-Ismailija) – miasto portowe nad Kanałem Sueskim oraz nad Jeziorem Krokodyli i nad Kanałem Ismailijskim w pn.-wsch. Egipcie. Stolica muhafazy Ismailia.
     Osobny artykuł: Rewolucja w Egipcie (1952).

    W czasie rządów Nasera[ | edytuj kod]

    As-Sadat i prezydent Egiptu Gamal Abdel Naser w 1960

    Początkowo nie odgrywał znaczącej roli w nowej elicie władzy. Uznawany był za polityka całkowicie lojalnego wobec Nasera. W 1953 powierzono mu stanowisko wydawcy pisma rządowego „Al-Dżumhurijja” („Republika”), od roku następnego był także sekretarzem Konferencji Islamskiej. W 1954 był w składzie Sądu Ludowego, który w trybie specjalnym sądził członków organizacji Braci Muzułmanów aresztowanych po nieudanym zamachu na premiera. Kierował także obradami Kongresu Islamistycznego zwołanego na listopad tego samego roku do Kairu, z inicjatywy Nasera. Kongres ten miał przyczynić się do uzyskania przez Egipt wiodącego miejsca wśród krajów arabskich, kosztem Iraku; radykalnej krytyce poddano na nim Pakt Bagdadzki.

    Organizacja Paktu Centralnego (ang. Central Treaty Organization, CENTO) – regionalny sojusz polityczno-wojskowy w latach 1959-1979, następca istniejącego w latach 1955-1959 Paktu Bagdadzkiego lub Organizacji Paktu Bagdadzkiego (Baghdad Pact Organization, BPO). Główną funkcją CENTO było stworzenie łączności między sojuszami wojskowymi: NATO w Europie i SEATO w Azji, celem obrony wobec ekspansjonizmu radzieckiego w okresie zimnej wojny. Egipt (arab. مصر Miṣr; dialekt egipski: Máṣr (/masˤɾ/); łac. Aegyptus, gr. Αίγυπτος Aígyptos), nazwa oficjalna Arabska Republika Egiptu (arab. جمهوريّة مصر العربيّة Dżumhurijjat Misr Al-Arabijja) – państwo położone w północno-wschodniej Afryce z półwyspem Synaj w zachodniej Azji. Egipt graniczy z Izraelem i Strefą Gazy na północnym wschodzie, Sudanem na południu i Libią na zachodzie. Od północy rozpościera się Morze Śródziemne, a na wschodzie Morze Czerwone.

    W 1960 został przewodniczącym egipskiego Zgromadzenia Narodowego, zaś po zawarciu unii Egiptu z Syrią (utworzeniu Zjednoczonej Republiki Arabskiej) został przewodniczącym ich wspólnego parlamentu, działającego do wystąpienia Syrii ze związku państw 28 września 1961. W listopadzie 1961 był sekretarzem generalnym komisji przygotowującej Narodowy Kongres Ludowych Sił Pracujących. Jego wystąpienia z tego okresu były bardziej stonowane niż mowy Nasera; nie podważając ogólnego kierunku polityki egipskiej, jakim miała być budowa socjalizmu, as-Sadat podkreślał specyfikę tego ustroju w kraju muzułmańskim. Był głównym doradcą Nasera w kwestii nieudanej interwencji egipskiej wojnie domowej w Jemenie Północnym; przy czym był przekonany, że Egipcjanie odniosą w Jemenie łatwy sukces. Od 1968 zaliczał się do ścisłego kierownictwa egipskiej monopartii, Arabskiej Unii Socjalistycznej.

    Porozumienie Camp David – umowa międzynarodowa między Izraelem, reprezentowanym przez premiera Menachema Begina i Egiptem, reprezentowanym przez prezydenta Anwara Sadata, podpisane 18 września 1978 roku, po 12 dniach tajnych negocjacji prowadzonych w rządowym ośrodku wypoczynkowym Stanów Zjednoczonych w Camp David. Dwa izraelsko-egipskie porozumienia zostały podpisane w Białym Domu w obecności prezydenta Jimmy’ego Cartera. Doprowadziły one do zawarcia w 1979 traktatu pokojowego pomiędzy Izraelem a Egiptem. Arabia Saudyjska (arab. السعودية As-Su’udijja), Królestwo Arabii Saudyjskiej (arab. المملكة العربيّة السّعوديّة Al-Mamlaka al-Arabijja as-Su’udijja) – państwo położone w zachodniej Azji, na Półwyspie Arabskim. Graniczy z Irakiem, Jordanią, Kuwejtem, Omanem, Katarem, Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi i Jemenem. Stolica znajduje się w Rijadzie. Arabia Saudyjska jest jednym z państw założycielskich Ligi Państw Arabskich.

    W grudniu 1969 został nominowany na wiceprezydenta Egiptu. Fakt ten może być interpretowany jako odejście Nasera od dotychczasowego lewicowego kursu politycznego, as-Sadat był bowiem kojarzony z prawym skrzydłem obozu rządzącego. Równocześnie nominacje wiceprezydenckie Nasera nie miały z reguły większego znaczenia, gdyż Naser odwoływał wiceprezydentów, gdy tylko uznał to za konieczne, a powołując as-Sadata na ten urząd nie wskazał go jako swojego sukcesora.

    Kair (arab. القاهرة; - trl. Al-Qāhirah, trb. Al-Kahira) – stolica i największe miasto Egiptu (214 km², liczba ludności 6 787 000 stałych mieszkańców, zespół miejski 17,285 mln mieszkańców (tzw. Wielki Kair) – największe miasto Afryki i Bliskiego Wschodu). Nie ma dokładnych statystyk na temat liczby ludności Kairu. Powodują to ciągłe wędrówki mieszkańców. Szacuje się, że codziennie przybywa tu tysiąc nowych mieszkańców. Ponad 2 mln osób mieszka w tzw. „Mieście umarłych”. Kair nazywane jest „Miastem tysiąca minaretów” lub „Matką Świata”. To największy ośrodek świata islamskiego. Położone jest nad Nilem.Hafiz al-Asad, Hafez al-Asad (ur. 6 października 1930 w Al-Kardaha, zm. 10 czerwca 2000 w Damaszku) – polityk syryjski, prezydent w latach 1971-2000.

    Prezydentura[ | edytuj kod]

    Objęcie urzędu prezydenckiego po śmierci Nasera. Rywalizacja z Alim Sabrim[ | edytuj kod]

    Jako wiceprezydent zgodnie z konstytucją objął obowiązki prezydenta po śmierci Nasera 28 września 1970. Jego popularność w społeczeństwie była wtedy nieznaczna. Tymczasowe objęcie przez niego urzędu prezydenckiego poparł natomiast Naczelny Komitet Wykonawczy Arabskiej Unii Socjalistycznej 6 października 1970, zaś dwa dni później także egipskie Zgromadzenie Narodowe. As-Sadat musiał rywalizować o utrzymanie się przy władzy z lewicową grupą w otoczeniu Nasera, której przywódcą był wicepremier Ali Sabri; aby zaspokoić aspiracje lewicowców, as-Sadat powierzył mu urząd jednego z dwóch wiceprezydentów. 15 października 1970 90% wyborców opowiedziało się w referendum za powierzeniem prezydentury as-Sadatowi na stałe. W otoczeniu Nasera przeważało przekonanie, że będzie on prezydentem przejściowym, bez zaplecza politycznego.

    Mahmud Rijad (ur. 1917, zm. 1992), dyplomata egipski, przedstawiciel Zjednoczonej Republiki Arabskiej (Egiptu) w ONZ w latach 1962-1964, minister spraw zagranicznych Egiptu w latach 1964-1972, wicepremier w latach 1970-1972, sekretarz generalny Ligi Państw Arabskich w latach 1972-1979.Syria (arab. سوريا / سورية, transk. Sūriyya), nazwa oficjalna: Syryjska Republika Arabska (arab. الجمهورية العربية السورية, transk. Al-Dżumhurijja al-Arabijja as-Surijja) – arabskie państwo na Bliskim Wschodzie, graniczące z Turcją (822 km), Irakiem (605 km), Jordanią (375 km), Libanem (375 km) i Izraelem (76 km).
    Podpisanie umowy egipsko-libijsko-syryjskiej o przyszłej unii – nie została ona nigdy wprowadzona w życie

    W kolejnych miesiącach współpraca as-Sadata i Sabriego nie układała się pomyślnie. Wiceprezydent negatywnie odniósł się do przedłużenia zawieszenia broni z Izraelem do marca 1971, a następnie do odmowy jego dalszej prolongaty. Kolejny spór dotyczył projektu utworzenia federacyjnego państwa egipsko-libijskiego-syryjskiego. 17 kwietnia prezydent podpisał umowę federacyjną (która nie miała praktycznych skutków), przez co Sabri oskarżył go o samowolne podejmowanie decyzji bez konsultacji z partią i parlamentem. Komitet Centralny partii poparł jednak projekt prezydenta, chociaż w jej ścisłym kierownictwie to przeciwnicy as-Sadata mieli przewagę pięciu głosów przeciwko trzem. Prezydent zdobył równocześnie poparcie większości deputowanych Zgromadzenia Narodowego. 1 maja as-Sadat w przemówieniu mówił o potrzebie sprzeciwienia się tym, którzy narzucają swoją władzę ludowi, zaś następnego dnia pozbawił Sabriego stanowiska wiceprezydenta.

    Liga Państw Arabskich (LPA, Liga Arabska; arab. جامعة الدول العربية, Dżami‘a al-Duwal al-Arabija; ang. League of Arab States, Arab League) – organizacja międzynarodowa utworzona 22 marca 1945 w Kairze na mocy Paktu ustanawiającego Ligę Państw Arabskich przez państwa powiązane wspólnotą języka, historii, kultury i religii. Powstanie Ligi zostało poprzedzone podpisaniem przez 7 krajów założycielskich Protokołu Aleksandryjskiego na konferencji przygotowawczej w Aleksandrii (25 września - 5 października 1944), której przewodniczył premier Egiptu. Obecnie jej członkami są 22 państwa oraz Organizacja Wyzwolenia Palestyny. Siedzibą LPA jest Kair (w latach 1979–1990 był nią Tunis).Nil (łac. Nilus, gr. Νεῖλος, arab. النيل) – najdłuższa rzeka na Ziemi (według niektórych źródeł, najdłuższa jest Amazonka i ta wersja pojawia się coraz częściej w nowych opracowaniach) w środkowej i północno-wschodniej Afryce, przecinająca wszystkie strefy klimatyczne kontynentu. Płynie na obydwu półkulach; źródło znajduje się na 2°16′55.92″S, 29°19′52.32″E, a ujście na 31°N. Licząca prawie 3 mln km² powierzchnia dorzecza, na kontynencie afrykańskim ustępuje jedynie dorzeczu rzeki Kongo.

    10 maja as-Sadat otrzymał od majora Tahy Zakiego nagrania rozmów spiskowców przygotowujących zamach stanu. Gdy prezydent upewnił się, że zyska poparcie armii w walce ze swoimi przeciwnikami politycznymi, trzy dni później zdymisjonował ministra spraw wewnętrznych związanego z frakcją Sabriego, a następnie aresztował jej najważniejszych przedstawicieli pod zarzutem dążenia do obalenia legalnej władzy. As-Sadat określił ten krok jako „korektę w kursie rewolucyjnym”, według innego źródła – ruch (rewolucję) naprawy, pod hasłami „państwa instytucji” i „panowania prawa”. Po umocnieniu się przy władzy as-Sadat zaczął kreować swój wizerunek jako ojca narodu egipskiego, m.in. przeniósł się do dawnego pałacu królewskiego Abidin, który przez jego poprzednika został otwarty dla zwiedzających. Podkreślał także swoje przywiązanie do islamu, wycofując się tym samym z sekularystycznych elementów koncepcji naseryzmu.

    International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji. Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.

    W końcu maja 1971 prezydent przeprowadził przedterminowe wybory do organów kierowniczych Arabskiej Unii Socjalistycznej. Większość członków tych gremiów uzyskała reelekcję. Prezydent osobiście wyznaczył członków Komitetu Centralnego.

    W tym samym roku as-Sadat zmienił nazwę Zgromadzenia Narodowego na Zgromadzenie Ludowe i zabronił łączenia funkcji deputowanego z kierowniczymi stanowiskami w lokalnych organizacjach egipskiej monopartii. Doprowadził także do przyjęcia nowej konstytucji (przyjętej w referendum we wrześniu 1971). Akcenty islamskie w jej tekście były wyraźne, wskazano szariat jako jedno ze źródeł prawa, zachowano przy tym równouprawnienie kobiet. Bez powodzenia prezydent próbował porozumieć się z umiarkowanym skrzydłem Stowarzyszenia Braci Muzułmanów. Pragnął zachować religię pod kontrolą państwa, podobnie, jak było za rządów Nasera, jednak organizacje islamskie nie były zainteresowane taką współpracą, a przymuszenie ich do niej byłoby sprzeczne z dążeniem do stopniowej demokratyzacji Egiptu.

    Infitah (arab. انفتاح‎ Infitāḥ), dosł. otwarcie - polityka gospodarcza prowadzona przez prezydenta Egiptu Anwara as-Sadata od 1972 do śmierci polityka w zamachu w 1981.Sufizm (arab. taṣawwuf تصوف ) – zbiorcze określenia dla różnorakich nurtów mistycznych w islamie. Pochodzi ono od słowa suf صوف (wełna), co jednak nie jest w żaden sposób potwierdzone, bowiem czerpiąc wzór z chrześcijańskich mnichów sufi ubierali się we włosiennice. Wzorem dla wczesnochrześcijańskich anachoretów był Jan Chrzciciel, który nosił szatę z wielbłądziej wełny. Taka szata i przepasane biodra były "wzorcowym" strojem ascety. Sami Arabowie zwali sufich fakirami (faqīr فقير), co znaczy biedak, albo derwiszami (darwīš درويش), co pochodzi od perskich słów dar (drzwi) oraz darwaze (dźwierze, brama) i oznacza nędzarza (żebraka) stukającego do drzwi.

    W marcu 1972 Anwar as-Sadat po raz pierwszy, pozostając prezydentem, objął również urząd premiera Egiptu.

    Podstawowym problemem Egiptu po śmierci Nasera i przejęciu władzy przez jego sukcesora były relacje z Izraelem. As-Sadat, pragnąc doprowadzić do nowej konfrontacji, zmuszony był kontynuować współpracę wojskową z ZSRR. 27 maja 1971 podpisał nowy egipsko-radziecki układ o przyjaźni i współpracy. Coraz większa zależność kraju od Związku Radzieckiego nie odpowiadała części egipskich oficerów, a w 1972 doszło do zamieszek, których uczestnicy domagali się od prezydenta zmiany polityki państwa w tym zakresie. As-Sadat usunął wówczas z kraju radzieckich doradców wojskowych i odebrał ministrowi obrony jego stanowisko. Decyzje te przyczyniły się do wzrostu jego popularności. Dla utrzymania autorytetu as-Sadat musiał jednak stale ponawiać zapowiedzi rozpoczęcia nowej wojny z Izraelem i odbicia terytoriów straconych w 1967.

    Jimmy Carter, właściwie James Earl Carter, junior (ur. 1 października 1924 w Plains) – amerykański polityk, działacz Partii Demokratycznej, 39. Prezydent USA w latach 1977 do 1981, a także międzynarodowy działacz humanitarny i na rzecz praw człowieka, laureat Pokojowej Nagrody Nobla w 2002, baptysta, Człowiek Roku 1976 według magazynu „Time” oraz autor wielu książek.Al-Minja (المنيا) - miasto w środkowym Egipcie, ośrodek administracyjny muhafazy Al-Minja, na zachodnim brzegu Nilu.

    Uczestnicy wystąpień antyprezydenckich na początku 1972 wysuwali także inne postulaty. Domagali się mobilizacji całego narodu, wojny z Izraelem, która umożliwiłaby odzyskanie ziem na Synaju, jak również prawdziwej demokratyzacji. Wystąpienia studenckie zostały stłumione. W listopadzie tego samego roku doszło do kolejnych protestów studenckich, po których 2 tysiące słuchaczy wyższych uczelni zostało aresztowanych. Sytuacja taka powtórzyła się w końcu roku. Prezydent przedstawił wydarzenia jako lewicowy spisek. W pierwszych miesiącach 1973 as-Sadat doprowadził do usunięcia zwolenników lewicy z wyższych uczelni, mediów i egipskiej monopartii. Aresztowani w tym okresie odzyskali wolność we wrześniu, z okazji rocznicy śmierci Nasera.

    Pierwsza wojna izraelsko-arabska 1948–1949 – nazywana przez Izraelczyków wojną o niepodległość (hebr. מלחמת העצמאות, Milkhemet Ha’atzma’ut) bądź wojną wyzwoleńczą (hebr. מלחמת השחרור, Milkhemet Hashikhrur), przez Arabów natomiast katastrofą (arab. النكبة, an-Nakba). Pierwszy konflikt zbrojny nowożytnego Izraela z jego arabskimi sąsiadami, który zapoczątkował serię wojen izraelsko-arabskich.Rabat (arab. الرباط; [Ar-Ribat]) – stolica Maroka, miasto położone na zachodzie kraju nad Oceanem Atlantyckim przy ujściu rzeki Bu Rakrak.

    Polityka otwarcia w gospodarce[ | edytuj kod]

     Osobny artykuł: Infitah.

    As-Sadat dokonywał równocześnie w 1972 poważnych zmian w polityce gospodarczej i społecznej Egiptu. Doprowadził do przywrócenia pełni praw politycznych tym osobom, które utraciły je za rządów Nasera jako byli posiadacze wielkich majątków rolnych lub przedsiębiorstw przemysłowych. Umożliwił prywatnym inwestorom uzyskiwanie ulg podatkowych, gwarantując ich przedsiębiorstwom ochronę przed nacjonalizacją. Rok później as-Sadat rozpoczął wdrażanie polityki otwarcia (z arab. infitah, otwarcie, także: polityka Otwartych Drzwi) w gospodarce, zaś w kwietniu 1974 sformułował jej szczegółowe zasady. Ogłosił reprywatyzację niektórych państwowych przedsiębiorstw, poszerzenie możliwości działania krajowych i zagranicznych inwestorów, zaś premierem uczynił Abd al-Aziza Hidżaziego, ministra za rządów Nasera i zwolennika wolnego rynku. Program infitah został zaakceptowany w referendum większością 99,5% głosów w maju 1974.

    Rewolucja egipska r. 1952, rewolucja Wolnych Oficerów – przewrót wojskowy przeprowadzony w Kairze 23 lipca 1952 przez tajne ugrupowanie Wolnych Oficerów, jak również rewolucja społeczna, jaka po nim nastąpiła.WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.

    W myśl koncepcji wolnorynkowych w 1978 as-Sadat wycofał się z wprowadzonych przez swojego poprzednika gwarancji zatrudniania wszystkich absolwentów szkół wyższych w instytucjach państwowych. Absolwentów automatycznie miały przyjmować do pracy jedynie gorzej płatne instytucje administracyjne, nie zaś państwowe przedsiębiorstwa komercyjne.

    Henry Kissinger, właśc. Heinz Alfred Kissinger (ur. 27 maja 1923 w Fürth) – amerykański polityk pochodzenia niemieckiego, dyplomata, laureat Pokojowej Nagrody Nobla 1973.Mit Abu al-Kaum (arab. ميت أبو الكوم) - miejscowość w muhafazie Al-Minufijja w północnej części Egiptu, na północny zachód od Kairu.

    Wojna Jom Kipur[ | edytuj kod]

     Osobny artykuł: Wojna Jom Kipur.
    Przeprawa wojsk egipskich przez Kanał Sueski w czasie wojny Jom Kipur
    Egipscy żołnierze na froncie wojny Jom Kipur z portretem prezydenta as-Sadata

    Na początku 1973 prezydent Egiptu podjął przygotowania do wojny z Izraelem, której celem miało być odzyskanie ziem utraconych w wojnie sześciodniowej przed sześcioma laty. Zwycięstwo militarne miało poprawić jego własną pozycję polityczną, a wycofanie się Izraela ze wschodniego brzegu Kanału Sueskiego – pozwolić na ponowne uruchomienie dochodowej dla Egiptu żeglugi na kanale. W lutym 1973 as-Sadat zawarł nowe porozumienie z ZSRR w sprawie dostaw broni dla wojska egipskiego, zgadzając się na szerszy niż dotąd dostęp floty radzieckiej do egipskich portów. W kolejnych miesiącach omawiał plany współpracy z Syrią, Arabią Saudyjską i Jordanią.

    Sudan – państwo, położone w północno-wschodniej części Afryki nad Morzem Czerwonym. Do 9 lipca 2011 roku, był największym państwem w Afryce. Po secesji południowej części, spadł na trzecie miejsce ustępując miejsca Algierii i DRK.Abd al-Halim Abu Ghazala (ur. 15 stycznia 1930 w Zuhur al-Umara, zm. 6 września 2008 w Kairze) - egipski wojskowy i polityk, minister obrony Egiptu w latach 1981-1989.

    6 października 1973 wojska egipskie rozpoczęły wojnę, przekraczając Kanał Sueski. Początkowo Egipcjanie odnosili na froncie sukcesy, następnie jednak przewagę zdobyły siły izraelskie. Klęskę poniosły także wojska syryjskie na wzgórzach Golan. Ostatecznie 22 października 1973 Rada Bezpieczeństwa ONZ wezwała strony konfliktu do zawieszenia broni – walki zostały przerwane trzy dni później. W styczniu roku następnego dyplomacja amerykańska pod kierownictwem Henry’ego Kissingera doprowadziła do wypracowania kompromisowego rozwiązania: wycofania się sił Izraela z zachodniego brzegu Kanału Sueskiego, zachowania przez Egipt kontyngentów na brzegu wschodnim, wprowadzenia jednostek ONZ do strefy granicznej. Chociaż z militarnego punktu widzenia wojna Jom Kipur była porażką Egiptu, pozwoliła na odbudowę prestiżu armii egipskiej – walczącej znacznie lepiej, niż w I wojnie izraelsko-arabskiej, w czasie wojny sueskiej oraz w wojnie sześciodniowej – i wszystkich Arabów. Anwar as-Sadat mógł zatem przedstawiać końcowy wynik starcia jako sukces polityczny i zyskał dzięki niej znaczną popularność, przestał być uważany za polityka słabego i niezdolnego do podejmowania trudnych decyzji.

    Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie. Cyrus Roberts Vance (ur. 27 marca 1917, zm. 12 stycznia 2002) – amerykański polityk i dyplomata, od 1977 do 1980 sekretarz stanu Stanów Zjednoczonych w administracji Jimmy’ego Cartera. W kwietniu 1980 podał się do dymisji w proteście przeciwko planowanej operacji Orli Szpon, która miała odbić amerykańskich zakładników w Iranie. Jego sprzeciw okazał się słuszny gdyż operacja zakończyła się fiaskiem. Jego niespodziewana rezygnacja, cztery dni przed rozpoczęciem wtedy jeszcze utajnionej operacji, zaskoczyła opinię publiczną. Odejście Vance’a miało też związek z faktem że doradca do spraw bezpieczeństwa Zbigniew Brzeziński zdobył decydujący wpływ na kształtowanie amerykańskiej polityki zagranicznej, z czym Vance jako oficjalny szef dyplomacji nie mógł się pogodzić.

    Po wojnie Jom Kipur między USA a ZSRR doszło do swoistego odprężenia, co dawało prezydentowi Egiptu szansę na dokonanie zmiany w polityce zagranicznej – polepszenie relacji ze Stanami Zjednoczonymi bez zrywania bliskich związków z ZSRR. Na prośbę amerykańskiego prezydenta Nixona as-Sadat przekonał większość państw arabskich do zakończenia embarga naftowego wobec Izraela.

    Arabska Unia Socjalistyczna (ar. الاتحاد الاشتراكى العربى Al-Ittiḥād Al-Ištirākī Al-ʿArabī, ang. Arab Socialist Union, znana pod skrótem ASU) – egipska lewicowa partia polityczna istniejąca w latach 1962-1978. Zjednoczona Republika Arabska (ZRA) – państwo powstałe 1 lutego 1958 roku z połączenia Egiptu i Syrii. Istniało do 29 września 1961, gdy w Syrii doszło do przewrotu wojskowego, a proklamowany po nim rząd tymczasowy ogłosił zerwanie unii.

    1974–1977[ | edytuj kod]

    Wizyta Richarda Nixona w Egipcie w 1974
    Anwar as-Sadat z Henrym Kissingerem, sierpień 1975

    Korzystając ze wzrostu swojego autorytetu, as-Sadat utrzymał system władzy wypracowany przez swojego poprzednika, przewidujący wiodącą rolę prezydenta we wszystkich aspektach polityki państwowej. Równocześnie nie ufał wojskowym, w tym dawnym towarzyszom z ruchu Wolnych Oficerów, którzy za rządów Nasera nie dopuszczali go do najbardziej eksponowanych funkcji państwowych. Konsekwentnie przeprowadzał wymianę elity władzy w Egipcie, zastępując osoby związane z wojskiem przez cywilów. Aby zabezpieczyć się przed powstawaniem nieformalnych układów, które mogłyby zagrozić jego władzy, as-Sadat regularnie przeprowadzał zmiany kadrowe na kluczowych stanowiskach. W ścisłym kręgu najbliższych współpracowników prezydenta pozostawali przedsiębiorca Usman Ahmad Usman, przewodniczący egipskiej monopartii Sa’id Mari, Mahmud Rijad, Mahmud Salim (ministrowie spraw zagranicznych i wewnętrznych), wicepremier Abd al-Kadir Hatim, doradcy prezydenccy Hasan Sabri al-Chuli i Hasan al-Tuhami, a następnie także oficer lotnictwa Husni Mubarak, powołany na wiceprezydenta w 1975.

    Proces pokojowy w konflikcie izraelsko-egipskim rozpoczął się po zakończeniu Wojny Jom Kippur w 1973 roku i doprowadził do zawarcia traktatu pokojowego pomiędzy Izraelem a Egiptem, kończąc trwającą od 1948 wojnę. Konflikt izraelsko-egipski stanowił część konfliktu izraelsko-arabskiego.Muhammad Abd al-Hakim Amir, Mohamed Abdel Hakim Amer (arab. محمد عبد الحكيم عامر, Muḥammad ʿAbd al-Ḥakīm ʿĀmir; ur. 11 grudnia 1919, zm. 14 września 1967) – egipski wojskowy, działacz ruchu Wolnych Oficerów i uczestnik rewolucji 1952. W latach 1953-1967 głównodowodzący armią egipską, dowodził jej siłami w czasie kryzysu sueskiego, interwencji w Jemenie Północnym oraz wojny sześciodniowej. Obarczony winą za wywołanie wojny i klęskę Egiptu w tym konflikcie, popełnił samobójstwo w więzieniu.

    W 1974 udaremniony został antyprezydencki zamach stanu zorganizowany przez radykalną islamską Młodzież Mahometa.

    W tym samym roku prezydent zniósł w Egipcie cenzurę prewencyjną, wydawcy czasopism nadal jednak odpowiadali za treści publikowanych przez siebie artykułów. W styczniu tego samego roku ogłosił amnestię dla 2 tys. więźniów politycznych. W okresie jego rządów poprawiła się sytuacja mniejszości koptyjskiej.

    W czerwcu 1974 po raz pierwszy w historii Egiptu as-Sadat podejmował prezydenta USA – Richarda Nixona. 1 września tego samego roku Egipt i Izrael, po mediacji amerykańskiej, zawarły porozumienie dotyczące Synaju i żeglugi na Kanale Sueskim. Egipt zgodził się na korzystanie z kanału przez izraelskie statki nieprzewożące artykułów dla wojska. Henry’emu Kissingerowi as-Sadat obiecał ponadto, że nie wesprze Syrii, gdyby zaatakowała ona Izrael. Na opuszczonych przez Izrael terytoriach synajskich znajdowały się pola naftowe oraz zasoby gazu ziemnego. Miało to istotne znaczenie dla krajowej gospodarki. Od 1976 Egipt był ponownie eksporterem ropy, rok wcześniej rozpoczął eksploatację gazu na potrzeby energetyki i produkcji nawozów sztucznych.

    Jasir Arafat (ياسر عرفات; ur. 24 sierpnia 1929 w Kairze jako Muhammad Abd ar-Rahman Abd ar-Ra’uf Arafat al-Kudwa al-Husajni, znany także jako Abu Ammar, zm. 11 listopada 2004 w szpitalu wojskowym Percy w Clamart) – polityk i przywódca palestyński, laureat Pokojowej Nagrody Nobla w 1994 r, Człowiek Roku 1993 według magazynu Time wspólnie z Nelsonem Mandelą, Frederikiem de Klerkiem i Icchakiem Rabinem.Jordania (الأردن Al-Urdunn, pełna nazwa: Haszymidzkie Królestwo Jordanii, المملكة الأردنية الهاشمية Al-Mamlaka al-Urdunnijja al-Haszimijja) – arabska monarchia konstytucyjna na Bliskim Wschodzie.

    W 1975 as-Sadat bezskutecznie ubiegał się o odroczenie spłaty ośmiomiliardowego zadłużenia egipskiego w ZSRR.

    Zmiany w gospodarce nie przekładały się na natychmiastową poprawę sytuacji ekonomicznej ludności. Szybko rosnąca liczba mieszkańców Egiptu zmusiła kraj do importowania żywności. Dochodziło do protestów pracowniczych i strajków. 1 maja 1975 as-Sadat zapowiedział kontynuowanie dotychczasowego liberalnego kursu w gospodarce, postanowiono jednak, iż najgorzej zarabiający pracownicy sektora państwowego otrzymają dodatkowe świadczenia.

    Faruk I (ur. 11 lutego 1920 w Kairze, zm. 18 marca 1965 w Rzymie) – król Egiptu (1936-1952) i Sudanu. Pochodził z dynastii Muhammad Ali.Jerzy Zdanowski (ur. 10 września 1949 w Opolu Lubelskim) – polski historyk i arabista, profesor nauk humanistycznych, wykładowca akademicki.

    Przedstawiając w kwietniu 1974 założenia planowanych reform, prezydent Egiptu zapowiedział powrót do systemu wielopartyjnego. Do lipca 1975 w Arabskiej Unii Socjalistycznej trwała dyskusja nad zmianami w organizacji, zakończona wyrażeniem przez partię zgody na tworzenie w jej obrębie „luźnych forów opinii”. W toczonej dyskusji as-Sadat pozornie nie zabierał głosu, w rzeczywistości jednak traktował ją jako istotny element kreowania swojego wizerunku – krytyka Nasera w trakcie dyskusji miała wykazać wyższość rządów as-Sadata nad działaniami jego poprzednika. Ostatecznie prezydent nie wyraził zgody na natychmiastowy powrót do systemu wielopartyjnego, lecz 14 maja 1976 utworzył w Arabskiej Unii Socjalistycznej fora prawicowe, lewicowe oraz centrowe. Ich programy nie mogły przy tym wykraczać poza założenia konstytucji oraz idee rewolucji 1952. W wyborach, przeprowadzonych jesienią tego samego roku, zdecydowanie najsilniejsza okazała się frakcja centrowa (faktyczne zaplecze polityczne prezydenta). 11 listopada 1976 as-Sadat zdecydował o utworzeniu trzech odrębnych partii – centrowej Arabskiej Partii Socjalistycznej (następnie Partii Narodowo-Demokratycznej), lewicowej Narodowo-Postępowej Partii Zjednoczenia oraz prawicowej Partii Socjalistycznych Liberałów. Arabska Unia Socjalistyczna nie została rozwiązana, lecz funkcjonowała do 1980 jako organ kontroli prasy, organizacji masowych i nadzorując rejestrowanie nowych ugrupowań politycznych. Według Zdanowskiego wszystkie działania prezydenta zmierzające do restytucji systemu wielopartyjnego wynikały z chęci utrzymania przez niego władzy. As-Sadat miał obawiać się rozbudowanych struktur egipskiej monopartii, która mogłaby stać się niebezpiecznym narzędziem dla jego przeciwników. Był zdania, że będzie w stanie lepiej kontrolować całokształt życia politycznego w kraju, jeśli będzie się ono organizować wokół legalnych partii politycznych, a nie w tajnych stowarzyszeniach. Mimo to, jak pisze ten sam autor:

    Abd al-Latif al-Baghdadi, Abdel Latif Bughdadi (ur. 20 września 1917, zm. 9 września 1999) – egipski wojskowy i polityk, uczestnik ruchu Wolnych Oficerów i rewolucji w Egipcie w 1952. Wiceprezydent Egiptu (jeden z pięciu) w latach 1962-1964.Naseryzm jest arabską nacjonalistyczną ideologią polityczną, bazującą na myśli byłego egipskiego prezydenta Gamala Abdela Nasera. Naseryzm wywierał największy wpływ na politykę panarabską w latach 50. i 60. XX wieku, potem przerodził się częściowo w inne nacjonalistyczne ruchy w latach 70. Sam Nasser zmarł w 1970 roku.
    .mw-parser-output div.cytat{display:table;border:1px solid #aaa;padding:0;margin-top:0.5em;margin-bottom:0.8em;background:#f9f9f9}.mw-parser-output div.cytat>blockquote{margin:0;padding:0.5em 1.5em}.mw-parser-output div.cytat-zrodlo{text-align:right;padding:0 1em 0.5em 1.5em}.mw-parser-output div.cytat-zrodlo::before{content:"— "}.mw-parser-output div.cytat.środek{margin-left:auto;margin-right:auto}.mw-parser-output div.cytat.prawy{float:right;clear:right;margin-left:1.4em}.mw-parser-output div.cytat.lewy{float:left;clear:left;margin-right:1.4em}.mw-parser-output div.cytat.prawy:not([style]),.mw-parser-output div.cytat.lewy:not([style]){max-width:25em}

    (...) zakres swobód politycznych w okresie sprawowania władzy przez as-Sadata był znacznie szerszy niż za rządów Nasera. W środkach masowego przekazu zmienił się ton debat, a w dyskusjach zaczęto podejmować tematy będące dotychczas tabu

    Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.Kanał Sueski (arab. قناة السويس, trl. Qanā al-Suways) – kanał głębokowodny dla statków morskich łączący Morze Śródziemne z Morzem Czerwonym, wykopany w latach 1859-1869. W południowej części trasa kanału przebiega przez Jezioro Krokodyli, Wielkie Jezioro Gorzkie i Małe Jezioro Gorzkie.

    Dążenie prezydenta do modelowania procesów politycznych i eliminowania skrajnych nurtów okazało się możliwe do realizacji jedynie do 1977. W tym bowiem roku problemy gospodarcze doprowadziły do wzrostu znaczenia opozycji wobec as-Sadata i kolejne wybory parlamentarne, w 1979, odbyły się pod nadzorem służb bezpieczeństwa znacznie większym, niż w przypadku elekcji w 1972 i 1976.

    Bibilioteca Nacional do Brasil (pol. Brazylijska Biblioteka Narodowa) jest instytucją chroniącą dziedzictwo dokumentalne i bibliograficzne Brazylii, znajduje się w Rio de Janeiro, przy placu Cinelândia. Richard Milhous Nixon (ur. 9 stycznia 1913 w Yorba Linda, zm. 22 kwietnia 1994 w Nowym Jorku) – jeden z bardziej znaczących amerykańskich polityków XX wieku. 37. prezydent Stanów Zjednoczonych, wcześniej 36. wiceprezydent. Był jedynym jak dotąd prezydentem, który ustąpił ze stanowiska przed końcem kadencji.

    Zmiany w polityce zagranicznej Egiptu[ | edytuj kod]

    W 1975 Stany Zjednoczone zakończyły embargo na artykuły strategiczne sprzedawane do Egiptu, jednak dostawy uzbrojenia amerykańskiego dla tego kraju nadal były nieznaczne. USA udzielały natomiast Egiptowi pomocy gospodarczej na szeroką skalę – w 1977 był największym beneficjentem tego typu wsparcia. W marcu 1976 prezydent Egiptu wypowiedział ZSRR układ o przyjaźni i współpracy, a w konsekwencji miesiąc później odebrał flocie radzieckiej prawo korzystania z egipskich portów. Podkreślał jednak znaczenie udziału Związku Radzieckiego w trwałym uregulowaniu problemów Bliskiego Wschodu, do czego dążył od końca 1975. Sądził przy tym, że konieczne jest przyjęcie przez Egipt proamerykańskiego kursu, gdyż całkowite rozwiązanie tych problemów będzie możliwe tylko w wypadku, gdy Stany Zjednoczone przekonają Izrael do wycofania się z terytoriów okupowanych po wojnie sześciodniowej.

    Ronald Wilson Reagan (ur. 6 lutego 1911 w Tampico, zm. 5 czerwca 2004 w Bel Air) – 40. prezydent USA (1981–1989) oraz 33. gubernator Kalifornii. Jako przywódca USA udzielił znaczącej pomocy „Solidarności” w walce o obalenie komunizmu w Polsce. Dwukrotnie – w latach 1980 i 1983 (wspólnie z Jurijem Andropowem) zdobył tytuł Człowieka Roku magazynu „Time”.Meczet Al-Aksa, Al-Masğid al-Aqsà, (arab. المسجد الأقصى) – jedna z najważniejszych świątyń muzułmańskich na świecie.

    Przyjęcie przez Egipt nowej orientacji stało się przedmiotem krytyki tych państw arabskich, które pozostawały związane z ZSRR. Aby zachować prestiż w świecie arabskim, as-Sadat publicznie występował w obronie praw Palestyńczyków oraz w obronie interesów Syrii. W październiku 1976 zawarł porozumienie z syryjskim prezydentem Hafizem al-Asadem, w tym samym roku podpisał także sojusz z Sudanem. W 1977 doszło do zawarcia analogicznego porozumienia z Jordanią, co sprawiło, że krytykę as-Sadata podtrzymywały odtąd jedynie Libia, Algieria i Irak.

    Wzgórza Golan (hebr. רמת הגולן, Ramat HaGolan; arab. هضبة الجولان, Hadbat al-Dżūlān) – górzysty region położony na granicy Izraela, Syrii i Libanu. Biblijny (starotestamentowy) Baszan.Asjut – miasto w Egipcie, ośrodek administracyjny muhafazy Asjut, port nad Nilem. Około 411 tys. mieszkańców w 2003 roku. Przez miasto przepływa również Kanał Ibrahimija. Miasto często nazywane Napoleonem nad Nilem lub Palermo w czadorze.

    Efekty zmian w polityce gospodarczej[ | edytuj kod]

    Liberalizacja polityki gospodarczej Egiptu przyniosła wyraźne efekty makroekonomiczne, doprowadzając do podwojenia PKB oraz wzrostu 8% rocznie (w latach 1973–1980). Równocześnie jednak kraj dotknęła wysoka inflacja (30% w skali roku), pogłębił się deficyt bilansu handlowego, rosło zadłużenie zagraniczne. Największe korzyści z polityki otwarcia odniosły klasy średnia i wyższa, podczas gdy robotnicy i urzędnicy niskich szczebli tracili, gdyż ich pensje nie rosły równomiernie z uwalnianymi cenami. W złej sytuacji pozostawali chłopi. Szybki wzrost liczby mieszkańców kraju doprowadzał do utrzymywania się przeludnienia wsi, mimo intensywnej migracji do miast. Wzrost nierówności społecznych prowadził do wzrostu sentymentów do czasu rządów Nasera, kiedy rząd starał się niwelować podobne różnice. Wzrost rozwarstwienia społecznego nie był przy tym intencją as-Sadata.

    Inflacja – proces wzrostu przeciętnego poziomu cen w gospodarce. Skutkiem tego procesu jest spadek siły nabywczej pieniądza krajowego.Muhammad Husni as-Sajjid Mubarak (arabski: محمد حسني السيد مبارك‎, wymowa egipska: [mæˈħæmmæd ˈħosni (ʔe)sˈsæjjed moˈbɑːɾɑk]), znany także jako Hosni Mubarak (ur. 4 maja 1928 w Kafr al-Musajliha) – prezydent Egiptu od 14 października 1981 do 11 lutego 2011, a wcześniej oficer w lotnictwie egipskim i wiceprezydent.

    W 1977, idąc za radą Banku Światowego, rząd egipski podniósł ceny podstawowych produktów żywnościowych. Był to krok na drodze do uwolnienia cen, które dotąd podlegały państwowym subsydiom. Odpowiedzią były masowe zamieszki w dniach 18–19 stycznia 1977, które całkowicie zaskoczyły prezydenta. Protesty zostały stłumione przez oddziały specjalne policji, były ofiary śmiertelne. As-Sadat musiał wycofać się z planowanej podwyżki cen, a o zorganizowanie protestów oskarżył lewicę. Jasne było jednak, że manifestacje wyrażały w rzeczywistości nastroje znacznej części społeczeństwa. Pod wpływem wydarzeń ze stycznia 1977 prezydent doprowadził do przyjęcia w kolejnym miesiącu prawa „O ochronie kraju i jego obywateli”. Z jednej strony zabraniało ono organizacji protestów i strajków w imię ochrony jedności narodowej i społecznego pokoju, z drugiej zaś podwyższało kwotę dochodów zwolnionych z podatku i nakazywało rejestrację majątków, co było ukłonem w stronę najuboższych warstw społecznych, uczestników styczniowych zamieszek. As-Sadat nie wycofał się z reform liberalizujących gospodarkę. Uwzględniał jednak możliwe reakcje społeczne na zbyt dotkliwe dla ludności decyzje oraz ostrożniej wprowadzał podwyżki cen.

    Zakarijja Muhji ad-Din (ur. 5 lipca 1918, zm. 15 maja 2012) - egipski wojskowy i polityk, uczestnik rewolucji r. 1952, premier Egiptu w latach 1965-1966.National Library of Australia (pol. Biblioteka Narodowa Australii) – australijska biblioteka narodowa w Canberrze, założona w 1960 roku.

    Zawarcie porozumienia z Izraelem[ | edytuj kod]

    Dążenia do całościowego rozwiązania konfliktów na Bliskich Wschodzie[ | edytuj kod]

    Pod koniec 1975, już po podpisaniu porozumienia z 1 września 1975, as-Sadat skupił się w polityce zagranicznej na próbie trwałego zakończenia konfliktu izraelsko-arabskiego. Temu służyła zmiana kursu polityki zewnętrznej na proamerykański. Jednak obrady Palestyńskiej Rady Narodowej w Kairze oraz rozmowy między jordańskim królem Husajnem I i przewodniczącym Organizacji Wyzwolenia Palestyny Jasirem Arafatem, które współorganizował, przekonały go, że Palestyńczycy nie są w stanie współdziałać, gdyż są zbyt poważnie podzieleni. W kwietniu 1977 prezydent Egiptu udał się z kolejną wizytą do USA. W maju 1977 nowy premier Izraela Menachem Begin poinformował egipskie służby specjalne o przygotowywanym przez palestyńskich terrorystów, a zleconym przez dyktatora Libii al-Kaddafiego zamachu na as-Sadata. Był to z jego strony gest dobrej woli, wynikający z dostrzeżenia przez nowy izraelski rząd korzyści z ewentualnego pokoju z Egiptem.

    SUDOC (fr. Système Universitaire de Documentation, pol. Uniwersytecki System Dokumentacji) – centralny katalog informacji bibliograficznej francuskiego szkolnictwa wyższego.Biblioteka Narodowa Republiki Czeskiej (cz. Národní knihovna České republiky) – biblioteka narodowa Czech z siedzibą w Pradze. Biblioteka znajduje się w gmachu Clementinum. Jedna z najstarszych bibliotek na terenie Czech, której zbiory obejmują ponad 6,5 miliona woluminów.

    W lipcu 1977 as-Sadat rozmawiał w Kairze z amerykańskim sekretarzem stanu Cyrusem Vance’em i nie zgodził się na przedstawiane przez niego propozycje warunków pokoju z Izraelem. Domagał się odrębnego traktowania zagadnień spornych terytoriów i kwestii politycznych (sprawy palestyńskiej). Oczekiwał również, że Izrael opuści zajmowane od 1967 obszary na Synaju w ciągu pół roku. Rozmowy z Vance’em przekonały as-Sadata, że powinien sam przejąć inicjatywę w bilateralnych kontaktach z Izraelem. Prowadzenie rozmów z przedstawicielami rządu tego kraju powierzył wicepremierowi al-Tuhamiemu. W październiku 1977 odwiedził natomiast Rumunię, Arabię Saudyjską i Iran, sondując, jak w wymienionych państwach zapatrywano się na działalność rządu izraelskiego.

    Język arabski należy do rodziny języków semickich, w której zaliczany jest do grupy języków południowo-zachodnich według klasycznego podziału, bądź grupy języków zachodnich, centralnych według podziału Hetzrona i Voigta. Zapisywany jest alfabetycznym pismem arabskim, typu abdżad, od strony prawej do lewej.Asuan – miasto na południu Egiptu i zarazem stolica gubernatorstwa o tej samej nazwie. Miasto położone jest na wschodnim brzegu Nilu, przy pierwszej katarakcie i jest z tego powodu celem wycieczek oraz ważnym centrum lokalnej turystyki.

    Wystąpienie w Knesecie[ | edytuj kod]

    Przemówienie as-Sadata w Knesecie

    19 listopada 1977 as-Sadat jako pierwszy arabski przywódca przyjechał z oficjalną wizytą do Izraela na zaproszenie premiera tegoż państwa Menachema Begina. Wizyta ta była przygotowywana w ścisłej tajemnicy od 3 listopada, a decyzja o jej odbyciu zaskoczyła nawet część najbliższych współpracowników prezydenta; oznaczała ostateczne zerwanie ze wspólną polityką państw arabskich wobec Izraela. Podejmując ją, as-Sadat kierował się przekonaniem, że rozmowy arabsko-izraelskie w ramach konferencji pokojowej w Genewie nie dadzą szybkich rezultatów, a zawarcie pokoju byłoby możliwe tylko drogą bezpośrednich negocjacji rządów izraelskiego i egipskiego. Zależało mu także na sukcesie w polityce międzynarodowej, który zneutralizowałby spadek jego popularności w związku z efektami społecznymi polityki infitah.

    Umm Kulsum (arab.: أم كلثوم, Umm Kulthūm; ur. 4 maja 1904 w Tummaj az-Zahajra, zm. 3 lutego 1975 w Kairze), piosenkarka egipska, bardzo popularna w świecie arabskim, zwana "głosem Egiptu" lub "gwiazdą Wschodu". Zaczęła śpiewać przy ojcu, początkowo występowała w przebraniu chłopca. W 1923 roku przeniosła się do Kairu, gdzie zyskała sławę – wystąpiła w 6 filmach, zagrała setki koncertów. Na jej pogrzebie były 4 miliony ludzi. Jej piosenki dotyczą głównie tematu miłości i tęsknoty.Rada Bezpieczeństwa – jeden z sześciu organów głównych Organizacji Narodów Zjednoczonych powołany na mocy Karty Narodów Zjednoczonych (jej istnieniu i kompetencjom poświęcono rozdział V, VI i VII KNZ).

    W Jerozolimie brał udział w modlitwach w meczecie Al-Aksa, spotkał się z izraelskim premierem i wygłosił przemówienie w Knesecie. Oznajmił w nim, że po uznaniu przez Izrael aspiracji Palestyńczyków i wycofaniu się z ziem zajętych po wojnie sześciodniowej kraje arabskie mogłyby uznać Państwo Izrael. Podkreślał, że pokój z Izraelem podpisać mogłyby tylko wszystkie kraje arabskie wspólnie, nie zaś wyłącznie Egipt.

    Wojna Jom Kippur – wojna Izraela z koalicją Egiptu i Syrii w 1973 roku (znana także jako wojna październikowa lub wojna ramadanowa; hebr. יום הכיפורים, Milchamat Jom HaKipurim, arab. حرب تشرين, ħarb Tishrin), trwająca od 6 do 26 października. Wojna rozpoczęła się w dniu żydowskiego święta Jom Kippur, od zaskakującego uderzenia połączonych sił Egiptu i Syrii. Najechały one półwysep Synaj i Wzgórza Golan, które pozostawały pod kontrolą Izraela od czasu wojny sześciodniowej w 1967 roku.Laureaci Pokojowej Nagrody Nobla – lista wyróżnionych Nagrodą Nobla za ich działalność na rzecz światowego pokoju. Nagroda ufundowana została przez Alfreda Nobla w jego testamencie. Laureaci są wybierani przez Norweski Komitet Noblowski, którego członkowie są powoływani przez Storting zgodnie z wolą fundatora.

    Przybycie as-Sadata do Jerozolimy nie stało się samo w sobie przełomem w stosunkach izraelsko-egipskich (zarówno prezydent Egiptu, jak i premier Izraela nie byli usatysfakcjonowani wzajemnie przedstawionymi propozycjami). Po powrocie do Kairu as-Sadat zaprosił do stolicy Egiptu przedstawicieli ZSRR i USA, ONZ, jak również Jordanii, Libanu, Syrii, Izraela i Organizacji Wyzwolenia Palestyny. Mieli oni wziąć udział w konferencji przygotowującej wznowienie rozmów w Genewie. Nie jest jasne, czy as-Sadat z góry zakładał, że większość zaproszonych odmówi udziału, co usprawiedliwiałoby wyłamanie się Egiptu z dotychczasowej wspólnej polityki krajów arabskich wobec Izraela i uzasadniałoby podjęcie samodzielnych rozmów pokojowych, czy też szczerze pragnął zorganizować spotkanie w omówionym składzie. Ostatecznie wszystkie zaproszone państwa arabskie odmówiły skierowania swoich delegacji, a Syria, Jemen Południowy, Libia, Algieria i Irak wystąpiły z ostrą krytyką ostatnich działań egipskiego prezydenta. Odpowiedzią Kairu było zerwanie z nimi stosunków dyplomatycznych. Gdy udziału w konferencji kairskiej odmówił także Związek Radziecki, as-Sadat polecił zamknąć konsulaty tego kraju w Egipcie, podobnie jak analogiczne placówki polskie i czechosłowackie.

    BIBSYS – katalog centralny dwóch norweskich bibliotek uniwersyteckich, przekształcony w organizację non-profit, która skupia norweskie biblioteki uniwersyteckie i naukowe wraz z Biblioteką Narodową. LIBRIS (Library Information System, pol. System Informacyjny Bibliotek) szwedzki katalog rozproszony utrzymywany przez Narodową Bibliotekę Szwecji w Sztokholmie. Umożliwia wyszukiwanie 6,5 milionów tytułów.

    Wizyta w Knesecie zapoczątkowała serię kolejnych spotkań przywódców obu państw. Delegacje egipska i izraelska spotykały się w grudniu 1977 w Rabacie i w Ismailii. Pierwsze ze spotkań nie dało praktycznie żadnych rezultatów. W czasie drugiego, z osobistym udziałem as-Sadata i Begina, mimo poważnych różnic stanowisk zgodzono się powołać wspólne komitety polityczny i wojskowy. Zaangażowanie as-Sadata w negocjacje pokojowe z Izraelem (jak i sam fakt ich podjęcia) zostało negatywnie odebrane przez egipskie organizacje islamskie, a ich wrogość do niego wzrastała w miarę postępów rozmów.

    Narodowy Uniwersalny Katalog Centralny (NUKAT) – katalog centralny polskich bibliotek naukowych i akademickich funkcjonujący od lipca 2002 roku. Katalog obejmuje pozycje ze wszystkich katalogów rozproszonych naukowych bibliotek uniwersyteckich tworzących NUKAT. Obecnie jest to 130 bibliotek naukowych, w tym 37 z Warszawy oraz 17 z Krakowa, w dalszej kolejności są biblioteki gdańskie (10), wrocławskie (10) oraz łódzkie (9).Hiszpańska Biblioteka Narodowa (Biblioteca Nacional de España) – największa biblioteka w Hiszpanii i jedną z największych na świecie. Znajduje się w Madrycie, a dokładnie przy Paseo de Recoletos.
    Przybycie as-Sadata do USA w lutym 1978. Po prawej Cyrus Vance

    Na początku 1978 as-Sadat spotkał się w Asuanie z prezydentem USA Carterem i ustalił warunki przyszłego porozumienia egipsko-izraelskiego: wycofanie się Izraela z ziem zajętych w 1967, nawiązanie stosunków dyplomatycznych, uznanie prawa Palestyńczyków do samostanowienia. W lutym tego samego roku egipski prezydent udał się z kolei do USA i tam uzyskał od głowy państwa amerykańskiego zapewnienia, iż Egipt otrzyma od USA dostawy na cele wojskowe, a jego interesy będą popierane. W kolejnym miesiącu as-Sadat potępił palestyński atak na cywilny autobus w Izraelu, a po wejściu izraelskich wojsk do Libanu zapowiedział, że będzie mimo to kontynuował rozmowy izraelsko-egipskie.

    Wolni Oficerowie (oryg. język arabski حركة الضباط الأحرار , Ad-Dubbat al-Ahrar) - nielegalna, konspiracyjna organizacja wojskowa powstała w armii egipskiej w 1949. Jej członkowie zorganizowali rewolucję egipską r. 1952 i utworzyli po niej nową elitę władzy w kraju.Kontrola autorytatywna – w terminologii bibliotekoznawczej określenie procedur zapewniających utrzymanie w sposób konsekwentny haseł (nazw, ujednoliconych tytułów, tytułów serii i haseł przedmiotowych) w katalogach bibliotecznych przez zastosowanie wykazu autorytatywnego zwanego kartoteką wzorcową.

    Rozmowy i porozumienie w Camp David[ | edytuj kod]

    Anwar as-Sadat w Camp David
    Menachem Begin, Jimmy Carter i Anwar as-Sadat w Camp David
    Anwar as-Sadat i Menachem Begin występują na sesji Kongresu po podpisaniu układu pokojowego
    Anwar as-Sadat i Ronald Reagan, 1981

    5 września 1978 prezydent Egiptu i premier Izraela spotkali się w letniej rezydencji prezydentów amerykańskich w Camp David. Wyjazd as-Sadata na rozmowy został negatywnie przyjęty w Egipcie, a pierwsza runda negocjacji pokojowych zakończyła się fiaskiem. Negocjacje mogły być kontynuowane tylko dzięki naciskom prezydenta Cartera. Delegacje izraelska i egipska spotkały się ponownie w lutym następnego roku. 14 marca as-Sadat i Begin zgodzili się co do podpisania dwóch dokumentów – przedstawiającego ogólne ramy dalszego procesu pokojowego na Bliskim Wschodzie oraz zapowiadającego podpisanie izraelsko-egipskiego układu pokojowego w ciągu trzech miesięcy. W trakcie rozmów do dymisji podała się część egipskich ministrów oraz przewodniczący parlamentu Marei. Na ich miejsce do rządu weszli zdecydowani zwolennicy kontynuowania procesu pokojowego. Ratyfikacja traktatu izraelsko-egipskiego budziła w Zgromadzeniu Ludowym Egiptu kontrowersje, jednak ostatecznie została przegłosowana wyraźną większością (329 głosów za, 15 przeciw, 1 wstrzymujący). Również referendum, nieprzeprowadzone jednak w sposób rzetelny, o czym świadczy wynik 99,95% głosów za, wykazało poparcie dla układu pokojowego. Po referendum as-Sadat rozwiązał parlament. 31 maja 1979 znowelizowane prawo o partiach politycznych odebrało prawo działania tym ugrupowaniom, które kwestionowałyby sens porozumienia z Izraelem na zasadach z Camp David.

    Wojna sześciodniowa, także: wojna izraelsko-arabska 1967, trzecia wojna izraelsko-arabska, an‑Naksah lub wojna czerwcowa (arab. حرب الأيام الستة, ħarb al‑ayyam as‑sitta; hebr. מלחמת ששת הימים, Milhemet Sheshet Ha‑Yamim) – wojna izraelsko-arabska stoczona pomiędzy Izraelem a Egiptem, Jordanią i Syrią w 1967 roku. W wojnę zaangażowały się także inne arabskie państwa: Irak, Arabia Saudyjska, Kuwejt i Algieria.Gemeinsame Normdatei (GND) – kartoteka wzorcowa, stanowiąca element centralnego katalogu Niemieckiej Biblioteki Narodowej (DNB), utrzymywanego wspólnie przez niemieckie i austriackie sieci biblioteczne.

    Jak piszą B. Stępniewska-Holzer i J. Holzer

    Wprawdzie w Egipcie wielu polityków i intelektualistów niechętnie przyjęło rozmowy w Camp David, a w innych państwach arabskich wywołały one wręcz oburzenie, były one w istocie rzeczy sukcesem as-Sadata. Do tej pory w świecie arabskim dominowało przekonanie, że najpierw musi się on wzmocnić, aby wymusić na Izraelu korzystne warunki kompromisu. Rzeczywistość zadawała jednak takiej koncepcji raz po raz ciosy

    Muhammad Nadżib (Muhammad Nagib; arab. محمد نجيب, ur. 20 lutego 1901 w Chartumie, zm. 28 sierpnia 1984 w Kairze) – pierwszy prezydent Republiki Egiptu sprawujący urząd w okresie od 18 czerwca 1953 do 14 listopada 1954.Gamal Abdel Naser Husajn, Dżamal Abd an-Nasir (znany jako Gamal Abdel Naser, ze względu na wymowę jego imienia Dżamal w dialekcie kairskim) arab. جمال عبد الناصر (ur. 15 stycznia 1918 w Bani Murr, zm. 28 września 1970 w Kairze) – egipski oficer i polityk, prezydent Egiptu, sprawujący władzę autorytarną, w latach 1954-1970. Twórca systemu ideologicznego opartego na koncepcjach socjalistycznych i panarabskich - naseryzmu.

    Za traktat pokojowy z Camp David Anwar as-Sadat i Menachem Begin otrzymali Pokojową Nagrodę Nobla w 1978. As-Sadat został również uznany za człowieka roku tygodnika „Time” w 1977. Równocześnie zawarcie pokoju z Izraelem wywołało sprzeciw Ligi Arabskiej, która zawiesiła członkostwo Egiptu i opuściła dotychczasową siedzibę w Kairze. Analogicznie zareagowała w stosunku do Egiptu Organizacja Kongresu Islamskiego, minimalnym stosunkiem głosów odrzucony został wniosek o usunięcie tego kraju z grona państw niezaangażowanych, radykalne państwa arabskie bez powodzenia starały się także doprowadzić do eliminacji Egiptu z Organizacji Jedności Afrykańskiej.

    Socjalizm (łac. societas – wspólnota) – wieloznaczne pojęcie, odnoszące się do prób zmniejszenia nierówności społecznych i upowszechnienia świadczeń socjalnych lub poddania gospodarki kontroli społecznej (poprzez instytucje państwowe, samorządowe, korporacyjne lub spółdzielcze). Częścią wspólną wszystkich odmian socjalizmu jest (częściowe lub całkowite) odrzucenie idei kapitalistycznego wolnego rynku, ograniczenie własności prywatnej oraz promowanie idei sprawiedliwości społecznej. W latach 1917-1991 wielokrotnie nadużywano terminu, stosując go w określeniu do państw rządzonych przez partie komunistyczne. W państwach rządzonych przez partie komunistyczne (tzw. państwa socjalistyczne) socjalizm był systemem, w którym środki produkcji były uspołecznione, a gospodarka według ideologii marksistowskiej miała być nastawiona na sprawiedliwy podział dóbr, a nie na zysk właścicieli kapitału. Socjalizm w tym systemie miał być drogą do komunizmu, który w praktyce nigdy nie został zrealizowany jako społeczeństwo bezklasowe.Dżihan Safwat as-Sadat, zd. ar-Ra’uf (ur. 1933 na wyspie Dżazirat ar-Rauda w Kairze) - pierwsza dama Egiptu w latach 1970-1981, małżonka Anwara as-Sadata, działaczka społeczna, wykładowczyni akademicka (literaturoznawczyni).

    1979–1981[ | edytuj kod]

    W 1979 prezydencka Partia Narodowo-Demokratyczna odniosła zdecydowane zwycięstwo wyborcze (zdobyła 302 mandaty z 382), do jej klubu parlamentarnego dołączyła także część posłów niezależnych. W parlamencie powstało wyraźne stronnictwo opozycyjne (54 deputowanych) utworzone przez Socjalistyczną Partię Pracy, popierającą prezydenta we wszystkich kwestiach poza polityką zagraniczną, której kierunek poddawano umiarkowanej krytyce. Z czasem partia zaczęła coraz silniej krytykować as-Sadata, przez co doszło w niej do rozłamu, po którym część deputowanych dołączyła do partii rządowej. Część działaczy socjalistycznych w 1981 została aresztowana. Poza strukturami legalnych partii działały organizacje wzywające do powrotu do naseryzmu, sprzeciwiające się polityce infitah. Równocześnie półlegalną działalność mogło prowadzić Stowarzyszenie Braci Muzułmanów, chociaż prezydent starał się doprowadzić do powstania alternatywnych organizacji islamskich. Od 1976 legalnie działały zakony sufickie, na mocy umowy z państwem. Podkreślany był związek instytucji państwowych z islamem, w przestrzeni publicznej akcentowano symbole religijne, dopuszczono nauczanie religii w szkołach i podkreślano jego znaczenie, w publicznej telewizji emitowano programy religijne.

    Szariat, szari’at (arab. ‏شريعة‎, šarīʿa „droga prowadząca do wodopoju”) – prawo normujące życie wyznawców islamu, zarówno w jego odmianie sunnickiej, jak i szyickiej. Islam nie uznaje rozdziału życia świeckiego od religijnego i dlatego reguluje zarówno zwyczaje religijne, organizację władzy religijnej oraz codzienne życie wszystkich obywateli państwa, który wprowadził prawo szariatu.

    Od 1979 relacje prezydenta z organizacjami muzułmańskimi ulegały stopniowemu pogorszeniu. As-Sadat spotkał się wówczas z przywódcami Stowarzyszenia Braci Muzułmanów i zaproponował im całkowitą legalizację ich organizacji w zamian za złagodzenie ich antyrządowych wystąpień. Gdy przedstawiciele organizacji odmówili, as-Sadat w kolejnych wystąpieniach wygłaszał pod ich adresem słowa coraz poważniejszej krytyki, twierdząc, iż mieszali oni religię i politykę. W 1981 aresztowany został kierujący Stowarzyszeniem od 1973 Umar at-Tilmisani, a pismo Braci zdelegalizowano. W czerwcu 1979 rząd zlikwidował także Unię Studencką, radykalnie islamistyczny związek młodzieży uniwersyteckiej.

    15 maja 1980 prezydent wydał prawo „O ochronie wartości przed pohańbieniem”, zaś tydzień później poddał pod głosowanie w referendum w sprawie poprawek w konstytucji. Zakładały one utworzenie drugiej, doradczej izby parlamentu, jak również zwiększały rolę prawa religijnego w życiu publicznym. Szariat miał być odtąd głównym źródłem prawa, a nie tylko jednym ze źródeł; zachowano także akcenty wyraźnie naserowskie oraz podstawowe prawa obywatelskie. Przyjęte w referendum poprawki znosiły również ograniczenie w zakresie kandydowania na urząd prezydencki – jedna osoba mogła odtąd ubiegać się o niego nieograniczoną ilość razy, a nie tylko dwukrotnie. Wzmocnienie znaczenie islamu miało doprowadzić do zakończenia krytyki rządu ze strony organizacji radykalnie muzułmańskich. Po przyjęciu projektu zmian w referendum as-Sadat po raz kolejny skupił w swoim ręku urzędy prezydenta i premiera.

    We wrześniu 1981 dalszemu pogorszeniu uległy relacje egipsko-radzieckie, gdyż Kair oskarżył ambasadora ZSRR o szpiegostwo i wydalił go z kraju. Odpowiedzią Moskwy było żądanie odwołania ambasadora egipskiego. W tym samym miesiącu ogromna większość głosujących przyjęła w referendum wydane rok wcześniej prawo o ochronie wartości, które zezwalało prezydentowi na zamykania tytułów prasowych, rozwiązywania samorządów zawodowych oraz pozbawiania deputowanych mandatów.

    W tym samym miesiącu prezydent polecił aresztowanie ponad 1500 osób, które zostały oskarżone o wywoływanie konfliktów wyznaniowych i łamanie zasady jedności narodowej dla partykularnych interesów. Również i te działania zostały usankcjonowane w referendum oraz poparte przez parlament, który 14 września 1981 określił je jako Drugą Rewolucję Naprawy. Wśród uwięzionych byli przede wszystkim działacze islamistyczni, także duchowni muzułmańscy, mniejszość stanowili opozycyjni intelektualiści i związkowcy.

    Zamach[ | edytuj kod]

    Grób Anwara as-Sadata w kompleksie Grobu Nieznanego Żołnierza w Kairze

    Pozornie as-Sadat kontrolował całokształt sytuacji politycznej w państwie. Nie zdawał sobie sprawy z przygotowywanego przeciwko niemu (jak i przeciwko grupie ludzi z elity rządowej) zamachowi. Jego organizatorem była radykalna organizacja islamska Egipski Dżihad kierowana przez Chalida Ahmada Szaukiego al-Istambulego, porucznika artylerii.

    Zamachu dokonano 6 października 1981 roku, podczas parady z okazji rocznicy przekroczenia przez egipską armię Kanału Sueskiego w czasie wojny Jom Kippur. Prezydent siedzący na trybunie honorowej, w towarzystwie wiceprezydenta Mubaraka oraz ministra obrony Abd al-Halima Abu Ghazali, był chroniony przez osobistych ochroniarzy i gwardię. Zamachowcy zdołali dostać się do jednej z ciężarówek wojskowych uczestniczących w paradzie w zastępstwie urlopowanej przez Istambulego załogi pojazdu. W momencie, gdy uwaga obserwatorów skupiona była na pokazach lotnictwa, ciężarówka zatrzymała się przed trybuną honorową. Zamachowcy obrzucili ją granatami i oddali serię strzałów z broni automatycznej w kierunku prezydenta i towarzyszących mu osób. Zginęło sześć osób, dwadzieścia osiem (w tym wiceprezydent Mubarak) odniosło rany. Anwar as-Sadat zmarł wskutek odniesionych ran po kilku godzinach od zamachu.

    Następcą as-Sadata został dotychczasowy wiceprezydent Husni Mubarak. Wbrew planom zamachowców, zabójstwo prezydenta nie zapoczątkowało ogólnokrajowego powstania, jedynie w Asjucie doszło do krótkotrwałego, łatwo stłumionego przez wojsko wystąpienia islamistów. Zamachowcy 6 października zostali osądzeni, skazani na śmierć i rozstrzelani.

    Podstrony: 1 [2] [3]




    Reklama

    Czas generowania strony: 0.123 sek.