Antropologia sztuki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Antropologia sztuki – jeden z działów antropologii kulturowej, poświęcony badaniu sztuki w różnych kontekstach kulturowych. Antropologia sztuki koncentruje się na wymiarach historycznych, ekonomicznych i estetycznych w niezachodnich formach sztuki, głównie w społeczeństwach potocznie nazywanych „pierwotnymi” bądź „niepiśmiennymi”. Przez większą część swej niedługiej historii, antropologia sztuki pozostawała na marginesie głównego nurtu. Paradoksalnie, pozwoliło to na przenikanie się idei różnych dziedzin oraz jej interdyscyplinarny charakter, choć występują trudności z konkretnym jej zdefiniowaniem. Od pokrewnych jej socjologii sztuki i historii sztuki odróżnia ją inny obszar badań. Zamiast na formie i funkcji (w ujęciu politycznym, ekonomicznym i estetycznym), antropolodzy sztuki starają się zrozumieć znaczenie dzieła w ujęciu danej społeczności.

Claude Lévi-Strauss (ur. 28 listopada 1908 w Brukseli, zm. 30 października 2009 w Paryżu) – francuski antropolog. Twórca strukturalizmu w antropologii kulturowej.Antropologia (gr. άνθρωπος anthropos – człowiek, λόγος logos – nauka) – interdyscyplinarna dziedzina nauki na pograniczu nauk humanistycznych, społecznych i przyrodniczych. Zajmuje się badaniem człowieka jako jednostki w społeczeństwie w kontekstach historycznej zmienności, różnorodności, etniczności, struktur władzy czy płci kulturowej (gender). Ma dwa podstawowe nurty:
Maska eharo, Kultura Elema, Papua Nowa Gwinea

Historia[ | edytuj kod]

Antropologia i sztuka w końcu XIX i pierwszej połowie XX wieku[ | edytuj kod]

Pierwszych oznak na wykształcanie się antropologii sztuki można doszukiwać się już w końcu XIX wieku. W 1895 roku brytyjski antropolog Alfred Cort Haddon wydał książkę Evolution in Art, będącą podsumowaniem jego badań nad sztuką na obszarze Brytyjskiej Nowej Gwinei.

Alfred Reginald Radcliffe-Brown (ur. 17 stycznia 1881 w Briningham, zm. 24 października 1955 w Londynie) – brytyjski antropolog kulturowy.Holizm (od gr. holos – całość) – pogląd (przeciwstawny redukcjonizmowi), według którego wszelkie zjawiska tworzą układy całościowe, podlegające swoistym prawidłowościom, których nie można wywnioskować na podstawie wiedzy o prawidłowościach rządzących ich składnikami.

W początkach XX wieku Franz Boas, jeden z pionierów współczesnej antropologii, przeprowadził wiele badań terenowych dotyczących sztuki, co pozwoliło stworzyć podstawy dla tej dziedziny. Napisana przez niego książka Primitive Art (1927), zbiera jego najważniejsze spostrzeżenia na temat tak zwanych „prymitywnych” form sztuki, ze szczegółowym studium przypadku na temat sztuki mieszkańców północno-zachodniego wybrzeża Pacyfiku. Antropolog Claude Lévi-Strauss rozwinął analizy Boasa w swojej książce Drogi Masek (1982), w której prześledził zmiany w plastycznej formie masek północno-zachodniego wybrzeża Ameryki Północnej do wzorców interakcji międzykulturowych wśród rdzennych mieszkańców wybrzeża.

Funkcjonalizm strukturalny (inaczej orientacja strukturalno-funkcjonalna) - funkcjonalistyczna perspektywa teoretyczna i metodologiczna w antropologii kulturowej (A. R. Radcliffe-Brown) i w socjologii (Robert K. Merton), koncentrująca się głównie na strukturze społecznej jako systemie oraz na wyjaśnieniu funkcji poszczególnych elementów społeczeństwa (kultury) przede wszystkim w utrzymaniu całego globalnego układu w stanie równowagi i w zapewnieniu mu ciągłości. Funkcjonalizm strukturalny oponuje przeciwko wyjaśnieniu zjawisk społecznych w kategoriach historycznych i psychologicznych (funkcjonalizm B. Malinowskiego), opowiadając się za ich ujmowaniem jako trwałych systemów adaptacji, wzajemnego przystosowania i integracji.Franz Boas (ur. 9 lipca 1858 w Minden, zm. 21 grudnia 1942 w Nowym Jorku, Stany Zjednoczone) - amerykański antropolog i językoznawca niemieckiego pochodzenia, twórca historyzmu Boasowskiego.

Pod wpływem porównawczej nauki o społeczeństwie Alfreda Radcliffe-Browna antropologia w Wielkiej Brytanii przeszła duże zmiany. Próbując stworzyć dla niej niszę, która odróżniałaby antropologię od innych dziedzin nauki, przekształcił ją w dziedzinę skupiającą się na organizacji i strukturze społecznej, mocno powiązaną ze funkcjonalizmem strukturalnym. Tamtejsza antropologia w dużej mierze zdystansowała się od historii, psychologii a także kultury, co wpłynęło na wzrost zainteresowania grupą i zachowaniem, z niekorzyścią dla jednostki i emocji. Teoretycy kształtujący antropologię uważali, że badania nad sztuką i kulturą materialną nie były w większości przypadków kluczowe dla rozwoju całości dziedziny. Tym samym kultura materialna i sztuka zostały odcięte od głównego nurtu brytyjskich badań etnologicznych. Zebrane artefakty nie były poddawane szerszym badaniom tylko deponowane w muzealnych magazynach. Ta sytuacja utrzymywała się do lat 60. XX wieku, kiedy sztuka ponownie stała się ważnym zagadnieniem w pracach badawczych. Podobny proces zachodził też w innych krajach Europy (na przykład we Francji i Holandii), które rozwinęły podobne tradycje pracy w terenie .

Antropologia kulturowa (antropologia społeczna) – dyscyplina nauk społecznych badająca organizację kultury, rządzące nią prawa, historyczną zmienność i etniczną różnorodność kultur w celu skonstruowania ogólnej teorii kultury. Jest to jeden z głównych działów szeroko rozumianej antropologii, zajmuje się badaniem kultury we wszystkich jej przejawach.

W Stanach Zjednoczonych stan badań nad sztuką z perspektywy antropologicznej prezentował się znacznie lepiej, choć charakteryzował się podobnym okresem zaniedbań co w antropologii europejskiej. Antropologia w tym kraju rozwijała się bardziej holistycznie, a podział badań na cztery główne obszary (antropologia społeczno-kulturowa, antropologia biologiczna, archeologia i lingwistyka) pozwolił na dalszą pracę nad kulturą materialną. Mimo to w pierwszej połowie XX wieku przeprowadzano relatywnie niewiele badań nad sztuką.

Zdystansowanie się antropologii muzealnej od etnologów pracujących w terenie poskutkowało zmniejszeniem możliwości przyporządkowania przedmiotów posiadanych w kolekcjach ze społecznościami, które je wytworzyły. Obiekty oznaczane jako „sztuka” były odcięte od swego kontekstu kulturowego i oceniane zgodnie z zachodnimi kryteriami i kategoriami oraz traktowane jako stadium poprzedzające tradycyjnie wytworzone przez świat zachodu rodzaje sztuki. Rozpatrywanie przedmiotów kultury materialnej odbywało się w stosunku do zachodnich wzorców, które zazwyczaj nie miały zastosowania w innych społecznościach .

Antropologia sztuki współcześnie[ | edytuj kod]

Ponowne zainteresowanie sztuką wśród antropologów nastąpiło w latach 60. XX wieku. Czynnikami, które to spowodowały były zmiany w programie badań antropologicznych oraz dążenie zachodniej teorii sztuki w stronę myślenia antropologicznego. Po II wojnie światowej antropologia dynamicznie się rozwijała, co sprzyjało powstaniu kolejnych jej specjalizacji. W Wielkiej Brytanii przejawiło się to odejściem od badań relacji społecznych na rzecz zaciekawienia religią, mitem i rytuałami. Rosło także zainteresowanie antropologią wizualną, kulturą materialną i antropologią archeologiczną. Wzrost zainteresowania wpłynął zwłaszcza na badania nad symboliką (w systematyce, semiotyce i języku) oraz nad wymianą i związanymi z nią rytuałami. Teoria wymiany i antropologia symboliczna wpłynęły na dyskurs nad charakterem osób i rzeczy, w kontekście ich wzajemnych powiązań. Stało się to głównym tematem antropologii w latach 80. i 90. XX wieku.

Od lat 70. XX wieku zwiększano nacisk na badania takich tematów jak emocje, płeć, ciało, przestrzeń i czas, a szeroko pojęta sztuka stanowiła ich główne źródło informacji, gdyż każda forma sztuki przekazywała sobą konkretne informacje o danej społeczności.

Podstrony: 1 [2] [3]




Reklama