Antropologia jedzenia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Antropologia jedzenia – jedna z subdyscyplin antropologii kulturowej (antropologii społecznej) zajmująca się badaniem pożywienia w kontekście kulturowym człowieka, starająca się wyjaśnić zależności między systemami pożywienia a zachowaniami ludzi. Zainteresowania antropologii jedzenia obejmują więc konotacje pożywienia w kontekście polityki, rytuału, produkcji i dystrybucji, płci i wszelkich innych sfer życia społecznego. Antropologów zajmujących się powyższymi zagadnieniami interesuje to co ludzie jedzą, jak spożywają posiłki, gdzie, z kim i dlaczego, jakie wartości są nadawane poszczególnym potrawom i sposobom ich konsumpcji, lub zakazie konsumpcji (tabu pokarmowe). Antropologia jedzenia łączy się z takimi dziedzinami nauk jak antropologia zmysłów, historia jedzenia, socjologia jedzenia i food studies.

Mary Douglas (ur. 25 marca 1921 w Sanremo, zm. 16 maja 2007 w Londynie) – brytyjska antropolog, znana ze swych badań nad rolą symboli w kulturze. Specjalizowała się w antropologii społecznej, będąc postrzegana jako kontynuatorka myśli Durkheima. Jednym z jej głównych zainteresowań badawczych były porównawcze studia nad religiami.Strukturalizm (z łac. structura) - to nazwa różnych kierunków, występujących we współczesnych dyscyplinach naukowych zajmujących się analizą struktury badanych zjawisk, a nie ich genezą czy funkcją.

Historia i najważniejsi przedstawiciele[ | edytuj kod]

Zainteresowanie jedzeniem towarzyszyło antropologii od samego początku powstania tej dyscypliny. Wcześni badacze, z racji obranego paradygmatu ewolucyjnego, zajmowali się głównie klasyfikacją potraw spożywanych przez badane przez nich społeczności, analizą sposobów spożywania jedzenia w celu ustalenia poziomu rozwinięcia danej społeczności (Manners and Meals, Garrick Mallery). Wiązało się to również z podziałem społeczeństw na ludy zbieracko-łowieckie, rolnicze, pasterskie i wielkie cywilizacje lub stworzonym przez dyfuzjonistę Clarka Wisslera podziale Ameryki na areały kulturowe: region łososia, obszar uprawy manioku, obszar guanaco, region zbieraczy dzikich nasion, obszar bizonów, obszar polowań na karibu i obszar uprawy kukurydzy. Zainteresowania badaczy dotyczyły również zjawiska kanibalizmu oraz analizy tabu pokarmowych.

Ludy zbieracko-łowieckie - typ społeczeństwa lub gospodarki polegający na zdobywaniu pożywienia przez zbieranie jadalnych roślin i polowanie bez znaczącego wysiłku w kierunku udomowienia jednych czy drugich. Przy czym najczęściej udział zbieractwa jest bardziej znaczący.Claude Lévi-Strauss (ur. 28 listopada 1908 w Brukseli, zm. 30 października 2009 w Paryżu) – francuski antropolog. Twórca strukturalizmu w antropologii kulturowej.

W latach 60. zainteresowania badaczy skupiały się na strukturach związanych z przygotowywaniem posiłków oraz z formą ich spożywania. Gwałtowny rozwój subdyscypliny nastąpił w latach 80. i 90. Z powodu nasilenia procesu konsumpcji, rozwinął się przemysł gastronomiczny obejmujący kino, literaturę kulinarną, blogi internetowe czy programy telewizyjne.

Rytuał – zespół specyficznych dla danej kultury symbolicznych sekwencji sformalizowanych czynów i wypowiedzi, wykonywanych w celu osiągnięcia pożądanego skutku, który jednakże może być znacznie oderwany od pozornie oczywistego celu funkcjonalnego.Sprawność /habitus (łac.)/ - termin etyczny stworzony przez Arystotelesa i rozwijany przez myślicieli wszystkich wieków.

O ile w Europie Zachodniej i Ameryce Północnej dorobek naukowców z zakresu antropologii jedzenia jest niezwykle rozbudowany, w Polsce dziedzina ta dopiero się rozwija. Do klasyków należą prace Oskara Kolberga i Kazimierza Moszyńskiego, współcześnie znaną badaczką jedzenia jest Anna Wieczorkiewicz.

Anna Wieczorkiewicz – antropolożka kultury, profesor zwyczajny w Instytucie Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Warszawskiego. Profesor nauk humanistycznych. Pierre-Félix Bourdieu (ur. 1 sierpnia 1930, zm. 23 stycznia 2002) – francuski socjolog, antropolog i filozof. Profesor socjologii w Collège de France (od 1981) i dyrektor Centre de Sociologie Européenne w École Pratique des Hautes Études et Sciences Sociales w Paryżu (od 1964); w 1993 r. odznaczony „Médaille d’or du Centre national de la recherche scientifique” (CNRS).


Podstrony: 1 [2] [3] [4]




Warto wiedzieć że... beta

Marvin Harris (ur. 18 sierpnia 1927 w Nowym Jorku – zm. 25 października 2001 w Gainesville) – amerykański antropolog kulturowy drugiej połowy XX wieku. Harris jest najbardziej znany jako twórca materializmu kulturowego, paradygmatu antropologicznego, który przestawił w swoim dziele The Rise of Anthropological Theory (1968), oraz później w Cows, pigs, wars and witches (1974) i Cannibals and Kings: Origins of Cultures (1977). Znany w świecie akademickim ze swojego krytycznego podejścia do analizy i licznych sporów dotyczących teorii antropologicznych. Spopularyzował pojęcia emic i etic. Badania terenowe prowadził w Brazylii (również wśród Yanomami), Indiach i Mozambiku.
Gwanako, guanako (Lama guanicoe) – gatunek południowoamerykańskiego, roślinożernego ssaka z rodziny wielbłądowatych (Camelidae). Żyje w niewielkich stadach w Andach i w Patagonii.
Kanibalizm – praktyka zjadania osobników własnego gatunku, dość rozpowszechniona w naturze. Występuje w wielu grupach zwierząt, m.in. u owadów, pajęczaków, ryb, płazów i ptaków, bardzo rzadko u ssaków. Może się nasilić ze względu na zbytnie zagęszczenie populacji lub w następstwie głodu. Do najbardziej znanych zwierząt praktykujących kanibalizm należą modliszki.
Ewolucjonizm w naukach społecznych i historii, zwany także ewolucjonizmem kulturowym lub ewolucjonizmem kulturowo-społecznym – zbiór teorii opisujących ewolucję społeczeństwa, które przechodzi przez poszczególne etapy podczas rozwoju społecznego. Ewolucjonizm jest jedną z najstarszych teorii w socjologii i antropologii kulturowej i w swojej klasycznej postaci został sformułowany (i dominował w całej nauce) w XIX wieku.
Antropologia kulturowa (antropologia społeczna) – dyscyplina nauk społecznych badająca organizację kultury, rządzące nią prawa, historyczną zmienność i etniczną różnorodność kultur w celu skonstruowania ogólnej teorii kultury. Jest to jeden z głównych działów szeroko rozumianej antropologii, zajmuje się badaniem kultury we wszystkich jej przejawach.
Food studies to krytyczne badania na temat jedzenia oraz jego związków z historią, sztuką, nauką, społeczeństwem, etc. Mianem food studies określane są nauki społeczno-humanistyczne skupiające się wokół tematyki związanej z jedzeniem, jego produkcją, konsumpcją, walorami estetycznymi. Dziedzina ta angażuje filozofów, historyków, historyków sztuki, socjologów, antropologów kulturowych i psychologów.
Jean Anthelme Brillat-Savarin (1 kwietnia 1755, Belley, Francja – 2 lutego 1826, Paryż) - francuski prawnik i polityk, pisarz. Zdobył sławę jako epikurejczyk i gastronom. Autor "Fizjologii smaku", którą Balzac uznał nie tylko za wspaniały traktat kulinarny, ale również za jedno z najciekawszych stylistycznie dzieł stworzonych w języku francuskim. Urodził się w departamencie Ain by jako nastolatek przenieść się do Burgundii. Tam w Dijon podejmuje studia prawnicze, chemiczne i medyczne. Po ukończeniu studiów wraca do rodzinnego miasta by praktykować jako adwokat. Po wybuchu Rewolucji Francuskiej zostaje wybrany na deputowanego do Konstytuanty gdzie reprezentuje dość zachowawcze poglądy. Przez krótki czas sprawował funkcję burmistrza rodzinnego Belley. W końcowej fazie rewolucji z powodów politycznych wydano na niego wyrok śmierci. Brillat, wówczas przedstawiający się już jako Brillat-Savarin (nazwisko razem z majątkiem odziedziczył po ciotce), ucieka do Szwajcarii, Holandii i Stanów Zjednoczonych. W Nowym Jorku żyje z udzielania lekcji francuskiego oraz gry na skrzypcach. Przez pewien czas koncertuje nawet z nowojorską orkiestrą jako pierwszy skrzypek. W 1796 roku wraca do Francji i za rządów Dyrektoriatu podejmuje kolejno funkcje sekretarza sztabu generalnego oraz komisarza rządu przy Trybunale Seine-et-Oise. Wreszcie zostaje powołany jako sędzia Trybunału Kasacyjnego w Paryżu, którą to funkcje będzie pełnił do końca życia. Jako jurysta publikuje kilka rozpraw naukowych z dziedziny prawa, ekonomii i wojskowości. Prawdziwą sławę przyniosła mu jednak napisana pod koniec życia "Fizjologia smaku albo Medytacje o gastronomii doskonałej". To pełne humoru dzieło sławi rozkosze stołu oraz epikurejski styl życia. Nie jest to typowa książka kucharska, a raczej zbiór esejów o charakterze obyczajowym i kulturoznawczym. Pełno w niej obserwacji dotyczących zachowań ludzi przy stole, kulinarnych ciekawostek z różnych stron świata czy anegdot, których bohaterami są sławni smakosze. Współczesnemu czytelnikowi trudno rozróżnić co jest zabawną stylizacją parodiującą napuszony styl naukowy, a co autor pisze na serio. Dobroduszny i poczciwy styl pisarstwa Brillat-Savarina nie wszystkim jednak przypadł do gustu. Wielki francuski poeta Baudelaire złośliwie i nie bez zjadliwej ironii wytykał autorowi "Fizjologii smaku" skłonność do banałów i truizmów. W swoim tekście pt. "Wino i haszysz jako środki potęgowania osobowości" nazywa Brillat-Savarina "bardzo wielkim człowiekiem i wielkim durniem" .

Reklama