Antoni Fertner

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Antoni Dezyderiusz Fertner (ur. 23 maja 1874 w Częstochowie, zm. 16 kwietnia 1959 w Krakowie) – polski aktor komediowy mający w swoim dorobku około 500 ról teatralnych i filmowych.

Petersburg (forma zalecana), Sankt Petersburg (egzonim wariantowy) (ros. Санкт-Петербург, Sankt-Pietierburg, potocznie Петербург, Pietierburg; dawniej Piotrogród, ros. Петроград, Leningrad, ros. Ленинград) – miasto w Rosji, położone w delcie Newy nad Zatoką Fińską na terytorium zawierającym m.in. ponad 40 wysp. W latach 1712–1918 stolica Imperium Rosyjskiego. Powierzchnia 1439 km², liczba ludności 4 600 276.Pan redaktor szaleje – polska komedia muzyczna z 1937 roku. Kopia filmu się nie zachowała, pozostał jedynie jego zwiastun.

Życiorys[ | edytuj kod]

Młodość[ | edytuj kod]

Był synem częstochowskiego cukiernika Teofila Fertnera i Eleonory z domu Pleszyńskiej, miał trzy starsze siostry. W gimnazjum przejawiał zdolności matematyczne. Po śmierci rodziców przeprowadził się do rodziny w Piotrkowie, gdzie dorabiał jako klakier w teatrze. Następnie przeniósł się do Warszawy, gdzie rozpoczął studia w Wyższej Szkole Handlowej im. Kronenberga. Wkrótce jednak zapisał się na kurs aktorski w Szkole Dramatycznej przy warszawskim Towarzystwie Muzycznym, rzucając tym samym studia ekonomiczne. Szkołę aktorską ukończył w 1895. Jeszcze w czasie nauki odbył kilka tras z objazdowym teatrem po Polsce. Następnie zatrudnił się w Izbie Kontroli Państwa, jednak praca urzędnicza nie przypadła mu do gustu, dlatego zdobył angaż w warszawskim teatrzyku Wodewil pod dyrekcją Michała Wołowskiego. Gdy dyrektor, jesienią 1895, przeniósł się do Łodzi, Fertner pojechał tam wraz z nim – grając nadal w jego teatrze. W trakcie trzyletniego pobytu w Łodzi odbył również roczne tournée po Rosji wraz z grupą Adolfiny Zimajer.

Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.Gehenna - polski film fabularny z 1938 roku zrealizowany na podstawie powieści Heleny Mniszkówny po tym samym tytułem z 1914.

Kariera w Warszawie[ | edytuj kod]

Po powrocie do kraju występował w Teatrze Ludowym w Warszawie, którego dyrektorem był wówczas Marian Gawalewicz. Teatr – założony przez Kuratorium Trzeźwości – mieścił się w ujeżdżalni warszawskiej żandarmerii przy ul. Ciepłej. Podczas dnia budynek był wykorzystywany przez konie żandarmerii, później ustawiano krzesła i rozpoczynały się próby aktorskie. Wieczorem odbywały się przedstawienia.

Medal 10-lecia Polski Ludowej – polskie cywilne odznaczenie państwowe ustanowione dekretem Rady Państwa 12 maja 1954 roku, jako odznaczenie jubileuszowe w związku ze zbliżającą się dziesiątą rocznicą powstania Polski Ludowej. Medal zaprojektowany został w 1954 roku przez Józefa Gosławskiego. Odznaczenie przyznawano w okresie od 22 lipca 1954 do 22 lipca 1955.Antek policmajster – czarno-biały polski film fabularny w reżyserii Michała Waszyńskiego z roku 1935. Opowiada o perypetiach Antka Króla (Adolf Dymsza), który na skutek zabawnego zbiegu okoliczności uznany został za policmajstra.

W 1902 dostał angaż w Teatrze Farsy i Operetki, który prowadził Ludwik Śliwiński. Był to teatr rządowy, co otworzyło mu drogę do dalszej kariery. Grywał również w Teatrze Rozmaitości. W 1906 wyjechał na miesiąc wraz z grupą teatralną do Petersburga na występy gościnne.

W 1908 przyjął od Jakuba Jasińskiego, właściciela pierwszego w Warszawie kina „Oaza”, propozycję występu w niemym filmie, którego został także współscenarzystą. Film Antoś po raz pierwszy w Warszawie powstał w kilka dni, a jego premiera odbyła się 22 października 1908. Popularność filmu przełożyła się na popularność samego aktora grającego główną tytułową rolę. Fertner stał się rozpoznawalny wśród szerokiej publiczności.

Michał Wołowski (ur. 19 grudnia 1851 w Mławie, zm. 18 maja 1900 w Warszawie) – polski aktor, dyrektor teatru, dziennikarz.IMDb.com (The Internet Movie Database) – największa na świecie internetowa baza danych na temat filmów i ludzi z nim związanych. Zawiera informacje o aktorach, reżyserach, scenarzystach, producentach, montażystach, operatorach, muzykach itd. Informacje nie ograniczają się do kinematografii amerykańskiej.

Krótko przed wybuchem I wojny światowej odkupił ze wspólnikami kino „Oaza”, które po wybuchu wojny popadło w kłopoty finansowe. Zmuszony przez sytuację do zamknięcia kina, wyjechał do Kijowa, a następnie do Petersburga i Moskwy, gdzie grał w antyniemieckich sztukach. Zwrócił tam na siebie uwagę szefa moskiewskiej wytwórni kinematograficznej, Aleksandra Chanżonkowa, który zaproponował Fertnerowi występy w kręconych w Moskwie filmach. Po sukcesie komercyjnym pierwszego filmu, Chanżonkow zaproponował Fertnerowi stały kontrakt. Później aktor zmienił wytwórnię filmową, podejmując współpracę z firmą Edwarda Puchalskiego i wciąż kręcąc filmy o losach Antoszy.

Grodzisk Mazowiecki (do 1928 Grodzisk) – miasto na Równinie Łowicko-Błońskiej, w województwie mazowieckim, w powiecie grodziskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Grodzisk Mazowiecki.Dulag 121 Pruszków (Durchgangslager 121 Pruszków) – niemiecki nazistowski obóz przejściowy, w którym gromadzono cywilną ludność Warszawy i okolicznych miejscowości, wypędzaną z domów w trakcie oraz po zakończeniu powstania warszawskiego.

Dwudziestolecie międzywojenne[ | edytuj kod]

W 1918, zaraz po zakończeniu wojny, wrócił z Rosji do Warszawy i grywał w Farsie oraz w Teatrze Polskim. W tym samym roku zakupił na podwarszawską siedzibę willę „Pod Kogutkiem” w osiedlu Radość, która zawdzięcza mu swoją nazwę. W latach 20. XX wieku zagrał jedynie w trzech filmach. Problemy zawodowe wynikały z problemów organizacyjnych polskich studiów nagraniowych (głównie »Sfinksa«), które Fertner krytykował. Dopiero po wprowadzeniu filmów dźwiękowych zaczął ponownie występować, w latach 1934–1939, zagrał w około dwudziestu filmach.

Powstanie warszawskie (1 sierpnia – 3 października 1944) – wystąpienie zbrojne przeciwko okupującym Warszawę wojskom niemieckim, zorganizowane przez Armię Krajową w ramach akcji „Burza”, połączone z ujawnieniem się i oficjalną działalnością najwyższych struktur Polskiego Państwa Podziemnego.Kraków (łac. Cracovia, niem. Krakau) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, siedziba władz województwa małopolskiego, drugie w kraju pod względem liczby mieszkańców i pod względem powierzchni.

Od października 1923 do 1926 był dyrektorem Teatru Letniego. W latach 1926–1927 prowadził wraz z Mieczysławą Ćwiklińską Teatr Ćwiklińskiej i Fertnera (choć w rzeczywistości teatrem tym rządzili Jerzy Boczkowski i Seweryn Majde – dyrektorzy administracyjni). Teatr splajtował, a Fertner wrócił do Teatru Letniego.

Piotrków Trybunalski – miasto na prawach powiatu w centralnej Polsce, położone na zachodzie Równiny Piotrkowskiej. Drugie pod względem wielkości miasto w województwie łódzkim i 47. w Polsce. Był miastem królewskim.Cmentarz Rakowicki – jeden z największych cmentarzy w Krakowie o powierzchni 42 ha. Położony jest w całości na terenie Dzielnicy I Stare Miasto.

II wojna światowa i okres powojenny[ | edytuj kod]

Wojnę obronną we wrześniu 1939 spędził w Warszawie, pojawiając się w niej rankiem 1 września, po wakacjach we Włoszech. W wyniku zniszczeń w tym czasie utracił całe swoje mienie. Podczas okupacji hitlerowskiej reżyserował i grał w jawnych teatrach warszawskich Niebieski Motyl, Złoty Ul, Wodewil i Nowości wbrew zakazowi konspiracyjnego ZASP-u. Po powstaniu warszawskim wywieziony wraz z innymi warszawiakami do obozu przesiedleńczego w Pruszkowie, a stąd wraz z innymi do Skawiny. Po zakończeniu wojny osiadł w Krakowie.

Szwecja, Królestwo Szwecji (Sverige, Konungariket Sverige) – państwo w Europie Północnej, zaliczane do państw skandynawskich. Szwecja jest członkiem Unii Europejskiej od 1995 roku. Graniczy z Norwegią, Finlandią i Danią.Robert i Bertrand - polski film fabularny z 1938 roku. Przedwojenna komedia filmowa. Film powstał na podstawie wodewilu Jana Nestroya. Pochodzi z niego kilka popularnych piosenek (Zakochany złodziej). Z oryginalnego filmu, trwającego nieco ponad 80 minut, do naszych czasów zachowało się jedynie 37. Mimo to akcja jest zrozumiała.

Udział w jawnych teatrach praktycznie uniemożliwił mu powrót na warszawską scenę po wojnie, z tego powodu występował w 1945 w zespole objazdowym, a potem w krakowskim Teatrze Kameralnym TUR (1945/1946). W latach 1947–1954 był jednak aktorem warszawskich Miejskich Teatrów Dramatycznych. Do filmu już nie wrócił. Po epizodzie warszawskim do śmierci w 1959 r. grał na scenach krakowskich teatrów: Teatru im. Juliusza Słowackiego oraz Starego Teatru.

Parafia św. Floriana w Krakowie – parafia rzymskokatolicka należąca do dekanatu Kraków-Centrum archidiecezji krakowskiej przy ulicy Warszawskiej.Zapomniana melodia – polska komedia muzyczna z 1938, w reżyserii Konrada Toma i Jana Fethkego, z trzema znanymi piosenkami kompozytora Henryka Warsa i parolisty Ludwika Starskiego. Film bił rekordy kasowe w kinach.

Życie prywatne[ | edytuj kod]

Był co najmniej trzykrotnie żonaty: – z Kazimierą Matyldą Habrowską – w latach 1895–1911 (małżeństwo zakończyło się rozwodem), – z aktorką Heleną Pawłowską (ur. 10 grudnia 1873 w Piotrkowie, zm. 3 listopada 1944 w Grodzisku), znaną z występu w filmie Antek kombinator (1913) oraz nagrań scenek na płytach gramofonowych, – z Janiną Zaleską (ślub w parafii św. Floriana w Krakowie 17 marca 1958 r.).

Miał syna, również Antoniego, który mieszka i pracuje w Szwecji (stan na lipiec 2016).

Miejskie Teatry Dramatyczne (MTD) - pierwsza organizacja teatralna po II wojnie światowej w Warszawie. Utworzona 7 lipca 1945 z inicjatywy Jana Mrozińskiego. Działalność zakończono z końcem sezonu 1948/49.International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.
Grób Antoniego Fertnera na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie

Zmarł w wieku 85 lat. Pochowany jest w Krakowie, na Cmentarzu Rakowickim w Alei Zasłużonych (kwatera LXVII-płn. 1-4).

Ordery i odznaczenia[ | edytuj kod]

  • Złoty Krzyż Zasługi (30 stycznia 1931)
  • Kawaler Orderu Legii Honorowej (Francja, 1931), za propagowanie francuskiej kultury teatralnej w Polsce.
  • Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (26 lutego 1954)
  • Medal 10-lecia Polski Ludowej (28 stycznia 1955)


  • Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




    Warto wiedzieć że... beta

    Filmweb (filmweb.pl) – największy polski serwis internetowy poświęcony filmom i ludziom kina. Druga co do wielkości baza filmowa na świecie po IMDb.com (na dzień 18 października 2012 roku) zawiera informacje o 517 560 filmach, 38 727 serialach, 10 491 grach i 1 636 554 ludziach filmu). Zawiera filmy ze 187 krajów, 9 byłych, 2 kraje, które zmieniły swoją nazwę na inną i 14 części należących do innych krajów (4 nieuznawane państwa, 5 autonomii, 1 byłą autonomię i 4 terytoria zależne).
    16 kwietnia jest 106. (w latach przestępnych 107.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 259 dni.
    Kijów (ukr. Київ, Kyjiw, ros. Киев, Kijew) – stolica i największe miasto Ukrainy, nad rzeką Dniepr. Był miastem królewskim Rzeczypospolitej Obojga Narodów.
    Narodowy Stary Teatr im. Heleny Modrzejewskiej – teatr w Krakowie, narodowa instytucja kultury, drugi najstarszy teatr w Polsce. Obok Teatru Narodowego w Warszawie i Teatru Wybrzeże w Gdańsku jest jedną z trzech narodowych scen dramatycznych, podlegających bezpośrednio Ministrowi Kultury. Jako jedyny polski teatr należy do Europejskiej Sieci Teatrów Mitos21, która skupia najważniejsze sceny teatralne w Europie.
    Ułan Księcia Józefa – polski film fabularny z 1937 roku. Autorem dialogów i kierownikiem literackim był popularny pisarz Wacław Gąsiorowski.
    WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.
    Sfinks – polska wytwórnia filmowa założona przez Aleksandra Hertza. W latach 1911–1936 wyprodukowano w niej kilkadziesiąt filmów.

    Reklama