Antarktyda Wschodnia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Mapa kontynentu, z podziałem na Antarktydę Wschodnią i Zachodnią

Antarktyda Wschodnia – jedna z dwóch, obok Antarktydy Zachodniej, części kontynentu Antarktydy.

Dome A, Dome Argus – najwyższa kopuła lodowa w lądolodzie antarktycznym. W najwyższym punkcie osiąga wysokość 4091 m n.p.m. Znajduje się w centralnej części Antarktydy Wschodniej, w przybliżeniu w połowie drogi pomiędzy biegunem południowym a obszarem źródłowym Lodowca Lamberta. Kopuła Dome A przykrywa całkowicie pokryte lądolodem pasmo górskie, Góry Gamburcewa. Jest to najzimniejsze miejsce na Ziemi; na grzbiecie łączącym szczyt Dome A z kopułą Dome F odnotowane zostały temperatury sięgające -93 °C.Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.

Granicą oddzielającą obie części kontynentu są Góry Transantarktyczne, rozciągające się od Morza Rossa do Morza Weddella. Antarktyda Wschodnia ma powierzchnię równą w przybliżeniu 10,5 miliona km², prawie cała przykryta jest pokrywą lodu. Największym lodowcem jest Lodowiec Lamberta. Średnia wysokość Antarktydy Wschodniej to ok. 2500 m n.p.m. Najwyższe wzniesienie lądolodu znajduje się w obrębie kopuły lodowej Dome A (4030 m n.p.m.), na której mierzone są także najniższe temperatury na Ziemi (rzędu -90 °C).

Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie. Morze Weddella – morze przy wybrzeżu Antarktydy, stanowiące część Oceanu Południowego. Jest ono ograniczone przez Półwysep Antarktyczny i Ziemię Królowej Maud. Znajdują się na nim wielkie lodowce szelfowe: Lodowiec Szelfowy Ronne, Filchnera i Larsena. Lodowce szelfowe Ronne i Filchnera rozdziela pokryta lodem Wyspa Berknera, jedna z największych wysp świata.

Na jej terenie występują łańcuchy górskie. Góry Gamburcewa położone w centrum Antarktydy Wschodniej, choć dorównują powierzchnią Alpom, są w całości ukryte pod lodem. Góry położone bliżej wybrzeży, takie jak Góry Księcia Karola, wznoszą się ponad czaszę lądolodu. Dzięki takim odsłonięciom stwierdzono, że Antarktyda Wschodnia jest zbudowana z gnejsów, łupków krystalicznych oraz granitu.

Góry Transantarktyczne (ang. Transantarctic Mountains) - główny łańcuch górski Antarktydy, ciągnący się na długości około 3200 km od Ziemi Wiktorii nad Morzem Rossa do Ziemi Coatsów nad Morzem Weddella. Góry Transantarktyczne dzielą Antarktydę na Antarktydę Wschodnią i Antarktydę Zachodnią.Ziemia Mac Robertsona (ang. Mac. Robertson Land) – część Antarktydy Wschodniej, obejmująca obszar między Ziemią Kempa a Lodowcem Lamberta.

Wyróżnia się m.in. następujące krainy: Ziemię Coatsów, Ziemię Królowej Maud, Ziemię Enderby, Ziemię Mac Robertsona, Ziemię Wilkesa i Ziemię Wiktorii.





Warto wiedzieć że... beta

Ziemia Wilkesa (ang. Wilkes Land) - obszar we wschodniej Antarktydzie nad Oceanem Indyjskim, położony między Ziemią Adeli a Wybrzeżem Królowej Marii. Prawa do tego terytorium rości sobie Australia, uznając go za część Australijskiego Terytorium Antarktycznego. Roszczenia te są zawieszone zgodnie z Traktatem Antarktycznym.
Morze Rossa (ang. Ross Sea) – część Oceanu Południowego u wybrzeży Antarktydy Zachodniej, między 170°E a 158°W. Powierzchnia 960 tys. km², w tym ok. 520 tys. km² pod lodowcem szelfowym. Głębokość do 2972 m. Znaczna część morza pokryta przez cały rok lodem pływającym.
Ziemia Wiktorii (ang. Victoria Land) – obszar Antarktydy, położony nad Morzem Rossa, na zachód od Ziemi Wilkesa. Jest to część Antarktydy położona najbliżej Nowej Zelandii i uznawana jest przez nią za część Dependencji Rossa. Jest to górzysty obszar - niektóre szczyty Gór Transantarktycznych przekraczają wysokość 4000 m n.p.m. Najwyższy z nich to Góra Listera w Paśmie Towarzystwa Królewskiego - 4025 m n.p.m.
Kontynent (łac. continens – łączny) – w geografii fizycznej: olbrzymi pod względem powierzchni (rzędu kilku mln km) obszar lądu, otoczony (oblany) ze wszystkich stron morzami i oceanami, a z innymi kontynentami połączony co najwyżej wąskimi przesmykami (Ameryka Północna i Ameryka Południowa, Eurazja i Afryka). W geotektonice i geomorfologii, kontynent określa się jako lądową część cokołu (bloku) kontynentalnego, (do którego należy szelf kontynentalny z morzami szelfowymi), kontynent obejmuje więc także przybrzeżne wyspy, znajdujące się na tym samym cokole kontynentalnym.
Lodowiec Lamberta – rozległy lodowiec na Antarktydzie Wschodniej, jeden z największych lodowców na Ziemi. W miejscu styku z oceanem przechodzi w Lodowiec Szelfowy Amery’ego.
Ziemia Coatsów - część wschodniej Antarktydy nad Morzem Weddella, między Ziemią Królowej Maud a Lodowcem Szelfowym Filchnera. Wyróżnia się wybrzeża — Leopolda, Cairda.
Region – umownie wydzielony obszar, względnie jednorodny, różniący się od terenów sąsiednich cechami naturalnymi bądź nabytymi na przestrzeni dziejów.

Reklama