Anna Alojza Chodkiewicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Anna Alojza Chodkiewicz (ur. 1600, zm. 27 stycznia 1654) – księżna herbu Ostrogski, żona hetmana Jana Karola Chodkiewicza.

Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.Anna Ostrogska z Kostków (ur. 1575, zm. 6 listopada 1635 w Jarosławiu) – księżna herbu Dąbrowa. Córka Jana i Zofii.

Życiorys[ | edytuj kod]

Urodziła się w 1600 w arystokratycznej rodzinie Ostrogskich. Była córką księcia Aleksandra wojewody wołyńskiego i Anny z Kostków herbu Dąbrowa. 28 listopada 1620 odbył się jej ślub z 60-letnim hetmanem wielkim litewskim Janem Karolem Chodkiewiczem. Małżeństwo trwało niespełna rok, podczas bitwy pod Chocimiem hetman ciężko zachorował i zmarł 24 września 1621. Mimo iż o jej rękę starało się wielu arystokratów polskich i litewskich do końca życia pozostała niezamężna. Pod wpływem matki gorliwej katoliczki i jezuitów (ojca obrońcę prawosławia, przeciwnika unii brzeskiej, nie pamiętała, zmarł gdy miała zaledwie 3 lata), poświęciła się pracy misjonarskiej i charytatywnej. Prowadziła ascetyczny tryb życia, wiele czasu spędzała na medytacjach i modłach, często pokutowała, pościła i biczowała ciało. Zrezygnowała z uciech cielesnych, pojawiły się plotki, że związek z hetmanem był nie skonsumowany, że było to białe małżeństwo. Odnotował to m.in Kasper Niesiecki: jako niektórych opinia świadczy, ta zacna para, sekretną przed Bogiem umowę na wspólną czystość zezwoliwszy, przystojnym małżeństwa pretekstem cnotę nienaruszonego panieństwa pokrywała. W 1622 wybudowała w Ostrogu kościół i kolegium jezuickie, utrzymywała tam też konwikt dla ubogiej młodzieży szlacheckiej. Fundowała także budowę szpitali i przytulisk dla biednych.
Po śmierci matki w 1635 stała się dziedziczką ogromnego majątku, należało do niej 16 miast, 153 wsie oraz 1/3 miasta Jarosław. Dobra jarosławskie przypadły siostrze Katarzynie, siostrzeńcom Aleksandrowi Michałowi i Konstantemu oraz księżniczce Annie Alojzie. Faktyczną opiekę nad miastem sprawowała hetmanowa. Była fundatorką wielu kościołów, klasztorów i szkół katolickich, które budowano na terenach jej majątków ziemskich. Było to przyczyną niezadowolenia wśród zamieszkałej tam ludności, w większości wyznania prawosławnego. Tym bardziej, że często darowizny na rzecz jezuitów i kościoła katolickiego były przedtem w posiadaniu prawosławnych i bywały im siłą odbierane. Oddanie jezuitom wybudowanego przez jej dziada Konstantego Wasyla szpitala dla dyzunitów oraz przeniesienie z cerkwi prawosławnej i pochowanie w cerkwi unickiej szczątków jej ojca Aleksandra, spowodowało otwarty konflikt z jej poddanymi, w Ostrogu doszło do starć zbrojnych ze służbą Ostrogskiej. Sytuację opanowano dopiero po wkroczeniu wojsk księcia Dominika Zasławskiego ordynata ostrogskiego. Wielu uczestników zamieszek skazanych na śmierć uwolniła osobista interwencja księżnej, jednak decyzją sądu szlacheckiego obligatoryjnie wprowadzono w dobrach ostrogskich kościół unicki.
W 1648 podczas powstania Chmielnickiego uchodząc przed kozakami opuściła Ostróg, zabierając ze sobą szczątki męża udała się wpierw do Krakowa, a potem do Wielkopolski, zatrzymała się tam w majątku ziemskim Racot należącym do Wolffowej, której pierwszym mężem był kuzyn księżnej Stanisław Kostka. Opuszczony Ostróg został przez kozaków spalony a ludność wymordowana. Po zawarciu ugody zborowskiej łożyła fundusze na odbudowę i uposażenie zburzonego ostrogskiego kolegium jezuickiego. W sporządzonym w 1653 testamencie zapisała wiele datków na klasztory i kolegia jezuickie. Swoje klejnoty i kosztowności przekazała na uposażenie kościoła jezuickiego w Ostrogu.

Kraków (łac. Cracovia, niem. Krakau) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, siedziba władz województwa małopolskiego, drugie w kraju pod względem liczby mieszkańców i pod względem powierzchni.Książę Konstanty Jacek Lubomirski herbu Szreniawa bez Krzyża, (1620-1663) – polski magnat, właściciel Jarosławia, poseł, krajczy koronny (1658), podczaszy koronny królewski (od 1658) i starosta sądecki. Syn Stanisława Lubomirskiego, wojewoda i starosta generalny krakowski, obrońca Chocimia przed Turkami (1621), uważany za jednego z najbardziej wpływowych ludzi w Polsce, właściciel 18 miast, 313 wsi i 163 folwarków, a matką księżna Zofia Ostrogska (1595-1622). Siostrą księcia Konstantego była Konstancja i Anna Krystyna Lubomirska, którą poślubił Stanisław Albrycht Radziwiłł. Był jednym z trzech synów Stanisława, odziedziczył pałac w Pełkinie i zarządzał dobrami wiśnickimi wraz z braćmi Jerzym Sebastianem (marszałkiem wielkim koronnym i hetmanem polnym) oraz Aleksandrem Michałem (wojewodą krakowskim). W 1648 r. poślubił Domicellę Barbarę Lubomirską ze Szczawińskich.

Zmarła 27 stycznia 1654 w Racocie. Zwłoki księżnej zostały przewiezione do Krakowa, została pochowana tymczasowo w nowicjackim jezuickim kościele św. Macieja. Wojny w które uwikłana była w tym czasie Rzeczpospolita uniemożliwiały uroczysty pogrzeb. Po śmierci księżna kreowana była przez jezuitów i kler katolicki jako wzór do naśladowania, osobę niemal świętą. Na jej cześć powstały utwory pochwalne, panegiryki np: ks. jezuita Andrzej Kanon napisał Flores Sepulchrales 1654 czy Grantiae Parentales napisany przez ostrogskich jezuitów. Pojawiały się informacje donoszące o rzekomych cudach powstających za jej sprawą. Jezuici nie zapomnieli o swej protektorce w 1722 sprowadzili szczątki Anny Alojzy i jej męża hetmana Jana Chodkiewicza do Ostroga, 12 października 1722 odbył się uroczysty pogrzeb, małżonkowie spoczęli w nowym kościele jezuickim pw. Matki Boskiej.

Dyzunici – nazwa prawosławnych w Polsce, przeciwników unii brzeskiej z 1596, którzy nie podporządkowali się papieżowi. W drugiej połowie XVIII wieku carat wykorzystał kwestię dyzunitów jako jeden z pretekstów do ingerowania w wewnętrzne sprawy Rzeczypospolitej.Hetman wielki litewski – dowódca wojsk zaciężnych, potem komputowych Wielkiego Księstwa Litewskiego, czyli armii litewskiej. Z urzędu minister Wielkiego Księstwa Litewskiego. Jeden z dwóch od czasów unii Polski z Litwą najwyższych zwierzchników wojskowych na ziemiach Rzeczypospolitej Obojga Narodów – drugim był hetman wielki koronny, który był dowódcą wojsk zaciężnych, potem komputowych Korony Królestwa Polskiego, czyli armii polskiej.


Podstrony: 1 [2] [3]




Warto wiedzieć że... beta

Zakład Narodowy im. Ossolińskich (ZNiO, Ossolineum) – zasłużony dla polskiej nauki i kultury Instytut (do 1939 r. – łączył w sobie Bibliotekę, Wydawnictwo i Muzeum Książąt Lubomirskich), ufundowany dla Narodu Polskiego w 1817 roku przez Józefa Maksymiliana Ossolińskiego, otwarty w 1827 roku we Lwowie.
Ostrogski (Baklay, Ostrogski I Książę, Ostrogski II) − polski herb książęcy (kniaziowski), wariant Ostrogski I Książę uznawany jest za odmianę herbu Leliwa i herbu Ogończyk.
International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.
Katarzyna z Ostrogskich Zamoyska (ur. w 1602 roku − zm. 6 października 1642 roku) – polska szlachcianka, posiadająca starostwo knyszyńskie w 1642 roku i starostwo sokalskie.
Ostróg (ukr. Острог - Ostroh) - miasto na Ukrainie (obwód rówieński), nad rzeką Horyń przy ujściu Wilii, dawna rezydencja książąt Ostrogskich.
Gebethner i Wolff – warszawskie przedsiębiorstwo wydawnicze i księgarskie założone w 1857 przez Gustawa Adolfa Gebethnera i Augusta Roberta Wolffa przy Krakowskim Przedmieściu w Warszawie (Pałac Potockich), a później również w Krakowie. Istniało do 1950, zlikwidowane przez komunistów (antykwariat działał do 1961).
Panegiryk (z języka greckiego, ang. "panegyric", niem. "Panegyrikus") – gatunek literatury stosowanej, uroczysty tekst pochwalny (mowa, wiersz, list, toast, itp.) sławiący jakąś osobę, czyn, wydarzenie; pełen przesadnego zachwytu, często o charakterze pochlebczym. W starożytnej Grecji nazwą tą określano mowy wygłaszane na pogrzebach wybitnych osobistości, wodzów i polityków, sławiące ich zasługi obywatelskie i patriotyczne. Powszechny zwłaszcza w XVI – XVIII w. Pisany często przez poetów związanych z dworami królewskimi lub magnackimi. W epoce oświecenia starano się zwalczać panegiryzm. W staropolskiej poezji gatunek uprawiali m.in.: Jan Kochanowski, Szymon Szymonowic, Jan Andrzej Morsztyn, Ignacy Krasicki, Adam Stanisław Naruszewicz, Stanisław Trembecki, Daniel Naborowski.

Reklama