• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Angaturama

    Przeczytaj także...
    Formacja – podstawowa formalna jednostka litostratygraficzna wydzielana wyłącznie na podstawie cech litologicznych. Czaszka (łac. cranium) – struktura kostna lub chrzęstna, która służy jako szkielet głowy. Stanowi naturalną osłonę mózgu i innych narządów znajdujących się w głowie.
    Santanaraptor (Santanaraptor placidus) – niewielki dinozaur z grupy celurozaurów (Coelurosauria). Santanaraptor placidus znaczy "rabuś Placido z Santany". Santana to nazwa formacji w której odnaleziono szczątki, Placido odnosi się do Placido Cidade Nuvensa, założyciela Muzeum w wiosce Santana do Cariri.

    Angaturamarodzaj wymarłego dinozaura gadziomiednicznego, teropoda z rodziny spinozaurów.

    Skamieniałości nieznanego wcześniej nauce dinozaura znaleziono w Brazylii. Spoczywały w skałach z kredy wczesnej (alb), co czyni z nich wedle autorów pierwsze wczesnokredowe znalezisko teropoda w Brazylii. W tym samym roku opisano innego spinozauryda Irritator, z tego samego basenu sedymentacyjnego Araripe. Znaleziono w nim później i inne teropody, jak Santanaraptor placidus, niewielka Mirischia assymetrica i Aratasaurus zaliczane do celurozaurów. Wszystkie skamieniałości dinozaurów z tego basenu pochodzą z formacji Romualdo. W skałach basenu odkrywano także szczątki krokodyli, skały formacji dostarczyły skamieniałości ryb i pterozaurów (Anhangueridae).

    Science – recenzowane czasopismo naukowe wydawane przez American Association for the Advancement of Science. Ukazuje się jako tygodnik ilustrowany.Kość przedszczękowa, u ssaków nazywana kością przysieczną (łac. os pr(a)emaxilla, os intermaxillare, os incisivum) – para małych kości czaszki występująca u większości kręgowców. Jest połączona z kością szczękową i nosową. U niektórych zwierząt zawiera siekacze, kolec nosowy przedni oraz obszar skrzydłowy.

    Znalezione skamieniałości obejmowały przednią część czaszki, cechującej się nadzwyczaj spłaszczonym bocznie pyskiem, podobnie jak w przypadku Irritator, jak również dobrze rozwiniętym grzebieniem kości przedszczękowej o przebiegu strzałkowym. Również Irritator nosił podobny grzebień. Rodzaje łączyły również pewne cechy budowy zębów o zaokrąglonych koronach i nieząbkowanym kile. Kość przedszczękowa liczy 7 zębodołów.

    Wymieranie, ekstynkcja – proces zanikania gatunków lub innej grupy taksonomicznej. Najczęściej naturalny proces związany z istnieniem życia na Ziemi i towarzyszący jego istnieniu od samego początku. W skali milionów lat szacuje się tempo wymierania gatunków na zaniknięcie jednego gatunku co rok do pięciu lat. Na wielkość tę ogromny wpływ mają jednak okresowo następujące masowe wymierania. Pomiędzy nimi tempo wymierania jest niewielkie, szacowane na wymarcie jednego gatunku co kilkaset lat. Wpływem cywilizacji ludzkiej tłumaczy się zwiększone tempo wymierania gatunków dokumentowane od kilkudziesięciu tysięcy lat, zwłaszcza w okresie ostatnich kilkuset lat. Współcześnie, według różnych ocen, wymiera od 5 tysięcy do 500 tysięcy gatunków rocznie.Ryby – tradycyjna nazwa zmiennocieplnych kręgowców wodnych oddychających skrzelami i poruszających się za pomocą płetw. Obejmuje bezżuchwowe krągłouste (Cyclostomata) oraz mające szczęki ryby właściwe (Pisces).

    Odmienności pozwoliły na opisanie nowego rodzaju dinozaura. Opisany został przez Aleksandra W. A. Kellnera i Diogenesa de A. Camposa w lutym 1996 roku w czasopiśmie Neues Jahrbuch für Geologie und Paläontologie-Abhandlungen, w publikacji zatytułowanej First Early Cretaceous theropod dinosaur from Brazil with comments on Spinosauridae. Inne cechy szkieletu pozwoliły zaliczyć rodzaj do rodziny Spinosauridae.

    Celurozaury (Coelurosauria) – grupa teropodów definiowana filogenetycznie jako wszystkie te gatunki, które są bliższe ptakom niż karnozaurom. Należą do niej między innymi tyranozauroidy, dromeozaury, ornitomimozaury i ptaki. Dzisiaj występuje tylko jedna grupa celurozaurów – ptaki.PMID (ang. PubMed Identifier, PubMed Unique Identifier) – unikatowy identyfikator przypisany do każdego artykułu naukowego bazy PubMed.
    Część badaczy utożsamia Angaturama z Irritator

    Nie wszyscy autorzy poparli stanowisko Kellnera i Camposa. Naish i inni przywołują tutaj pracę, w której rok po opisie Charig i Milner uznali Angaturama raczej za młodszy synonim Irritator, jak również publikację Sereno, w której przy okazji opisu rodzaju Suchomimus paleontolog potraktował Irritator i Angaturama jako jeden takson. Znacznie odważniejszy pogląd podał Holtz. Nie tylko uznał, że oba okazy należą do tego samego rodzaju i gatunku. Zaproponował wręcz, że stanowią pozostałości tego samego osobnika. Z poglądem tym stanowczo nie zgodzili się kreatorzy kolejnego brazylijskiego rodzaju Spinosauridae Oxalaia. Piszą oni, że Angaturama, choć zwykle zaliczana do Spinosaurinae, różni się morfologią od pozostałych przedstawicieli tej podrodziny, wobec czego może w rzeczywistości być reprezentantem innej grupy Spinosauridae.

    Paul Sereno (ur. 11 października 1957 w Aurorze w stanie Illinois w Stanach Zjednoczonych) – amerykański paleontolog, wykładowca w University of Chicago, współpracownik National Geographic. Jego specjalnością są dinozaury – odkrył i opisał wiele nowych rodzajów, m.in.: afrowenatora, deltadroma, jobarię, suchomima i eoraptora – jednego z dwóch najwcześniejszych znanych dinozaurów. Podczas wykopalisk prowadzonych w północnej Afryce, m.in. w Nigrze, odnalazł niemal kompletny szkielet sarkozucha i pierwszą dobrze zachowaną czaszkę karcharodontozaura, na podstawie której opisał nowy gatunek – Carcharodontosaurus iguidensis. 14 sierpnia 2008 ogłoszono, że w październiku 2000 Sereno odnalazł na Saharze duże cmentarzysko, które wraz z archeologami badał przez osiem lat. Prowadził również prace w Ameryce Południowej.Krokodyle (Crocodilia) – rząd gadów, jedynych oprócz ptaków współczesnych przedstawicieli archozaurów (Archosauria) oraz jedynych żyjących przedstawicieli kladu Crurotarsi. Obecnie reprezentowany jest przez trzy rodziny: krokodylowatych, aligatorowatych oraz gawiali. Poszczególne rodziny różnią się między sobą kształtem pyska oraz liczbą i układem zębów. Żyją w strefie tropikalnej, subtropikalnej i umiarkowanej na wszystkich kontynentach oprócz Europy i Antarktydy.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Kellner, A.W.A. & Campos, D. A., First Early Cretaceous theropod dinosaur from Brazil with comments on Spinosauridae., „Neues Jahrbuch für Geologie und Paläontologie-Abhandlungen”, 199, 1996, s. 151–166 (ang.).
    2. Alexander W.A. Kellner i inni, A new dinosaur (Theropoda, Spinosauridae) from the Cretaceous (Cenomanian) Alcântara Formation, Cajual Island, Brazil, „Anais da Academia Brasileira de Ciências”, 1, 83, 2011, s. 99–108, DOI10.1590/S0001-37652011000100006, ISSN 0001-3765.
    3. Martill i inni, A new crested maniraptoran dinosaur from the Santana Formation (Lower Cretaceous) of Brazil, „Journal of the Geological Society”, 153, 1996, s. 5-8 (ang.).
    4. Juliana Manso Sayão i inni, The first theropod dinosaur (Coelurosauria, Theropoda) from the base of the Romualdo Formation (Albian), Araripe Basin, Northeast Brazil, „Scientific Reports”, 10, 2020, s. 10892, DOI10.1038/s41598-020-67822-9 (ang.).
    5. Alexander W. A. Kellner. Short note on a new dinosaur (Theropoda, Coelurosauria) from the Santana Formation (Romualdo Member, Albian), northeastern Brazil. „Boletim do Museu Nacional. Nova série. Geologia”. 49, s. 1–8, 1999 (ang.). 
    6. Darren Naish, David M. Martill i Eberhard Frey. Ecology, systematics and biogeographical relationships of dinosaurs, including a new theropod, from the Santana Formation (?Albian, Early Cretaceous) of Brazil. „Historical Biology: An International Journal of Paleobiology”. 16 (2–4), s. 57–70, 2004. DOI: 10.1080/08912960410001674200 (ang.). 
    7. A.W. A Kellner, Ocorrência de um novo crocodiliano no Cretáceo Inferior da Bacia do Araripe, Nordeste do Brasil, „An. Acad. Bras. Ciênc”, 59, 1987, s. 219–232.
    8. Vila Nova i inni, Controlled excavations in the Romualdo Formation Lagerstätte (Araripe Basin, Brazil) and pterosaur diversity: remarks based on new findings, „Palaios”, 26, 2011, s. 173–179 (ang.).
    9. Paul C. Sereno, Allison L. Beck, Didier B. Dutheil, Boubacar Gado, Hans C. E. Larsson, Gabrielle H. Lyon, Jonathan D. Marcot, Oliver W. M. Rauhut, Rudyard W. Sadleir, Christian A. Sidor, David D. Varricchio, Gregory P. Wilson i Jeffrey A. Wilson. A long-snouted predatory dinosaur from Africa and the evolution of spinosaurids. „Science”. 282 (5392), s. 1298–1302, 1998. DOI: 10.1126/science.282.5392.1298. PMID: 9812890 (ang.). 
    10. Thomas R. Holtz jr., Spinosaurs as Crocodile Mimics, „Science”, 282 (5392), 1998, s. 1276-1277, DOI10.1126/science.282.5392.1276 (ang.).c?
    Suchomim (Suchomimus) – rodzaj teropoda z rodziny spinozaurów (Spinosauridae). Szczątki tego dinozaura odkryła w 1998 roku wyprawa Paula Sereno na pustyni Ténéré w Nigrze.Dinozaury (Dinosauria – z stgr. δεινός deinos – straszny, potężny + σαῦρος sauros – jaszczur) – grupa archozaurów (gadów naczelnych), które zdominowały ziemskie ekosystemy na ponad 160 mln lat, pojawiając się w środkowym triasie. Pod koniec okresu kredy, około 65,5 mln lat temu, katastrofalne wymieranie skończyło ich dominację na lądzie na wszystkich kontynentach. Jedna grupa dinozaurów przeżyła do dnia dzisiejszego: większość taksonomów uważa, że współczesne ptaki są dinozaurami z grupy teropodów. Dinosauria obejmuje dwa rzędy: Saurischia (gadziomiedniczne) oraz Ornithischia (ptasiomiedniczne).




    Warto wiedzieć że... beta

    Spinozaury (Spinosaurinae) – podrodzina teropodów z rodziny spinozaurów (Spinosauridae). Została nazwana przez Ernsta Stromera w 1915 roku, w jego publikacji opisującej gatunek Spinosaurus aegyptiacus. Pierwszym naukowcem, który używał nazwy Spinosaurinae, był Paul Sereno (1998), jednak pierwszą definicję filogenetyczną tego kladu przedstawili w 2004 roku Thomas R. Holtz Jr, Ralph Molnar i Philip J. Currie. Według niej Spinosaurinae to klad obejmujący wszystkie dinozaury bliżej spokrewnione ze Spinosaurus aegyptiacus niż z Baryonyx walkeri. Najstarszym przedstawicielem tak definiowanych Spinosaurinae jest żyjący w albie na terenach Ameryki Południowej Irritator, zaś najmłodszym cenomański Spinosaurus aegyptiacus z północnej Afryki. Do grupy tej należą także Angaturama, mogąca stanowić młodszy synonim irritatora, oraz prawdopodobnie syjamozaur.
    Rodzaj (łac. genus, l.mn. genera) – podstawowa, obowiązkowa kategoria systematyczna obejmująca gatunek lub monofiletyczną grupę gatunków wyróżnionych na podstawie jednej lub więcej cech taksonomicznych. Nazwą rodzaj określany jest też każdy takson w randze rodzaju.
    Pterozaury, gady latające (Pterosauria, z gr. pteron – skrzydło + sauros – jaszczur) – rząd latających archozauromorfów, prawdopodobnie archozaurów (gadów naczelnych), żyjących od późnego triasu do końca kredy (230 do 65,5 mln lat temu). Najczęściej klasyfikowane jako archozaury z kladu Avemetatarsalia (obejmującego ptaki i archozaury bliżej spokrewnione z nimi niż z krokodylami) blisko spokrewnione z dinozauromorfami; z niektórych analiz kladystycznych wynika jednak, że mogły być przedstawicielami kladu Archosauriformes nienależącymi do archozaurów lub nawet archozauromorfami nienależącymi do Archosauriformes.
    Miriszja (Mirischia asymmetrica) – dinozaur z grupy celurozaurów (Coelurosauria). Żył w okresie wczesnej kredy (ok. 112-99 mln lat temu) na terenach Ameryki Południowej. Długość ciała ponad 2 m, wysokość ok. 80 cm, ciężar ok. 10-30 kg. Jego szczątki znaleziono w Brazylii, w formacji Santana.
    Spinozaury (Spinosauridae) – rodzina dużych teropodów z grupy tetanurów (Tetanurae). Budowa ich szczęk i zębów pozwala sądzić, że ich głównym pożywieniem były ryby, chociaż mogły polować też na inne dinozaury. Wartość izotopu tlenu δOp zawartego w zębach Spinosauridae odpowiada obecnej u współwystępujących z nimi żółwi i krokodylomorfów, jest jednak niższa niż u innych teropodów, co dowodzi, że spinozaurydy prowadziły ziemnowodny tryb życia, a nie jedynie polowały w wodzie. Wartości izotopu tlenu w zębach Spinosaurus z Maroka i Tunezji nie są tak wyraźne jak u innych przedstawicieli Spinosauridae, co sugeruje, że spinozaur prowadził bardziej oportunistyczny tryb życia i mógł występować zarówno w siedliskach lądowych, jak i wodnych. Nie jest jasne, czy spinozaury były głównie lądowymi drapieżnikami, czy raczej rybożercami, na co wskazywałyby ich wydłużone szczęki, stożkowate zęby i wysoko położone nozdrza. Alan Charig i Angela Milner zasugerowali rybożerność barionyksa. Jedyne wskazówki co do diety spinozaurów pochodzą z Europy i Ameryki Południowej. Odnaleziono barionyksa z rybimi łuskami i kośćmi młodego iguanodona w żołądku, podczas gdy odkryta w Ameryce Południowej kość pterozaura ze śladami zębów dowodzi, że spinozaury czasami zjadały te latające archozaury. Nie jest jednak pewne, czy teropody polowały na pterozaury, czy pożywiały się ich padliną
    Teropody (Theropoda) – podrząd dinozaurów z rzędu dinozaurów gadziomiednicznych (Saurischia); nazwa ("theropod") oznacza "stopa bestii".
    Skamieniałości – zachowane w skałach szczątki organizmów (skamieniałości właściwe, strukturalne), a także ślady ich aktywności życiowej (skamieniałości śladowe). Skamieniałości powstają w wyniku procesu fosylizacji. Najczęściej fosylizacji ulegają tylko części szkieletowe. Proces ten zachodzi w wyniku zastąpienia pierwotnej substancji budującej części twarde organizmu innymi związkami mineralnymi (najczęściej węglanem wapnia lub krzemionką, a rzadziej np. dolomitem, syderytem, limonitem, pirytem lub fosforanami) o tym samym składzie chemicznym (np. przejście aragonitu w bardziej stabilny kalcyt) lub odmiennym składzie chemicznym. W przypadku części twardych zbudowanych ze stabilnych substancji (np. kalcytu, krzemionki) zachowują się one czasami bez żadnych przekształceń.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.86 sek.