Andrzej Wolan

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Andrzej Wolan (ur. około 1530/1531, najprawdopodobniej w okolicach Lwówka, zm. 6 stycznia 1610 w Bijuciszkach) – polsko-litewski pisarz, tłumacz, publicysta, polemista i teolog protestancki epoki renesansu, przywódca kalwinów litewskich, sekretarz królewski. W 1603 roku jako autor trafił do pierwszego polskiego Indeksu Ksiąg Zakazanych powstałego z inicjatywy biskupa Bernarda Maciejowskiego. Przeciwnik katolickiej transsubstancjacji.

Georgius Sabinus (Schuler) (ur. 23 kwietnia 1508 w Brandenburgu, zm. 2 grudnia 1560 we Frankfurcie nad Odrą) - humanista, filolog, poeta, pierwszy rektor Uniwersytetu Albertyna w Królewcu.Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.

Życiorys[ | edytuj kod]

Pochodził ze szlacheckiej rodziny przybyłej do Wielkopolski ze Śląska. Był synem Jana i Zofii z Kwileckich. W 1544 r. rozpoczął studia na uniwersytecie we Frankfurcie nad Odrą, gdzie do 1547 r. kształcił się w zakresie dialektyki, retoryki i epistolografii. Tam też zetknął się z ideami reformacji. Po powrocie z Frankfurtu przebywał u swego krewnego Baltazara Strzeźmińskiego a następnie na dworze Hieronima Kwileckiego zarządcy dóbr królowej Bony na Litwie. Około 1550 r. został sekretarzem Mikołaja Radziwiłła „Rudego” ówczesnego podczaszego wielkiego litewskiego z którym związał się na kilkadziesiąt lat. Dzięki wsparciu Radziwiłłów w listopadzie 1550 r. rozpoczął studia w Królewcu w zakresie sztuk wyzwolonych. Największy wpływ na Wolana w tym okresie miał rektor Albertyny Georg Sabinus, zięć Filipa Melanchtona.

Europejski Uniwersytet Viadrina we Frankfurcie nad Odrą (niem. Europa-Universität Viadrina in Frankfurt (Oder)) – uniwersytet znajdujący się we Frankfurcie nad Odrą, w kraju związkowym Brandenburgia, we wschodnich Niemczech. Nazwa Viadrina pochodzi z łaciny i oznacza nad Odrą. Kontakty z Polską są priorytetem uczelni, dlatego też w 1998 utworzono Collegium Polonicum w Słubicach jako jednostkę wspólną z Uniwersytetem im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.Kaliningrad (ros. Калининград, do 4 czerwca 1946 Królewiec (do XVI w. także Królówgród), ros. Кёнигсберг, niem. Königsberg, łac. Regiomontium, prus. Kunnegsgarbs, lit. Karaliaučius) – stolica obwodu kaliningradzkiego – eksklawy Federacji Rosyjskiej, u ujścia Pregoły do Bałtyku, w historycznej krainie Sambii. Liczba ludności Kaliningradu w 2006 wynosiła 434,9 tys.

Po zakończeniu studiów osiadł na stałe na Litwie. Od Mikołaja Radziwiłła „Rudego” otrzymał majątek Bijuciszki a od Zygmunta Augusta wsie Czereszczenięta i Gierbienięta, dożywotnio dzierżawił też starostwa Rudomin i Niemież. W 1569 r. otrzymał indygenat litewski. Wiosną 1569 r. przebywał w Lublinie jako przedstawiciel Mikołaja Radziwiłła „Rudego” gdzie prowadził negocjacje unijne w imieniu swojego mocodawcy – znanego przeciwnika unii polsko-litewskiej. Po zawarciu unii lubelskiej był wielokrotnie posłem na sejm walny. Za panowania Stefana Batorego został „honorowym” sekretarzem królewskim. Jako zaufany Radziwiłłów i sekretarz królewski wykonywał też ważne misje dyplomatyczne (Praga 1575, Będzin 1589, Ryga 1589, 1599, Moskwa 1595).

Śląsk (śl. Ślunsk, Ślůnsk, niem. Schlesien, dś. Schläsing, czes. Slezsko, łac. Silesia) – kraina historyczna położona w Europie Środkowej, na terenie Polski, Czech i Niemiec. Dzieli się na Dolny i Górny Śląsk. Historyczną stolicą Śląska jest Wrocław.Indygenat (z łac. indigena – krajowiec, tubylec; krajowy, swojski) – uznanie obcego szlachectwa i nadanie rodowi szlacheckiemu, wobec którego stosowano indygenat, przywilejów szlacheckich w państwie uznającym.

Od przybycia na Litwę związał się z tamtejszym zborem kalwińskim. Z czasem wyrósł na przywódcę ewangelików wileńskich i „archiministra” tamtejszej Jednoty, „papieża kalwinistów litewskich”. Uczestniczył w licznych synodach kalwinistów litewskich (m.in. w latach 1570, 1585, 1599) podczas których przekonywał do konieczności zjednoczenia ewangelików z luteranami lub prawosławnymi. W 1590 r. synod powierzył mu funkcję cenzora książek kalwińskich. Przyjaźnił się z czołowymi przedstawicielami litewskiej reformacji: Janem Hlebowiczem, Szymonem Turnowskim, Janem Abramowiczem, Janem Łasickim, Stanisławem Sudrowskim, Andrzejem Dudyczem, Andrzejem Chrząstowskim.

Filip Melanchton (właściwie Philipp Schwartzerd ur. 16 lutego 1497 roku w Bretten w Palatynacie, zm. 19 kwietnia 1560 roku w Wittenberdze) – reformator religijny, najbliższy współpracownik Marcina Lutra, współtwórca reformacji, profesor uniwersytetu w Wittenberdze, zreorganizował szkolnictwo i wprowadził szkołę humanistyczną w Niemczech, która stała się wzorcem dla szkół na Śląsku i Pomorzu.Kardynał Bernard Maciejowski herbu Ciołek (ur. 1548 – zm. 19 stycznia 1608 w Krakowie) – biskup łucki i krakowski, arcybiskup gnieźnieński i prymas Polski w latach 1606-1608.

Był trzykrotnie żonaty: z Niemstówną h. Poraj, Oborską h. Abdank i ks. Żyżemską. Doczekał się trzech synów i kilku córek.

Podstrony: 1 [2] [3]




Warto wiedzieć że... beta

Rzeczpospolita, od XVII wieku częściej znana jako Rzeczpospolita Polska (lit. Respublika lub Žečpospolita, biał. Рэч Паспалітая, ukr. Річ Посполита, ros. Речь Посполитая, rus. Рѣчь Посполита, łac. Res Publica, współczesne znaczenie: republika) oraz Rzeczpospolita Obojga Narodów – państwo federacyjne złożone z Korony Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego istniejące w latach 1569–1795 na mocy unii lubelskiej (kres federacji w 1791 roku przyniosła Konstytucja 3 maja, ustanawiając państwo unitarne – Rzeczpospolitą Polską). Korona i Litwa stanowiły dla szlachty jedną całość, pomimo dzielących je różnic regionalnych, sprzecznych interesów i odrębności ustrojowych.
Antonio Possevino (ur. 1533 lub 1534 w Mantui – zm. 26 lutego 1611 w Ferrarze) – dyplomata, legat papieski, jezuita, wikariusz generalny Szwecji, Danii i wysp północnych, Moskwy, Inflant, Rusi, Węgier, Pomorza, Saksonii od 1578.
Sejmy walne (łac. comitia generalia) – nazwa parlamentu Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Było to zgromadzenie decydujące o polityce całej I Rzeczypospolitej, istniejące w okresie od XIV do XVIII wieku. W tym czasie znacząco zmieniał się jego skład i charakter.
Andrzej Piotr Modrzewski herbu Jastrzębiec, znany jako Andrzej Frycz Modrzewski (ur. 20 września 1503 roku w Wolborzu – zm. 1572 w Wolborzu) – polski twórca i pisarz polityczny okresu renesansu, znany w owym czasie również za granicą, sekretarz królewski, wyznawca irenizmu.
Mikołaj Radziwiłł Rudy herbu Trąby (ur. 1512, zm. 27 kwietnia 1584 w Wilnie) – hetman wielki litewski w latach 1553-1566 i 1576-1584, kanclerz wielki litewski od 1566, wojewoda trocki (od 1550) i wileński (od 1566).
International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.
Bona Sforza d’Aragona (ur. 2 lutego 1494 w Vigevano, zm. 19 listopada 1557 w Bari) – od 1518 królowa Polski i wielka księżna litewska, księżna Rusi, Prus i Mazowsza itd., księżna Bari i Rosano, spadkobierczyni pretensji do Królestwa Jerozolimy od roku 1524. Żona Zygmunta Starego, matka Zygmunta Augusta i Anny Jagiellonki.

Reklama