Anamorfa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Anamorfa – bezpłciowa postać rozwojowa (morfa) u grzybów. U wielu grzybów należących do workowców występują dwie postacie rozwojowe; anamorfa rozmnażająca się bezpłciowo i teleomorfa rozmnażająca się płciowo. U podstawczaków zdarza się to bardzo rzadko.

Haploid (gr. απλος ‘niezłożony, pojedynczy’) – komórka zawierająca tylko jeden zestaw chromosomów homologicznych (oznaczany jako n). Zakażenie, infekcja (z łac. infectio) – wtargnięcie do organizmu drobnoustrojów chorobotwórczych. W celu wywołania choroby muszą one pokonać odporność organizmu. Jeżeli wrota zakażenia znajdują się w pobliżu miejsca występowania infekcji mówi się o zakażeniu miejscowym. Gdy zakażeniu towarzyszą objawy ogólnoustrojowej reakcji zapalnej taki stan nazywa się sepsą.

Występowanie anamorfy i teleomorfy jest charakterystyczne dla niemal wszystkich grzybów pasożytniczych. Zazwyczaj anamorfa jest pasożytem. Jej grzybnia jest haploidalna i wytwarza bezpłciowo zarodniki zwane konidiami. Dokonują one infekcji zaatakowanych roślin. Zwykle w sezonie wegetacyjnym cykl wytwarzania konidiów powtarza się wielokrotnie. W okresie przerwy w wegetacji roślin, co w naszym klimacie następuje od jesieni do wiosny, wytwarzana jest na opadłych liściach, owocach, na pędach czy korze teleomorfa, która jest saprotrofem.

Synonim w taksonomii (skrót syn.) – nierównoważne określenia odnoszące się do tego samego taksonu. Wyróżnia się synonimy nomenklatoryczne (homotypowe) i taksonomiczne (heterotypowe). Taksony opisane synonimami pierwszego rodzaju oparte są na tym samym typie nomenklatorycznym. Zgodnie z międzynarodowymi kodeksami nomenklatorycznymi tylko jedna nazwa może być ważna, tj. zgodna z tymi przepisami. W sytuacji, gdy dwie lub więcej nazw opisują ten sam takson, ustalana jest nazwa ważna (pierwsza prawidłowo opisana), pozostałe stają się synonimami nomenklatorycznymi. Synonimy taksonomiczne powstają, gdy w wyniku rozwoju wiedzy, pewne taksony są dzielone, łączone lub przenoszone. Nazwy określane jako synonimy taksonomiczne odnoszą się do taksonów posiadających różne typy nomenklatoryczne i stają się synonimami w wyniku taksonomicznego osądu.Saprotrofy, roztocza, mikrokonsumenci – (z gr. saprós - zgniły) – cudzożywne organizmy pobierające energię z martwych szczątków organicznych, rozkładając je do związków prostych. Są reprezentowane przez liczne drobnoustroje (bakterie, grzyby). Do niedawna uważano, że także niektóre rośliny lądowe (np. gnieźnik leśny) odżywiają się saprofitycznie, jednak mogą one pobierać substancje pochodzące z rozkładu szczątków jedynie dzięki mikoryzie (patrz rośliny saprofityczne), a zatem dzięki ścisłej symbiozie z odpowiednim gatunkiem grzyba. To stawia je bliżej roślin pasożytniczych niż prawdziwych saprotrofów. Tradycyjnie jednak mimo to wciąż bywają określane jako saprofity lub rośliny saprofityczne. Obecnie ten typ odżywiania określany jest jako myko-heterotrofia – w tym układzie pasożytniczym właściwym saprofitem jest grzyb, a nie roślina.

W początkach badań nad grzybami często nie kojarzono z sobą stadium teleomorfy i anamorfy. Liczne są przypadki, że anamorfę i teleomorfę tego samego gatunku opisano pod różnymi nazwami jako dwa odrębne gatunki. Często bowiem rozwijają się one na innych częściach rośliny, a nawet na innych gatunkach roślin, w innym czasie i są niepodobne morfologicznie. Tak np. w 1847 r. opisano gatunek Oidium tuckeri. Znacznie później okazało się, że jest on anamorfą gatunku Erysiphe necator wywołującego chorobę zwaną mączniakiem prawdziwym winorośli. W 2011 r. w Melbourne ustalono, że pierwszeństwo ma nazwa ustalona wcześniej (art. 59 International code of Nomenclature for algae, fungi, and plants). W tym przypadku więc opisany w 1847 r. Oidium tuckerii nie jest już obecnie odrębnym gatunkiem, lecz synonimem Erysiphe necator zdiagnozowanym w 1832 r. W ten sposób liczne dawniej odrębne gatunki grzybów stały się tylko synonimami. Niestety, w licznych przypadkach zamiast uprościć taksonomię grzybów, wprowadziło do niej chaos.

Alternaria solani Sorauer – gatunek grzybów z klasy Dothideomycetes. U ziemniaka i pomidora wywołuje chorobę o nazwie sucha plamistość liści ziemniaka.Ściana komórkowa - martwy składnik komórki, otoczka komórki o funkcji ochronnej i szkieletowej. Ściana komórkowa występuje u roślin, grzybów, bakterii i niektórych protistów. U każdej z tych grup jest zbudowana z innych substancji, np. u grzybów jest to chityna, a u roślin celuloza i jej pochodne (hemiceluloza i pektyna) oraz lignina, natomiast u bakterii podstawowym składnikiem jest mureina. Ściana komórkowa leży na zewnątrz błony komórkowej. W tkankach ściany komórkowe sąsiadujących ze sobą komórek są zlepione pektynową substancją tworzącą blaszkę środkową. Między komórkami istnieją wąskie połączenia w postaci plasmodesm - wąskich pasm cytoplazmy przenikających ściany i zawierających fragmenty retikulum endoplazmatycznego. Młode komórki roślin otoczone są ścianą pierwotną, której strukturę wewnętrzną stanowią ułożone w sposób nieuporządkowany łańcuchy celulozowe wypełnione hemicelulozą i pektyną. W starszych komórkach obserwuje się również ścianę wtórną - powstającą po wewnętrznej stronie ściany pierwotnej, zwykle grubszą i bardziej wytrzymałą niż pierwotna, o uporządkowanej budowie szkieletu celulozowego, również wypełnionego hemicelulozą i pektyną. Ulega ona inkrustacji (węglan wapnia, krzemionka lub lignina) i adkrustacji (kutyna, suberyna, woski).

Dla wielu gatunków grzybów (np. Alternaria solani) teleomorfa jest nieznana. Albo nie istnieje w ogóle, albo nie udało się jeszcze jej ustalić. Często taksonomia takiej anamorfy jest niepełna. Włączana jest do gromady workowców czy podstawczaków bez pośrednich jednostek taksonomicznych (klasa, rząd, rodzina), lub występują tylko niektóre jednostki taksonomiczne. Brakujące jednostki taksonomiczne są w Index Fungorum opisywane jako incertae sedis.

Taksonomia (gr. taksis – układ, porządek + nomos – prawo) – poddyscyplina systematyki organizmów, nauka o zasadach i metodach klasyfikowania, w szczególności o tworzeniu i opisywaniu jednostek systematycznych (taksonów) i włączaniu ich w układ kategorii taksonomicznych.Konidium (l.mn. konidia), zarodniki konidialne – rodzaj zarodników grzybów, stanowiących organ rozmnażania bezpłciowego. Występują w dwóch typach, jako blastokonidia i tallokonidia. Wytwarzane są często przez workowce (Ascomycota), rzadziej podstawczaki (Basidiomycota). Powstają na szczycie strzępki przez pączkowanie holoblastyczne (odcinanie wszystkich ścian pączka) lub enteroblastyczne (kiedy zewnętrzna ściana nie ulega odcięciu).

Pozostaje jednak problem; skoro znamy tylko formę rozmnażającą się bezpłciowo, skąd wiadomo, czy jest to grzyb workowy czy podstawkowy? Rozpoznaje się to m.in. morfologicznie. U grzybów workowych ściana komórkowa ma charakterystyczną, dwuwarstwową strukturę, przy czym ściana wewnętrzna jest grubsza, ale łatwo przepuszczająca światło, zaś ściana zewnętrzna jest cienka i słabo przepuszczająca światło. Ponadto u workowców pasożytniczych grzybnia rozwija się głównie na powierzchni kutykuli, między kutykulą a ścianą komórkową, lub między komórkami, bardzo rzadko natomiast wrasta do komórek.

Morfa – stadium życiowe grzybów różniące się sposobem rozmnażania. Termin te zwyczajowo odnosi się do grzybów gromady Ascomycota i Basidiomycota. Wyróżniamy następujące morfy:Mączniak prawdziwy winorośli – choroba roślin atakująca winorośl, a także czasem inne gatunki np. pomidor. Wywołana jest przez grzyba Uncinula necator [Schw.] Bur., oraz jego stadium konidialne Oidium tuckeri. Choroba znana od dawna we wszystkich krajach, gdzie uprawiana jest winorośl. W Polsce choroba ma mniejsze znaczenie niż mączniak rzekomy winorośli, od którego różni sie m.in. tym. że atakuje wszystkie części roślin.

Dawniej anamorfy zaliczano do odrębnej jednostki taksonomicznej zwanej grzybami niedoskonałymi, grzybami anamorficznymi, grzybami mitosporowymi, grzybami bezpłciowymi lub grzybami konidialnymi. W wyniku badań udało się jednak dla wielu z nich znaleźć teleomorfę, przypuszcza się, że posiadają ją również pozostałe gatunki, tylko jest ona dotąd nieznana. Tym samym w nowej klasyfikacji grzybów brak odrębnego taksonu dla grzybów niedoskonałych.

Grzyby podstawkowe (Basidiomycota R.T. Moore) – typ grzybów (Fungi) należący do kladu Dikarya. W polskim piśmiennictwie stosowano też nazwę podstawczaki.Morfa – stadium życiowe grzybów różniące się sposobem rozmnażania. Termin te zwyczajowo odnosi się do grzybów gromady Ascomycota i Basidiomycota. Wyróżniamy następujące morfy:

Gatunki grzybów wytwarzające kilka rodzajów anamorf to synanomorfy.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Janusz Błaszkowski, Mariusz Tadych, Tadeusz Madej, Przewodnik do ćwiczeń z fitopatologii, Szczecin: Wyd AR w Szczecinie, 1999, ISBN 83-87327-23-9
  2. red: Selim Kryczyński, Zbigniew Weber, Fitopatologia. Tom 1. Podstawy fitopatologii, Poznań: PWRiL, 2010, ISBN 978-83-09-01-063-0
  3. McNeil J. Barrie F.R, Buck W.R., Demoulin V., Greuter W., Hawksworth D.L., Herendeen P.S., Knapp S., Marhold K., Prado J., Prudhomme van Reine W.F., Smith G.F., Wiersema J.H., Turland N.J. (eds.). International code of Nomenclature for algae, fungi, and plants (Melbourne Code) adopted by the Eighteenth International botanical Congress Melbourne, Australia, July 2011
  4. Index Fungorum [dostęp 2015-12-16] (ang.).
  5. Gams W., Humber R.A., Jakletsch W., Kieschner R., stadler M. 2012. Minimizing the chaos following the loss of Article 59: Suggestions for a discusion. Mycotaxon 119: vol. 1, pp. 459
  6. Mikrobiologia, Patrick R. Murray, Ken S. Rosenthal, Michael A. Pfaller, Wrocław 2011
Grzyby (Fungi Juss.) R. T. Moore – królestwo należące do domeny jądrowców (Eucaryota). Dawniej, w zależności od ujęcia systematycznego takson ten miał rangę podkrólestwa (Fungi R.T. Moore, 1971), podtypu, (Fungi Engl. 1889) i klasy (Fungi Bartling, 1830).Grzyby niedoskonałe, grzyby anamorficzne, mitosporowe – typ grzybów, u których brak stadium rozmnażania płciowego. Ich stadia konidialne są bardzo podobne do stadiów konidialnych workowców. Obecnie w systematyce grzybów taksonu takiego nie używa się.




Warto wiedzieć że... beta

Incertæ sedis (łac. o niepewnej pozycji) – termin używany w taksonomii do określenia jednostki taksonomicznej, której szersze pokrewieństwo jest nieznane lub niezdefiniowane. Czasami stosowane jest też określenie sedis mutabilis.
Grzyby workowe (Ascomycota Caval.-Sm.) – typ grzybów z podkrólestwa Dikarya. Ich nazwa pochodzi od typu zarodni zwanej workiem (ascus), w której są wytwarzane zarodniki workowe (askospory).
Erysiphe necator (Griffon & Maubl.) U. Braun & S. Takam. – gatunek grzybów należący do rzędu mączniakowców (Erysipphales).

Reklama