Amfitrion 38

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Premiera w 1947 w łódzkim Teatrze Domu Żołnierza
Przedstawienie w Starym Teatrze w Krakowie (1948)

Amfitrion 38 (fr. Amphitryon 38) – dramat autorstwa Jeana Giraudoux z 1929, jego druga sztuka teatralna.

Ironia – sposób wypowiadania się, oparty na zamierzonej niezgodności, najczęściej przeciwieństwie, dwóch poziomów wypowiedzi: dosłownego i ukrytego, np. w zdaniu Jaka piękna pogoda wypowiedzianym w trakcie ulewy. W klasycznej retoryce ironia stanowi jeden z tropów, jest zaliczana także do podstawowych kategorii w estetyce.Czeski Cieszyn (czes. Český Těšín, niem. Tschechisch Teschen) – miasto we wschodniej części Czech, w kraju morawsko-śląskim, siedziba gminy z rozszerzonymi uprawnieniami. Leży na Pogórzu Śląskim, nad Olzą. Współczesne administracyjne pojęcie „miasto Czeski Cieszyn” odnosi się do lewobrzeżnej części, stanowiącego pod względem przestrzennym i społecznym jedną całość, ośrodka miejskiego, którego część prawobrzeżna należy do Polski i nosi oficjalną nazwę „Cieszyn”.

Geneza i treść[ | edytuj kod]

Mit o Amfitrionie, oszukanym przez Zeusa małżonku Alkmeny, interesuje autora zasadniczo tylko jako punkt wyjścia określonej tradycji literackiej. Giraudoux żongluje elementami opowieści antycznej i gra konwencjami z nią związanymi. Główną bohaterką dzieła jest Alkmena i rozbieżność jej przekonań z dążeniami Zeusa (autor podąża tu za recepcją Heinricha von Kleista, z konfliktu wydobywając jednak tony pogodne, nie zmącone nawet pewną dozą ironii tragicznej). Giraudoux odwraca w sztuce tradycje mitu: bóg nie obdarza ludzi swą łaską, ale to on sam musi się wkraść w łaski ludu. Odwrócenie to stanowi główny motor napędowy efektów komicznych dzieła, bezskutecznych zabiegów boga, narzucającego się Alkmenie z propozycjami nieśmiertelności. Błyskotliwa zabawa literacka łączy się w dziele z obszerną wykładnią filozofii autorskiej.

Dramat (z gr. δρᾶμα – dráma czyli działanie, akcja) – jeden z trzech rodzajów literackich (obok liryki i epiki). Jest to właściwie rodzaj sztuki na granicy teatru i literatury.Język francuski (fr. langue française lub français) – język pochodzenia indoeuropejskiego z grupy języków romańskich. Jako językiem ojczystym posługuje się nim ok. 80 mln ludzi: ok. 65 mln Francuzów, ok. 4,5 mln Belgów (czyli 42%), ok. 1,5 mln Szwajcarów (czyli 20%), a także ok. 8 mln mieszkańców kanadyjskich prowincji Québec, Ontario i Nowy Brunszwik. Ok. 201 milionów osób na całym świecie używa francuskiego jako języka głównego (oszacowanie z 2009 r. według Organisation mondiale de la Francophonie), a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, w których francuski jest jednym z języków urzędowych, bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego, jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, w których jest jedynym językiem urzędowym.

Giraudoux utrzymywał, że była to 38. wersja sceniczna przedstawionego mitu, stąd nadany jej tytuł.

Pokazy[ | edytuj kod]

Sztuka powstała w ciągu tygodnia i napisana była dla Théâtre de l'Athénée, z przeznaczeniem roli Alkmeny dla Valentine Tessier. Premiera odbyła się jednak 8 listopada 1929 w Comédie des Champs-Élysées. Krytyka oceniła ją jako rewelacyjny pokaz nieznanych dotąd możliwości autora. Premiera zapoczątkowała specjalną manierę pokazywania sztuk scenicznych Giraudoux, m.in. eksponowania pewnych niezgodności w elementach kostiumowych i scenograficznych.

Narodowy Stary Teatr im. Heleny Modrzejewskiej – teatr w Krakowie, narodowa instytucja kultury, drugi najstarszy teatr w Polsce. Obok Teatru Narodowego w Warszawie i Teatru Wybrzeże w Gdańsku jest jedną z trzech narodowych scen dramatycznych, podlegających bezpośrednio Ministrowi Kultury. Jako jedyny polski teatr należy do Europejskiej Sieci Teatrów Mitos21, która skupia najważniejsze sceny teatralne w Europie.TR Warszawa (Teatr Rozmaitości) − teatr w Warszawie przy ul. Marszałkowskiej 8. Jest jednym z najważniejszych polskich teatrów w ostatniej dekadzie. Jego wysoką pozycję potwierdzają liczne nagrody zdobyte na krajowych i zagranicznych festiwalach. W TR Warszawa wystawiane są sztuki Grzegorza Jarzyny (dyrektor artystyczny od 1998 roku, a od 2006 także dyrektor naczelny), René Pollescha, Krystiana Lupy, Jana Klaty, Krzysztofa Warlikowskiego oraz przedstawicieli młodego pokolenia: m.in. Przemysława Wojcieszka i Michała Borczucha.

W 1930 sztuka pokazywana była w oryginale na gościnnych występach trupy Marie-Thérèse Piérat w Warszawie. Pierwsza polska premiera odbyła się w Teatrze Kameralnym Domu Żołnierza w Łodzi 18 września 1947. Kolejne pokazy polskie miały miejsce w: Starym Teatrze w Krakowie (1948, reż. Bohdan Korzeniewski), Teatrze Rozmaitości w Warszawie (1949, reż. Bohdan Korzeniewski), Teatrze Dramatycznym we Wrocławiu (1957, reż. Andrzej Dobrowolski), Teatrze Polskim w Bydgoszczy (1971, reż. Lech Komarnicki) i Scenie Polskiej w Czeskim Cieszynie (2009, reż. Bogdan Kokotek). W 1962 i 1975 sztukę wyreżyserowali dla Teatru Telewizji odpowiednio: Adam Hanuszkiewicz i Stanisław Brejdygant (to ostatnie przedstawienie dozwolone było od lat 16, jako że grająca Alkmenę Elżbieta Starostecka wystąpiła nago.

Stanisław Brejdygant (ur. 2 października 1936 w Warszawie) - polski aktor, reżyser, scenarzysta, pisarz i dramaturg. Absolwent polonistyki na Uniwersytecie Warszawskim, wydziału aktorskiego Warszawskiej Szkoły Teatralnej i reżyserii w łódzkiej filmówce. Jako aktor występował na deskach teatrów warszawskich: Narodowego, Powszechnego, Nowego i Dramatycznego a także Teatru Bałtyckiego w Koszalinie, Teatru Polskiego w Poznaniu i Teatru Nowego w Łodzi. Jako reżyser pracował w Teatrze Współczesnym we Wrocławiu i Teatrze Nowym Warszawie. Ma w swoim dorobku role szekspirowskie i w adaptacjach Dostojewskiego, a także w wielu innych. Jako reżyser wystawił m.in. Wiecznego małżonka i Idiotę Dostojewskiego oraz pięć oper (m.in. Damę Pikową Piotra Czajkowskiego). Ma w swoim dorobku kilka filmów, słuchowisk radiowych i widowisk plenerowych. Dużą popularność zdobył jako dubbingujący tytułową postać w brytyjskim serialu Ja, Klaudiusz. Jest członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, był członkiem Zarządu Głównego ZASP-u, ZAiKS-u, PEN Clubu, ITI oraz Rady Pisarzy Trzech Mórz. Ojciec aktora Igora Brejdyganta.Statysta to w filmie osoba niebędąca aktorem, odgrywająca proste role w tle wobec postaci głównych. Zazwyczaj do filmu statyści wybierani są spośród przypadkowych ludzi, którzy zgodzili się wystąpić na planie filmowym za niewielką gażę.

Sztuka rozpisana jest na pięć ról męskich i trzy kobiece oraz grupę statystów (służby).

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Maria Olga Bieńka, Giraudoux w teatrze polskim, Ossolineum, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk, 1976, s.90-94
  2. Stanisław Marczak-Oborski, Iskier Przewodnik Teatralny, Iskry, Warszawa, 1971, s.395
  3. Encyklopedia Teatru Polskiego, Amfitrion 38




Warto wiedzieć że... beta

Bohdan Korzeniewski (ur. 12 kwietnia 1905 w Siedlcach, zm. 5 września 1992 w Warszawie) – polski reżyser, krytyk i historyk teatru, tłumacz, pisarz i pedagog.
Zeus (także Dzeus, stgr. Ζεύς Zeús, nowogr. Δίας Días, łac. Iupiter, Iuppiter) – w mitologii greckiej najwyższy z bogów. Syn Kronosa i Rei. Był szóstym dzieckiem Rei i Kronosa. Brat Hestii, Demeter, Hery (również jej mąż), Posejdona i Hadesa. Władca błyskawic. Uosobienie najwyższej zasady rządzącej Wszechświatem. Władca wszystkich bogów i ludzi. Jego atrybutami były złote pioruny, orzeł i tarcza zwana egidą. Wychowały go nimfy górskie i koza Amaltea.
Hippolyte Jean Giraudoux (ur. 29 października 1882 roku w Bellac, Haute-Vienne, zm. 31 stycznia 1944 roku w Paryżu), pochowany na Cmentarzu Passy – francuski powieściopisarz i dramaturg.
Elżbieta Starostecka (ur. 6 października 1943 w miejscowości Rogi koło Radomska) – polska aktorka filmowa i teatralna oraz piosenkarka. Zasłynęła rolą Stefci Rudeckiej w filmie Jerzego Hoffmana Trędowata, będącym adaptacją powieści Heleny Mniszkówny pod tym samym tytułem.
Mit (stgr. μῦθος mythos – "myśl, zamysł, temat rozmowy, opowieść, baśń") – opowieść o otaczającym ludzkość świecie, opisująca historię bogów, zjawisk paranormalnych, demonów, legendarnych bohaterów oraz historię stworzenia świata i człowieka. Próbowała ona wyjaśnić odwieczne zagadnienia dotyczące bytu ludzkiego, mistyki, życia i śmierci, dobra i zła, jak również istnienie zjawisk przyrody (np. pory roku, piorun). Z religiologicznego punktu widzenia mit, obok świętych ksiąg jest teologicznym uzasadnieniem przedmiotu wiary religijnej.
Stanisław Kazimierz Marczak-Oborski (ur. 26 grudnia 1921 w Dzikowie koło Tarnobrzega, zm. 11 sierpnia 1987 w Warszawie) – polski poeta, teatrolog, dziennikarz, tłumacz.
Warszawa; miasto stołeczne Warszawa, w skrócie m.st. Warszawa – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Nizinie Środkowomazowieckiej, na Mazowszu, nad Wisłą. Od 2002 r. miasto stołeczne Warszawa jest gminą miejską mającą status miasta na prawach powiatu.

Reklama