Alfrid z Nortumbrii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Alfrid z Nortumbrii, Alchfrithus, Alchfrido, Ahlfrith (żył w VII wieku) - władca anglosaskiego królestwa Deiry w latach 655-664.

Beda, zwany Czcigodnym lub Wspaniałym, łac. Venerabilis, sang. Bǣda lub Bēda (ur. 672 w Wearmouth k. Sunderlandu w Anglii lub 673, zm. 25 maja 735 w Jarrow) – anglosaski mnich i benedyktyn, prezbiter, związany z klasztorami w Wearmouth oraz Jarrow w Nortumbrii (obecnie klasztor Wearmouth-Jarrow ), wszechstronny uczony.Historia ecclesiastica gentis Anglorum (pol. "Historia kościelna narodu angielskiego", ang. "Ecclesiastical History of the English People") – dzieło Bedy Czcigodnego, napisane w języku łacińskim, którego tematem jest historia chrześcijaństwa w średniowiecznej Brytanii, a zwłaszcza konflikt między kościołem rzymskim (łacińskim), a iroszkockim, zwanym również celtycko-chrześcijańskim.

Alfrid był synem potężnego bretwalda Oswiu i jego drugiej żony Rieinmellt, pochodzącej z brytyjskiego plemienia Rheged. Na początku lat 50. VII wieku z polecenia ojca poślubił mercyjską księżniczkę Kineburgę. Brat Kineburgi, Peada, poślubił wówczas siostrę Alfrida, Ealflaedę. Oba te małżeństwa miały na celu wzmocnienie władzy Oswiu poprzez sojusz dynastyczny z Mercją. Nie zachowały się żadne informacje o ewentualnym potomstwie tej pary.

Dictionary of National Biography (DNB) – słownik biograficzny stanowiący standardowy punkt odniesienia w dziedzinie biografii znanych postaci brytyjskiej historii, publikowany od 1885. W 1996 Uniwersytet Londyński opublikował wolumin korekcji zebranych na podstawie Biuletynu Instytutu Badań Historycznych. Zaktualizowany Oxford Dictionary of National Biography (ODNB) został opublikowany 23 września 2004 jako 60-tomowe wydawnictwo i publikacja on-line.Brytowie (łac. Brittones, bryt. Pritani lub Priteni) – lud celtycki zamieszkujący Brytanię przed najazdem Anglów i Sasów.

Oswiu miał wielkie problemy z akceptacją swojej osoby jako władcy Deiry, będącej częścią Nortumbrii, której był królem, przez jej mieszkańców. Początkowo umieścił więc na tronie swego bratanka, Etelwalda, ten jednak wystąpił przeciw wujowi i przyłączył się do armii Pendy z Mercji, który najechał na Nortumbrię. Zreflektował się wprawdzie i w bitwie pod Winwaed wycofał swe wojska, jednak Oswiu nie wybaczył zdrady i usunął go z tronu, wyznaczając na jego miejsce swego syna Alfrida.

Kościół iroszkocki, Kościół iryjski – specyficzna, odrębna od Kościoła rzymskokatolickiego forma organizacji kościelnej we wczesnym średniowieczu na obszarze Irlandii, później także Szkocji i Northumbrii.Anglosasi – tym mianem określa się rozmaite plemiona, wywodzące się z terenu obecnych Niemiec i Skandynawii, takie jak Anglowie, Sasi i Jutowie. Począwszy od V wieku plemiona te zasiedliły większą część Wysp Brytyjskich. Współczesny język angielski pochodzi od języka, którym Anglosasi posługiwali się 1500 lat temu.

Alfrid był władcą zależnym od Oswiu. Dają się jednak zauważyć jego ciągoty separatystyczne. Kulminacją walki Alfrida o niezależność było sprzeciwienie się ojcu na synodzie w Whitby, gdzie sprzeciwił się Oswiu, stając się najgorętszym poplecznikiem biskupa Wilfryda, co opisał Beda w swym dziele "Historia ecclesiastica gentis Anglorum". Wcześniej niż ojciec odrzucił liturgię iroszkocką i opowiedział się po stronie obrządku łacińskiego. Oswiu ostatecznie poszedł w jego ślady, jednak, aby pokazać synowi jego miejsce, odrzucił jego prośbę o zezwolenie na pielgrzymkę do Rzymu, rozkazując mu pozostanie na miejscu i zajęcie się sprawami podległego mu kraju. Jest to zarazem ostatnia zachowana wzmianka o Alfridzie. Prawdopodobnie Oswiu zdecydował się w końcu odebrać mu władzę i ponownie zasiąść na tronie Deiry.

Ealflaeda z Nortumbrii, Alchfledam, Eahlflæd (żyła w VII wieku) – anglosaska księżniczka z Nortumbrii, później królowa Mercji.Etelwald z Nortumbrii, Œthelwald, Oidilualdo, Oidiluald (żył w VII wieku) – władca anglosaskiej Deiry w latach 651-655.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Yorke, s. 118
  2. Yorke, s. 114
  3. Beda, "Historia...", ks. 3, rozdz. 14
  4. Beda, "The Lives..."

Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Prosopography of Anglo-Saxon England: Ealhfrith
  • Beda Czcigodny Historia ecclesiastica gentis Anglorum dostępna w bibliotece cyfrowej
  • Beda Czcigodny The Lives of The Holy Abbots of Weremouth and Jarrow dostępna w Medieval Sourcebook
  • Barbara Yorke, Królowie i królestwa Anglii w czasach Anglosasów, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009, ISBN 978-83-01-16169-9.
  • Rheged – królestwo Brytów leżące w rejonie znanym jako Hen Ogledd ("Stara północ"), często wymieniane w szóstowiecznych heroicznych poematach epickich. Nie ma źródeł opisujących położenie królestwa, lecz większość współczesnych badaczy umiejscawia je w rejonie Kumbrii.Wilfryd z Yorku, Wilfryd z Ripon, Wilfrith (ur. 634 w Nortumbrii, zm. 709 w Oundle) – angielski duchowny, opat klasztoru w Ripon, biskup Yorku i Hexham, święty Kościoła katolickiego oraz anglikańskiego.




    Warto wiedzieć że... beta

    Deira (staroang. Derenrice, Dere) — jedno z mniejszych królestw anglosaskich, założonych w VI wieku przez germańskie plemię Sasów na podbitych terenach Brytanii. W późniejszym okresie Deira połączyła się z sąsiednim królestwem - Bernicją, tworząc Nortumbrię, jedno z państw tzw. heptarchii anglosaskiej.
    Bitwa pod Winwaed – starcie zbrojne, które miało miejsce 15 listopada 655 r. pomiędzy wojskiem Królestwa Mercji pod dowództwem Pendy a siłami z Nortumbrii dowodzonymi przez króla Oswiu. Starcie zakończyło się klęską Pendy, który poległ na placu boju.
    Oswiu z Nortumbrii, Oswy, Osuio, Osui, Oswius, Oswie (ur. ok. 612; zm. 670) - władca anglosaskiego królestwa Bernicji w latach 642-654 a następnie do roku 670 Nortumbrii powstałej z połączenia Bernicji i Deiry.
    Bretwald (również bretwalda, brytenwald, bretenanwald) – władca państwa-hegemona wchodzącego w skład heptarchii anglosaskiej. Słowo to pojawia się po raz pierwszy w Kronice anglosaskiej, pod datą 827.
    Kontrola autorytatywna – w terminologii bibliotekoznawczej określenie procedur zapewniających utrzymanie w sposób konsekwentny haseł (nazw, ujednoliconych tytułów, tytułów serii i haseł przedmiotowych) w katalogach bibliotecznych przez zastosowanie wykazu autorytatywnego zwanego kartoteką wzorcową.
    Kościół łaciński, Kościół katolicki obrządku łacińskiego, Kościół rzymskokatolicki, Kościół zachodni – największa liczebnie część Kościoła katolickiego, mająca własną, odrębną tradycję liturgiczną oraz własną i odrębną strukturę. Głową Kościoła rzymskokatolickiego jest biskup Rzymu, czyli papież. Z danych opublikowanych w Annuario Pontificio z 2010 roku wynika, że do Kościoła łacińskiego należy ok. 1 mld 130 mln ludzi czyli ok. 98,5% katolików.
    Synod w Whitby – synod kościelny w Nortumbrii na Wyspach Brytyjskich, zwołany w VII w. na polecenie króla Oswiu z Nortumbrii w celu ujednolicenia zwyczajów kościelnych w jego królestwie, zwłaszcza sposobu obliczania daty Wielkanocy oraz kształtu tonsury monastycznej. W synodzie uczestniczyli przedstawiciele, biskupi i opaci, dwóch tradycji rozwijających się w Nortumbrii historycznie obok siebie, starszej iroszkockiej, pochodzącej od św. Patryka, której ośrodkiem było opactwo na wyspie Lindisfarne założone przez mnichów z wyspy Iona oraz rzymskiej, zapoczątkowanej na Wyspach Brytyjskich przez benedyktyńskiego mnicha, św. Augustyna z Canterbury. Synod został zwołany w 664 r. do opactwa w Streonshalh (Streanæshalch) k. Whitby, którego opatką była św. Hilda, zwanego później Opactwem w Whitby. Porządkując i unifikując organizację kościelną na Wyspie synod miał ważne znaczenie w procesie politycznego jednoczenia się Anglii.

    Reklama