• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Akronim



    Podstrony: 1 [2] [3]
    Przeczytaj także...
    Egzonim (od gr. ἔξω, éxō, "poza" i ὄνομα, ónoma, "nazwa") – nazwa używana w określonym języku dla obiektu geograficznego znajdującego się poza obszarem, gdzie ten język ma status oficjalny, i różniąca się swoją formą od nazwy używanej w języku lub językach oficjalnych na obszarze, gdzie znajduje się dany obiekt geograficzny.VIP (ang. Very Important Person – bardzo ważna osoba) – osoba o szczególnym statusie związanym z wykonywaną funkcją lub posiadanym majątkiem, przedmiotem.
    Zapis skrótowca (odczytywany jako /gus/) albo skrótu (jeśli odczytywany jako Główny Urząd Statystyczny)

    Skrótowiec, akronim (stgr. ἄκρος ákros „skrajny” + ὄνομα ónoma „imię, nazwa”) – słowo utworzone przez skrócenie wyrażenia składającego się z dwóch lub więcej słów. Istnieje także niewielka grupa skrótowców powstałych ze skrócenia jednego słowa. W ujęciu słowotwórczym skrótowce to specyficzna klasa derywatów (wyrazów pochodnych). Derywaty te funkcjonują zarówno w języku mówionym, jak i w postaci pisanej, co odróżnia je od skrótów właściwych, będących jedynie konwencjonalnym sposobem zapisu wyrazów. Skrótowce bywają popularnie utożsamiane ze skrótami, choć według terminologii językoznawczej pojęcia te nie są tożsame. Akronimy bywają traktowane jako specyficzny rodzaj skrótów.

    Encyklopédia jazykovedy – słowacka encyklopedia językoznawstwa, wydana w 1993 r. przez wydawnictwo Obzor. Publikację skompilował Jozef Mistrík. Należy do „fundamentalnych opusów zbiorowych słowackiego językoznawstwa”. Katarzyna Dorota Kłosińska z d. Mosiołek – polska językoznawczyni, doktor habilitowana nauk humanistycznych, wykładowczyni Uniwersytetu Warszawskiego, popularyzatorka kultury języka polskiego.

    Skrótowce wykazują często właściwości odmienne od reszty słownictwa; wiele z nich ma na przykład akcent oksytoniczny (akcent końcowy, na ostatniej sylabie), np. AWS (Akcja Wyborcza Solidarność) /awues/, BBC (British Broadcasting Corporation) /bibis-i/.

    Skrótowce w języku polskim[ | edytuj kod]

    Klasyfikacja skrótowców[ | edytuj kod]

    Pierwsze próby stworzenia taksonomii skrótowców podjęli jeszcze przed II wojną światową Jan Otrębski i Henryk Ułaszyn; wyodrębnili oni wówczas cztery klasy. Jednak najbardziej znany jest podział rozpowszechniony przez Słownik poprawnej polszczyzny i Słownik ortograficzny języka polskiego pod redakcją Mieczysława Szymczaka.

    Polfa (akronim od słów Polska farmacja) - obecnie nazwa kilku firm farmaceutycznych powstałych w Polsce po II wojnie światowej. W okresie PRL pod nazwą Polfa istniało zjednoczenie (1947-1982), w skład którego wchodziły firmy mające monopol na produkcję leków, jednorazowych przyrządów medycznych itp. Po 1989 większość z tych przedsiębiorstw przeszła proces prywatyzacji. Wśród nich są m.in.:Ananim – pseudonim utworzony poprzez odwrócenie kolejności liter w nazwisku autora, np. Stefan Żeromski posługiwał się m.in. nazwiskiem Stefan Iksmoreż, natomiast ananim Norwida brzmiałby Diwron.

    Skrótowce literowe[ | edytuj kod]

    Skrótowce literowe składają się z pierwszych liter wyrazów skracanego wyrażenia, przy czym każda z tych liter wymawiana jest osobno, np.:

  • AGD – artykuły gospodarstwa domowego /a-gie-de/
  • AZS – Akademicki Związek Sportowy /a-zet-es/
  • NBP – Narodowy Bank Polski /en-be-pe/
  • BBWR – Bezpartyjny Blok Wspierania Reform lub Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem /be-be-wu-er/
  • PZU – Powszechny Zakład Ubezpieczeń /pe-zet-u/
  • RP – Rzeczpospolita Polska /er-pe/.
  • Zapisuje się je bez kropek po każdej literze. Przy odczytywaniu skrótowców literowych akcentuje się ostatnią sylabę, np. /pe-zet-u/.

    Jan Szczepan Otrębski (ur. 8 grudnia 1889 w Pilicy, zm. 26 kwietnia 1971 w Poznaniu) - polski polonista i językoznawca o międzynarodowym uznaniu, autor ponad 300 prac naukowych z zakresu m.in. slawistyki i bałtystyki (w tym języka staropruskiego).Allonim (gr. állos = inny + ónyma = imię), rodzaj pseudonimu literackiego. Polega na podpisaniu się przez pisarza nazwiskiem innej, żyjącej w tym samym czasie osoby. Allonimy były stosowane w starożytnej Grecji, gdzie często przypisywano swoje dzieła wybitniejszym artystom.

    Skrótowce głoskowe[ | edytuj kod]

    Skrótowce głoskowe (głoskowce) składają się, tak jak literowce, z pierwszych liter skracanego wyrażenia, jednak litery te wymawiane są tu łącznie, jako suma głosek. Obejmują większość skrótowców zawierających jedną lub więcej niż jedną samogłoskę, np.:

  • GUS – Główny Urząd Statystyczny /gus/
  • OBOP – Ośrodek Badania Opinii Publicznej /obop/
  • PAN – Polska Akademia Nauk /pan/
  • ZUS – Zakład Ubezpieczeń Społecznych /zus/.
  • Przy odczytywaniu głoskowców akcentuje się przedostatnią sylabę, np. /obop/.

    Akronim rekurencyjny (ang. recursive acronym) – akronim, który odnosi się do siebie w reprezentowanym wyrażeniu. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (oficjalny skrót: ZUS) – państwowa instytucja publicznoprawna realizująca zadania z zakresu ubezpieczeń społecznych w Polsce.

    Skrótowce grupowe[ | edytuj kod]

    Skrótowce grupowe (grupowce, sylabowce) składają się z grupy głosek (najczęściej pierwszych sylab), którymi rozpoczynają się słowa skracanego wyrażenia, i wymawiane są jako suma połączonych głosek (sylab). Do tej kategorii zaliczane są też skrótowce utworzone z połączenia sylab tego samego wyrazu (najczęściej pierwszej i ostatniej). Wielką literą pisana jest najczęściej tylko pierwsza litera skrótowca, np.:

    Akademicki Związek Sportowy (oficjalny skrót AZS) – studenckie stowarzyszenie sportowe, działające na terenie Polski, którego głównymi celami są: rozwój kultury fizycznej, promocja zdrowego stylu bycia, wychowanie młodzieży w atmosferze sportu i aktywności fizycznej.Zbitka wyrazowa, zbitka słowna, portmanteau – w słowotwórstwie: słowo lub wyrażenie będące połączeniem dwóch lub więcej słów albo wyrażeń, zazwyczaj o pokrewnym znaczeniu.
  • Pafawag – Państwowa Fabryka Wagonów /pafawag/
  • Polfa – Polska Farmacja /polfa/
  • Fablok – Fabryka Lokomotyw /fablok/
  • baon – batalion /baon/.
  • Skrótowce mieszane[ | edytuj kod]

    Skrótowce mieszane (kombinowane) mają niejednorodną strukturę, są kombinacjami dwóch lub nawet trzech wymienionych powyżej typów, w związku z czym wyróżnia się wśród nich:

    HTML (ang. HyperText Markup Language) – hipertekstowy język znaczników, obecnie szeroko wykorzystywany do tworzenia stron internetowych.Polski Związek Motorowy (PZM, PZMot) – powstał 30 stycznia 1950 roku, jako efekt połączenia Automobilklubu Polski (rok założenia 1909) i Polskiego Związku Motocyklowego (rok założenia 1924). Jest związkiem stowarzyszeń i działa na podstawie Prawa o Stowarzyszeniach (ustawa z dn. 07.04.1989r.) oraz według Ustawy o Sporcie z dn. 25.06.2010r..
  • literowo-głoskowe, np.:
  • CBOS – Centrum Badania Opinii Społecznej /cebos/
  • CPLiA – Centrala Przemysłu Ludowego i Artystycznego /cepelia/
  • SGPiS – Szkoła Główna Planowania i Statystyki /es-gie-pis/
  • literowo-grupowe, np.:
  • PZMot – Polski Związek Motorowy /pe-zet-mot/
  • PZKosz – Polski Związek Koszykówki /pe-zet-kosz/
  • głoskowo-grupowe, np.:
  • Polmos – Polski Monopol Spirytusowy /polmos/
  • grupowo-literowo-głoskowe (bardzo mała grupa), np.:
  • Arged – artykuły gospodarstwa domowego /arged/.
  • Skrótowce złożeniowe[ | edytuj kod]

    Skrótowce złożeniowe (w tym złożone z obcych elementów) to takie, w których skład wchodzi cały wyraz określany i część wyrazu określającego, np.:

    Narodowy Bank Polski (NBP) – polski bank centralny z siedzibą w Warszawie. Podstawowym celem działalności NBP jest utrzymanie stabilnego poziomu cen, przy jednoczesnym wspieraniu polityki gospodarczej Rządu, o ile nie ogranicza to podstawowego celu NBP.Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.
  • Investbank – bank inwestycyjny /investbank/
  • Amerbank – bank amerykański /amerbank/.
  • Skrótowce angielskie w języku polskim[ | edytuj kod]

    Wymawianie głoskowe skrótowców jest charakterystyczne dla języka polskiego, natomiast w innych językach mogą obowiązywać odmienne reguły. Na przykład w języku angielskim krótsze skrótowce wymawiane są literowo. W związku z tymi różnicami wiele literowców angielskich jest w języku polskim wymawianych głoskowo, np.:

    Akcja Wyborcza Solidarność (AWS) – koalicyjne ugrupowanie polityczne o charakterze centroprawicowym, powstałe 8 czerwca 1996, sprawujące władzę w Polsce w latach 1997–2001, którego założycielem był Marian Krzaklewski. Skupiało wiele ugrupowań o różnym charakterze i poglądach, głównie chrześcijańsko-demokratycznych i centroprawicowych. W okresie od 10 listopada 1997 do 6 czerwca 2000 tworzyła koalicję rządową z Unią Wolności, a następnie, po wystąpieniu UW z koalicji, do 19 października 2001 – rząd mniejszościowy. Przewodniczącym AWS (a później także Klubu Parlamentarnego AWS) był Marian Krzaklewski. Premierem z ramienia koalicji był Jerzy Buzek (jego rząd otrzymał wotum zaufania 11 listopada 1997).Mieczysław Szymczak (ur. 5 października 1927 w Domaniewku, zm. 30 września 1985 w Sofii) - językoznawca polski, profesor Uniwersytetu Warszawskiego.
  • CMYK – Cyan Magenta Yellow Black: pol. /cmyk/, ang. /si-em-waɪ-ˈkeɪ/
  • HIV – human immunodeficiency virus: pol. /hiw/, ang. /eɪtʃ-aɪ-ˈvi/
  • UFO – unidentified flying object: pol. /ufo/, ang. /ju-ef-ˈəʊ/
  • VIP – very important person: pol. /wip/, ang. /vi-aɪ-ˈpi/.
  • Wymawianie literowe dotyczy w angielskim skrótowców dwu-, trój- i niektórych czteroliterowych. Skrótowce pięcioliterowe i dłuższe, a także niektóre czteroliterowe, są podobnie jak w języku polskim wymawiane sylabicznie, np.:

    Zrost – wyraz powstały przez połączenie elementów struktury składniowej w jedną całość, stanowiącą także pojedynczy wyraz fonologiczny, czyli posiadającą tylko jeden akcent główny, np.:Język grecki klasyczny, greka klasyczna – stadium rozwojowe języka greckiego, używanego w okresie klasycznym (500 r. p.n.e. - 350 r. p.n.e.) starożytnej Grecji. Był to jeden z ważniejszych języków starożytności, rozpowszechniony na znacznych obszarach Półwyspu Bałkańskiego i Azji Mniejszej oraz na Cyprze. Dzisiaj ten język można studiować na filologii klasycznej. Był to język bogatej literatury, w okresie klasycznym działali Tukidydes, Arystofanes, Platon, mówcy ateńscy.
  • AIDS – acquired immunodeficiency syndrome: pol. /ejds/, ang. /eɪdz/
  • NATO – North Atlantic Treaty Organization: pol. /nato/, ang. /neɪtəʊ/
  • laser – light amplification by stimulated emission of radiation: pol. /laser/, ang. /leɪzə/
  • radar – radio detection and ranging: pol. /radar/, ang. /reɪdə/.
  • Przykładem skrótowca w obydwu językach wymawianego literowo jest:

    Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców. Bezpartyjny Blok Wspierania Reform (BBWR) – polski komitet wyborczy, którego powstanie zapowiedział Lech Wałęsa 1 czerwca 1993 podczas konferencji prasowej w ogrodach Belwederu. Miał on odnosić się do tradycji piłsudczykowskiego Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem. BBWR został zarejestrowany sądownie 30 listopada 1993 jako stowarzyszenie. W 7 stycznia 1994 podczas posiedzenia założycieli funkcję przewodniczącego powierzono Zbigniewowi Relidze. Funkcję przewodniczącego pełnił do czasu zwołania zjazdu stowarzyszenia. W listopadzie tego samego roku ustąpił i odszedł z BBWR. Bezpartyjny Blok Wspierania Reform był formacją polityczną mającą stworzyć w nowym parlamencie zaplecze Prezydenta RP, który liczył na uzyskanie przez swoje ugrupowanie co najmniej 25% głosów. W wyniku wyborów parlamentarnych, które odbyły się 19 września 1993, BBWR uzyskał 746 653 głosy, tj. 5,41% poparcia, co przełożyło się na 18 mandatów parlamentarnych (16 sejmowych i 2 senackie). Już wówczas Lech Wałęsa zaczął się dystansować od swojej nowej formacji.
  • HTML – Hypertext Markup Language: pol. /ha-te-em-el/, ang. /eɪʧ-ti-em-ˈel/.
  • Odmiana skrótowców[ | edytuj kod]

    Zarówno skrótowce głoskowe, jak i literowe, które kończą się samogłoską, pozostają w języku polskim nieodmienne (np. PKO, USA), natomiast te zakończone spółgłoską odmieniają się jak rzeczowniki (np. ZUS, ONZ). Jeśli skrótowiec się odmienia, końcówki zapisuje się z użyciem łącznika, np.: w HTML-u, z GUS-em. Wyjątkiem są skrótowce kończące się na T lub Ł: w miejscowniku poza pierwszą literą zapisuje się je małymi literami oraz pomija łącznik, np.: WAT – Wacie. Łącznik pomija się też, gdy skrótowiec kończy się małą literą: Polfa – Polfy.

    Akcent (od łac. accentus, zaśpiew), właśc. akcent wyrazowy – wyróżnienie za pomocą środków fonetycznych niektórych sylab w obrębie wyrazu.Cepelia (Centrala Przemysłu Ludowego i Artystycznego) – centralny związek spółdzielni rękodzieła, który prowadził placówki handlowe zajmujące się zbytem towarów produkowanych w zrzeszonych spółdzielniach, wykonywanych bądź inspirowanych twórczością polskich artystów ludowych. Istniał w latach 1949–1990.

    Użycie apostrofu zamiast łącznika, np. DJ’a, jest niezgodne z polskimi przepisami ortograficznymi. Końcówkę należy zapisać małą literą i oddzielić ją od tematu za pomocą łącznika.

    Podstrony: 1 [2] [3]




    Warto wiedzieć że... beta

    Brachygrafia (gr. brachýs krótki, grapho pisać) – jedna z nauk pomocniczych historii, będąca działem paleografii. Zajmuje się badaniem i rozszyfrowywaniem skrótów. Bardzo istotna dla historyków mediewistów (w średniowiecznej łacinie i grece bardzo często używano skrótów w piśmie).
    Szkoła Główna Handlowa w Warszawie (SGH, w latach 1949–1991 Szkoła Główna Planowania i Statystyki, SGPiS) – najstarsza uczelnia ekonomiczna w Polsce, a zarazem jeden z wiodących uniwersytetów ekonomicznych w Europie. Jej siedziba mieści się na warszawskim Mokotowie, przy al. Niepodległości, w bezpośrednim sąsiedztwie stacji metra Pole Mokotowskie.
    Pierwsza Fabryka Lokomotyw w Polsce "Fablok" Spółka Akcyjna – zakład przemysłowy założony w 1919 roku w Chrzanowie.
    Wojskowa Akademia Techniczna im. Jarosława Dąbrowskiego (WAT) – publiczna, cywilno-wojskowa uczelnia techniczna z siedzibą w Warszawie.
    Słowo to elementarna część mowy. Jego pisanym odpowiednikiem jest wyraz. Za pomocą słów określamy wszelkie pojęcia rzeczywiste i abstrakcyjne, także myślimy na ogół słowami. Wiele słów składa się na mowę.
    Skrót – skrócony zapis wyrazu lub wyrażenia, zbudowany z jednej lub kilku liter (inna nazwa to: abrewiatura). Skróty zapisuje się stosownie do obowiązujących dla danego języka norm ortograficznych, przyjętych zwyczajowo konwencji pisowni dla konkretnych skrótów (różne znaczenia, wyjątki) lub w sposób swoisty dla skrótów nazw własnych – szczególnie jeśli są to skróty stosowane w odniesieniu do podmiotów gospodarczych i instytucji.
    Artykuły gospodarstwa domowego, AGD – celowo skonstruowane i powszechnie użytkowane w gospodarstwie domowym narzędzia i urządzenia (pralki, zmywarki, suszarki do włosów).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.844 sek.