Agencja Wywiadu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Agencja Wywiadu (AW) (JW 3164) – polska służba specjalna odpowiedzialna za wywiad zagraniczny. Misją AW jest dostarczanie wywiadowczej, wyprzedzającej i ekskluzywnej informacji najważniejszym organom władzy państwowej Rzeczypospolitej Polskiej, które podejmują optymalne decyzje dla interesów państwa i jego obywateli w ciągle zmieniających się uwarunkowaniach międzynarodowych.

Wojna z terroryzmem – termin wprowadzony do polityki zagranicznej Stanów Zjednoczonych przez rząd George’a W. Busha po zamachach na World Trade Center i Pentagon z 11 września 2001. Przez niektórych określana mianem nowej wojny światowej.Bagdad (arab. بغداد = Baghdād) – stolica Iraku; liczba mieszkańców wynosi ponad 7 mln. Położony na zachodnim brzegu Tygrysu jest jednym z największych miast na Bliskim Wschodzie.

Zgodnie z art. 6 ust. 2 Ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu zadania prawnie przypisane Agencji Wywiadu realizowane są poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Agencja Wywiadu może realizować na terytorium Polski czynności, określone w odrębnych przepisach, jednak wyłącznie w związku z realizacją działań poza granicami państwa.

Central Intelligence Agency, CIA (pol. Centralna Agencja Wywiadowcza) – rządowa agencja służby wywiadowczej USA, zajmująca się pozyskiwaniem i analizą informacji o zagranicznych rządach, korporacjach i osobach indywidualnych oraz opracowywaniem, na podstawie tych informacji, raportów dla instytucji rządowych USA. Agencja organizowała także operacje, których celem była interwencja w wewnętrzne sprawy wybranych państw, od propagandy po wspieranie oddziałów paramilitarnych. Jednym z wielu przykładów takich interwencji jest udział w organizacji zamachu stanu w Iranie w 1951 (Operacja AJAX).Jarosław Aleksander Kaczyński (ur. 18 czerwca 1949 w Warszawie) – polski polityk, doktor nauk prawnych. Działacz opozycji demokratycznej w okresie PRL. Twórca i prezes partii politycznych Porozumienie Centrum oraz Prawo i Sprawiedliwość, senator I kadencji, poseł na Sejm I, III, IV, V, VI i VII kadencji. Od 14 lipca 2006 do 16 listopada 2007 prezes Rady Ministrów. Kandydat na urząd Prezydenta RP w przedterminowych wyborach prezydenckich w 2010.

Podstawa prawna[ | edytuj kod]

Do najważniejszych dokumentów regulujących funkcjonowanie AW należą:

Sąd administracyjny – jeden z organów państwowych sprawujących wymiar sprawiedliwości w Polsce. Sądy administracyjne wykonują ten obowiązek poprzez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i sporów o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych). Zasadą jest bezwzględny zakaz rozstrzygania przez sądy administracyjne spraw cywilnych, objętych kognicją sądów powszechnych (art. 58 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Jednakże sąd administracyjny nie może odrzucić skargi z powołaniem się na brak swej kognicji (właściwości), jeżeli w tej sprawie sąd powszechny uznał się już za niewłaściwy (art. 58 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).Prokuratura okręgowa – powszechna jednostka organizacyjna prokuratury (jednostka organizacyjna prokuratury w pionie cywilnym).
  • Ustawa z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencji Wywiadu (Dz.U. z 2020 r. poz. 27 ze zm.)
  • Ustawa z dnia 24 maja 2013 r. o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej (Dz.U. z 2019 r. poz. 2418)
  • Ustawa z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 742)
  • Ustawa z dnia 10 czerwca 2016 r. o działaniach antyterrorystycznych (Dz.U. z 2019 r. poz. 796)
  • Geneza[ | edytuj kod]

    Kiedy w roku 1989 zakończył się okres istnienia Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, nowe władze stanęły przed wyzwaniem reformy służb specjalnych, które przez większość Polaków były postrzegane bardzo negatywnie.

    Ministerstwo Gospodarki – polski zniesiony urząd administracji rządowej obsługujący ministra właściwego do spraw działu administracji rządowej gospodarka. Ministerstwo istniało w latach 1999–2003 oraz w latach 2005–2015. Od 2015 r. zadania obsługi działu gospodarka wykonuje nowo utworzone Ministerstwo Rozwoju. Prezes Rady Ministrów (potocznie premier) – polityk, osoba kierująca Radą Ministrów w ustroju politycznym Polski. Zwyczajowo Prezes Rady Ministrów nazywany jest premierem. W Polsce występuje w podwójnej roli, jako przewodniczący Rady Ministrów oraz jako odrębny naczelny organ administracji rządowej.

    W kwietniu 1990 r. uchwalono ustawę o utworzeniu Urzędu Ochrony Państwa (UOP), który zastąpił Departament I i II Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. Oznaczało to likwidację Służby Bezpieczeństwa (SB). UOP był odrębną, neutralną instytucją, niebędącą częścią Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, co wskazywało na odpolitycznienie służb wywiadowczych. Urząd Ochrony Państwa był nadzorowany przez MSW w zakresie polityki kadrowej, ogólnej polityki szefa UOP i jej zgodności z polityką państwa. Już wtedy zdawano sobie jednak sprawę, że wywiad powinien raczej podlegać organom zajmującym się sprawami zagranicznymi. Powodem, dla którego w 1990 r. nie zdecydowano się jeszcze na rozdzielenie wywiadu i kontrwywiadu, była kosztowność takiego przedsięwzięcia.

    International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji. Urząd Ochrony Państwa − istniejąca od 10 maja 1990 roku do 29 czerwca 2002 roku instytucja państwa, stanowiąca część (obok zlikwidowanych Wojskowych Służb Informacyjnych) służb specjalnych RP. UOP zastąpił zlikwidowaną Służbę Bezpieczeństwa MSW.

    Jednym z dużych sukcesów polskiego wywiadu w okresie istnienia UOP była Operacja Samum. Polegała na udzieleniu pomocy w ściśle tajnej ewakuacji amerykańskich funkcjonariuszy CIA, DIA i NSA z Iraku w 1990 r. Rolę dowódcy operacji pełnił płk Gromosław Czempiński. Głównym zadaniem polskiego wywiadu było nawiązanie kontaktu z amerykańskimi funkcjonariuszami i przekazanie im polskich paszportów, tak by mogli opuścić Irak autobusem wraz z polskimi i rosyjskimi robotnikami. Operacja zakończyła się sukcesem, a oprócz udanej ewakuacji agentów, polscy funkcjonariusze zdołali także zdobyć tajne mapy Bagdadu z wojskowymi instalacjami. W nagrodę za pomoc, której polski wywiad udzielił USA, amerykański rząd umorzył połowę długu zagranicznego Polski, zaciągniętego jeszcze w okresie PRL, czyli 16,5 mld USD.

    Polska Rzeczpospolita Ludowa (PRL) – oficjalna nazwa państwa polskiego w latach 1952–1989. Uprzednio, w latach 1945–1952 ten sam organizm państwowy funkcjonował jako podmiot prawa międzynarodowego pod nazwą Rzeczpospolita Polska. Państwo to w okresie 1945-1989 propagandowo i kolokwialnie określane było jako Polska Ludowa.Trybunał Konstytucyjny (TK) – polski sąd konstytucyjny, organ władzy sądowniczej. Został utworzony w 1982 i rozpoczął działalność orzeczniczą w 1986. Jego podstawowym zadaniem jest sądowa kontrola konstytucyjności prawa: kontrolowanie zgodności norm prawnych niższego rzędu (rangi ustawowej lub podustawowej) z normami prawnymi wyższego rzędu, przede wszystkim z Konstytucją i niektórymi umowami międzynarodowymi (tzw. sąd prawa).

    W 2002 r. zdecydowano się na reformę i na podstawie Ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu zlikwidowano UOP, w jego miejsce powołując AW i Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego (ABW). Ustawa definiowała zadania nowych agencji w dziedzinie ochrony bezpieczeństwa państwa oraz regulowała zasady pracy i wewnętrznego funkcjonowania. Reforma z 2002 r. poza utworzeniem dwóch instytucji w miejsce jednej, nie wprowadziła głębokich zmian w stosunku do ustawy z 1990 r. AW i ABW przejęły dotychczasowe zadania UOP funkcjonującego od 1990 roku.

    Służba Bezpieczeństwa (SB) – organ bezpieczeństwa państwa działający w strukturach resortu spraw wewnętrznych, działający w PRL w latach 1956–1990, powołany m.in. do zapewniania porządku publicznego, bezpieczeństwa wewnątrz kraju, zdobywania informacji i kreowania pozytywnych dla interesu państwa zdarzeń na zewnątrz. W końcowej fazie swojego istnienia, w sierpniu 1989, SB zatrudniała 24,3 tys. funkcjonariuszy, którzy kontrolowali 90 tys. tajnych współpracowników. Oznacza to, że na jednego funkcjonariusza przypadało statystycznie 1564 obywateli, a TW stanowili 0,2 % ogółu ludności.Gromosław Czempiński (ur. 12 października 1945) – szef Urzędu Ochrony Państwa w latach 1993–1996, generał brygady w stanie spoczynku.

    Agencja Wywiadu rozpoczęła działalność 29 czerwca 2002 r. W ten sposób wywiad stał się samodzielną instytucją administracji RP podlegającą Prezesowi Rady Ministrów. Zgodnie z Ustawą z 2002 r. Szef AW (podobnie jak i Szef ABW) stawał się centralnym organem administracji rządowej w randze sekretarza stanu. Zdecydowano, że stanowisko Szefa AW będzie powierzane cywilnym politykom, niewywodzącym się ze służb mundurowych. Według projektodawców taka zmiana miała skutkować wzmocnieniem nadzoru nad agencją, ponieważ Szef miał być osobą z zewnątrz. Pojawiło się jednak wiele głosów sprzeciwu wobec takiego rozwiązania. Krytycy stwierdzali, że brak wystarczającej wiedzy Szefa AW na temat funkcjonowania agencji, będzie skutkował de facto przejęciem jego obowiązków przez zastępcę szefa. Obawiano się także, że takie rozwiązanie naruszało zasadę apolityczności służb specjalnych.

    Ministerstwo Obrony Narodowej (MON) – urząd administracji rządowej w Polsce podlegający ministrowi właściwemu do spraw obrony narodowej. W okresie II Rzeczypospolitej i II wojny światowej nosił nazwę Ministerstwa Spraw Wojskowych (M.S.Wojsk.).National Security Agency (NSA), (ang. Agencja Bezpieczeństwa Krajowego) – amerykańska wewnętrzna agencja wywiadowcza koordynująca m.in. zadania wywiadu elektronicznego, powstała w kwietniu 1952 roku na bazie struktury działającej od 1949 roku, Agencji Bezpieczeństwa Sił Zbrojnych (Armed Forces Security Agency – AFSA).

    Już przed wejściem w życie Ustawy z 2002 r. i powołaniem dwóch odrębnych agencji, stanowisko Szefa UOP stało się przedmiotem sporu konstytucyjnego. Funkcję tę powierzono bowiem Zbigniewowi Siemiątkowskiemu, który był zarówno posłem, jak i sekretarzem stanu. Spór dotyczył kwestii łączenia mandatu posła z innym zatrudnieniem w administracji rządowej. Zgodnie z art. 103 ust.1 Konstytucji RP jest to zakazane. Z drugiej strony w tym samym miejscu w Konstytucji RP pojawia się jednak wyjątek od tej reguły mówiący o tym, że w parlamencie mogą zasiadać członkowie Rady Ministrów i sekretarze stanu w administracji rządowej. W sprawie tej głos zabrał Trybunał Konstytucyjny, który w 2004 r. (już po reformie z 2002 r.) orzekł, że nadawanie Szefom ABW i AW rangi sekretarzy stanu jest niezgodne z konstytucją, ponieważ stanowi obejście zakazu łączenia mandatu parlamentarnego z zatrudnieniem w administracji rządowej. Zgodnie z wyrokiem TK jedynym skutkiem prawnym nadania rangi sekretarza stanu jest możliwość łączenia funkcji szefa agencji z mandatem parlamentarnym.

    Służby specjalne – ogólna nazwa opisująca instytucje, które prowadzą działania operacyjno-rozpoznawcze o charakterze niejawnym. Domeną służb specjalnych jest pozyskiwanie i ochrona informacji kluczowych dla zapewnienia wewnętrznego bezpieczeństwa państwa. W państwach demokratycznych działania służb specjalnych wymykają się niekiedy spod kontroli organów nadzorczych. Kontrowersje budzą niektóre techniki stosowane przez służby specjalne, szczególnie te niedozwolone przez prawo ich państwa macierzystego, jak przekupstwo, szantaż, tortury, skrytobójstwo oraz nielegalny handel bronią i narkotykami. Praktyki te są niekiedy usprawiedliwiane ochroną interesów państwa i jego obywateli i dotyczą służb specjalnych zarówno krajów demokratycznych (np. tortury porwanych przez CIA), jak i reżimów dyktatorskich (np. likwidacja opozycjonistów przez radzieckie KGB).Ministerstwo Finansów (MF) – urząd pomocniczy Ministra Finansów, centralnego organu administracji rządowej odpowiedzialnego za dział administracji rządowej – finanse publiczne. Pomaga Ministrowi Finansów w m.in. projektowaniu budżetu państwa, kierowaniu sprawami podatków, finansowania samorządów terytorialnych oraz sprawami związanymi z długiem publicznym.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6] [7]




    Warto wiedzieć że... beta

    Piotr Krawczyk (ur. 16 czerwca 1978) – polski analityk, dyplomata i urzędnik państwowy. Podpułkownik Agencji Wywiadu, a od grudnia 2016 szef tej służby.
    Stare Kiejkuty (niem. Alt Keykuth) – wieś w Polsce, w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie szczycieńskim, w gminie Szczytno.
    Ministerstwo Spraw Zagranicznych – resort odpowiedzialny za kształtowanie i prowadzenie polityki zagranicznej R.P. Do zadań Ministra Spraw Zagranicznych należy:
    Ziemia (łac. Terra) − trzecia, licząc od Słońca, a piąta co do wielkości planeta Układu Słonecznego. Pod względem średnicy, masy i gęstości jest to największa planeta skalista Układu Słonecznego.
    Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji – urząd administracji rządowej, obsługujący Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, właściwego do spraw czterech działów administracji rządowej: administracji, informatyzacji, spraw wewnętrznych, mniejszości narodowych oraz wyznań religijnych i etnicznych. Ministerstwo zostało utworzone z dniem 1 stycznia 1997, w ramach reformy centrum administracyjno-gospodarczego. Ministerstwo zniesiono 21 listopada 2011, z mocą od 18 listopada 2011. Na jego miejsce utworzono: Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji.
    Wojskowe Służby Informacyjne (WSI), JW 3362, Inspektorat Wojskowych Służb Informacyjnych Ministerstwa Obrony Narodowej - istniejąca w latach 1991-2006 służba specjalna, instytucja wywiadu prowadząca wywiad wojskowy i instytucja kontrwywiadu wojskowego, część składowa MON podległa Ministrowi Obrony Narodowej, działająca na rzecz SZ RP.
    Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego (ABW) – instytucja będąca służbą specjalną zajmująca się pozawojskowymi aspektami działalności związanymi z: ochroną informacji niejawnych, bezpieczeństwem wewnętrznym, teleinformatycznym, ekonomicznym Rzeczypospolitej Polskiej m.in. kontrwywiadem i zwalczaniem przestępczości zorganizowanej na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, ogólnej ochrony RP i jej porządku konstytucyjnego. Jest służbą ochrony państwa (pozawojskową) i krajową władzą bezpieczeństwa.

    Reklama