Agatha Christie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Odręczny podpis „Agatha Christie” wykonany czarnym atramentem, śmiałe, okrągłe litery.

Agatha Christie, lady Mallowan, DBE, właśc. Agatha Mary Clarissa Miller Christie (ur. 15 września 1890 w Torquay, zm. 12 stycznia 1976 w Wallingford) – brytyjska autorka powieści kryminalnych i obyczajowych.

Pułkownik Race - postać stworzona przez Agathę Christie. Jego imię nie pada w powieściach ani razu. Przystojny i małomówny brunet. Przebywający na rubieżach Imperium Brytyjskiego, tam gdzie "zanosiło się na kłopoty". Wierny przyjaciel Herculesa Poirot. Po raz pierwszy spotykamy go w kryminale Mężczyzna w brązowym garniturze.Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo (ang. United Kingdom), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Na wyspie tej znajduje się jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem – Irlandią. Poza nią, Wielka Brytania otoczona jest przez Ocean Atlantycki na zachodzie i północy, Morze Północne na wschodzie, kanał La Manche na południu i Morze Irlandzkie na zachodzie.

Najbardziej znana na świecie pisarka kryminałów oraz najlepiej sprzedająca się autorka wszech czasów. Wydano ponad miliard egzemplarzy jej książek w języku angielskim oraz drugi miliard przetłumaczonych na 45 języków obcych. Na przykład we Francji sprzedano 40 milionów jej książek. Pod pseudonimem Mary Westmacott wydała kilka powieści obyczajowych, które również cieszyły się popularnością.

Agora Spółka Akcyjna – polska, publiczna spółka prawa handlowego, notowana na giełdzie w Warszawie, prowadząca działalność mediową. Nazwa spółki pochodzi od greckiego określenia miejsca spotkań.Jason Rafiel - postać fikcyjna stworzona przez Agathę Christie. Poznajemy go w powieści Karaibska tajemnica, gdzie jako stary i schorowany skąpiec wypoczywa na Karaibach. Ekscentryczny milioner, niemający rodziny. W Karaibskiej tajemnicy pomagał pannie Marple w rozwiązaniu sprawy śmierci Majora Palgrava. Odznaczał się bardzo przenikliwym umysłem. Choć na początku nie był miło nastawiony dla panny Marple, pod koniec to zmienia. Ostatni kontakt (choć już nie osobisty) panny Marple z panem Rafielem następuje w powieści Nemezis, gdy starsza pani rozwiązuje zagadkę kryminalną zostawioną jej w testamencie przez zmarłego bogacza.

Christie wydała ponad 90 powieści i sztuk teatralnych. Ich akcja toczyła się głównie w zamkniętych pomieszczeniach, a mordercą mógł być tylko jeden z mieszkańców. Wniosła wiele nowych rozwiązań do tradycyjnej sztuki pisania kryminałów. Niektóre z jej powieści mają zaskakujące i wcześniej niespotykane w kryminałach rozwiązania, np. Zabójstwo Rogera Ackroyda czy Morderstwo w Orient Expressie. Jej sztuka Pułapka na myszy, wystawiona po raz pierwszy w 1952 roku w Londynie, osiągnęła liczbę ponad dwudziestu tysięcy przedstawień.

Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.Biblioteka Narodowa Korei – biblioteka narodowa Korei Południowej znajdująca się w Seulu. Powstała w 1945 roku. Jej zbiory liczą ponad 11 milionów woluminów (2018), w tym ponad milion zagranicznych książek.

Agatha Christie stworzyła słynne postaci literackie dwojga detektywów: Belga Herkulesa Poirota oraz starszej pani, detektyw-amator panny Marple. Będąc jeszcze u szczytu kariery, Christie napisała dwie powieści z tymi bohaterami – z zastrzeżeniem, że mają się ukazać dopiero po jej śmierci (tj. kilkadziesiąt lat później). Miały to być ostatnie zagadki do rozwiązania dla Poirota i Marple. W ostatniej sprawie kryminalnej rozwiązywanej przez belgijskiego detektywa zostaje on uśmiercony, bo – jak wyjaśniła w swym pamiętniku autorka – zawsze uważała go za nieznośnego. Natomiast panna Marple (której cechy wzorowane były na babce twórczyni) po rozwiązaniu tajemnicy Uśpionego morderstwa spokojnie powraca do swojej wioski.

Litewska Biblioteka Narodowa im. Martynasa Mažvydasa (lit. Lietuvos nacionalinė Martyno Mažvydo biblioteka) – litewska biblioteka narodowa założona w 1919 roku w Kownie, przeniesiona w 1963 roku i działająca do dziś w Wilnie. Powieść społeczno-obyczajowa – najważniejsza odmiana powieści realistycznej reprezentowana przez najwybitniejsze osiągnięcia klasyki powieściowej XIX wieku. Utwory reprezentujące ten gatunek literacki zaczęły dominować w II połowie stulecia. Wykształcenie się gatunku powieści społeczno-obyczajowej stanowiło jeden z najważniejszych etapów ewolucji gatunku powieści.

Wiele z jej powieści i opowiadań zostało zekranizowanych, niektóre wielokrotnie (Morderstwo w Orient Expressie, Śmierć na Nilu czy 4.50 z Paddington). Na podstawie dzieł autorki powstały także seriale telewizyjne i słuchowiska radiowe.

Życiorys[ | edytuj kod]

Agatha Mary Clarissa Miller urodziła się 15 września 1890 roku w nadmorskim Torquay w południowo-zachodniej Anglii w hrabstwie Devon. Była trzecim dzieckiem Clary i Fryderyka Millerów. W Torquay mieściła się rodzinna posiadłość jej matki, Ashfield. Nie uczęszczała do szkoły – uczyła się w domu. W 1901 roku zmarł jej ojciec.

Chicago Tribune to jeden z 5 największych dzienników amerykańskich, wydawana w Chicago (Illinois) przez Tribune Company. Wcześniej występowała pod nazwą "World`s Greatest Newspaper" . Najważniejsza gazeta okręgu metropolitarnego Chicago i środkowo-zachodnich Stanów Zjednoczonych.Powieść kryminalna – to odmiana powieści charakteryzująca się fabułą zorganizowaną wokół zbrodni, okoliczności dojścia do niej, dochodzenia oraz ujawnienia osoby sprawcy. Współcześnie, w najbardziej zasadniczym podziale przyjmuje się, że powieść kryminalna dzieli się na cztery pododmiany.

12 października 1912 roku podczas balu w rodzinnym Torquay poznała starszego od siebie o rok pułkownika Archibalda Christie. W wigilię 1914 wzięła z nim ślub. Małżeństwo to skończyło się rozwodem w 1928 roku. Z tego związku pochodzi córka Rosalind Hicks (urodzona 5 sierpnia 1919 roku, zmarła 28 października 2004 roku). Podczas I wojny światowej Agatha Christie pracowała w szpitalu oraz jako technik farmaceutyczny, stąd też znajomość trucizn, wykorzystywana później w powieściach.

Bliski Wschód (arab. الشرق الأوسط; hebr. המזרח התיכון; per. خاورمیانه, Xâvar-e Miyâne; przestarzałe Lewant) – region geograficzny leżący na styku Azji, Europy i Afryki.Belgia, Królestwo Belgii (Koninkrijk België, Royaume de Belgique, Königreich Belgien) – państwo federacyjne w zachodniej Europie w południowych Niderlandach. Belgia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), ONZ oraz NATO.

1926 rok był jednym z najtrudniejszych w życiu pisarki. Zmarła jej matka, brat uzależnił się od narkotyków, wydawcy nie spodobała się powieść „Zabójstwo Rogera Ackroyda”, a jej mąż Archibald Christie, zakochał się w innej kobiecie (Nancy Neele) i zażądał rozwodu. W grudniu 1926 pisarka zaginęła na 11 dni, co wywołało poruszenie w prasie (m. in.:The New York Times, Daily Herald). Do tej pory przyczyny tego zdarzenia pozostają niejednoznaczne. Przebywała wówczas w Hydropathic Hotel w uzdrowiskowym Harrogate (płn. Anglia). Zameldowała się tam pod nazwiskiem kochanki męża.

Nationalencyklopedin – największa, szwedzka encyklopedia współczesna. Jej stworzenie było możliwe dzięki kredytowi w wysokości 17 mln koron, którego udzielił rząd szwedzki w 1980 roku i który został spłacony w 1990. Drukowana wersja składa się z 20 tomów i zawiera 172 tys. haseł. Wersja internetowa zawiera 260 tys. haseł (stan z czerwca 2005). Inicjatorem projektu był rząd szwedzki, który rozpoczął negocjacje z różnymi wydawcami. Negocjacje zakończyły się w 1985, kiedy na wydawcę został wybrany Bra Böcker z Höganäs. Encyklopedia miała uwzględniać kwestie genderowe i związane z ochroną środowiska. Pierwszy tom ukazał się w 1989 roku, ostatni w 1996. Dodatkowo w roku 2000 ukazały się trzy dodatkowe tomy. Encyklopedię zamówiło 54 tys. osób. W 1997 roku ukazało się wydanie elektroniczne na CD, a w 2000 pojawiło się wydanie internetowe, które jest uzupełniane na bieżąco.International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.

W 1930 pisarka wyszła ponownie za mąż, za archeologa Maxa Mallowana. Był on od niej 14 lat młodszy. Wyjeżdżała z nim na wykopaliska na Bliskim Wschodzie będącym później tłem kilku jej powieści. Akcja innych dzieł autorki rozgrywa się w Torquay (hrabstwo Devon), miejscu jej narodzin. W 1971 roku Agatha Christie otrzymała Order Imperium Brytyjskiego.

Biblioteka Narodowa Izraela (hebr. הספרייה הלאומית; dawniej: Żydowska Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka, hebr. בית הספרים הלאומי והאוניברסיטאי) – izraelska biblioteka narodowa w Jerozolimie.15 września jest 258. (w latach przestępnych 259.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 107 dni.

Klub Detektywów[ | edytuj kod]

W 1930 Agatha Christie przyłączyła się do Klubu Detektywów zrzeszającego autorów powieści kryminalnych. Z twórców angielskich należeli do niego m.in.: Dorothy L. Sayers i G.K. Chesterton.

W 1931 wspólnie z innymi członkami stowarzyszenia Christie napisała powieść The Floating Admiral. Pisarka na krótko została usunięta z klubu, ponieważ sprzeciwiła się zasadom sformułowanym przez członka klubu – Ronalda Knoksa. Jedną z owych zasad była reguła ratio, wykluczająca ingerencję sił nadprzyrodzonych w akcję powieściową. Niedozwolone było również utożsamianie mordercy z detektywem lub narratorem. W 1958 pisarka Dorothy L. Sayers złożyła dymisję, a Agatha Christie przejęła jej obowiązki jako prezes Klubu Detektywów.

Policja – umundurowana i uzbrojona formacja przeznaczona do ochrony bezpieczeństwa ludzi i mienia oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Do jej głównych zadań należy pilnowanie przestrzegania prawa i ściganie przestępców, jak również zapewnienie ochrony i pomocy w sytuacjach kryzysowych zarówno wobec ludzi jak i mienia. Jeżeli jest to konieczne, policja nadzoruje na poziomie operacyjnym także wszelkie służby ratownicze.Nowy Scotland Yard, znany jako Scotland Yard lub The Yard (pol. dosł. Szkocki Dziedziniec) – metonimia stosowana wobec Metropolitan Police Service (policji londyńskiej). Scotland Yard pochodzi od nazwy ulicy, przy której komenda mieściła się w latach 1829 (od 29 IX) – 1890 i od nazwy pałacu, który był siedzibą królów Szkocji w czasie ich pobytu w Anglii w okresie od XI do XII wieku.

Wszystkie utwory objęte były w 1951 roku w Polsce zapisem cenzury, podlegając natychmiastowemu wycofaniu z bibliotek.

Rodzina[ | edytuj kod]

Czarno-białe zdjęcie portretowe przedstawiające Agathe Christie w okresie dzieciństwa. Okrągła buzia, jasne długie kręcone włosy.
Agatha Christie w okresie dzieciństwa (z Autobiografii, 1977)
  • rodzice: Clarissa Margaret Boehmer, Frederick Alvah Miller
  • rodzeństwo: Margaret Frary Miller, Louis Montant Miller
  • pierwszy mąż: Archibald Christie (ślub – 24 grudnia 1914, rozwód – 1928)
  • córka: Rosalind Hicks (ur. – 5 sierpnia 1919, zm. – 28 października 2004)
  • wnuk: Mathew Prichard
  • drugi mąż: Max Mallowan (ślub – 11 września 1930 w Edynburgu)
  • Dictionary of National Biography (DNB) – słownik biograficzny stanowiący standardowy punkt odniesienia w dziedzinie biografii znanych postaci brytyjskiej historii, publikowany od 1885. W 1996 Uniwersytet Londyński opublikował wolumin korekcji zebranych na podstawie Biuletynu Instytutu Badań Historycznych. Zaktualizowany Oxford Dictionary of National Biography (ODNB) został opublikowany 23 września 2004 jako 60-tomowe wydawnictwo i publikacja on-line.Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.


    Podstrony: 1 [2] [3]




    Warto wiedzieć że... beta

    WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.
    Londyn (ang. London) – miasto w południowo-wschodniej części Wielkiej Brytanii, stolica tego państwa, a także stolica Anglii.
    Leicester Square – plac w centralnym Londynie (Anglia), w dzielnicy teatrów West End. Położony jest kilkaset metrów od Trafalgar Square, Piccadilly Circus, Covent Garden i Cambridge Circus. Stanowi centrum rozrywki i jedną z głównych atrakcji turystycznych miasta.
    Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.
    Inspektor James Japp – postać fikcyjna, stworzona przez Agathę Christie; występuje w wielu powieściach i opowiadaniach z udziałem Herculesa Poirota. To policjant, sceptycznie nastawiony do pracy „małych szarych komórek” słynnego detektywa. Często jako pierwszy przybywa na miejsce zbrodni. Na ogół popełnia omyłki co do przebiegu zdarzeń i motywu zbrodni, a jednak po wyjaśnieniu danej zagadki przez Poirota chętnie przypisuje sukces sobie samemu. Najczęściej chodzi ubrany w prochowiec i kapelusz. W wielu opowiadaniach występuje jako nadinspektor, w powieści „Śmierć w chmurach” jest już komisarzem. Poirot zawsze się do niego zwraca per: „inspektorze” lub „komisarzu”, w zależności od stopnia, jaki ten w danej historii posiada. Ma złośliwy charakter, często dogaduje Poirotowi - zwłaszcza wtedy, kiedy myśli, że to on, Japp, nie zaś Poirot, ma w określonej sprawie rację (zawsze jednak okazuje się coś wręcz przeciwnego). Chętnie korzysta z pomocy Poirota w rozwiązywaniu spraw; niejednokrotnie sam go o to prosi. Jappa i Poirota łączy wielka przyjaźń. Pierwszy raz spotkali się podczas pobytu inspektora w Belgii, gdzie wspólnie rozwiązali pewną zagadkę (podczas tej sprawy obaj poznali również kapitana Arthura Hastingsa, innego wiernego przyjaciela Poirota). Drugie ich spotkanie miało miejsce w powieści „Tajemnicza historia w Styles”, gdy słynny detektyw przyjechał do Anglii na stałe.
    Max Mallowan (sir Max Edgar Lucien Mallowan, ur. 6 maja 1904, zm. 19 sierpnia 1978) – brytyjski archeolog specjalizujący się w historii Bliskiego Wschodu. Urodzony w Londynie, studiował na Uniwersytecie Oksfordzkim.
    I wojna światowa – konflikt zbrojny trwający od 28 lipca 1914 do 11 listopada 1918 (w latach 20. i 30. XX wieku nazywany "wielką wojną") pomiędzy ententą, tj. Wielką Brytanią, Francją, Rosją, Serbią, Japonią, Włochami (od 1915) i Stanami Zjednoczonymi (od 1917), a państwami centralnymi, tj. Austro-Węgrami i Niemcami wspieranymi przez Turcję i Bułgarię.

    Reklama