• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Adyton

    Przeczytaj także...
    Bassaj (starogr. Βασσαί, nowogr. Βασσές - Wases, łac. Bassae) – stanowisko archeologiczne w Grecji, w Arkadii na Peloponezie, odległe o około 14km od miejscowości Adritsana. Znajduje się tu wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO świątynia Apollona, wzniesiona według projektu Iktinosa w V w. p.n.e.. Świątynię zaprojektowano w taki sposób, aby reprezentowane w niej były wszystkie greckie porządki architektoniczne: dorycki, joński i koryncki. Świątynia Apollona w Bassaj uchodzi za drugą najlepiej zachowaną świątynię w Grecji (po Hefajsteonie na ateńskiej agorze). Nominalnie restaurowana od 1965 r. , jednakże poważniejsze prace podjęto dopiero w roku 1982, trwające do dziś, a data ich zakończenia pozostaje nieznana. Analogicznie do historii Partenonu, oryginalne elementy zdobień świątyni spoczywają w dziesiątkach muzeów i w licznych kolekcjach prywatnych, poza granicami Grecji. Budowla okryta jest namiotem, chroniącym przed czynnikami atmosferycznymi, co trwać ma do czasu dokończenia prac konserwacyjnych. Obiekt udostępniono do zwiedziania.Krypta – w starożytności podziemny, sklepiony korytarz, w okresie starochrześcijańskim – sklepiona komora grobowa w katakumbach, w wiekach późniejszych – część budynku kościoła (zazwyczaj pod prezbiterium) spełniająca funkcje pochówkowe zmarłych dostojników duchownych i świeckich oraz jako miejsce przechowywania i eksponowania relikwii świętych.
    Prezbiterium, arch. chór kapłański – przestrzeń kościoła przeznaczona dla duchowieństwa oraz służby liturgicznej (m.in. ministrantów). Zwykle jest wydzielone od reszty świątyni podwyższeniem, balustradą lub łukiem tęczowym i wyodrębniające się wizualnie z bryły kościoła. Nazwa pochodzi od słowa prezbiter - ksiądz.
    rzut świątyni z zaznaczonym adytonem


    Adyton (stgr. ἄδυτον "niedostępny") – miejsce święte, ukryta część starożytnego sanktuarium, świątyni, gaju świętego lub groty, do której dostęp mieli wyłącznie kapłani i osoby wybrane. Przechowywano w nim najcenniejsze świętości (cudowne wizerunki, relikwie). Zwykle mieściło też kultowy posąg bóstwa, a czasami było miejscem wyroczni. Adyton zazwyczaj mieścił się w tylnej części naosu.

    Starożytność – okres w historii Bliskiego Wschodu, Europy i Afryki Północnej nazywany też antykiem i obejmujący dzieje tych regionów od powstania pierwszych cywilizacji do około V wieku n.e.W starożytności wyrocznią (łac. oraculium, gr. manteion) nazywano miejsce święte, gdzie bogowie, za pośrednictwem kapłanów, przepowiadali przyszłość, wyrażali swoją wolę i udzielali rad w sprawach prywatnych i państwowych.

    W niektórych świątyniach Apollina adyton był wydzieloną częścią celli z posągiem bóstwa, często o obniżonej podłodze (jak w Bassai) i zawierający obiekty sakralne. Rzadziej był kryptą podświątynną mieszczącą wyrocznię (jak w Klaras).

    W najsłynniejszej świątyni Apollina w Delfach w adytonie znajdował się omfalos, złoty posąg bóstwa, święty laur, grobowiec Dionizosa i ustawiony nad wieszczą szczeliną trójnóg, na którym zasiadała Pytia.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. adyton, [w:] Krystyna. Kubalska-Sulkiewicz, Słownik terminologiczny sztuk pięknych, wyd. 3, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002, s. 2, ISBN 83-01-12365-6, OCLC 51024180 [dostęp 2020-05-13].
    2. adyton, [w:] Bania i inni, Sztuka świata. T. 17, Słownik terminów : A -K, Warszawa: Wydawnictwo Arkady, 2013, s. 9, ISBN 978-83-213-4726-4, OCLC 829853214 [dostęp 2020-05-13].

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • abaton
  • prezbiterium
  • Sanktuarium – w religioznawstwie termin, którym określa się miejsce uznawane za święte, często identyfikowane ze świątynią, budowlą wzniesioną na miejscu uznawanym za święte.Język grecki klasyczny, greka klasyczna – stadium rozwojowe języka greckiego, używanego w okresie klasycznym (500 r. p.n.e. - 350 r. p.n.e.) starożytnej Grecji. Był to jeden z ważniejszych języków starożytności, rozpowszechniony na znacznych obszarach Półwyspu Bałkańskiego i Azji Mniejszej oraz na Cyprze. Dzisiaj ten język można studiować na filologii klasycznej. Był to język bogatej literatury, w okresie klasycznym działali Tukidydes, Arystofanes, Platon, mówcy ateńscy.




    Warto wiedzieć że... beta

    Pytia – kapłanka w świątyni Apolla w Delfach. Pełniła rolę Wyroczni, piła wodę z źródła Kassotis i wpadała w trans. Kapłani układali ze słów wyroczni odpowiedź.
    Delfy (gr. Δελφοί Delfoi, łac. Delphi) – prastare miasto i świątynia grecka u stóp Parnasu, 13 km od Zatoki Korynckiej, na drodze z Termopilów na Peloponez. Aktualnie Delfy, to nazwa miejsca archeologicznego i nazwa gminy, odległych o 165 km od Aten.
    Apollo (gr. Ἀπόλλων Apóllōn, zwany też Φοῖβος Phoibos "Jaśniejący", łac. Apollo) – w mitologii greckiej syn Zeusa i Leto. Urodził się na wyspie Delos. Był bliźniaczym bratem Artemidy. Uważany za boga piękna, światła, życia, śmierci, muzyki, wróżb, prawdy, prawa, porządku, patrona sztuki i poezji, przewodnika muz (Ἀπόλλων Μουσηγέτης Apóllōn Mousēgétēs). Przebywał na Parnasie, skąd zsyłał natchnienie.
    Naos (w Grecji), cella (w Rzymie) – najważniejsze pomieszczenie w starożytnej świątyni, w którym stał posąg bóstwa.
    Świątynia grecka - budowla w starożytnej Grecji pełniąca funkcję "domu bóstwa", mieszcząca posąg będący przedmiotem kultu.
    Naos (w Grecji), cella (w Rzymie) – najważniejsze pomieszczenie w starożytnej świątyni, w którym stał posąg bóstwa.
    Omfalos - (gr. omphalós - pępek) - starożytny artefakt w kształcie półokrągłego kamienia, który przez starożytnych Greków uważany był za pępek świata. Kamień znajduje się w świątyni Apolla w Delfach. Był on również uważany za wyrocznię, dzięki której ludzie kontaktowali się z bogami.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.748 sek.