• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Adoptio

    Przeczytaj także...
    Kodeks Justyniana (łac. Codex Iustinianus) – jedna z trzech części wielkiej kompilacji prawa rzymskiego podjętej w latach 528 – 534 przez cesarza Justyniana I Wielkiego.Capitis deminutio (łac. umniejszenie osobowości) – w prawie rzymskim utrata lub zmiana jednego ze statuum osoby. Powodowała m.in. zmianę długów cywilnych na naturalne.
    Emancypacja (łac. emancipatio uwolnienie spod władzy manus, dosł. wypuszczenie z rąk) – zwolnienie z podległości władzy ojcowskiej, czynność prawna odwrotna do mancypacji. W prawie rzymskim jeden ze sposobów wygaśnięcia władzy ojcowskiej na osobach alieni iuris.
    Moneta upamiętniająca adopcję cesarza Hadriana przez Trajana

    Adoptio (łac. przysposobienie) – w prawie rzymskim jeden ze sposobów (obok arrogacji) przyjęcia osoby obcej do rodziny i pod władzę ojcowską (patria potestas).

    Adopcja następowała w drodze czynności prawnej między dotychczasowym pater familias a adoptującym, powodującej zerwanie więzi rodzinnych przysposabianego z dotychczasową rodziną (agnacyjną) oraz wyjście spod władzy dotychczasowego ojca. Władzę ojcowską uzyskiwał wówczas przysposabiający. Stosunki między przysposabiającym a przysposabianym ukształtowane były na podobieństwo relacji między naturalnym ojcem a dzieckiem, w myśl zasady adoptio naturam imitatur.

    Spadek – ogół praw i obowiązków należących do spadkodawcy w chwili jego śmierci i przechodzących na jego następców prawnych (spadkobierców) w drodze dziedziczenia. Za elementy spadku są uznawane także stany faktyczne wpływające na sytuację prawną osoby, tj. np. posiadanie rzeczy, ekspektatywy nabycia praw.Publiusz Eliusz Hadrian (Publius Aelius Hadrianus; ur. 24 stycznia 76 w Itálice lub Rzymie, zm. 10 lipca 138 w Bajach) – w latach 117-138 cesarz rzymski. Po śmierci został zaliczony w poczet bogów.

    W ten sposób – poprzez adopcję – można było przysposabiać osoby alieni iuris, bez względu na płeć i wiek. Adopcja powodowała względem tych osób capitis deminutio minima. Adoptowany posiadał takie same prawa i obowiązki jak filius familias.

    Przebieg adopcji w prawie przedjustyniańskim[ | edytuj kod]

    W celu dokonania przysposobienia wykorzystywano instytucje przewidziane w ustawie XII tablic. Najpierw emancypacyjnie znoszono władzę dotychczasowego ojca w drodze trzykrotnej mancypacji. Następnie przysposabiany oddawany był pod patria potestas adoptującego w drodze pozornego procesu windykacyjnego (in iure cessio).

    In iure cessio (od łac. cedere – ustąpić, odchodzić) – w prawie rzymskim odstąpienie prawa przed pretorem, jeden ze sposobów pochodnego nabycia własności kwirytarnej.Agnacja (łac. agnatio, od agnatus, natus: urodzony) – rodzaj pokrewieństwa w rzymskim prawie rodzinnym wynikającego ze wspólnego podlegania patriae potestatis (władzy ojcowskiej), w przeciwieństwie do kognacji, która opierała się na (wszystkich) więzach krwi. Pod władzę zwierzchnika rodziny wchodziło się w sposób naturalny (przez urodzenie) albo na podstawie aktu prawnego (przysposobienie dziecka, arrogację, wejście żony pod władzę męża, legitymacja dziecka). Agnatio powstawała wyłącznie w linii męskiej, ale do agnatów zaliczano zarówno mężczyzn, jak i kobiety.

    Adoptowany tracił prawo do spadku po dotychczasowym ojcu.

    Adopcja w prawie justyniańskim[ | edytuj kod]

    W Kodeksie Justyniana, wobec ostatecznego zniesienia mancypacji i in iure cessio, przebieg adopcji uległ radykalnemu uproszczeniu. Odbywała się ona przed sądem w obecności obydwu ojców oraz adoptowanego. Ojcowie składali oświadczenia w sprawie adopcji, zaś samo dziecko mogło się jej sprzeciwić.

    Mancypacja (łac. mancipatio, od manus – ręka, capere – chwytać, czyli "obrzęd uchwycenia ręką") to w prawie rzymskim uroczysta czynność prawna z grupy czynności dokonywanych przy użyciu spiżu i wagi (per aes et libram). Istniała już przed kodyfikacją prawa rzymskiego w Ustawie dwunastu tablic. Pierwotnie, w prawie rzymskim okresu archaicznego i przedklasycznego, była ściśle sformalizowaną transakcją kupna-sprzedaży (emptio-venditio), umożliwiającą pochodne nabycie własności kwirytarnej (dominium ex iure Quiritium – "własności z prawa Kwirytów", tj. własności przysługującej tylko obywatelom rzymskim) oraz ustanowienie służebności gruntowej wiejskiej. W prawie okresu klasycznego stała się abstrakcyjnym sposobem nabycia własności kwirytarnej na res mancipi, a także stwierdzenia przejścia władzy nad osobą z jednej osoby na drugą. Stosowano ją w celu osiągania różnych skutków prawnych (np. emancypacja, coemptio, adopcja, testament i inne). Zanikająca w okresie poklasycznym definitywnie zniknęła w Kodyfikacji Justyniana, który zniósł podział rzeczy na res mancipi i res nec mancipi.Dziedziczenie ustawowe – dziedziczenie według przepisów prawa spadkowego, mające miejsce gdy spadkodawca nie sporządził testamentu lub testament jest nieważny albo gdy osoby powołane do dziedziczenia nie chcą lub nie mogą być spadkobiercami. Dziedziczenie ustawowe może odnosić się do całego spadku albo do jego części. Reguły dziedziczenia ustawowego opierają się na stosunku pokrewieństwa, małżeństwa lub przysposobienia.

    Ponadto wprowadzono podział adopcji na pełną i niepełną:

  • adoptio plena (adopcja pełna) – zachodziła, gdy adoptującym był krewny wstępny dziecka. Skutkowała ona przejściem pod pełnię władzy adoptującego i do jego rodziny;
  • adoptio minus plena (adopcja niepełna) – zachodziła, gdy adoptującym była osoba obca (pater adoptivus extraneus). Nie powodowała ona przejścia pod władzę adoptującego a jedynie możliwość dziedziczenia beztestamentowego po nim.
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Mała encyklopedia kultury antycznej (red. Z. Piszczek). Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1968.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Marek Kuryłowicz, Adam Wiliński, Rzymskie prawo prywatne, Kraków: „Zakamycze”, 1999, ISBN 83-7211-089-1, OCLC 830208116.
  • Władysław Rozwadowski: Prawo rzymskie (wydanie II). Poznań 1992 ​ISBN 83-01-10031-1
  • Adopcja (łac. adoptio), przysposobienie, usynowienie – forma przyjęcia do rodziny osoby obcej, stwarzająca stosunek podobny do pokrewieństwa. Jest to przybranie dziecka (często w wieku dziecięcym) za swoje.Rodzina – w socjologii rozumiana jako grupa społeczna lub instytucja społeczna. Rodzina, zdaniem socjologów i najprostszych jej definicji, to najważniejsza, podstawowa grupa społeczna, na której opiera się całe społeczeństwo.




    Warto wiedzieć że... beta

    Prawo dwunastu tablic, ustawa dwunastu tablic (łac. lex duodecim tabularum) – pierwsza kodyfikacja prawa rzymskiego dokonana w latach 451-449 p.n.e. Formalnie obowiązywało aż do kodyfikacji justyniańskiej w VI w. n.e.
    Arrogacja (łac. arrogatio lub adrogatio) – w starożytnym Rzymie sposób adopcji osoby sui iuris . Skutkowała przejściem arrogowanego z całą jego rodziną agnatyczną i majątkiem pod patriam potestatem arrogującego.
    Marek Ulpiusz Trajan (łac. Marcus Ulpius Traianus, ur. 18 września 53 w Italice, zm. 9 sierpnia 117 w Selinusie) – cesarz rzymski w latach 98-117.
    Patria potestas (łac. „władza ojcowska”) – w prawie rzymskim władza przysługująca ojcu (pater familias), będącym obywatelem rzymskim i osobą sui iuris, nad jego dziećmi i dalszymi zstępnymi. Prawo to zostało zlikwidowane po śmierci ostatniego cesarza rzymskiego.
    Prawo rzymskie – termin oznaczający najczęściej prawo starożytnego Rzymu, które rozwijało się od czasów prawa zwyczajowego, aż do kodyfikacji Justyniana I Wielkiego (VI wiek n.e.). Prawo rzymskie miało istotny wpływ na rozwój prawodawstwa europejskiego (tzw. recepcja prawa rzymskiego) w postaci prawa powszechnego (ius commune) w średniowieczu, pandektystykę która osiągnęła swoje apogeum w XIX wieku, a także na współczesną naukę, rozwijaną jako przedmiot uniwersytecki.
    Adoptio naturam imitatur (łac. przysposobienie (adopcja) naśladuje naturę) – zasada rzymskiego prawa familijnego oznaczająca, iż stosunki między przysposabiającymi a przysposobionymi powinny być ukształtowane na wzór stosunków między naturalnymi rodzicami i dziećmi.
    Wstępny – pojęcie używane w prawie oraz genealogii, oznaczające każdego przodka danej osoby: jej rodzica (ojca, matkę), dziadków (dziadka, babcię), pradziadków (pradziadka, prababcię), prapradziadków itd. Stosunek faktyczny pomiędzy daną osobą a jej wstępnym polega na tym, że ta pierwsza pochodzi od tego drugiego. Osoby te są spokrewnione ze sobą w linii prostej.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.007 sek.