To jest dobry artykuł

Adad-nirari III

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
.mw-parser-output div.cytat{display:table;border:1px solid #aaa;padding:0;margin-top:0.5em;margin-bottom:0.8em;background:#f9f9f9}.mw-parser-output div.cytat>blockquote{margin:0;padding:0.5em 1.5em}.mw-parser-output div.cytat-zrodlo{text-align:right;padding:0 1em 0.5em 1.5em}.mw-parser-output div.cytat-zrodlo::before{content:"— "}.mw-parser-output div.cytat.środek{margin-left:auto;margin-right:auto}.mw-parser-output div.cytat.prawy{float:right;clear:right;margin-left:1.4em}.mw-parser-output div.cytat.lewy{float:left;clear:left;margin-right:1.4em}.mw-parser-output div.cytat.prawy:not([style]),.mw-parser-output div.cytat.lewy:not([style]){max-width:25em}

(809 r. p.n.e.) [Za eponimatu Adad-nir]ari (III), [króla] Asyrii, (wyprawa) do Medii.
(808 r. p.n.e.) Za eponimatu Nergal-ilaji, [nacz]elnego dowódcy wojsk (turtānu), (wyprawa) do Guzany.
(807 r. p.n.e.) Za eponimatu Bel-dana, herolda pałacu (nāgir ekalli), (wyprawa) do Mannei.
(806 r. p.n.e.) Za eponimatu Sil-beli, wielkiego podczaszego (rab šāqē), (wyprawa) do Mannei.
(805 r. p.n.e.) Za eponimatu Aszur-taklaka, intendenta pałacu (abarakku), (wyprawa) do Arpadu.
(804 r. p.n.e.) Za eponimatu Ilu-issiji, gubernatora Aszur (šakin māti), (wyprawa) do Hazazu.
(803 r. p.n.e.) Za eponimatu Nergal-erisza, (gubernatora) Rasappy, (wyprawa) do Ba'alu.
(802 r. p.n.e.) Za eponimatu Aszur-balti-ekurri, (gubernatora) Arraphy, (wyprawa) do (Kraju) Nadmorskiego.
(801 r. p.n.e.) Za eponimatu Ninurta-ilaji, (gubernatora) Arzuhiny, (wyprawa) do Hubuszkii.
(800 r. p.n.e.) Za eponimatu Szep-Isztara, (gubernatora) Nasibiny, (wyprawa) do Medii.
(799 r. p.n.e.) Za eponimatu Marduk-iszmanni, (gubernatora) Amedi, (wyprawa) do Medii.
(798 r. p.n.e.) Za eponimatu Mutakkil-Marduka, naczelnego eunucha (rab ša rēši), (wyprawa) do Luszii.
(797 r. p.n.e.) Za eponimatu Bel-tarsi-ilumy, (gubernatora) Kalhu, (wyprawa) do Namri.
(796 r. p.n.e.) Za eponimatu Aszur-belu-usura, (gubernatora) Habruri, (wyprawa) do Mansuate.
(795 r. p.n.e.) Za eponimatu Marduk-szaduni, (gubernatora) Raqmat, (wyprawa) do Der.
(794 r. p.n.e.) Za eponimatu Kinu-abua, (gubernatora) Tuszhan, (wyprawa) do Der.
(793 r. p.n.e.) Za eponimatu Mannu-ki-Aszura, (gubernatora) Guzany, (wyprawa) do Medii.
(792 r. p.n.e.) Za eponimatu Muszallim-Ninurty, (gubernatora) Tille, (wyprawa) do Medii.
(791 r. p.n.e.) Za eponimatu Bel-iqiszanni, (gubernatora) Szibhinisz, (wyprawa) do Hubuszkii.
(790 r. p.n.e.) Za eponimatu Szep-Szamasza, (gubernatora) Isany, (wyprawa) do Itu'y.
(789 r. p.n.e.) Za eponimatu Ninurty-mukin-ahi, (gubernatora) Niniwy, (wyprawa) do Medii.
(788 r. p.n.e.) Za eponimatu Adad-muszammera, (gubernatora) Kilizu, (wyprawa) do Medii; fundamenty świątyni Nabu w Niniwie położono.
(787 r. p.n.e.) Za eponimatu Sil-Isztara, (gubernatora) Arbeli, (wyprawa) do Medii; Nabu wkroczył do nowej świątyni.
(786 r. p.n.e.) Za eponimatu Nabu-szarra-usura, (gubernatora) Talmussu, (wyprawa) do Kisku.
(785 r. p.n.e.) Za eponimatu Adad-uballita, (gubernatora) Tamnunu, (wyprawa) do Hubuszkii; wielki Anu wyruszył do Der.
(784 r. p.n.e.) Za eponimatu Marduk-szarru-usura, (gubernatora) Kurbail, (wyprawa) do Hubuszkii.
(783 r. p.n.e.) Za eponimatu Ninurta-nasira, (gubernatora) Mazamuy, (wyprawa) do Itu'y.
(782 r. p.n.e.) Za eponimatu Iluma-le’i, (gubernatora) Nasibiny, (wyprawa) do Itu'y.

Koregencja – sytuacja, w której rolę monarchy (koregenta) o równorzędnej pozycji i władzy, sprawują dwie osoby z powodu np. choroby, dłuższej nieobecności lub małoletniości władcy. Inne sytuacje, na mocy których występuje koregencja to: porozumienie dwóch rywalizujących o tron władców, koronacja syna monarchy za życia ojca (vivente rege), czy też wyniesienie praw do korony z małżeństwa (iure uxoris). Koregencja nie występuje w przypadku, gdy mąż władczyni zostaje księciem małżonkiem.Gidara, Raqamatu, Raqmat – w 1 połowie I tys. p.n.e. miasto w północnej Mezopotamii, w rejonie górnego biegu Chaburu, leżące na zachód od Nasibiny i północ od Guzany. Po raz pierwszy pojawia się ono w rocznikach asyryjskiego króla Adad-nirari II (911-891 p.n.e.), które wspominają, iż za rządów jednego z jego poprzedników miasto Gidara, znajdujące się wówczas w asyryjskich rękach, zajęte zostało przez Aramejczyków z plemienia Temanitów, którzy zmienili jego nazwę na Raqamatu. Sam Adad-nirari II w trakcie swej wyprawy wojennej w 898 r. p.n.e. dotarł do tego miasta, obległ je i zdobył. Raqamatu zostało splądrowane, a jego temanicki władca, Muquru deportowany wraz z rodziną do Asyrii. Zdobyte miasto stało się na pewien czas stolicą jednej z asyryjskich prowincji. Znanych jest kilku gubernatorów Raqamatu pełniących urząd limmu (eponima) w okresie pomiędzy rządami Salmanasara III (858-824 p.n.e.) a rządami Salmanasara IV (782-773 p.n.e.). Później Raqamatu włączone zostało najprawdopodobniej do nowo utworzonej „prowincji naczelnego dowódcy wojsk (turtanu)”. Według jednej z kronik babilońskich, mówiącej o pierwszych latach panowania Nabopolassara, władca ten podjąć miał w pierwszym roku swego panowania nieudaną próbę zdobycia Raqamatu (Raqmat): „W miesiącu abu, dziewiątego dnia, Nabopolassar [przybył] do Raqm[at] ze swym wojskiem i uderzył na Raqmat, ale nie zdobył miasta. Asyryjskie wojska przybyły (z odsieczą) i wycofał się przed nimi”.
fragment asyryjskiej kroniki eponimów z I tys. p.n.e. (kopia B1 i duplikaty, panowanie Adad-nirari III)

Adad-nirari III (akad. Adad-nārārī lub Adad-nērārī, w transliteracji z pisma klinowego zapisywane najczęściej 10-ÉRIN.TÁḪ lub IŠKUR-ÉRIN.TÁḪ, tłum. „bóg Adad jest moją pomocą”) – król Asyrii, syn króla Szamszi-Adada V i królowej Sammu-ramat. Zgodnie z asyryjskimi listami i kronikami eponimów panować miał przez 28 lat. Tę samą liczbę lat podaje też Asyryjska lista królów. Rządy Adad-nirariego datowane są na lata 810–783 p.n.e.

Aszur-belu-usur lub Aszur-bela-usur (akad. Aššur-bēlu-uṣur lub Aššur-bēla-uṣur, zapisywane aš-šur-EN-PAB, tłum. „Aszurze, strzeż pana!”) – wysoki dostojnik asyryjski, gubernator prowincji Habruri za rządów króla Adad-nirari III (810-783 p.n.e.) i gubernator prowincji Kalhu za rządów króla Aszur-dana III (772-755 p.n.e.). Dwukrotnie, w 796 i 772 r. p.n.e. sprawował urząd limmu (eponima). Znana jest pieczęć Aszur-belu-usura, eunucha Nergal-erisza, gubernatora Rasappy, ale nie ma pewności, czy chodzi tu o tą samą osobę. Samaria (hebr. שומרון) − ruiny starożytnego miasta położonego w Samarii, w środkowej części Izraela. Miejsce wykopalisk archeologicznych znajduje się pod administracją Autonomii Palestyńskiej.

Panowanie[ | edytuj kod]

Po śmierci swego ojca, Szamszi-Adada V (823–811 p.n.e.), Adad-nirari III przejął osłabione i podupadające powoli państwo. Do osłabienia Asyrii w tym okresie przyczyniła się niewątpliwie wielka rebelia z lat 826–820 p.n.e., kiedy to Aszur-da’’in-apla, brat Szamszi-Adada V, podjął nieudaną próbę przejęcia władzy.

Sil-Isztar (akad. Ṣil-Ištar, tłum. „Cień/ochrona Isztar”) – wysoki dostojnik, gubernator prowincji Arbela za rządów Adad-nirari III (810-783 p.n.e.); z asyryjskich list i kronik eponimów wiadomo, iż w 787 r. p.n.e. sprawował on urząd limmu (eponima).Chabur – rzeka w Azji (w Turcji i Syrii). Jest dopływem Eufratu. W Syrii płynie przez muhafazy Al-Hasaka i Dajr az-Zaur, gdzie kończy swój bieg.

Panowanie Adad-nirariego ze względu na charakter dostępnych źródeł, wciąż w dużym stopniu pozostaje zagadką. Nie odnaleziono jak dotychczas żadnych roczników tego władcy, a większość informacji o prowadzonych wówczas działaniach wojennych pochodzi z zachowanych inskrypcji kilku jego wpływowych dostojników. Dostojnicy ci zdołali zgromadzić w swych rękach dużą władzę, ograniczając tym samym w znacznym stopniu realną władzę samego króla. W przeszłości niektórzy historycy szukali źródła słabości monarchii za rządów Adad-nirariego w przekonaniu, iż objął on tron w bardzo młodym wieku, i że jego matka, królowa Sammu-ramat, była koregentką przez pierwszych pięć lat jego panowania. Przekonanie to opierało się jednak na błędnej interpretacji jednego z tekstów i nie ma tak naprawdę w zachowanych tekstach żadnych przesłanek, które sugerowałyby koregencję lub wskazywałyby na bardzo młody wiek króla w chwili objęcia przez niego władzy.

Arzuhina (Arzuḫīna), Urzuhina (Urzuḫīna), Ahi-Zuhina (Aḫi-Zuḫīna) – w 1 połowie I tys. p.n.e. stolica asyryjskiej prowincji o tej samej nazwie, leżącej na południe od Małego Zabu, pomiędzy prowincjami Arrapha i Arbela. Samo miasto identyfikowane jest ze stanowiskiem Gök Tepe w Iraku.Stela z Tell al-Rimah – kamienna stela z czasów panowania asyryjskiego króla Adad-nirari III (810-783 p.n.e.) odnaleziona w 1967 roku w trakcie wykopalisk na stanowisku Tell al-Rimah w północnym Iraku. Obecnie zabytek ten znajduje się w zbiorach Muzeum Narodowego Iraku w Bagdadzie.

Pewnych wyznaczników chronologicznych dla panowania Adad-nirariego III dostarcza asyryjska kronika eponimów, która wymienia cele wypraw wojennych tego władcy z kolejnych lat jego panowania. Trudno jest jednak często skorelować zawarte tu informacje, z informacjami o wyprawach wojennych władcy, pochodzącymi z innych źródeł, a o wielu wyprawach – poza wzmianką w asyryjskiej kronice eponimów – nie wiadomo praktycznie nic. Nie są znane też żadne dodatkowe informacje o ośmiu wyprawach do Medii (w 809, 800, 799, 793, 792, 789, 788 i 787 r. p.n.e.), czterech wyprawach do Hubuszkii (w 801, 791, 785 i 784), dwóch przeciw Mannejczykom (w 807 i 806 ) i po jednej przeciw Guzanie (808), Luszii (798), Namri (797) oraz Kisku (786 r. p.n.e.). Wszystkie pozostałe wzmianki o wyprawach Adad-nirari III z asyryjskiej kroniki eponimów odnoszą się najprawdopodobniej do kampanii wojennych w Syrii i Babilonii, które opisane są w innych źródłach.

Rab sza reszi (akad. rab ša rēši, sum. lú.gal.sag) – jedna z najważniejszych godności urzędniczych w starożytnej Asyrii, której nazwa tłumaczona jest zazwyczaj jako "naczelny eunuch". Biblijny rabsaris z 2 Księgi Królewskiej (2 Krl 18:17) i Księgi Jeremiasza (Jr 39:3,13).Niniwa (akad. Ninua) – starożytne miasto w północnej Mezopotamii, leżące nad wschodnim, lewym brzegiem Tygrysu; jedna ze stolic Asyrii. Obecnie stanowisko archeologiczne Ninawa w Iraku, na północny wschód od Mosulu.

Większość z tego, co wiadomo o dokonaniach wojennych Adad-nirariego III, dotyczy jego kampanii na zachodzie. Była na pewno więcej niż jedna kampania skierowana na zachód i wszystkie one miały miejsce w pierwszej połowie jego rządów, najprawdopodobniej pomiędzy 805 a 796 r. p.n.e., ale ich dokładna liczba i daty nie są pewne. Jednym z osiągnięć asyryjskiego króla było ponowne podporządkowanie Arpadu, który pod panowaniem swego władcy Atar-szumki podburzył swych sąsiadów do rebelii przeciw Szamszi-Adadowi V i wstrzymał przysyłanie trybutu. Znana jest inskrypcja, zachowana na steli z Antakya, mówiąca o sporze granicznym pomiędzy królestwami Arpad a Hamaa, który rozstrzygnął w imieniu Adad-nirariego jego turtānu Szamszi-ilu. Z kolei zgodnie z inskrypcją ze steli z Pazarcık Asyria działała również w czasach Adad-nirari III jako rozjemca w sporze granicznym pomiędzy królestwami Kummuh i Gurgum. Kolejnym osiągnięciem króla było odnotowane w kilku źródłach zdobycie Damaszku, którego król złożyć musiał trybut. Według inskrypcji ze steli z Tell al-Rimah Adad-nirari III otrzymać miał też trybut od Joasza z Samarii oraz od miast Tyr i Sydon. To samo źródło podaje również, iż dotarł on do Morza Śródziemnego, wzniósł stelę w mieście Arwad i udał się do gór Liban po pnie cedrów.

Der (sum. BAD3.AN; akad. Dēru) – w II i I tys. p.n.e. ważne miasto we wschodniej Babilonii, w dorzeczu rzeki Dijali, na pograniczu babilońsko-elamickim, położone ok. 100 km na wschód od Esznunny. Identyfikowane obecnie ze stanowiskiem archeologicznym Tell Aqar w prowincji Wasit w Iraku, w pobliżu granicy z Iranem.Asyria (akad. māt Aššur) – starożytne państwo semickie w północnej Mezopotamii istniejące od drugiej połowy III tysiąclecia p.n.e. do pierwszej połowy I tysiąclecia p.n.e.

Adad-nirari III prowadził też kampanie wojenne w Babilonii, ale i w tym wypadku nie ma dość danych by ustalić ich liczbę i daty. Wydaje się jedynie bardziej prawdopodobne, iż musiały mieć one miejsce w środku lub pod koniec jego panowania. Według krótkiej wzmianki w inskrypcji królewskiej królowie Chaldei stali się jego wasalami i został nałożony na nich trybut. Władca otrzymać miał też z Babilonu, Borsippy i Kuty rīḫātu, czyli resztki z posiłków ofiarowywanych bogom w tamtejszych świątyniach. O królu tym wspomina też Kronika synchronistyczna, która – w uszkodzonym fragmencie – mówi o tym, iż pozwolił on powrócić deportowanej wcześniej ludności, zapewniając jej „dochód, przywileje i racje żywności”. Według tego samego źródła dojść też miało do porozumienia z Babilonią co do przebiegu wspólnej granicy.

Kuta (sum. gú.du8.a, akad. Kutû) – starożytne miasto w północnej Babilonii, leżące ok. 25 km na północ od Kisz; identyfikowane zazwyczaj ze stanowiskiem Tall Ibrahim w Iraku, choć identyfikacja ta nie została jak dotychczas w pełni potwierdzona.Nergal-ilaja (akad. Nergal-ilāja, tłum. „Nergal jest mym bogiem”) – wysoki dostojnik sprawujący urząd naczelnego dowódcy wojsk (turtanu) za rządów asyryjskiego króla Adad-nirari III (810-783 p.n.e.). Za rządów dwóch poprzednich władców, Salmanasara III (858-824 p.n.e.) i Szamszi-Adada V (823-811 p.n.e.), piastował najprawdopodobniej funkcję gubernatora jednej z prowincji. Według asyryjskich list i kronik eponimów trzykrotnie, w 830, 817 i 808 r. p.n.e., sprawował również urząd limmu (eponima).

W oparciu o dostępne źródła za najważniejsze zagraniczne osiągnięcia Adad-nirariego uznać należy: uczynienie z Arpadu i Hamat królestw wasalnych, zdobycie Damaszku, zmuszenie do płacenia trybutu przez Izrael, Fenicję i Nairi, utrzymanie w uległości Chaldei i pokojowe relacje z Babilonią. Na podstawie tylko tych informacji można by było założyć, iż Asyria za rządów Adad-nirariego przeżywała okres rozkwitu i wzrostu potęgi, ale istnieją dowody świadczące o tym, iż było wręcz przeciwnie. Znamienne jest, że już wkrótce po śmierci tego króla, Asyria w krótkim czasie tak bardzo osłabła i straciła na znaczeniu, iż przez następne pół wieku można mówić o „ciemnym okresie” w jej historii. Charakterystyczne dla tego okresu było pojawienie się potężnych i wpływowych prowincjonalnych gubernatorów, którzy na zarządzanych przez siebie ziemiach działali niemal jak samodzielni władcy, chociaż wciąż uznawali zwierzchność asyryjskiego króla. Wielu z nich rozpoczęło swą szybką karierę właśnie za panowania Adad-nirariego III.

Tyr (obecny Sur) – w starożytności miasto fenickie, obecnie miasto i port w południowym Libanie na wybrzeżu Morza Śródziemnego. Posiada połączenie kolejowe i drogowe z portem Sajda. Jego nazwa znaczy „skała”. W języku fenickim Ṣur, w akadyjskim Ṣurru, po hebrajsku צור Ṣōr, po grecku Τύρος Týros, po arabsku صور (as)-Ṣūr.Borsippa (obecnie Birs Nimrud w Iraku) – starożytne miasto położone ok. 18 km od Babilonu, na wschodnim brzegu Eufratu. Istniejąca tu świątynia E-zida (Dom trwały) była głównym ośrodkiem kultu Nabu, który rozwinął się w I tysiącleciu p.n.e. Tutaj również znajdowała się świątynia boga Nanny. Miasto jest uznawane za jedną z możliwych lokalizacji Wieży Babel.

Jednym z najbardziej wpływowych ludzi w tym okresie był Nergal-erisz, gubernator prowincji Rasappa. W 793 r. p.n.e. król Adad-nirari III swym dekretem powierzył mu w zarządzanie również prowincję Hindanu. W pewien czas po tej dacie obszar kontrolowany przez Nergal-erisza powiększył się jeszcze bardziej, obejmując część górnej Mezopotamii pomiędzy jeziorem Tharthar, Chaburem i środkowym Eufratem. Listę prowincji, krain i miast zarządzanych przez Nergal-erisza wymieniają inskrypcje na steli z Saba'a i steli z Tell al-Rimah. Inskrypcje te mają formę królewskich inskrypcji Adad-nirariego, ale ważna rola przypisywana jest w nich również Nergal-eriszowi. Opisane w nich działania wojenne dotyczą głównie kampanii zachodnich i można przypuszczać, iż Nergal-erisz odgrywał w nich aktywną rolę. Innym wpływowym dostojnikiem był Bel-tarsi-iluma, gubernator prowincji Kalhu i eponim w 797 r. p.n.e. W mieście Kalhu odnaleziono jego archiwa i inskrybowane posągi dedykowane przez niego bogu Nabu za życie Adad-nirariego III i jego matki Sammu-ramat. Panowanie Adad-nirariego było też czasem, kiedy pewnym dostojnikom udało się wejść w posiadanie wielkich majątków ziemskich. Znanych jest szereg królewskich nadań ziemi, których częstym odbiorcą był Szamasz-nasir, noszący tytuł abarakku miasta Aszur. Dokumenty znalezione w Guzanie (ob. Tell Halaf) odnotowują z kolei duże nadania ziemi dla Mannu-ki-Aszura, gubernatora Guzany i eponima w 793 r. p.n.e. Koncentracja olbrzymiego bogactwa i władzy w rękach niewielkiej grupy dygnitarzy świadczy dobitnie o słabej pozycji Adad-nirari III, który nie był w stanie skutecznie powstrzymać rosnących apetytów swych poddanych.

Ilu-issija (akad. Ilu-issīja; tłum. „Bóg jest ze mną”) – wysoki dostojnik pełniący urząd gubernatora Aszur (šakin māti) za rządów asyryjskiego króla Adad-nirari III (810-783 p.n.e.); z asyryjskich list i kronik eponimów wiadomo, iż w 804 r. p.n.e. sprawował on również urząd eponima (limmu). Kalchu, Kalhu (biblijne Kalach) – starożytne miasto w północnej Mezopotamii, jedna ze stolic Asyrii. Obecnie stanowisko archeologiczne Nimrud w Iraku, leżące na wschodnim brzegu Tygrysu, na południe od Mosulu.

Do najbardziej wpływowych osób w otoczeniu Adad-nirariego III należała też niewątpliwie Sammu-ramat, jego matka. Odgrywać ona musiała niezwykle ważną rolę w życiu tego władcy, gdyż wspominana jest w inskrypcji na steli z Pazarcık i w inskrypcji dedykacyjnej Bel-tarsi-ilumy. O zajmowanej przez nią pozycji świadczyć też może fakt odnalezienia w Aszur jej steli pośród stel należących do asyryjskich królów i najwyższych dostojników państwowych. Wielu badaczy widzi w Sammu-ramat historyczny pierwowzór legendarnej Semiramidy, co jeśli jest prawdą, wskazywałoby, że musiała być ona naprawdę niezwykłą kobietą, skoro stała się obiektem późniejszych legend. Zgodnie z opiniami niektórych uczonych Sammu-ramat pochodzić miała z Babilonii. Według nich to właśnie ona przyczynić się miała do upowszechnienia się i wzrostu znaczenia kultu babilońskiego boga Nabu w Asyrii za panowania jej syna. Ten bowiem nie tylko wzniósł świątynię poświęconą bogu Nabu w Kalhu, ale też i w Niniwie. To ostatnie wydarzenie było na tyle ważne, że wzmianka o nim znalazła się nawet w asyryjskiej kronice eponimów (zgodnie z nią fundamenty pod świątynię położono w 788 r. p.n.e., a już rok później wprowadzono do niej posąg bóstwa). Faworyzując kult boga Nabu, Adad-nirari III nie zapomniał jednak o bóstwach asyryjskich. Zachowało się szereg jego królewskich dekretów dotyczących ofiar dla świątyni narodowego boga Aszura w mieście Aszur. Adad-nirari III, poza wzniesieniem dwóch świątyń poświęconych bogu Nabu, zbudował również pałace w Kalhu i Niniwie, a także przeprowadził prace restauracyjne w forcie Salmanasara.

Nasibina (asyryjska Naṣībīna, klasyczne Nisibis, współczesne Nusaybin) - w 1 połowie I tys. p.n.e. miasto w północnej Mezopotamii, w rejonie górnego biegu Chaburu, u południowych podnóży gór Kasziari (wsp. Tur Abdin), na obszarze zajmowanym wcześniej przez królestwo Hanigalbat. Zajmowało strategiczną pozycję na ważnej drodze łączącej północną Mezopotamię z wybrzeżem Morza Śródziemnego.Asyryjska lista królów, zwana też Asyryjską kroniką królewską - dzieło piśmiennictwa asyryjskiego wymieniające imiona i długość panowania królów rządzących Asyrią poczynając od władców najwcześniejszych (początek II tys. p.n.e.), a kończąc na panowaniu Salmanasara V (726-722 p.n.e.). Najważniejsze istniejące źródło do odtworzenia niemal kompletnej listy władców asyryjskich.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Glassner J.-J., Mesopotamian..., s. 168-171.
  2. Grayson A.K., Assyrian Rulers..., s. 200.
  3. Grayson A.K., Königslisten..., s. 126.
  4. Grayson A.K., Assyrian Rulers..., s. 200-238.
  5. hasło nārāru, The Assyrian Dictionary, tom 11 (N/1), The Oriental Institute, Chicago 1980, s. 347.
  6. Assyrian Eponym List (ang.). oracc.museum.upenn.edu. [dostęp 2015-08-13].
  7. Glassner J.-J., Mesopotamian Chronicles, Society of Biblical Literature, Atlanta 2004, s. 170-171.
  8. Grayson A.K., Königslisten..., s. 114.
  9. Grayson A.K., Assyria: Ashur-dan II..., s. 271.
  10. Grayson A.K., Assyria: Ashur-dan II..., s. 272.
  11. Grayson A.K., Assyria: Ashur-dan II..., s. 273.
  12. Glassner J.-J., Mesopotamian..., s. 183.
  13. Grayson A.K., Assyria: Ashur-dan..., s. 274.
  14. Grayson A.K., Assyria: Ashur-dan..., s. 275.
  15. Grayson A.K., Assyria: Ashur-dan..., s. 274-275.
  16. Grayson A.K., Assyria: Ashur-dan..., s. 276.

Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Glassner J.-J., Mesopotamian Chronicles, Society of Biblical Literature, Atlanta 2004.
  • Grayson A.K., Assyria: Ashur-dan II to Ashur-Nirari V (934-745 B.C.), w: The Cambridge Ancient History III/1 („The Prehistory of the Balkans; and the Middle East and the Aegean world, tenth to eighth centuries B.C.”), Cambridge University Press 1982, s. 238-281.
  • Grayson A.K., Assyrian Rulers of the Early First Millennium B.C. II (858–745 B.C.), tom 3 z serii The Royal Inscriptions of Mesopotamia. Assyrian Periods (RIMA 3), University of Toronto Press 1996.
  • Grayson A.K., Königslisten und Chroniken. B. Akkadisch, w: Reallexikon der Assyriologie, tom VI (Klagesang-Libanon), Walter de Gruyter, Berlin - New York 1980-83, s.86-135.




  • Warto wiedzieć że... beta

    Tuszhan (też Tuszhum i Tuszha) – starożytne miasto w rejonie górnego biegu Tygrysu, poświadczone w tekstach ze środkowego okresu brązu i okresu żelaza; identyfikowane na podstawie znalezisk tabliczek klinowych ze stanowiskiem Ziyaret Tepe w Turcji.
    Hindanu (też Hinzanu i Giddan) – w I tys. p.n.e. miasto i państwo w Mezopotamii, nad środkowym biegiem Eufratu, położone pomiędzy Laqe na północy a Suhu na południu.
    International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.
    Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.
    Górna Mezopotamia, także Al-Dżazira (arab. الجزيرة, Al-Jazīrah; kurd. میزۆپۆتامیای سەروو, Mîzopotamyay Serû; tur. Yukarı Mezopotamya) – region wyżynny w północno-zachodnim Iraku, wschodniej Syrii i częściowo w południowo-wschodniej Turcji, w dorzeczu Tygrysu i Eufratu, część historycznej Mezopotamii.
    Stela z Antakya – kamienna stela z czasów panowania asyryjskiego króla Adad-nirari III (810-783 p.n.e.) odnaleziona przypadkowo przez rolnika w 1968 roku nad Orontesem, w pobliżu miasta Antakya w Turcji. Zgodnie z umieszczoną na niej inskrypcją klinową stela ta upamiętniać miała wspólne wyznaczenie przez Adad-nirari III i Szamszi-ilu, jego dowódcę wojsk, nowej granicy pomiędzy wasalnymi królestwami Zakkura z Hamat i Atarszumki z Arpadu. Obecnie zabytek ten znajduje się w Muzeum Archeologicznym w Antakya (nr inwent. 11832).
    Szibhinisz (Šibḫiniš, w transliteracji z pisma klinowego zapisywane Ši-ib-ḫi-niš) – w 1 połowie I tys. p.n.e. asyryjska prowincja ze stolicą o tej samej nazwie. Jej lokalizacja - z powodu niewielkiej liczby wzmianek o niej - pozostaje nieznana.

    Reklama