Acheloos (mitologia)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Herakles walczący z Acheloosem o rękę Dejaniry.

Acheloos (gr. Ἀχελῷος) – w mitologii greckiej bóg i uosobienie rzeki Aspropotamos (Acheloos).

Język grecki, greka (starogr. dialekt attycki Ἑλληνικὴ γλῶττα, Hellenikè glõtta; nowogr. Ελληνική γλώσσα, Ellinikí glóssa lub Ελληνικά, Elliniká) – język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi. Język grecki jest jedynym językiem z helleńskich naturalnych, który nie wymarł.Aspropotamos (także Acheloos, gr. Ασπροπόταμος Aspropótamos, ‘Biała Rzeka’, gr. Αχελώος Achelṓos, łac. Achelous) – druga pod względem wielkości rzeka w Grecji po Aliakmon o długości 217 km. Oddziela Akarnanię od Etolii. Źródła znajdują się w Epirze, w górach Pindos. Przepływa przez prefektury Trikala, Karditsa, Arta, Eurytania, Etolia i Akarnania, uchodzi do Morza Jońskiego.

Uchodził za syna Okeanosa i Tetydy. Acheloos jest uważany za jednego z najstarszych wśród 3000 swoich braci-bóstw rzecznych.

Niektóre z mitów uważają go także za syna Heliosa i Gai bądź za jednego z potomków Posejdona. Podania przekazują wtedy, że pierwotnie rzeka nosiła nazwę Forbas, ale Acheloos, przechodząc przez nią, został zraniony strzałą, która go uśmierciła. Wpadł do rzeki, która od tej pory była nazywana jego imieniem.

Heros (stgr. ἥρως "bohater") – w mitologii greckiej postać zrodzona ze związku człowieka i boga. Herosi mieli nadzwyczajne zdolności, jak wielka siła, spryt lub inne przymioty. Byli dowodem przenikania się świata bogów i ludzi.Pejrene - źródło w Koryncie wypływające ze skały Akrokoryntu. Wody tego źródła, słynne ze swej czystości i właściwości leczniczych, doprowadzone były do marmurowego basenu, z którego czerpali mieszkańcy Koryntu. Według mitu, Bellerofont schwytał Pegaza przy Pejrene.

Przypisuje się mu liczne miłości. Z Melpomene spłodził syreny. Miał też romanse z innymi muzami. Jest ojcem wielu źródeł Pejrene, Kastalii, Dirke, Kalliroe.

Acheloos jako bliski sąsiad Ojneusa, króla Kalidonu, poprosił o rękę Dejaniry, córki Ojneusa. Dejanira nie chciała mieć tak uciążliwego małżonka, który jako bóg rzeczny potrafił przybierać różne postaci byka czy też potwora. Ten dar przerażał jego wybrankę. Kiedy na dworze Ojneusa zjawił się Herakles i poprosił o rękę Dejaniry, ta zgodziła się bez chwili namysłu.

Poród (również rozwiązanie, narodziny) – u samic ssaków łożyskowych oraz torbaczy wydalenie płodu i łożyska z macicy samicy kończące ciążę.Herakles (gr. Ἡρακλῆς Hēraklēs, Ἡρακλές Hēraklés, łac. Heracles, Hercules, Alkajos, Palajmon) – w mitologii greckiej jeden z herosów, syn Zeusa i śmiertelniczki Alkmeny. Jego rzymskim odpowiednikiem był Herkules. Znany był z wielkiej siły, męstwa, zapaśnictwa i umiejętności wojennych, zwłaszcza celnego strzelania z łuku. Lubiany przez Zeusa i Atenę, był prześladowany przez zazdrosną Herę.

Ojneus wezwał Heraklesa, by uzasadnił swą prośbę. Ten stwierdził, że Dejanira zostanie synową Zeusa i spadnie na nią blask wykonanych przez niego dwunastu prac. Acheloos, darzący pogardą herosa, stwierdził, że jest znaną osobistością i ojcem wszystkich wód greckich, a nie przybłędą jak Herakles, a wyrocznia w Dodonie nakazuje wszystkim odwiedzającym składać mu ofiary. Potem dodał, że Herakles nie jest prawdziwym synem Zeusa, gdyż jego matka była cudzołożnicą. Zagniewany Herakles odparł, że nie pozwoli na bezkarne obrażanie jego matki. Między zalotnikami wywiązała się walka. Acheloos został powalony na plecy. Wówczas przemienił się w węża i próbował uciec. Herakles zaśmiał się, twierdząc, że węże dusił już będąc malcem. Pochylił się, by złapać przeciwnika za szyję.

W starożytności wyrocznią (łac. oraculium, gr. manteion) nazywano miejsce święte, gdzie bogowie, za pośrednictwem kapłanów, przepowiadali przyszłość, wyrażali swoją wolę i udzielali rad w sprawach prywatnych i państwowych.Robert Graves (ur. 24 lipca 1895 w Wimbledonie, zm. 7 grudnia 1985 w Dejà, Majorka) – angielski poeta, prozaik i badacz mitologii. Syn irlandzkiego pisarza Alfreda Gravesa.

Wówczas bóg przemienił się w byka i ponownie zaatakował. Herakles odskoczył w bok, chwycił boga za oba rogi i rzucił o ziemię. Oderwał się jeden z rogów rzecznego bóstwa. Wtedy Acheloos uznał zwycięstwo herosa i poddał się. Odstąpił Heraklesowi prawo poślubienia Dejaniry, ale żądał zwrotu rogu. W zamian ofiarował mu róg kozy Amaltei, który dostarczał kwiatów i owoców. Inne mity podają, że cudownym rogiem był róg Acheloosa, który został zamieniony przez najady w róg obfitości.

Najady (gr. Ναϊάδες Naïádes, łac. Naiades) – w mitologii greckiej nimfy wód lądowych: wodospadów, potoków, strumieni, źródeł rzek, jezior.Posejdon (gr. Ποσειδῶν Poseidōn, łac. Neptunus) – w mitologii greckiej bóg mórz, trzęsień ziemi, żeglarzy, rybaków.

Acheloos uważa się także za twórcę pięciu wysp Echanid, które znajdowały się przy ujściu rzeki do morza. Kiedy cztery nimfy składały ofiary na brzegach Acheloosu, wymieniając innych bogów, zapomniały o Acheloosie. Rozgniewany bóg spiętrzył wody rzeki i porwał nimfy do morza, gdzie zamieniły się w wyspy. Piąta wyspa to Perimele. Była młodą dziewczyną, w której bóg zakochał się i uwiódł ją. Rozzłoszczony ojciec Perimele, imieniem Hippodamas, wrzucił ją do rzeki w trakcie porodu. Na prośbę Acheloosa dziewczyna została zamieniona przez Posejdona w wyspę.

Zakład Narodowy im. Ossolińskich (ZNiO, Ossolineum) – zasłużony dla polskiej nauki i kultury Instytut (do 1939 r. – łączył w sobie Bibliotekę, Wydawnictwo i Muzeum Książąt Lubomirskich), ufundowany dla Narodu Polskiego w 1817 roku przez Józefa Maksymiliana Ossolińskiego, otwarty w 1827 roku we Lwowie.Ojneus – postać z mitologii greckiej, król Kalidonu, mąż Altai, ojciec Meleagra i Dejaniry. Jako pierwszy człowiek potrafił uprawiać winorośl i otrzymywać wino (nauczył go tego Dionizos). Obraził Artemidę, pomijając ją przy składaniu ofiar. Bogini zesłała więc do jego kraju Dzika kalidońskiego.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Grimal 2008 ↓, s. 2.
  2. Graves 1974 ↓, s. 494.

Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Robert Graves: Mity greckie. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1974.
  • Pierre Grimal: Słownik mitologii greckiej i rzymskiej. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo we Wrocławiu, 2008. ISBN 978-83-04-04673-3.
  • Dejanira (gr. Δηίaνειρα Dēíaneira, łac. Deianira) — w mitologii greckiej córka Ojneusa, króla Kalidonu i Altai, jej ojcostwo jest też przypisywane Dionizosowi. Została ona żoną Heraklesa, który pokonał innych zalotników ubiegających się o jej rękę.Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.




    Warto wiedzieć że... beta

    Echinades (nowogr. Εχινάδες Νησιά, Echinades Nisia) – grupa kilkunastu niewielkich wysp na Morzu Jońskim, położonych u zachodniego wybrzeża Grecji. W starożytności nosiły nazwy Echiny (u Homera – αἱ Ἐχῖναι νῆσοι) i Echinady (u Herodota, Tukidydesa i Strabona – αἱ Ἐχινάδες νῆσοι). Wyspy są częścią Akarnanii.
    WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.
    Okeanos (gr. Ὠκεανός Ōkeanós, łac. Oceanus) – w mitologii greckiej tytan, bóg i uosobienie morza zewnętrznego.
    Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.
    Muzy (lm gr. Μοῦσαι Moûsai, łac. Musae, lp. gr. Μούσα Moúsa, łac. Musa) – w mitologii greckiej boginie sztuki i nauki. Ośrodkami kultu muz były Delfy, Parnas i Helikon w Beocji.
    Tetyda (także Tetys, gr. Τηθύς Tēthýs, łac. Tethys) – w mitologii greckiej bogini i uosobienie „żeńskiej” siły rozrodczej morza; jedna z tytanid.
    Dirke – w mitologii greckiej druga żona króla Teb Likosa. Aby ją poślubić, Likos odtrącił i uwięził swoją pierwszą żonę Antiopę.

    Reklama