5 Armia (USA)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
.mw-parser-output table.zolnierz-lotnictwo td.naglowek{color:black!important;background:#95a7b9!important}.mw-parser-output table.zolnierz-marynarka td.naglowek{color:white!important;background:#6082B6!important}.mw-parser-output table.zolnierz-lądowe td.naglowek{color:white!important;background:#556B2F!important}.mw-parser-output table.zolnierz-paramilitarny td.naglowek{color:black!important;background:#b6b3c7!important}

Armia Północna Stanów Zjednoczonych (ang. United States Army North, dawniej Piąta Armia) – związek operacyjny US Army.

Operacja Avalanche (ang.: lawina) to nazwa rozpoczętego 9 września 1943, lądowania aliantów na południe od Neapolu, w okolicach miasta Salerno (Morze Tyrreńskie) w czasie kampanii włoskiej. Inwazja Włoch rozpoczęła się 10 lipca lądowaniem aliantów na Sycylii. Wraz z lądowaniami sił brytyjskich w południowych Włoszech (operacje Slapstick i Baytown), 3 września lądowała w rejonie Reggio 8 Armia angielska po silnym bombardowaniu morskim i lotniczym. Operacja miała na celu szybkie zajęcie terytorium Włoch, po rozejmie między siłami Włoch i Aliantów zawartym 3 września i ogłoszonym 8 września. Po ogłoszeniu rozejmu siły floty włoskiej przeszły na Maltę. 9 września rozpoczęła lądowanie 5 Armia amerykańsko-brytyjska pod dowództwem gen. Marka Clarka (600 jednostek morskich z 8 dywizjami amerykańskimi i brytyjskimi na pokładach). Lądowanie poprzedzone było przygotowaniem artyleryjskim 4 pancerników oraz bombardowaniem lotnictwa sprzymierzonych. 11 września 5 Armia spotkała się z silnym kontrnatarciem sił niemieckich wspieranych przez lotnictwo. Niemcy w rejony dzialania 5 i 8 Armii ściągnęli siły ok. 13 dywizji w tym dużą ilość oddziałów pancernych. Niemcy mieli dogodną sytuację ze względu na brak użycia przez sprzymierzonych wsparcia powietrznego ze względu na duże odległości do lotnisk. Niemcom udało się zatrzymać wojska aliantów, a nawet zepchnąć je na odległość 1000 m. od brzegów w dniach 14-15 września. W krytycznym momencie alianci rzucili do walki całe lotnictwo średniego i dalekiego zasięgu. Od strony morza użyli 6 okrętów liniowych, 7 lotniskowców, 13 krążowników i ok 60 niszczycieli (w tym trzy polskie. W wyniku kontruderzenia sił morskich, lotnictwa i sil lądowych 16 września Niemcy zostali rozbici. a 5 armia połączyła się z 8 armią ok. 40 mol na południowy wschód od Salerno. 17 września Niemcy wycofali się na wcześniej przygotowane linie obronne na drodze do Rzymu. Sojusznicy do prowadzenia dalszej operacji zmuszeni byli ściągnąć dodatkowe siły i zorganizowaną koordynacją działań lądowych i morskich. W wyniku dalszych walk 1 października zdobyli Neapol.Generał – wysoki stopień wojskowy, a także grupa stopni generalskich. Nazwa pochodzi z łacińskiego generalis (główny, nadrzędny) i oznaczała początkowo głównego dowódcę wojska lub konkretnego rodzaju broni. W tym znaczeniu, stopień generała, jako naczelnego dowódcy całych sił zbrojnych państwa, zachował się obecnie jedynie w Szwajcarii.

Obecnie z zadaniem obrony własnego terytorium pod dowództwem United States Northern Command. W czasie II wojny światowej była główną formacją amerykańskich sił lądowych w basenie Morza Śródziemnego. Została powołana do życia 4 stycznia 1943 roku w Wadżda, we francuskim Maroko. Następnie brała udział w alianckiej inwazji na kontynent europejski we Włoszech. Dowódcą armii był generał porucznik Mark Clark.

Harold Rupert Leofric George Alexander, 1. hrabia Alexander of Tunis KG, GCB, GCMG, CSI, DSO (ur. 10 grudnia 1891 w Londynie, zm. 16 czerwca 1969 w Slough) – brytyjski arystokrata, wojskowy i polityk, marszałek polny British Army, jeden z najsłynniejszych brytyjskich dowódców okresu II wojny światowej, gubernator generalny Kanady i minister obrony Wielkiej Brytanii. Był młodszym synem Jamesa Alexandra, 4. hrabiego Caledon i lady Elisabeth Graham-Toler, córki 3. hrabiego Norbury.Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.

Historia[ | edytuj kod]

Oddziały 5 Armii pod Salerno - 1943

Piąta Armia zaistniała po raz pierwszy podczas operacji Avalanche (desant pod Salerno) we wrześniu 1943 roku. W związku z niewielką ilością amerykańskich wojsk na śródziemnomorskim teatrze działań, składała się początkowo z jednego amerykańskiego (VI) i jednego brytyjskiego (X) korpusu. Pod Salerno X Korpus lądował na lewym, podczas gdy VI Korpus na prawym skrzydle. Postępy były początkowo niewielkie z winy mało aktywnego dowódcy korpusu amerykańskiego, gen mjr Ernesta Dawleya, który został zdymisjonowany. Później, po ciężkim bombardowaniu z morza i z powietrza, oddziały lądujące odzyskały teren i zdołały połączyć się z oddziałami Ósmej Armii brytyjskiej, które lądowały nieco dalej na południe. Siły niemieckie wycofały się.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.Bolzano (niem. Bozen) – miasto i gmina we Włoszech (Trydent-Górna Adyga) nad rzeką Eisack (wł. Isarco). Stolica autonomicznej prowincji Autonome Provinz Bozen-Südtirol/Alto Adige.

Przez kilka miesięcy armia posuwała się naprzód, a jej głównym przeciwnikiem była zima w trudnym terenie Apeninów. Sytuacja uległa zmianie, gdy wojska alianckie dotarły do niemieckiej linii obronnej zwanej Linią Gustawa, znakomicie przygotowaną w dolinie rzeki Liri z głównymi pozycjami wokół wzgórza klasztornego Monte Cassino. Nim do tego doszło V Armia została wzmocniona przez II Korpus amerykański. Po niepowodzeniu pierwszego uderzenia na Monte Cassino, postanowiono wykorzystać aliancką przewagę na morzu i dokonać lądowania na tyłach niemieckich nim nastąpi spodziewane lądowanie sił alianckich w północnej Francji i zabierze w tym celu wszystkie środki transportowe.

Monte Cassino (wł. Montecassino) – wzgórze we Włoszech (Apeniny Środkowe), nad doliną rzeki Liri, między Rzymem i Neapolem. Wysokość 519 m n.p.m. U podnóża góry znajduje się miasto Cassino. Na szczycie wznosi się opactwo benedyktyńskie z 529 roku. W czasie II wojny światowej miały tu miejsce walki pomiędzy wojskami alianckimi a niemieckimi. W skład wojsk alianckich wchodził II Korpus Wojska Polskiego pod dowództwem gen. Władysława Andersa, którego żołnierze jako pierwsi zawiesili biało-czerwoną flagę po zdobyciu wzgórza zajmowanego przez wojsko niemieckie.Linia Gustawa – niemieckie umocnienia obronne w czasie drugiej wojny światowej we Włoszech. Rozciągała się wzdłuż rzek: Garigliano, Rapido, Sangro na długości 130 km. Kluczowymi pozycjami obronnymi wojsk niemieckich były wzgórza: Monte Cassino, Monte Cairo, San Angelo i Passo Corno.

VI Korpus został wycofany z linii i zastąpiony przez Francuski Korpus Ekspedycyjny we Włoszech pod dowództwem generała Alphonsea Juina. Francuzi podjęli drugą próbę zdobycia Monte Cassino (w połączeniu z operacją desantową VI Korpusu), ale ponownie nieudaną. VI Korpus lądował pod Anzio 22 stycznia 1944 w akcji o nazwie kodowej Operacja Shingle, napotykając wiele problemów takich, jak pod Salerno. Brak aktywności ze strony amerykańskiego dowódcy, gen-mjr. Johna Lucasa, w połączeniu z obawami, że VI korpus może zostać oskrzydlony przez Niemców, gdy posunie się zbyt daleko w głąb lądu spowodowały, że desant nie wyszedł poza przyczółek do chwili, gdy wojska alianckie zdobyły Monte Cassino i przełamały linię Gustawa 18 maja 1944 roku. I ponownie jak pod Salerno, desant uratowało bombardowanie z morza i powietrza.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.Lucian King Truscott, Jr. (ur. 9 stycznia 1895 w Chatfield, zm. 12 września 1965 w Alexandrii) – amerykański generał z okresu II wojny światowej.
Niszczyciel czołgów 5 Armii w drodze ku Dolinie Padu - 1945

Po strategicznej porażce operacji Shingle, przeprowadzono reorganizację na wielką skalę. Do tej pory największą przeszkodą były Apeniny, skutecznie oddzielające Piątą Armię od brytyjskiej Ósmej Armii. Teraz tę linię podziału przesunięto na zachód tak, by obie armie mogły wspólnie przeć na Rzym. Na wybrzeżu Adriatyku pozostawiono V Korpus brytyjski. Piąta Armia została wycofana spod Cassino, a kolejne ataki na wzgórze prowadziły siły hinduskie, nowozelandzkie i ostatecznie 2 Korpus Polski. Piąta Armia straciła w tej sytuacji X Korpus, uznano bowiem, że lepiej, gdy stanie się ona związkiem taktycznym całkowicie amerykańskim, co rozwiąże niektóre problemy logistyczne.

Generał – wysoki stopień wojskowy, a także grupa stopni generalskich. Nazwa pochodzi z łacińskiego generalis (główny, nadrzędny) i oznaczała początkowo głównego dowódcę wojska lub konkretnego rodzaju broni. W tym znaczeniu, stopień generała, jako naczelnego dowódcy całych sił zbrojnych państwa, zachował się obecnie jedynie w Szwajcarii.Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.

Przełom nastąpił w maju 1944 roku. Skoordynowane natarcie wszystkich sił alianckich bez V Korpusu, który miał utrzymywać część sił niemieckich nad Adriatykiem), wydało owoce. 2 Korpus zaatakował i zdobył pasmo wzgórz i sam klasztor, Francuski Korpus Ekspedycyjny przełamał prawe skrzydło Linii Gustawa, a VI Korpus wreszcie uwolnił się z przyczółka pod Anzio.

Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców. WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.

W tym momencie w historii Piątej Armii doszło do wielce kontrowersyjnego działania. Zgodnie ze strategicznym założeniem gen. Harolda Alexandra, dowódcy XV Grupy Armii, VI Korpus miał odciąć drogi odwrotu siłom niemieckim, by Piąta i Ósma Armia mogły je kompletnie wyeliminować z walki. Jednak Clark nie wykonał rozkazu kierując wojska VI Korpusu na Rzym, pozostawiając jedynie niewielkie siły dla blokowania Niemców. Siły te były za słabe, w związku z czym Niemcom udało się bezpiecznie wycofać i utworzyć nową linię obrony na północ od Rzymu. Clark usprawiedliwiał się twierdząc, że od strony Rzymu istniało poważne niemieckie zagrożenie, ale zarówno współcześni, jak i historycy są zgodni, że zamarzyła mu się sława zdobywcy, który pierwszy wkroczył do Wiecznego Miasta.

Związek taktyczny (do 1945 używano także określenia wielka jednostka) – jednostka organizacyjna wojska przeznaczona do prowadzenia wspólnych działań bojowych. Związki taktyczne występują zazwyczaj we wszystkich rodzajach sił zbrojnych.Mark Wayne Clark (ur. 1 maja 1896, zm. 17 kwietnia 1984), amerykański generał w czasie II wojny światowej (kampania sycylijska i włoska) i wojny koreańskiej (dowódca amerykańskich i oenzetowskich sił zbrojnych).
Lądowanie w Południowej Francji

W dwa dni po wyzwoleniu Rzymu rozpoczęła się Operacja Overlord w Normandii. Zgodnie ze strategicznym założeniem aliantów, dla wsparcia Overlord miało nastąpić odciążające lądowanie w południowej Francji. By można je było przeprowadzić, należało wydzielić część sił z sił alianckich we Włoszech. W rezultacie wycofano VI Korpus, który stał się zalążkiem amerykańskiej Siódmej Armii, którą zaczęto formować w celu lądowania we Francji (Operacja Dragoon). Francuski Korpus Ekspedycyjny również został wycofany, by na jego bazie stworzyć Pierwszą Armię francuską, która również miała wziąć udział w Operacji Dragoon. W ciągu dwóch miesięcy liczebność Piątej Armii zmalała z 250 000 do 150 000, czyli odpowiednika 9 dywizji. Wkrótce jednak nadciągnęły uzupełnienia zza oceanu i armię zasilił nowo powołany IV Korpus.

Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie. Genua (wł. Genova, lig. Zena) – miasto w północno-zachodniej części Włoch nad Morzem Liguryjskim, nad Zatoką Genueńską, u stóp Apeninu Liguryjskiego; jest stolicą prowincji o takiej samej nazwie i regionu Ligurii. Antyczna etymologia nazwy tego miasta (Jenua, czy też Janua) wskazuje na pochodzenie celtyckie, gdzie wyraz podobny miał oznaczać "wejście".

Niemcy utworzyli nową linię obronną na wysokości Pizy i Rimini. Wojska alianckie spędziły kolejną zimę nie będąc w stanie jej przełamać. Tym razem Piąta Armia utknęła w Apeninach, przy czym wiele z jej oddziałów znalazło się na znacznej wysokości, na pozycjach trudnych pod względem bytowym. Podczas tej zimy nastąpiła również zmiana dowództwa. Generał Clark objął dowodzenie XV Grupą Armii, a dowodzenie Piątej Armii objął, w jego miejsce, gen-por Lucian Truscott. Truscott dowodził armią do końca wojny.

Salerno – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Kampania, w prowincji Salerno, nad zatoką Morza Tyrreńskiego.Operacja Shingle (ang.: żwir) – nazwa rozpoczętego 22 stycznia 1944 lądowania aliantów w okolicach miasta Anzio w czasie kampanii włoskiej. Dowódcą wojska alianckich był generał John Lucas, zamierzeniem operacji było obejście umocnień linii Gustawa i otwarcie drogi do Rzymu. Operacje wojskowe przeprowadzone po lądowaniu określane są zazwyczaj jako bitwa pod Anzio.

W czasie ostatnich działań przeciwko niemieckiej Grupie Armii C brytyjska Ósma Armia prowadziła ofensywą wzdłuż wybrzeża Adriatyku, zaś Piąta Armia w Dolinie Padu, gdzie wojska amerykańskie wkroczyły do Bolonii tuż za Polakami. Większość oddziałów niemieckich została przyparta do Padu i zniszczona, lub też pozbawiona broni ciężkiej i środków transportowych, co uczyniło ocalałe oddziały bezbronnymi. W tej sytuacji oddziały II Korpusu Piątej Armii z łatwością prowadziły działania pościgowe w kierunku Genui, Mediolanu i granicy francuskiej. IV Korpus nacierał na północ w kierunku na Weronę, Vicenzę, a w końcu na Bolzano i przełęcz brenneńską, gdzie nastąpiło spotkanie z oddziałami amerykańskiej Siódmej Armii.

Normandia (fr. Normandie) – kraina historyczna i geograficzna w północnej Francji, nad kanałem La Manche. 1 stycznia 2016 roku kontynentalna Normandia liczyła 3 328 364 mieszkańców, a średnia gęstość zaludnienia wynosiła 111 mieszkańców na km².Apeniny (wł. Appennini) – łańcuch górski we Włoszech, rozciągający się na długości 1350 km z północy na południe wzdłuż całego Półwyspu Apenińskiego i na szerokość od 40 do 200 km. Wyróżnia się Apeniny Północne (w tym Apenin Liguryjski, i Toskański i Umbryjski), Środkowe i Południowe.

Udział w walkach we Włoszech drogo kosztował Piątą Armię: 109 642 strat w ciągu 602 dni walk. 19 475 żołnierzy zginęło. W październiku 1945 Piąta Armia przeszła we Włoszech w stan spoczynku.

Podstrony: 1 [2] [3]




Warto wiedzieć że... beta

United States Army (Armia Stanów Zjednoczonych) – wojska lądowe Stanów Zjednoczonych, jeden z rodzajów amerykańskich sił zbrojnych.
Związek operacyjny - wielostopniowa jednostka organizacyjna i operacyjna wojska występująca we wszystkich rodzajach sił zbrojnych, przeznaczona do prowadzenia operacji na konkretnym teatrze działań wojennych.
Operacja Dragoon (z ang. „wymusić, zdominować”, wstępnie nazwana Anvil – „kowadło”) – aliancka operacja desantowa w południowej Francji podczas II wojny światowej, przeprowadzona 15 sierpnia 1944 roku. W operacji uczestniczyły wojska amerykańskie, francuskie, brytyjskie oraz kanadyjskie.
Mediolan (wł. Milano, łac. Mediolanum, lomb. Milan lub Milà) – miasto i gmina w północnych Włoszech, stolica prowincji Mediolan i regionu Lombardia. Położone na północno-zachodnim skraju Niziny Padańskiej pomiędzy rzekami Ticino, Adda, Po i Alpami. Mediolan położony jest na wysokości 122 m n.p.m. Drugie co do wielkości po Rzymie miasto Włoch. Według danych na koniec 2005 roku gminę zamieszkuje 1 308 735 osób, 7191 os./km². Zajmuje powierzchnię 182 km².
Piza (wł. Pisa) – miasto we Włoszech, w Toskanii, 85 379 mieszkańców, nad rzeką Arno, oddalone o 13 km od wybrzeża Morza Tyrreńskiego.
Morze Adriatyckie (alb. Det(i) Adriatik, serb. i chorw. Jadransko more, Jadran, słoweń. Jadransko morje, Jadran, wł. Mare Adriatico) – północne odgałęzienie Morza Śródziemnego. Morze Adriatyckie rozdziela Półwysep Apeniński od Bałkańskiego.
Bolonia (wł. Bologna) – miasto w północnych Włoszech, położona jest między Padem a Apeninami na wysokości 54 m n.p.m. Stolica regionu Emilia-Romania.

Reklama