1908

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Rok 1908 / MCMVIII

Nagroda Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny (szw. Nobelpriset i fysiologi eller medicin) – jest nagrodą przyznawaną corocznie przez Instytut Karolinska za wyjątkowe osiągnięcia naukowe z różnych dziedzin fizjologii lub medycyny. Jest jedną z pięciu Nagród Nobla ustanowionych w testamencie przez Alfreda Nobla (zm. w 1896 roku). Jak zapisał on w swoim testamencie, nadzór nad nagrodą sprawuje Fundacja Noblowska, a przyznawana jest ona przez zgromadzenie wybierane przez Instytut Karolinska. Określana potocznie jako „Nagroda Nobla z medycyny”, w rzeczywistości była precyzyjnie opisana przez Nobla w jego testamencie, jako nagroda z „fizjologii lub medycyny”. Z tego powodu może być przyznana w każdej ze szczegółowych dziedzin obu tych nauk. Pierwszym laureatem nagrody był w roku 1901 Niemiec Emil Adolf von Behring.Józef Szaflarski (ur. 21 listopada 1908 w Tarnowie, zm. 11 listopada 1989 w Katowicach) – geograf polski, profesor UJ w Krakowie, Wyższej Szkoły Ekonomicznej w Katowicach i Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.

stulecia: XIX wiek ~ XX wiek ~ XXI wiek
dziesięciolecia: 1870–18791880–18891890–18991900–19091910–19191920–19291930–1939
lata: 1898 « 1903 « 1904 « 1905 « 1906 « 1907 « 1908 » 1909 » 1910 » 1911 » 1912 » 1913 » 1918

Wydarzenia w Polsce[ | edytuj kod]

  • 7 lutego – W Warszawie uruchomiono Elektrownię Tramwajów Miejskich.
  • 21 marca – założono Chorzowską Spółdzielnię Mieszkaniową.
  • 26 marca – W Warszawie uruchomiono pierwszą elektryczną linię tramwajową.
  • 2 majaIrena Solska wywołała w Krakowie skandal, pojawiwszy się nago (acz osłonięta tiulem i własnymi włosami) w wystawionej w Teatrze Miejskim sztuce Leopolda Staffa o Lady Godivie.
  • 4 czerwca – Mistrzostwa Galicji w chodzie sportowym: trasa StryjLwów, dystans 70 km, Tadeusz Kuchar, 9:01.30,0 s. (z 2 obowiązkowymi 20-min przerwami).
  • 10 czerwca – na stokach warszawskiej Cytadeli został stracony Erazm Hejło, 18-letni bojowiec PPS.
  • 16 lipca – W wyniku gwałtownej powodzi wywołanej oberwaniem chmury we wsi Juszczyna koło Żywca zginęło 21 osób.
  • 19 sierpnia – powstał Łódzki Klub Sportowy pod nazwą Łodzianka.
  • 20 września – odbyły się pierwsze odnotowane w prasie piłkarskie derby Krakowa.
  • 26 września – W okolicy Bezdan na Wileńszczyźnie, Józef Piłsudski z grupą bojowców z PPS dokonał napadu na rosyjski pociąg pocztowy.
  • 4 października – pierwszy Polak przebiegł 400 m w czasie krótszym niż 1 minuta: Tadeusz Kuchar (Pogoń Lwów), czas: 56,7 s.
  • 9 października – na stokach warszawskiej Cytadeli został przez Rosjan powieszony Józef Mirecki ps. „Montwiłł”, jeden z przywódców Organizacji Bojowej PPS.
  • 22 października – premiera pierwszego polskiego filmu fabularnego Antoś po raz pierwszy w Warszawie.
  • 29 listopada – otwarto dla ruchu pasażerskiego linię tramwaju konnego w Mrozach.
  • Lwów: Wawrzyniec Dayczak założył Drużyny Bartoszowe.
  • Łódź: zainstalowano pierwsze elektryczne oświetlenie ulic i placuów (gazowe istniało od 1867).
  • Dębica: powstał klub sportowy Wisłoka Dębica.
  • Ostrów Wielkopolski: powstał, jako pierwszy polski w Poznańskiem, Gimnazjalny Klub Sportowy Venetia.
  • Warszawa: otwarto kolejowy most przy Cytadeli. Dotychczasowy dwupoziomowy most został przystosowany do ruchu wyłącznie pieszego i kołowego.
  • Reichstag:
  • uchwalił ustawę o stowarzyszeniach, zawierającą antypolski tzw. paragraf kagańcowy.
  • wobec braku pozytywnych wyników dotychczasowych działań Komisji Kolonizacyjnej, uchwalił Ustawę Wywłaszczeniową.
  • Wydarzenia na świecie[ | edytuj kod]

  • 1 stycznia – kula reprezentująca koniec starego roku i początek nowego, została opuszczona po raz pierwszy na Times Square w Nowym Jorku.
  • 8 stycznia – doszło do kolizji pociągu w tunelu pod ulicą Park Avenue w Nowym Jorku, zginęło 17 osób a 38 odniosło rany.
  • 11 styczniaPark Narodowy Wielkiego Kanionu został uznany za Narodowy Pomnik w USA (26 lutego 1919 uzyskał status Narodowego Parku).
  • 12 stycznia – z Wieży Eiffla w Paryżu po raz pierwszy został wysłany radiowy sygnał na duży dystans.
  • 15 stycznia – W Chicago ukazał się pierwszy numer Dziennika Związkowego.
  • 21 stycznia:
  • w Wiedniu odbyła się premiera operetki Mąż trzech żon Ferenca Lehára.
  • w Nowym Jorku weszło w życie prawo zabraniające kobietom palenia tytoniu w miejscach publicznych.
  • 24 styczniaRobert Baden-Powell rozpoczął ruch młodzieżowy – Skauting. W Polsce jego prekursorem był Andrzej Małkowski, uważany za twórcę harcerstwa – polskiej odmiany skautingu.
  • 27 styczniaPhilibert Jacques Melotte odkrył księżyc JowiszaPazyfae.
  • 1 lutego – król Portugalii Karol I i jego syn książę Luís Filipe zostali zamordowani w zamachu na rodzinę królewską w Lizbonie. Nowym królem został ranny w zamachu młodszy syn Manuel II Patriota.
  • 3 lutego – założono klub sportowy Panathinaikos AO.
  • 11 lutego – 308 run zdobyła Australia, pokonując Anglię w meczu krykietowym.
  • 12 lutego:
  • Theo Heemskerk został premierem Holandii.
  • rozpoczął się rajd samochodowy dookoła świata z Nowego Jorku do Paryża.
  • 18 lutego – W Japonii, emigracja do Stanów Zjednoczonych zostaje zabroniona.
  • 25 lutego – W Los Angeles powstaje, należący do społeczności chrześcijaństwa ewangelicznego (nurt protestantyzmu), Biblijny Instytut (dzisiaj Uniwersytet Biola – ang. Biola University).
  • 4 marca:
  • założono Uniwersytet w Pretorii (RPA).
  • 175 osób (172 uczniów, 2 nauczycieli i strażak) zginęło w pożarze szkoły w Colinwood (dziś dzielnica Cleveland w stanie Ohio).
  • 6 marca – uruchomiono komunikację tramwajową w Delhi.
  • 9 marca – został założony klub sportowy Inter Mediolan.
  • 12 marca – odbył się pierwszy lot samolotu Aerodrome No.1, zbudowanego przez amerykańsko-japoński zespół badawczy Aerial Experiment Associacion.
  • 15 marca – W Szanghaju uruchomiono pierwszą linię tramwajową.
  • 17 marca – ukazał się pierwszy numer polonijnej Gazety Katolickiej w Kanadzie.
  • 19 marca – Gunnar Knudsen został premierem Norwegii.
  • 23 marca – niemiecki astronom Max Wolf odkrył planetoidę (659) Nestor.
  • 25 marca – został założony w Brazylii klub piłkarski Clube Atlético Mineiro.
  • 3 kwietniapremier Wielkiej Brytanii Henry Campbell-Bannerman podał się do dymisji z powodu złego stanu zdrowia.
  • 5 kwietnia:
  • Herbert Henry Asquith został premierem Wielkiej Brytanii.
  • w rozegranym w Bazylei swym pierwszym oficjalnym meczu reprezentacja Niemiec w piłce nożnej przegrała ze Szwajcarią 3:5.
  • 10 kwietnia – W Chicago, na powierzchni około 18 000 m², została otwarta cieplarnia (Garfield Park Conservatory) zaprojektowana przez architekta krajobrazu Jensa Jansena.
  • 18 kwietnia – zdławiono ostatnie antyholenderskie powstanie na wyspie Bali.
  • 19 kwietnia – W Bejrucie uruchomiono komunikację tramwajową.
  • 21 kwietnia:
  • Amerykanin Frederick Cook miał jako pierwszy osiągnąć biegun północny. Późniejsze obliczenia wykazały, że dotarł jedynie w jego pobliże.
  • założono klub piłkarski Víkingur Reykjavík.
  • 23 kwietnia – utworzono Rezerwy Armii Stanów Zjednoczonych.
  • 24 kwietnia – W miejscowości Amite w Luizjanie tornado pozbawiło życia 143 osoby, a raniło 770 osób, było to siódme pod względem ilości ofiar tornado w USA.
  • 26 kwietnia – amerykański astronom Joel Hastings Metcalf odkrył planetoidę (756) Lilliana.
  • 27 kwietnia-31 października – odbyły się Letnie Igrzyska Olimpijskie w Londynie.
  • 28 kwietnia – Szwajcar Hector Hodler założył Universala Esperanto-Asocio (UEA), największą międzynarodową organizację użytkowników języka esperanto.
  • 30 kwietnia – japoński lekki krążownik Matsushima zatonął w wyniku wybuchu amunicji u wybrzeży archipelagu Peskadorów; zginęło 206 spośród 347 członków załogi.
  • Maj – We francuskim Camp de Avours, z udziałem Wilbura Wrighta utworzono pierwszą w historii, cywilną szkołę lotniczą.
  • 1 maja – został założony klub sportowy Fram.
  • 5 maja – Wszedł do służby niemiecki pancernik Schlesien.
  • 8 maja – W Sankt Petersburgu powstała polska Korporacja Akademicka Sarmatia.
  • 13 majaMłodoturcy rozpoczęli rewolucje w Imperium Osmańskim, zmuszają sułtana Abdülhamida II przestrzegania konstytucji z 1876.
  • 14 majabracia Wright odbyli pierwszy lot samolotem z pasażerem.
  • 15 maja – założono Międzynarodową Federację Hokeja na Lodzie (IIHF).
  • 27 maja – założono klub piłkarski RSC Anderlecht.
  • 20 czerwca – założono słowacki klub piłkarski MŠK Žilina.
  • 21 czerwca – 25 tys. sufrażystek demonstrowało w londyńskim Hyde Parku, żądały w ten sposób prawa głosu dla kobiet.
  • 30 czerwca – na Syberii w pobliżu miejscowości Podkamienna Tunguzka miała miejsce tak zwana Katastrofa tunguska – potężna eksplozja o sile 1000-krotnie większej od bomby atomowej zrzuconej na Hiroshimę. Naukowcy twierdzą, że nie był to meteoryt (ze względu na brak minerałów), a kometa.
  • 3 lipca – Wybuchła rewolucja młodoturecka.
  • 4 lipca – został obalony prezydent Paragwaju Benigno Ferreira. Nowym prezydentem dotychczasowy wiceprezydent Emiliano González Navero.
  • 6 lipca – amerykański podróżnik i odkrywca Robert Edwin Peary, wypłynął z Nowego Jorku na wyprawę arktyczną, w celu zdobycia bieguna północnego.
  • 10 lipca – holenderski chemik Heike Kamerlingh Onnes po raz pierwszy uzyskał ciekły hel.
  • 13 lipca – kobiety po raz pierwszy biorą udział w zmaganiach olimpijskich.
  • 19 lipca – został założony holenderski klub sportowy Feyenoord Rotterdam.
  • 22 lipca:
  • w USA powstało przedsiębiorstwo „Fisher Body Company” produkujące karety i karoserie samochodowe, później wchodzące w skład General Motors Corporation.
  • w Londynie, podczas IO, Amerykanin Charles Bacon zdobył złoty medal olimpijski w biegu na 400 m ppł. ustanawiając nowy rekord świata wynikiem 55,0 s.
  • 24 lipca – W trakcie IV Letnich Igrzysk Olimpijskich w Londynie zdyskwalifikowano włoskiego zwycięzcę biegu maratońskiego Włocha Dorando Pietriego, któremu w czasie finiszu na stadionie, po kilku upadkach spowodowanych wyczerpaniem, pomagali wstawać sędziowie. Mistrzem olimpijskim został drugi na mecie Amerykanin Johnny Hayes.
  • 25 lipca – W Londynie, podczas IO, Amerykanin Forest Smithson zdobył złoty medal olimpijski w biegu na 110 m ppł. ustanawiając nowy rekord świata wynikiem 15,0 s.
  • 26 lipcaprokurator generalny w USA Charles Joseph Bonaparte, wydał polecenie utworzenia biura dochodzeniowego, później nazwanego Federal Bureau of Investigation (FBI) – głównej agencji kontrwywiadowczej w Stanach Zjednoczonych.
  • 5 sierpnia – na południu Niemiec rozbił się i spłonął sterowiec LZ 4.
  • 7 sierpnia – W Austrii znaleziono Wenus z Willendorfu, kobiecą figurkę sprzed 22000–24000 lat.
  • 24 sierpnia:
  • ukazuje się pierwsza tybetańskojęzyczna gazeta.
  • po intensywnych zmaganiach o władzę podczas wojny domowej w Maroku, sułtan Abd al-Aziz IV abdykuje, a na tronie zasiada jego brat Mulaj Abd al-Hafiz (data proklamacji).
  • 8 września – zostało ujawnione, że duński minister sprawiedliwości Peter Adler Alberti dokonał malwersacji.
  • 12 wrześniaWinston Churchill ożenił się z Clementine Hozier.
  • 16 września – powstał General Motors Corporation, amerykański koncern przemysłowy.
  • 17 września – Thomas Selfridge stał się pierwszą ofiarą katastrofy lotniczej w miejscowości Fort Myer w Wirginii. Samolot był pilotowany przez Orville Wrighta, który również odniósł poważne obrażenia, lecz przeżył.
  • 20 września – W wyniku epidemii cholery w Petersburgu zmarło ok. 7 tys. osób.
  • 22 wrześniaBułgaria uzyskała pełną niepodległość. Carem został Ferdynand I Koburg.
  • 23 września – został otwarty Uniwersytet Alberty w kanadyjskim mieście Edmonton.
  • 1 października – rozpoczęto produkcję Forda T.
  • 5 października:
  • Bułgaria proklamowała niepodległość od Turcji.
  • Austro-Węgry dokonały aneksji Bośni i Hercegowiny.
  • 6 październikaAustro-Węgry zaanektowały Bośnię i Hercegowinę.
  • 14 październikaChicago Cubs zdobyło trofeum baseballowe World Series wygrywając z Detroit Tigers 2:0 w piątym meczu, była to druga wygrana w World Series z rzędu (pierwsza w 1907).
  • 16 października – lot pierwszego samolotu wojskowego na Wyspach Brytyjskich (Farnborough) – pilot: Samuel Cody
  • 3 listopadaWilliam Howard Taft pokonał Williama Bryana w wyborach na prezydenta USA.
  • 6 listopadaDziki Zachód: Najprawdopodobniej bandyci Butch Cassidy i Sundance Kid zostali zabici w Boliwii, otoczeni przez oddział żołnierzy. Było dużo pogłosek zaprzeczających tym informacjom i ich groby zostały bezimienne.
  • 9 listopadaElizabeth Garrett Anderson została wybrana na burmistrza Aldeburgh jako pierwsza kobieta w historii Anglii.
  • 13 listopadaAndrew Fisher zostaje premierem Australii.
  • 15 listopada – utworzono Kongo Belgijskie.
  • 2 grudnia – zmiana cesarzy w Chinach wywodzących się z Mandżurskiej dynastii Qing, po śmierci cesarzowej Cixi na tron wstąpił ostatni cesarz Puyi.
  • 17 grudnia – na Słowacji zainaugurowały działalność Tatrzańskie Koleje Elektryczne.
  • 21 grudnia – zainaugurował działalność Uniwersytet Kairski.
  • 28 grudnia – Wielkie trzęsienie ziemi we Włoszech powoduje zniszczenia w Mesynie na Sycylii i w regionie Kalabria, około 75 tys. zostało zabitych (7° w skali Richtera).
  • 31 grudniaWilbur Wright ustanowił rekord długości lotu samolotem (124,7 km).
  • Dowody okrucieństw zebrane przez dyplomatę angielskiego Rogera Casementa zmuszają króla Belgów Leopolda II Koburga do reform w jego prywatnej kolonii Kongo.
  • W Anglii wychodzi pierwsze wydanie encyklopedii dla dzieci (The Children’s Encyclopædia), encyklopedia ta była wydawana do 1964.
  • Henri Matisse, francuski malarz uważany za najsłynniejszego fowistę, otwiera swą prywatną akademię sztuki.
  • Na południu Francji w miejscowości Le Moustier, został odnaleziony szkielet chłopca Neandertalczyka, sprzed około 40 tys. lat.
  • Został założony grecki klub sportowy Panathinaikos AO.
  • Meksykański klub sportowy „Club Unión” zmienia swą nazwę na Chivas Guadalajara.
  • Francuskie przedsiębiorstwo Clement Bayard rozpoczęło produkcję 5 wersji sterowców dla wojsk lądowych: Chorąży Vincenot (obj. 9000 m³), Dupuy de Lome (5 500 m³), Fleurus (5 500 m³), Liberté (5 500 m³) i Colonel Renard (5 000 m³).
  • Willard Frank Libby (ur. 17 grudnia 1908, zm. 8 września 1980) – chemik amerykański, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie chemii za rok 1960.Robert Weighton, Bob Weighton ur. jako Robert Grant Pitts Weighton (ur. 29 marca 1908 w Harmpshire, zm. 28 maja 2020) – brytyjski superstulatek, w chwili śmierci najstarszy żyjący człowiek w Wielkiej Brytanii (ex aequo z Joan Hocquard) i najstarszy mężczyzna na świecie.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Drużyny Bartoszowe - organizacja przysposobienia wojskowego utworzona przez młodzież z grupy Rzeczpospolita w 1908 we Lwowie z inicjatywy Wawrzyńca Dayczaka.
    Dziennik Związkowy (ISSN 0742-6615) – najstarsza polskojęzyczna gazeta codzienna w USA. Powstała w styczniu roku 1908 jako organ Związku Narodowego Polskiego (ang. Polish National Alliance, w skr. PNA) i od tego czasu wychodzi nieprzerwanie, będąc tym samym najstarszą polskojęzyczną gazetą na świecie wydawaną bez chwili przerwy. W latach 2004–2007 nakład gazety wynosił (w wydaniu weekendowym) około 40 tys. egzemplarzy, a objętość ponad 130 stron. W latach kryzysu 2007–2011 nakład uległ zmiejszeniu, a objętość spadła o połowę. Od września 2011 roku gazeta powoli wracała do normy i odzyskiwała poprzedni prestiż.
    Andrzej Juliusz Małkowski (ur. 31 października 1888 w Trębkach k. Gostynina, zm. 15/16 stycznia 1919) – jeden z twórców polskiego skautingu, instruktor i teoretyk harcerstwa, działacz polskich organizacji młodzieżowych i niepodległościowych.
    Zbigniew Skolicki (ur. 6 sierpnia 1908 w Krakowie, zm. 28 listopada 1971 w Krakowie) – przewodniczący Prezydium Rady Narodowej Miasta Krakowa w latach 1959-1969, poseł na Sejm PRL w latach 1969-1971.
    Aisin Gioro Puyi, trad. chin. 溥儀; upr. chin. 溥仪, (ur. 6 lutego 1906, zm. 17 października 1967) – ostatni cesarz Chin. Należał do mandżurskiej dynastii Qing, zmuszony w 1912 roku do abdykacji. Od 1934 roku cesarz marionetkowego państwa Mandżukuo, a od 1945 roku więzień – najpierw radziecki, a potem chiński. Po uwolnieniu w 1959 roku został zwykłym obywatelem Chińskiej Republiki Ludowej i pracował jako ogrodnik, a potem archiwista.
    Prezydent Stanów Zjednoczonych – głowa państwa, szef administracji federalnej, naczelny dowódca sił zbrojnych, szef rządu, a także lider swojej partii. Konstytucja nadała mu wiele prerogatyw, co sprawia iż zajmuje on kluczowe miejsce w systemie politycznym Stanów Zjednoczonych.
    Aleksander Stanisław Janta-Połczyński (ur. 11 grudnia 1908 w Poznaniu, zm. 19 sierpnia 1974 na Long Island, USA) – polski prozaik, poeta, dziennikarz, publicysta, tłumacz, rotmistrz rezerwy kawalerii Wojska Polskiego, kolekcjoner, bibliofil, posiadacz wielu "białych kruków".

    Reklama