1901

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Rok 1901 / MCMI

Nagroda Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny (szw. Nobelpriset i fysiologi eller medicin) – jest nagrodą przyznawaną corocznie przez Instytut Karolinska za wyjątkowe osiągnięcia naukowe z różnych dziedzin fizjologii lub medycyny. Jest jedną z pięciu Nagród Nobla ustanowionych w testamencie przez Alfreda Nobla (zm. w 1896 roku). Jak zapisał on w swoim testamencie, nadzór nad nagrodą sprawuje Fundacja Noblowska, a przyznawana jest ona przez zgromadzenie wybierane przez Instytut Karolinska. Określana potocznie jako „Nagroda Nobla z medycyny”, w rzeczywistości była precyzyjnie opisana przez Nobla w jego testamencie, jako nagroda z „fizjologii lub medycyny”. Z tego powodu może być przyznana w każdej ze szczegółowych dziedzin obu tych nauk. Pierwszym laureatem nagrody był w roku 1901 Niemiec Emil Adolf von Behring.René François Armand (Sully) Prudhomme (ur. 16 marca 1839 w Paryżu, zm. 6 września 1907 w Châtenay-Malabry) – francuski poeta, początkowo przedstawiciel parnasizmu; twórca poematów filozoficznych. Pierwszy w historii laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1901). W uzasadnieniu Komitetu Noblowskiego podano, że otrzymał ją za "wybitne osiągnięcia literackie, a zwłaszcza za idealizm, doskonałość artystyczną oraz niezwykłe połączenie duchowości i intelektu".

stulecia: XIX wiek ~ XX wiek ~ XXI wiek
dziesięciolecia: 1870–18791880–18891890–18991900–19091910–19191920–19291930–1939
lata: 1891 « 1896 « 1897 « 1898 « 1899 « 1900 « 1901 » 1902 » 1903 » 1904 » 1905 » 1906 » 1911

Wydarzenia w Polsce[ | edytuj kod]

  • 4 stycznia – otwarto fragment Kolei Jabłonowskiej od stacji Warszawa Most do Wawra.
  • 14 lutego – uruchomiono wodociągi miejskie w Krakowie oraz w Częstochowie.
  • 16 marca:
  • w Krakowie w Teatrze Starym odbyła się premiera Wesela Wyspiańskiego.
  • w Krakowie uruchomiono pierwszą zelektryfikowaną linię tramwajową.
  • Kwiecień, maj – wybuchł strajk szkolny polskich dzieci we Wrześni przeciwko wprowadzeniu języka niemieckiego do nauki religii. Opornych uczniów karano aresztem, zastosowano karę chłosty 2, 13 i 20 maja. 20 maja doszło do zamieszek pod budynkiem szkolnym.
  • 28 maja – rozpoczęcie budowy kościoła w Ciężkowicach.
  • 12 czerwca – rząd austriacki przyjął ustawę o budowie kanału łączącego Wisłę, Dunaj i Dniestr.
  • 19 sierpnia – zamontowano i poświęcono krzyż na Giewoncie.
  • 21 września – nadanie praw miejskich prężnie rozwijającej się ponad 670-letniej wsi Jaworzno, przez cesarza Franciszka Józefa I.
  • 28 września – otwarto (Stary) Teatr Wielki w Łodzi.
  • 8 październikaSopot otrzymał prawa miejskie.
  • 12 października – wmurowano kamień węgielny pod budowę kościoła Najświętszego Zbawiciela w Warszawie.
  • 27 października – w Katowicach odbył się recital I.J. Paderewskiego.
  • Listopad – ukazał się w krakowskim „Czasie” protest Henryka Sienkiewicza przeciwko prześladowaniu przez władze pruskie polskich dzieci we Wrześni. Odezwę zamieściły prawie wszystkie polskie dzienniki i wiele zagranicznych.
  • 5 listopada – otwarto Filharmonię w Warszawie.
  • 19 listopada – Warszawa: hotel Bristol przyjął pierwszego gościa.
  • 6 grudnia – otwarto Cmentarz Centralny w Szczecinie.
  • Grudzień – otwarto w Krakowie Przytulisko uczestników powstania polskiego w latach 1863/64. Mieściło się ono przy ul. Biskupiej i gromadziło 22 żyjących jeszcze w mieście weteranów.
  • Wprowadzono nowy „Statut gminny dla Stołecznego Królewskiego Miasta Krakowa”.
  • W ramach przebudowy Wrocławskiego Węzła Kolejowego oddano do użytku estakadę od dworca Wroclaw Główny w kierunku zachodnim.
  • Wydarzenia na świecie[ | edytuj kod]

  • 1 stycznia:
  • powstanie Związku Australijskiego.
  • Nigeria stała się protektoratem brytyjskim.
  • francuski zespół rugby rozegrał pierwszy próbny mecz z zespołem z Nowej ZelandiiAll Blacks.
  • 5 styczniabakterie duru brzusznego, które wydostały się z więzienia w Seattle, zapoczątkowały pierwszą z dwóch epidemii w USA w ciągu roku.
  • 7 stycznia – w USA Alferd Packer został zwolniony z więzienia, w którym przebywał 18 lat skazany za kanibalizm.
  • 10 stycznia – pierwsze duże złoża ropy naftowej zostały odkryte w Beaumont w Teksasie. Dzień ten jest uważany za narodziny przemysłu naftowego w USA.
  • 22 stycznia – po prawie 64 latach panowania – zmarła w wieku 81 lat królowa Wiktoria. Jej najstarszy syn Edward VII został królem Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii i dominiów brytyjskich.
  • 28 styczniabaseballowa American League ogłosiła się Główną Ligą Baseballową w USA.
  • 31 stycznia – we Francji zakazano stosowania kar cielesnych w armii i marynarce wojennej.
  • 2 lutego – odbył się pogrzeb królowej brytyjskiej Wiktorii Hanowerskiej.
  • 7 lutegokrólowa Holandii Wilhelmina wyszła za mąż za księcia Henryka Meklemburskiego.
  • 15 lutego – założono peruwiański klub piłkarski Alianza Lima.
  • 20 lutego:
  • po raz pierwszy obradowała legislatura terytoriów Hawai.
  • włoski astronom Luigi Carnera odkrył planetoidę Argentina.
  • 21 lutego:
  • Albert Einstein otrzymał obywatelstwo szwajcarskie.
  • Kuba proklamowała niepodległość.
  • 25 lutegoJ.P. Morgan, amerykański finansista wciela do swego imperium „United States Steel Corporation”, największą korporację produkującą stal w USA.
  • 1 marca:
  • utworzono Armię Australijską.
  • w Niemczech uruchomiono Wuppertaler Schwebebahn, pierwszą w świecie linię kolei podwieszanej.
  • 2 marcaKongres Stanów Zjednoczonych uchwalił prawo (Platt amendment), limitujące autonomię Kuby, jako warunek wycofania z jej terytorium wojsk amerykańskich.
  • 4 marca – w USA prezydent William McKinley rozpoczął drugą kadencję swych rządów.
  • 6 marca – w Bremie doszło do nieudanej próby zamachu na Wilhelma II Hohenzollerna, cesarza niemieckiego i króla Prus.
  • 17 marca – wystawa 71 obrazów Vincenta van Gogha w Paryżu, 11 lat po śmierci malarza, wywołała sensacje.
  • 21 marca:
  • zwodowano RRS Discovery, ostatni drewniany trójmasztowiec zbudowany na Wyspach Brytyjskich.
  • w Hawanie uruchomiono pierwszą linię tramwaju elektrycznego.
  • 29 marca – w Australii odbyły się pierwsze wybory parlamentarne.
  • 31 marca:
  • w Zjednoczonym Królestwie Wielkiej Brytanii i Irlandii odbył się spis ludności.
  • w Pradze odbyła się premiera opery Rusałka Antonína Dvořáka.
  • 6 kwietnia – w niemieckiej Jenie wyjechały na trasę pierwsze tramwaje elektryczne.
  • 7 kwietnia – uruchomiono pierwszą linię tramwajową na Teneryfie.
  • 23 kwietnia – została odkryta kometa jednopojawieniowa C/1901 G1.
  • 25 kwietniastan Nowy Jork, jako pierwszy w USA, wprowadza obowiązkowe tablice rejestracyjne na samochodach.
  • 27 kwietnia – rozpoczął się pierwszy wyścig samochodowy dookoła Włoch.
  • 29 kwietnia – w Paryżu odbyła się premiera opery Huragan Alfreda Bruneau z librettem Émile’a Zoli.
  • 1 maja – na ulice Morawskiej Ostrawy wyjechały pierwsze tramwaje elektryczne.
  • 3 maja – wielki pożar na Florydzie w Jacksonville, zginęło 7 osób, zostało zniszczonych ponad 2368 budynków, około 10 tys. mieszkańców miasta straciło dach nad głową.
  • 5 maja – oficjalnie zakończyła się wojna o Jukatan, prowadzona od 1847 pomiędzy Majami a oddziałami reprezentującymi ludność napływową z Europy (Yucatecos).
  • 6 maja – w Dreźnie uruchomiono najstarszą na świecie kolej podwieszaną.
  • 9 maja – w Melbourne odbyło się inauguracyjne posiedzenie parlamentu Australii.
  • 10 majaKinmochi Saionji został premierem Japonii.
  • 13 maja – w Hartland w kanadyjskim Nowym Brunszwiku zakończono budowę najdłuższego na świecie mostu krytego (391 m).
  • 14 maja – aresztowany od 15 miesięcy i symulujący chorobę psychiczną Józef Piłsudski zbiegł dzięki pomocy polskiego lekarza ze szpitala św. Mikołaja Cudotwórcy w Petersburgu, dokąd przewieziono go z Warszawy na szczegółowe badania.
  • 16 maja – w Montevideo Urugwaj przegrał z Argentyną 2:3, w pierwszym w historii obu reprezentacji oficjalnym meczu międzypaństwowym.
  • 17 maja:
  • doszło do załamania na Nowojorskiej Giełdzie Papierów Wartościowych (6 najgorsze w historii załamanie na rynku papierów wartościowych).
  • całkowite zaćmienie Słońca widoczne na Oceanie Indyjskim.
  • 23 maja – prokurator generalny w Paryżu otrzymał anonimowy list, w którym informowano o więzionej od 25 lat przez matkę w domu w Poitiers 52-letniej Blanche Monnier.
  • 25 maja – został założony River Plate, argentyński klub piłkarski.
  • 27 maja – w New Jersey, powstała pierwsza wytwórnia wymienialnych baterii (Edison Storage Battery Company), założona przez Thomasa Edisona.
  • 29 maja – w Dreźnie odbyła się premiera opery Manru, jedynej w dorobku Ignacego Jana Paderewskiego.
  • 31 maja – początek budowy Kolei Transsyberyjskiej.
  • 2 czerwca:
  • Tarō Katsura został premierem Japonii.
  • w Nowym Jorku aresztowano Benjamina Adamsa za granie w golfa w niedzielę.
  • 4 czerwca – zwodowano francuski krążownik pancerny Sully.
  • 7 czerwca – niemiecki astronom Max Wolf odkrył planetoidę (471) Papagena.
  • 11 czerwcaNowa Zelandia zaanektowała Wyspy Cooka.
  • 12 czerwca – Kuba stała się protektoratem Stanów Zjednoczonych.
  • 24 czerwca – w Paryżu otwarto pierwszą wystawę prac Pabla Picassa.
  • 4 lipca – w miejscowości Hartland w prowincji Nowy Brunszwik w Kanadzie na rzece św. Jana (St. John River) został otwarty najdłuższy obudowany most na świecie (390 m).
  • Lipiec – w Berlinie odbyły się 1. mistrzostwa świata w kolarstwie szosowym (6 zwycięstw Duńczyka Thorwalda Ellegaarda).
  • 24 lipcaO. Henry, właściwie William Sydney Porter, wyszedł na wolność z więzienia w Columbus w stanie Ohio, gdzie spędził trzy lata za malwersacje finansowe.
  • 5 sierpnia – w Dublinie Peter O’Connor, irlandzki lekkoatleta, specjalizujący się w skoku w dal i trójskoku, skoczył na odległość 7,61 m, ustanawiając rekord świata, który przetrwał aż 20 lat.
  • 7 sierpnia – na ulice Mostu i sąsiedniego Litvínova wyjechały pierwsze tramwaje elektryczne.
  • 14 sierpniaBridgeport: pierwszy lot pojazdu z silnikiem braci Wright.
  • 21 sierpnia – została założona, w Detroit w stanie Michigan, wytwórnia samochodów osobowych „Cadillac Motor Company”, kompania została zreformowana 22 sierpnia 1902 roku i zmieniła nazwę na „Cadillac Automobile Company”.
  • 2 września – wiceprezydent Theodore Roosevelt w swoim przemówieniu na jarmarku stanowym w Minnesocie użył sławnego zwrotu: „Mów delikatnie i trzymaj duży kij” (Speak softly and carry a big stick).
  • 5 września – powstała „Mniejsza Liga Baseballowa” (Minor League Baseball) w Chicago.
  • 6 września:
  • uruchomiono komunikację tramwajową w słoweńskiej Lublanie.
  • zamach na prezydenta USA. William McKinley został zastrzelony przez anarchistę polskiego pochodzenia Leona Czolgosza.
  • 7 września – w Chinach zakończyło się powstanie bokserów.
  • 14 września:
  • Theodore Roosevelt został prezydentem Stanów Zjednoczonych.
  • chiński mistrz sztuki wojennej, Huo Yuanjia, pokonał czterech przeciwników, którzy wyzwali go na pojedynek, po jednym z Francji, Anglii, Rosji i Japonii.
  • 30 września – brytyjczyk Huberta Bootha opatentował stacjonarny odkurzacz elektryczny, w 1907 został skonstruowany w USA pierwszy przenośny odkurzacz elektryczny.
  • 2 październikamarynarka wojenna Wielkiej Brytanii została wyposażona w pierwszy okręt podwodny.
  • 4 października – amerykański jacht „Columbia” pokonał irlandzki jacht „Shamrock” w regatach o Puchar Ameryki.
  • 12 października – prezydent Theodore Roosevelt oficjalnie ustalił nazwę swej siedziby na Biały Dom.
  • 16 października – amerykański prezydent Theodore Roosevelt zaprosił lidera czarnoskórych amerykanów Bookera T. Washingtona do Białego Domu. Biali obywatele ze stanów południowych zareagowali gniewnie na to wydarzenie, co wzmogło przemoc rasową w tym regionie.
  • 23 październikaUniwersytet Yale’a świętował dwustulecie swego założenia.
  • 24 października – nauczycielka z Michigan Annie Taylor, spłynęła w dół wodospadu Niagara w beczce i przeżyła.
  • 29 października – stracony na krześle elektrycznym został syn polskich emigrantów Leon Czolgosz, amerykański sympatyk anarchizmu i zabójca prezydenta Williama McKinleya.
  • 14 listopada – austriacki lekarz Karl Landsteiner odkrył grupy krwi. Zauważył, że na czerwonych krwinkach występują dwa antygeny, od których zależy, czy transfuzja krwi odbędzie się pomyślnie, czy też zajdzie zjawisko zlepiania krwinek (aglutynacji).
  • 15 listopada – Miller Reese Hutchinson opatentował „acousticon”, prototyp aparatu słuchowego.
  • 18 listopada – Wielka Brytania i Stany Zjednoczone osiągnęły kompromis w sprawie budowy Kanału Panamskiego.
  • 27 listopada – w Pensylwanii w miejscowości Carlisle pod Harrisburgiem, została założona uczelnia wojskowa – U.S. Army War College.
  • 28 listopada – nowa konstytucja stanu Alabama w USA, pozbawiła prawa wyborczego czarnoskórych obywateli ze względu na brak umiejętności pisania i czytania.
  • 2 grudnia – USA: King Camp Gillette opatentował maszynkę do golenia o wymiennych ostrzach.
  • 3 grudnia – prezydent Theodore Roosevelt w przemówieniu do Izby Reprezentantów Stanów Zjednoczonych apelował o zaprzestanie tworzenia monopoli w gospodarce – w rozsądnych granicach.
  • 10 grudnia – w Sztokholmie, w piątą rocznicę śmierci Alfreda Nobla, odbyła się pierwsza ceremonia wręczania Nagrody Nobla.
  • 12 grudniaGuglielmo Marconi przeprowadził pierwszą transatlantycką transmisję radiową. W Nowej Fundlandii w Kanadzie odebrał literę „S” nadaną alfabetem Morse’a.
  • 20 grudnia – została ukończona budowa linii kolejowej łączącej Ugandę i Kenię z Mombasą nad Oceanem Indyjskim.
  • 21 grudnia – ostatni wielki książę Hesji Ernest Ludwik rozwiódł się ze swą pierwszą żoną Wiktorią Melitą Koburg.
  • Anglik Edward Henry opracował system identyfikacji osób na podstawie linii papilarnych.
  • Niemcy wprowadzili na uzbrojenie miotacze ognia o współczesnej budowie.
  • Pierwszą operację plastyczną twarzy (czyli korekcję skóry twarzy i szyi – facelifting) przeprowadził chirurg berliński Eugen Hollander, pacjentką była polska arystokratka.
  • Parlament Wielkiej Brytanii uchwalił prawo (Factory Act) zabraniające zatrudniania dzieci poniżej 12 roku życia.
  • Winston Churchill zasiadał w izbie niższej dwuizbowego parlamentu brytyjskiego – w Izbie Gmin.
  • Powstała drużyna baseballowa grająca w dywizji centralnej American LeagueCleveland Indians.
  • Został zbudowany prototyp motocykla przedsiębiorstwa Harley-Davidson.
  • Został odkryty Okapi – ssak z rodziny żyrafowatych zamieszkujący centralną Afrykę, wcześniej znany tylko miejscowym Afrykanom.
  • Twórcami nurtu malarstwa zwanego kubizmem, Pablo Picasso rozpoczął okres swej twórczości zwany niebieskim.
  • Egzekutywa Zjednoczenia Narodowego (EZN) − władza wykonawcza powstała w 1954 jako organ wykonawczy Tymczasowej Rady Jedności Narodowej, od której w 1956 otrzymała uprawnienia rządu. Funkcjonowała do 1972.13 kwietnia jest 103. (w latach przestępnych 104.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 262 dni.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Alfred Newman (ur. 17 marca 1901 w New Haven, Connecticut, USA - zm. 17 lutego 1970 w Hollywood, Kalifornia, USA) - jeden z najważniejszych kompozytorów filmowych w historii Hollywood.
    Ostrawa (czes.: Ostrava, niem.: Ostrau) – miasto w Czechach na granicy Śląska Cieszyńskiego, Śląska Opawskiego i Moraw, u ujścia do Odry dwóch rzek: Opawy i Ostrawicy. Miasto leży przy północnym wejściu Bramy Morawskiej.
    Tramwaje w Ostrawie – system komunikacji tramwajowej działający w trzecim co do wielkości czeskim mieście, Ostrawie. System obsługuje Dopravní podnik Ostrava (DPO, pol. Przedsiębiorstwo Komunikacyjne Ostrawa). Tramwaje są jednym z trzech, obok autobusów i trolejbusów, rodzajów komunikacji miejskiej w Ostrawie.
    Królestwo Prus (niem. Königreich Preußen) – oficjalny tytuł państwa prusko-brandenburskiego po 1701, wraz z pozostałymi domenami dynastii Hohenzollernów w latach 1701-1918, od 1871 wchodzące w skład Cesarstwa Niemieckiego. Terytorium Królestwa Prus obejmowało dwie trzecie całego obszaru Cesarstwa Niemieckiego.
    3 października jest 276. (w latach przestępnych 277.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 89 dni.
    Biały Dom (z ang. White House) – oficjalna rezydencja i miejsce pracy prezydentów USA położona w Waszyngtonie, Dystrykt Kolumbia. Nazwa ta została nadana budynkowi 14 września 1901 r. przez prezydenta Roosevelta. Wcześniej nazywany był Pałacem Prezydenckim, Domem Prezydenckim i Siedzibą Władz Wykonawczych.
    Nagroda Nobla w dziedzinie fizyki, to uznawane za najbardziej prestiżowe wyróżnienie za wybitne osiągnięcia naukowe. Przyznawana jest ona od 1901 roku przez Fundację Noblowską.

    Reklama