• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Zoochoria

    Przeczytaj także...
    Hydrochoria (wodosiewność) – jeden ze sposobów rozprzestrzeniania się nasion roślin i zarodników. Występuje często u roślin wodnych i błotnych (glony, kosaciec, olsza, grążel żółty i inne). Rzadziej u roślin rosnących na mniej wilgotnych stanowiskach np. u mchów, rozchodnika, wiesiołka. Wtedy zarodniki lub nasiona rozsiewane są dzięki deszczowi (deszczosiewność). Wśród roślin wybitnie lądowych hydrochoria występuje np. u palm, umożliwiając rozsiewanie się nasion palmy kokosowej i palmy seszelskiej na nawet bardzo odległe stanowiska (np. wyspy).Rozmnóżka – organ rozmnażania wegetatywnego roślin zarodnikowych i nasiennych. Rozmnóżki są specjalnymi fragmentami plechy lub bulwkami pędowymi. Mogą one powstawać na rozłogach, brzegach liści lub na łodygach, zwykle w kątach liści.
    Elajosom (gr. élaion – oliwa, sōma – ciało), ciałko mrówcze, ciałko tłuszczowe – obfitujący w tłuszcze i węglowodany wyrostek nasion lub owoców niektórych roślin. Stanowi pokarm dla mrówek, które przyczyniają się w efekcie do rozprzestrzeniania takich diaspor. Wytwarzanie elajosomów nie jest dla roślin wielkim kosztem, daje im natomiast znaczne korzyści, ponieważ mrówki pożywiające się nimi nie tylko rozprzestrzeniają diaspory, ale także chronią je przed roślinożercami, przenoszą w pobliże gniazd stanowiące żyzne mikrosiedliska i często umieszczają w podłożu. Ponieważ mrówki przy okazji zyskują pożywienie, relacja między tymi owadami i roślinami tworzącymi elajosomy jest przykładem mutualizmu.
    Owoce łopianu przyczepiają się do sierści zwierząt haczykowatymi łuskami okrywy
    Wiewiórki rozsiewają nasiona leszczyny przez synzoochorię

    Zoochoria, zwierzęcosiewność – rozprzestrzenianie diaspor roślinnych (nasion, zarodników, rozmnóżek) przez zwierzęta. Diaspory mogą być przenoszone na zewnątrz zwierzęcia, mogą być zjadane i następnie wydalane lub też są przez zwierzęta ukrywane ja zapas żywności i w miejscu ukrycia rozpoczynają swój wzrost. Rośliny rozsiewające się przez zoochorię mają szczególne przystosowania do takiego sposobu rozsiewania, np. nasiona zaopatrzone w haczyki przyczepiające je do sierści zwierząt, specjalne ciałka zachęcające (tzw. elajosomy) mrówki do zabierania nasion, albo jadalne części owocu.

    Diaspora (gr. dia – przez, na wskroś, sporos – nasiono) – dowolny twór, który służy do rozmnażania i rozprzestrzeniania rośliny lub grzyba. Diasporą może być zarówno cały organizm, jak i jego część zdolna do wyrośnięcia w nowy organizm. Diaspory dzielą się na generatywne i wegetatywne. Do pierwszych należą nasiona, owoce i owocostany, do diaspor wegetatywnych należą: fragmenty plechy, bulwy i bulwki, kłącze, turiony, rozmnóżki, zarodniki.Łopian (Arctium L.) – rodzaj roślin należący do rodziny astrowatych. Liczy 10 gatunków. Występuje w stanie dzikim w umiarkowanych strefach Europy i Azji. W Polsce występują na stanowiskach naturalnych 4 gatunki. Gatunkiem typowym jest Arctium lappa L..
  • Rodzaje zoochorii w zależności od sposobu przenoszenia diaspor przez zwierzęta:
  • ektozoochoria, epizoochoria, epichoria – przenoszenie przez zewnętrzne części ciała zwierzęcia. Diaspory mogą być przyczepione np. do sierści, piór, śluzu pokrywającego ciało itp.
  • endozoochoria, endochoria – diaspory wnikają do wnętrza ciała zwierzęcia, przeważnie do układu pokarmowego, gdy zwierzę zjada nasiona i owoce
  • synzoochoria – nasiona i owoce gromadzone są przez zwierzęta w różnych kryjówkach. W ten sposób rozsiewane są między innymi żołędzie, orzechy laskowe i orzechy włoskie. W rozsiewaniu poprzez magazynowanie uczestniczą głównie ptaki oraz mrówki. W przypadku gdy diaspory są niszczone w przewodzie pokarmowym przypadkowe upuszczanie przez spożyciem określane jest jako dyszoochoria.
  • W zależności od grupy zwierząt uczestniczących w przenoszeniu diaspor wyróżnia się:
  • chiropterochorię – roznoszenie przez nietoperze,
  • entomochorię – roznoszenie przez owady,
  • myrmekochorię – roznoszenie przez mrówki,
  • ornitochorię – roznoszenie przez ptaki.
  • Zoochoria jest jednym z rodzajów cudzosiewności (allochorii).

    Owoc (łac. fructus) − w znaczeniu botanicznym występujący u okrytozalążkowych organ powstający z zalążni słupka, zawierający w swym wnętrzu nasiona, osłaniający je i ułatwiający rozsiewanie.Autochoria (samosiewność) – proces samoczynnego rozsiewania diaspor przez roślinę, przy wykorzystaniu własnych sił i mechanizmów rośliny macierzystej. Oddalenie się diaspor od rośliny macierzystej jest stosunkowo niewielkie, autochoria ma więc znaczenie głównie jako czynnik zwiększający zagęszczenie populacji w danym biotopie. Czasem diaspora, przenoszona niedaleko od rośliny macierzystej, trafia na inny czynnik transportujący ją dalej – jest to kombinowany sposób rozsiewania.

    Zobacz też[]

  • anemochoria
  • antropochoria
  • autochoria
  • hydrochoria
  • Przypisy

    1. David Iluz. Zoochory: The Dispersal Of Plants By Animals. „Cellular Origin, Life in Extreme Habitats and Astrobiology”. 16, s. 199–214, 2010. DOI: 10.1007/978-90-481-9316-5_9. ISSN 1566-0400 (ang.). 
    2. Pascal Vittoz, Robin Engler. Seed dispersal distances: a typology based on dispersal modes and plant traits. „Botanica Helvetica”. 117 (2), s. 109–124, 2008. DOI: 10.1007/s00035-007-0797-8. ISSN 0253-1453 (ang.). 
    3. L. Van Der Pijl. The dispersal of plants by bats (chiropterochory). „Acta Botanica Neerlandica”. 6 (3), s. 291–315, 1957. DOI: 10.1111/j.1438-8677.1957.tb00577.x. ISSN 00445983 (ang.). 
    4. Ignazio Li Vigni, Maria Rita Melati. Examples of seed dispersal by entomochory. „Acta Botanica Gallica”. 146 (2), s. 145–156, 1999. DOI: 10.1080/12538078.1999.10515813. ISSN 1253-8078 (ang.). 
    5. M. Debussche, J. Escarré, J. Lepart. Ornithochory and plant succession in mediterranean abandoned orchards. „Vegetatio”. 48 (3), s. 255–266, 1982. DOI: 10.1007/BF00055269. 
    Myrmekochoria, mrówkosiewność – roznoszenie nasion roślin przez mrówki, jeden z rodzajów zoochorii. Niektóre gatunki roślin wykształciły specjalne przystosowania do tego, np. ich nasiona zaopatrzone są w specjalne wyrostki zw. elajosomami (ciałkami mrówczymi), które mrówki zjadają lub gubią w trakcie transportu do mrowiska. Zjawisko to jest specyficznym przykładem mutualizmu. W niektórych regionach klimatycznych odgrywa znaczącą rolę, np. nawet do 30% roślin w południowoafrykańskiej formacji roślinnej fynbos rozsiewa się w ten sposób.Nasiono, nasienie (łac. semen) – organ roślin nasiennych powstający z zapłodnionego zalążka i składający się z zarodka otoczonego tkanką zapasową i osłoniętego łupiną nasienną. Zarodek jest nowym organizmem roślinnym. Tkanka spichrzowa umożliwia wzrost zarodka w pierwszym okresie rozwoju, a łupina nasienna pełni funkcję ochronną.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Zarodnik, spora – termin stosowany w botanice, mykologii i mikrobiologii w odniesieniu do komórki służącej do rozmnażania protistów, roślin (mszaki, paprotniki) i grzybów. Zarówno termin „zarodnik” jak i „spora” są stare – pochodzą z czasów, gdy nie znano jeszcze dokładnie procesów rozmnażania tych grup organizmów, stąd też też używane są zarówno do określania komórek służących do rozmnażania bezpłciowego, jak i płciowego.
    Anemochoria (wiatrosiewność) – jeden ze sposobów rozprzestrzeniania zarodników grzybów oraz zarodników, nasion i owoców u roślin, polegający na roznoszeniu ich przez ruchy powietrza. Wiatrosiewność jest bardzo rozpowszechnionym sposobem rozsiewania, szczególnie wśród roślin rosnących w górach, na stepach, pustyniach, na sawannie i na wyspach. Umożliwia rozprzestrzenianie się grzybów i roślin na duże odległości, nawet setek kilometrów. Odległość na jaką przenoszone są zarodniki i nasiona zależy m.in. od ich ciężaru i stopnia przystosowania do wiatrosiewności.
    Antropochoria, hemerochoria – jeden ze sposobów rozprzestrzeniania diaspor roślin, w którym to oddziaływanie człowieka powoduje ich transport. Jeśli udział człowieka sprowadza się do transportu diaspor w sposób typowy dla zwierząt (endochoria i epichoria) to zwykle nie wyodrębnia się tego sposobu ich rozprzestrzeniania od zoochorii. Za antropochorię uważane są te sposoby rozprzestrzeniania diaspor, które są specyficzne dla człowieka i jego cywilizacji. Rozprzestrzenianie to może odbywać się świadomie – za wiedzą i wolą człowieka lub nieświadomie.
    Leszczyna (Corylus L.) – (orzech laskowy) rodzaj drzew i krzewów klasyfikowany w różnych systemach do rodziny brzozowatych lub leszczynowatych. Należy tu 15 gatunków występujących na obszarach umiarkowanych Europy, Azji i Ameryki Północnej. Gatunkiem typowym jest Corylus avellana.
    Okrywa (łac. involucrum, perianthium, ang. involucre, perianth) – skupienie podsadek, przysadek, czasami także podkwiatków, które okrywają niektóre rodzaje kwiatostanów u roślin. Często występują w rodzinie astrowatych (Asteraceae) okrywając koszyczek, poza tym także np. w rodzinach szczeciowatych (Dipsacaceae) i selerowatych (Apiaceae).
    DOI (ang. digital object identifier – cyfrowy identyfikator dokumentu elektronicznego) – identyfikator dokumentu elektronicznego, który w odróżnieniu od identyfikatorów URL nie zależy od fizycznej lokalizacji dokumentu, lecz jest do niego na stałe przypisany.
    Ornitochoria (ptakosiewność) – rozsiewanie diaspor (czyli zarodników, nasion, owoców, rozmnóżek) przez ptaki. Ornitochoria jest jednym z rodzajów zoochorii, czyli zwierzęcosiewności. Najczęściej odbywa się poprzez wydalanie niestrawionych nasion wraz z odchodami ptaka (np. nasion jemioły, jarzębiny) lub poprzez pozostawianie zakopanych nasion, które tworzyły spiżarnię ptaka, np. sójki). (jest to tzw. synzoochoria).

    Reklama