• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Zjednoczone królestwo Izraela



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Arka Przymierza (hebr. אָרוֹן הָבְרִית Aron HaBrit, łac. arca - skrzynia) – obiekt będący dla Żydów jednym z elementów ich przymierza z Bogiem Jahwe.Samaria (hebr. שומרון, Somaron; arab. سامريّون, Sāmariyyūn ) – kraina historyczna w środkowym Izraelu i w Autonomii Palestyńskiej, między Galileą a Judeą. Nazwa określa krainę geograficzną, historyczną i polityczną.

    Zjednoczone królestwo Izraela (znane również jako królestwo Izraela i Judy) – starożytne państwo na Bliskim Wschodzie, którego historię szeroko opisuje Biblia. Zgodnie z opisem biblijnym było to potężne państwo obejmujące tereny dzisiejszego Izraela, Autonomii Palestyńskiej, Syrii i Jordanii. Źródła pozabiblijne dostarczają nielicznych informacji o tym okresie w dziejach Palestyny, dlatego znaczenie, a nawet istnienie zjednoczonego królestwa i jego władców bywa kwestionowane.

    Bitwa na wzgórzu Gilboa – starcie zbrojne, które miało miejsce w 1007 roku p.n.e. Filistyni pokonali w niej dowodzonych przez króla Saula Izraelitów. W czasie bitwy zabito trzech synów Saula: Jonatana, Abinadaba i Malki-Szuę, a ranny Saul chcąc uniknąć śmierci z rąk wroga, popełnił samobójstwo. (1Sm 28:4; 31:1-4, 8; 2Sm 1:4-10, 21; 1Krn 10:1-8).Saul (hebr. שָׁאוּל; wymowa: Szaul) − postać biblijna, syn Kisza z plemienia Beniamina (ok. XI wieku p.n.e.), według Biblii pierwszy król Izraela. Swoje panowanie rozpoczął być może w 1042 p.n.e. Po krótkim okresie panowania zginął w 1010 p.n.e. w walce z Filistynami na wzgórzach Gilboa. Poprzednik Dawida. Powołany przez proroka Samuela na wodza; dokonał zjednoczenia plemion izraelskich. Twórca scentralizowanej monarchii na terenie Palestyny.

    Początki królestwa sięgają ok. 1030 p.n.e., kiedy to Saul miał zjednoczyć nękane atakami sąsiadów plemiona izraelskie. Po śmierci Saula i krótkotrwałej wojnie domowej tron objął Dawid, uznawany za twórcę militarnej potęgi Izraela. Ostatnim władcą zjednoczonego państwa był Salomon, którego polityka skupiała się głównie na sprawach wewnętrznych. Wkrótce po jego śmierci państwo uległo podziałowi na państwo północne (Izrael) pod panowaniem Jeroboama i południowe (Judę) pod panowaniem Roboama.

    Salomonowy wyrok – fraza języka potocznego oznaczająca mądre i sprawiedliwe rozwiązanie, wypływające z głębokiej mądrości.Inskrypcja z Chirbet Qejafa – najstarsza znana inskrypcja hebrajska z przełomu XI i X w. p.n.e. odkryta w 2008 roku podczas wykopalisk na stanowisku Chirbet Qejafa w Izraelu. Mówi o ustanowieniu królestwa przez lud i przywódców w odpowiedzi na niesprawiedliwość sędziów.

    Spis treści

  • 1 Historia
  • 1.1 Powstanie królestwa i panowanie Saula
  • 1.2 Panowanie Dawida
  • 1.3 Panowanie Salomona
  • 1.4 Rozpad królestwa
  • 2 Wojsko
  • 3 Wątpliwości
  • 4 Wykopaliska archeologiczne
  • 5 Zobacz też
  • 6 Przypisy
  • 7 Bibliografia
  • Historia[]

    Powstanie królestwa i panowanie Saula[]

    Początkowo Izraelici nie mieli stałego wodza, zachowując ustrój plemienny. Władzę sprawowali starsi rodów, arystokracja plemienna i zgromadzenie mężczyzn zdolnych do noszenia broni. Jedynie w przypadku zagrożenia na pewien czas nad kilkoma lub wszystkimi plemionami władzę obejmowali przywódcy zwani sędziami (szofetim). W okresie bezpośrednio poprzedzającym powstanie królestwa autorytetem dla całego Izraela był prorok Samuel. W tym czasie Izraelici wyrazili wolę ustanowienia monarchii. Samuel odnosił się do tego typu postulatów niechętnie, uznając za jedynego króla Boga Jahwe. Według Biblii otrzymał jednak polecenie od Pana, by wysłuchał lud i ustanowił króla. Ostrzegł ich jednak o konsekwencjach takiej decyzji (1 Sm 8).

    Jerzy Chmiel (ur. 5 października 1935) – ksiądz katolicki, biblista, członek Polskiej Akademii Nauk. W latach 1953-1958 studiował w Krakowskim Seminarium Duchownym. Święcenia kapłańskie otrzymał w 1958 roku z rąk abp. Eugeniusza Baziaka. W latach 1961-1968 studiował w Rzymie m.in. w Papieskim Instytucie Biblijnym i na Papieskim Uniwersytecie Gregoriańskim. Wykładowca Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie od 1968 roku, a od 1975 kierownik katedry Hermeneutyki Biblijnej i Judaizmu. Wielokrotnie sprawował funkcję dziekana wydziału teologii PAT. Od 1997 prorektor tej uczelni. Od 1982 redaktor kwartalnika "Ruch Biblijny i Liturgiczny". Założyciel Studium Syndonologicznego przy Polskim Towarzystwie Teologicznym. Autor około 400 prac z teologii biblijnej.Lewici – potomkowie Lewiego (jednego z dwunastu synów Jakuba), a ściślej jego trzech synów: Gerszona, Kehata i Merariego. Od nich pochodzą trzy „rody" lewickie: Gerszonici, Kehatyci i Meraryci.

    Królem został Saul, którego autorytet został uznany przez Izraelitów po jego zwycięstwie nad Ammonitami (1 Sm 11). Pochodził on z plemienia Beniamina, które było plemieniem mało znaczącym, co zmniejszało niebezpieczeństwo, że jedno plemię zdobędzie wyraźną dominację. Sytuacja jednak była trudna. Plemiona izraelskie, ze względu na monopol Filistynów na usługi kowalskie, były praktycznie rozbrojone. Filistyni w swojej dominacji sięgnęli aż do Bet Szean. Syn Saula, Jonatan, wyzwolił rodzinne miasto króla, Gibeę (1 Sm 13,3), natomiast Saul pokonał Filistynów nieopodal przełęczy Michams, jednak nie wykorzystał zwycięstwa w pełni (1 Sm 14,16-37). Pełne zwycięstwo udało się osiągnąć jedynie w walkach z Amalekitami. Doszło też do konfliktu na tle religijnym z Samuelem. Podejrzliwość, nieufność i żądza władzy króla sprawiała, że stopniowo tracił on popularność w społeczeństwie.

    Asyria (akad. māt Aššur) – starożytne państwo semickie w północnej Mezopotamii istniejące od drugiej połowy III tysiąclecia p.n.e. do pierwszej połowy I tysiąclecia p.n.e.Tyr (obecny Sur) – w starożytności miasto fenickie, obecnie miasto i port w południowym Libanie na wybrzeżu Morza Śródziemnego. Posiada połączenie kolejowe i drogowe z portem Sajda. Jego nazwa znaczy „skała”. W języku fenickim Ṣur, w akadyjskim Ṣurru, po hebrajsku צור Ṣōr, po grecku Τύρος Týros, po arabsku صور (as)-Ṣūr.

    Po pewnym czasie Filistyni zaatakowali ponownie. Izraelici ponieśli dotkliwą klęskę w bitwie na wzgórzu Gilboa, podczas której Saul popełnił samobójstwo, gdyż nie chciał dostać się do niewoli (1 Sm 31).

    Panowanie Dawida[]

    Różne koncepcje maksymalnego zasięgu panowania Dawida. Kolorem jaskrawoczerwonym oznaczono terytoria podlegające władzy centralnej, innymi odcieniami – terytoria zależne

    Po śmierci Saula doszło do ponownego podziału królestwa. Dawid, były giermek króla Saula, który później popadł w niełaskę i schronił się w ziemi Filistynów, został namaszczony w Hebronie na króla Judy (2 Sm 2,1-7). Tymczasem Abner, dowódca wojsk Saula, obwołał Iszbaala, jedynego pozostałego przy życiu syna Saula, królem Izraela. Jego królestwo obejmowała część Zajdordanii, Galileę i Samarię. Doszło do krótkotrwałej wojny domowej. Po przegranej bitwie Abner odstąpił od Iszbaala, co osłabiło jego pozycję. Po pewnym czasie Iszbaal został zamordowany, jednak Dawid zgładził jego morderców, uznając, że mogą zdradzić i jego (2 Sm 4). Po 7 latach i 6 miesiącach od objęcia tronu w Judzie, Dawid objął władzę nad całym Izraelem.

    Dawid (hebr. דָּוִדDāwiḏ; arab. داودDāʾūd) (ur. ok. 1040 p.n.e. – zm. ok. 970 p.n.e.) – postać biblijna, król Izraela od ok. 1010 p.n.e., poeta. Najmłodszy syn Jessego z Betlejem, ojciec Salomona. Ojciec rodu Dawidytów.Syria (arab. سوريا / سورية, transk. Sūriyya), nazwa oficjalna: Syryjska Republika Arabska (arab. الجمهورية العربية السورية, transk. Al-Dżumhurijja al-Arabijja as-Surijja) – arabskie państwo na Bliskim Wschodzie, graniczące z Turcją (822 km), Irakiem (605 km), Jordanią (375 km), Libanem (375 km) i Izraelem (76 km).

    Po zjednoczeniu państwa, Dawid postanowił ustanowić nową stolicę. Jego wybór padł na Jebus (późniejszą Jerozolimę), miasto należące do Jebuzytów. Jebus leżało w centrum kraju i kontrolowało drogę z północy na południe. Dodatkowo leżało na wzniesieniu, co zwiększało jego walory obronne. Dawid nazwał zdobyte Jebus "Miastem Dawidowym" i zasiedlił lojalnymi sobie ludźmi. Nie włączył go też do terytorium żadnego plemienia, lecz uczynił stałą siedzibą królewską. Dawid uczynił też Jerozolimę centrum życia religijnego, sprowadzając do niej Arkę Przymierza (2 Sm 6).

    Batszeba (zwana też Betsabe, hebr. בת שבע; zm. po 970 p.n.e.) – postać biblijna, jedna z żon Dawida, króla starożytnego Izraela. Według przekazu biblijnego jej pierwszym mężem był Uriasz Hetyta. Gdy zaszła w ciążę z Dawidem, doprowadził on do śmierci Uriasza, a następnie poślubił wdowę po nim. Z Dawidem miała Batszeba czterech synów – m.in. Salomona, przyszłego króla.Bliski Wschód (arab. الشرق الأوسط; hebr. המזרח התיכון; per. خاورمیانه, Xâvar-e Miyâne; przestarzałe Lewant) – region geograficzny leżący na styku Azji, Europy i Afryki.

    Filistyni, którzy uznawali podział Izraela za korzystny, wystąpili przeciwko Dawidowi, który jednak pokonał ich w dwóch kolejnych bitwach, co zakończyło okres ich dominacji. Pokonał również aramejskiego króla Hadadazera z Soby, Moabitów, Edomitów i Ammonitów. Moab został zmuszony do opłacania trybutu, natomiast Ammonici zostali zmuszeni do uznania władzy Dawida. Zhołdował również Damaszek i ustanowił tam swoją załogę. Izrael stał się regionalną potęgą. Sytuacja ku temu była sprzyjająca. Egipt w tym okresie nie prowadził ekspansji, Asyria i Babilonia zajęte były walkami pomiędzy sobą i z Aramejczykami, a po upadku imperium Hetytów w północnej Syrii panowało znaczne rozdrobnienie.

    Waldemar Chrostowski (ur. 1 lutego 1951 w Chrostowie koło Ostrołęki) – ksiądz katolicki, profesor doktor habilitowany teologii, biblista, konsultor Rady Episkopatu Polski ds. Dialogu Religijnego, profesor zwyczajny Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, przewodniczący Stowarzyszenia Biblistów Polskich, zaangażowany w dialog katolicko-żydowski. Do roku 1998 współprzewodniczący Polskiej Rady Chrześcijan i Żydów. Członek Komitetu Nauk Teologicznych Polskiej Akademii Nauk . Autor ponad 2000 publikacji naukowych i popularnonaukowych. Zajmuje się głównie Starym Testamentem.Dwanaście Plemion Izraela (hebr. שבטי ישראל Szewtej Jisrael – "Plemiona Izraela"; także Dwanaście Pokoleń Izraela) – tradycyjny, geograficzny i genealogiczny, podział Izraela z czasów biblijnych. Lud Izraela dzielił się na plemiona, których nazwy pochodziły od imion synów Jakuba.

    Dawid wprowadził odrębny stan urzędników cywilnych, ustanowił także stałe wojsko najemne. Jednak ze względu na liczne konflikty, reformy wewnętrzne były nieliczne, a sytuacja niestabilna. Królestwo pozostało zlepkiem plemion połączonych głównie osobowością władcy. Nie obyło się bez buntów, którymi przewodzili Absalom i Szeba. Król długo zwlekał z podjęciem decyzji co do sukcesji. Sytuację próbował wykorzystać Adoniasz, korzystając z poparcia Abiatara i Joaba, jednak, pod wpływem Batszeby i Natana, Dawid namaścił na następcę Salomona.

    Jerozolima (hebr. ירושלים, trl. Yerushalayim, trb. Jeruszalajim; arab. القدس, trl. Al-Quds, trb. Al-Kuds oraz اورشليم trl. Ūrushalīm, trb. Uruszalim, łac. Hierosolyma, Aelia Capitolina – zobacz też: nazwy Jerozolimy) – największe miasto Izraela, stolica administracyjna Dystryktu Jerozolimy i stolica państwa Izraela (według izraelskiego prawa). Znajduje się tutaj oficjalna siedziba prezydenta, większość urzędów państwowych, sąd najwyższy, parlament i inne.Jebusyci (także Jebuzyci, Jebusejczycy, Jebuzejczycy) – plemię zamieszkujące niegdyś okolice Jerozolimy (dawniej Jebus). Zostało one podbite przez izraelskiego króla Dawida około 1003 r. p.n.e.

    Panowanie Salomona[]

    Po objęciu władzy Salomon w pierwszej kolejności rozwiązał spory dotyczące sukcesji eliminując swoich przeciwników: zabijając Adoniasza i Joaba, a Abiatara skazując na wygnanie. Jego rządy miały charakter pokojowy, ze względów politycznych zawierał liczne małżeństwa z cudzoziemkami. Stabilność i pokój sprzyjały rozwojowi gospodarki i handlu. Wspólnie z Hiramem, królem Tyru, Salomon miał założyć w Esjon-Geber flotę handlową docierającą aż do Ofiru (1 Krl 9,26-28). Rozwojowi handlu sprzyjało opanowanie kluczowych szlaków handlowych przechodzących przez Lewant. Od przemieszających się nimi kupców pobierano myto. Rozwinęło się również hutnictwo miedzi. Szczególnego znaczenia nabrały prace budowlane. Wzniesiono Świątynię Jerozolimską oraz liczne budowle w Jerozolimie i poza nią (1 Krl 5-7; 9,15-19). Wzmocniono również armię. W miejsce dotychczasowej organizacji plemiennej wprowadzono podział na okręgi (1 Krl 4,7-19), które jednak nie obejmowało terytorium pokolenia Judy. Opowieść biblijna uczyniła z Salomona wzór mądrego i sprawiedliwego władcy, przypisując mu autorstwo setek przypowieści i pieśni oraz sprawiedliwe wyroki sądowe (wyrok salomonowy). Jednocześnie Salomon utracił zwierzchnictwo nad Damaszkiem, gdzie władzę objął Rezon, także nad Edomem, do którego wrócił potomek króla Edomu, Hadad (1 Krl 11,14-25).

    Świątynia Jerozolimska (hebr. בֵּית הַמִּקְדָּשׁ Bejt Ha-Mikdasz) – jedyna świątynia judaizmu stojąca niegdyś w Jerozolimie.Studia Judaica (ISSN 1506-9729) – polski periodyk naukowy poświęcony badaniom judaizmu oraz kultury i cywilizacji żydowskiej. Ukazuje się od 1998 i wydawany jest w cyklu półrocznym. Jego instytucją sprawczą jest Polskie Towarzystwo Studiów Żydowskich, istniejące od 1996. Redaktorem naczelnym pisma do 2000 roku był prof. dr Józef Gierowski, a w latach 2001-2011 prof. dr hab. Krzysztof Pilarczyk. Od 2012 funkcję tę pełni prof. dr hab. Marcin Wodziński.

    Rozpad królestwa[]

    Wydatki związane z polityką Salomona znacząco zwiększyły ucisk fiskalny. Utajone konflikty społeczne dały o sobie znać tuż po jego śmierci. Tymczasem jednak Roboam, następca Salomona, nie chciał zmniejszyć obciążeń. Wtedy plemiona północne pod wodzą Jeroboama, buntownika przeciwko władzy Salomona, który przed jego zemstą schronił się w Egipcie, zbuntowały się przeciwko władzy Roboama i ogłosiły secesję. Próby ponownego zjednoczenia kraju zakończyły się niepowodzeniem. Oba królestwa odziedziczyły po państwie Salomona tę samą kulturę materialną i duchową, jednak ich rozwój miał odtąd iść w różnych kierunkach.

    Galilea (hebr. הגליל, ha-Galil; arab. الجليل‎, Al-Dżalil; łac. Galilaea) – kraina historyczna w północnym Izraelu i w Palestynie, między Morzem Śródziemnym a rzeką Jordan.Hetyci (biblijni חתי lub HTY) – lud posługujący się indoeuropejskim językiem hetyckim, który około XVII w. p.n.e. stworzył potężne państwo z centrum w Hattusa (dzisiejsze Boğazkale) w Anatolii. Potęga państwa opierała się na znakomicie, jak na owe czasy, uzbrojonej armii (broń z żelaza, zbroje, doskonałe rydwany bojowe). W okresie swojej największej świetności Hetyci kontrolowali Anatolię, północną Mezopotamię, Syrię i Palestynę. Państwo Hetytów upadło około 1200 p.n.e. prawdopodobnie pod naporem Ludów Morza, chociaż nieliczne hetyckie miasta-państwa w północnej Syrii przetrwały do roku 708 p.n.e.

    Biblia podaje religijną interpretację rozpadu królestwa. Według niej był on konsekwencją odejścia Salomona od monoteizmu (1 Krl 11,29-40).

    Podstrony: 1 [2] [3] [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Historia Izraela – ten artykuł omawia temat historii współczesnego państwa Izrael, które zostało utworzone 14 maja 1948 roku.
    Amalekici – koczownicze plemię semickie lub związek plemion opisywane w Biblii. Tradycja przyjmuje za jego protoplastę Amaleka, wnuka Ezawa. Lud zamieszkiwał północną część Półwyspu Synaj oraz Negeb na południu Kanaanu. Amalekici podstępnie zaatakowali Izraelitów podczas wędrówki z Egiptu do Ziemi Obiecanej, a przez następne kilkaset lat od czasu do czasu toczyli z nimi walki, aż do swej całkowitej zagłady lub rozproszenia i zmieszania się z innymi plemionami. W literaturze rabinicznej stanowią symbol narodów wrogich Żydom.
    Jordania (الأردن Al-Urdunn, pełna nazwa: Haszymidzkie Królestwo Jordanii, المملكة الأردنية الهاشمية Al-Mamlaka al-Urdunnijja al-Haszimijja) – arabska monarchia konstytucyjna na Bliskim Wschodzie.
    Samuel prorok, hebr. שְׁמוּאֵל <Bóg wysłuchał>, cs. Prorok Samuił (ur. w Ramie, zm. przed ok. 1007 p.n.e.) – postać biblijna z XI wieku p.n.e. opisywana w 1 Księdze Samuela, prorok sprawujący również funkcje kapłańskie, ostatni z sędziów starożytnego Izraela, święty Kościoła katolickiego, prawosławnego, wspominany przez Apostolski Kościół Ormiański i Koptyjski Kościół Ortodoksyjny. Jego przypuszczalny grób znajduje się w wiosce Nabi Samwil w Izraelu.
    Jahwe (hebr. יהוה) – imię własne Boga czczonego w judaizmie i chrześcijaństwie. Odnosi się do bóstwa pojmowanego na sposób monoteistyczny. Przynajmniej do czasów Mojżesza (ok. XIII w. p.n.e.), któremu, według Biblii, imię to miało zostać objawione, Żydzi oddawali mu cześć jedynie na sposób monolatrii – czcząc jedno bóstwo Jahwe, lecz nie przecząc istnieniu innych bóstw. Niektórzy uczeni podają hipotezę, jakoby kult Jahwe został przejęty z wierzeń ugaryckich. Przeczy temu tradycja elohistyczna. Imię Jahwe występuje w tekście masoreckim Starego Testamentu 6828 razy. W 25 przypadkach występuje w skróconej, późniejszej formie Jāh. Poza Biblią hebrajską znaleziono je na przykład na steli króla Meszy z IX/VIII w. p.n.e. oraz w korespondencji z Lakisz z ok. 589 r. p.n.e. Imię to jest częścią występujących w Biblii wielu imion nadawanych ludziom, jak Eliasz (hebr. Eliyyáhu), Izajasz etc.
    Hebron (arab. الخليل, Al-Halil) – palestyńskie miasto położone na południu Zachodniego Brzegu. Położone ok. 35 km na południe od Jerozolimy. Czwarte co do wielkości miasto Autonomii Palestyńskiej.
    Adoniasz ( hebr. אדוניה, Panem jest Jah) (ur. po 1010 p.n.e. w Hebronie, zm. ok. 970 p.n.e.) – syn Dawida, króla Izraela i Judy. U schyłku życia ojca rywalizował o sukcesję ze swoim przyrodnim bratem Salomonem. Po śmierci ojca i objęciu rządów przez Salomona został na polecenie tego ostatniego stracony.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.039 sek.