Zivilgefangenenlager Neufahrwasser

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Zivilgefangenenlager Neufahrwasser (Obóz dla jeńców cywilnych w Nowym Porcie) – jeden z niemieckich obozów przejściowych, zorganizowanych przez organa III Rzeszy na terenie Wolnego Miasta Gdańska po wybuchu II wojny światowej, funkcjonujący w Nowym Porcie (dzielnicy Gdańska) od pierwszych dni września 1939 do 31 marca 1940.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.SS (niem. Die Schutzstaffel der NSDAP, pol. "eskadra ochronna NSDAP") – paramilitarna i początkowo elitarna niemiecka formacja nazistowska, podległa Narodowosocjalistycznej Niemieckiej Partii Robotników (NSDAP).

Historia[ | edytuj kod]

Obóz został zorganizowany w kompleksie byłych pruskich koszar artylerii, zbudowanych w latach 1883–1885. Od 11 marca 1922 do 1 września 1939 budynki te były własnością rządu polskiego; mieścił się w nich tzw. etap emigracyjny, ponadto wiele mieszkań zajmowanych przez obywateli polskich pracujących w Wolnym Mieście Gdańsku, świetlica Związku Polaków, szkoła podstawowa Macierzy Szkolnej, sala sportowa, Dom Harcerza oraz kaplica.

Okręg Rzeszy Gdańsk-Prusy Zachodnie (niem. Reichsgau Danzig-Westpreußen) – jednostka administracyjna utworzona podczas II wojny światowej przez władze III Rzeszy na obszarze Pomorza Nadwiślańskiego. Prowincja powstała z połączenia: anektowanych przez III Rzeszę obszarów województwa pomorskiego, terytorium Wolnego Miasta Gdańska i Rejencji Zachodniopruskiej prowincji Prusy Wschodnie. Kres istnieniu Okręgu Rzeszy Gdańsk-Prusy Zachodnie przyniosła w 1945 ofensywa styczniowa Armii Czerwonej.Durchgangslager, Dulag – w czasie II wojny światowej niemiecki obóz przejściowy dla jeńców wojennych lub wysiedleńców.

1 września 1939 roku nad ranem, prawdopodobnie jeszcze przed atakiem na Westerplatte, obiekty zostały zajęte przez oddziały policji, SS i SA. Polscy mieszkańcy zostali w większości aresztowani i – ponieważ miejsce to znajdowało się zbyt blisko Westerplatte, gdzie prowadzono walki – odesłani do Victoriaschule. Dopiero 7 września na terenie obozu ulokowano Komendanturę Obozów Jenieckich Gdańsk (Kommandantur der Gefangenenlager Danzig), na czele której stał SS-Obersturmbannführer Max Pauly. Od tego dnia zaczęły napływać kolejne grupy więźniów, m.in. 15 września przeniesiono tu wszystkich aresztowanych w Victoriaschule. W następnych miesiącach (aż do lutego 1940) kierowano do Nowego Portu transporty więźniów z obozów internowania z całego nowo utworzonego okręgu Gdańsk-Prusy Zachodnie. Oblicza się, że przez obóz przeszło ok. 10.000 więźniów – jednorazowo przebywało w nim ok. 3.000, a dodatkowo kilkaset pracowało w gospodarstwach rolnych na Żuławach. Niektóre osoby wywieziono do Piaśnicy i tam zamordowano. Od lutego 1940 rozpoczęto przenoszenie więźniów do Stutthofu. Również Komendantura Obozów Jenieckich Gdańsk została przeniesiona i przekształcona w komendę obozu Stutthof.

Sturmabteilung (SA, niem. Die Sturmabteilungen der NSDAP, pol. Oddziały Szturmowe NSDAP) – utworzone w 1920 roku bojówki do ochrony zgromadzeń partyjnych, a następnie oddziały masowej organizacji wojskowej Narodowosocjalistycznej Niemieckiej Partii Robotników (NSDAP). Sturmabteilung było głównym narzędziem terroru niemieckiej partii nazistowskiej w walce z bojówkami i sympatykami innych ugrupowań politycznych (głównie komunistami). Po tzw. nocy długich noży z 29 na 30 czerwca 1934, kiedy w wyniku walk wewnątrzpartyjnych wymordowano jej przywódców, straciła na znaczeniu na rzecz Schutzstaffel (SS). Od barwy umundurowania SA były zwane brunatnymi koszulami.Żuławy Wiślane (313.54) – jednostka fizjograficzna wchodząca w skład makroregionu Pobrzeże Gdańskie (313.5) i podprowincji Pobrzeża Południowobałtyckie (313). Obejmują rozległą równinę deltową Wisły przypominającą w ogólnym zarysie kształt odwróconego trójkąta, którego wierzchołek znajduje się w rozwidleniu Wisły na Leniwkę i Nogat, zaś podstawa wyznaczona jest przez Mierzeję Wiślaną. Wysokość tak wyznaczonej figury osiąga około 50 km, a podstawa – około 40 km. Obszar Żuław jako jednostki fizjograficznej zbliżony jest do obszaru wydzielanej w geobotanicznym podziale Polski krainy Żuławy Wisły.
 Zobacz też kategorię: Więźniowie Zivilgefangenenlager Neufahrwasser.

Komendanci obozu Neufahrwasser:

  • wrzesień – grudzień 1939 SS-Hauptsturmführer Franz Christoffel
  • grudzień 1939 – marzec 1940 SS-Obersturmführer Erich Gust
  • Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Andrzej Gąsiorowski: Hitlerowskie przygotowania do agresji i eksterminacji Polaków na Pomorzu Gdańskim i w Wolnym Mieście Gdańsku w: Stutthof: hitlerowski obóz koncentracyjny. Warszawa: Interpress, 1988. ISBN 83-223-2369-7.
  • Victoriaschule (także: Viktoriaschule, Victoria-Schule) – dawna szkoła w Gdańsku, miejsce kaźni Polaków we wrześniu 1939.Wielka Piaśnica (kaszb. Wielgô Piôsznica lub też Wielgô Piôsznic, niem. Groß Piasnitz) – mała wieś kaszubska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie puckim, w gminie Puck nad rzeką Piaśnicą, niedaleko Wejherowa. Wieś jest częścią składową sołectwa Domatówko.




    Warto wiedzieć że... beta

    Gdańska Macierz Szkolna (przed 1938 oficjalnie: Macierz Szkolna w Gdańsku) – polska organizacja oświatowa w Wolnym Mieście Gdańsku, w latach 1921–1939.
    Nowy Port (kaszb. Fôrwôter, niem. Neufahrwasser) – osiedle Gdańska położone przy ujściu Martwej Wisły. Graniczy od zachodu z Brzeźnem, od południa z Letnicą, a przez Martwą Wisłę z Przeróbką. Dzielnica ma charakter mieszkaniowo-portowy, dawniej mieszkaniowo-portowo-przemysłowy. Wzdłuż nabrzeży rozciągają się tereny Portu Gdańsk.
    Związek Polaków w Wolnem Mieście Gdańsku (ZP) – organizacja społeczno-polityczna, istniejąca w Wolnym Mieście Gdańsku w latach 1933-1937.
    Westerplatte – półwysep w Gdańsku, przy ujściu Martwej Wisły do Zatoki Gdańskiej. Symbol wybuchu II wojny światowej.
    Gdańsk (łac. Dantiscum, Dantis, Gedanum, niem. Danzig) – miasto na prawach powiatu w północnej Polsce, położone nad Morzem Bałtyckim, u ujścia Motławy do Wisły, nad Zatoką Gdańską, na Pobrzeżu Gdańskim. Centrum kulturalne, naukowe i gospodarcze oraz węzeł komunikacyjny północnej Polski, stolica województwa pomorskiego. Ośrodek gospodarki morskiej z dużym portem handlowym.
    Max Pauly (ur. 1 czerwca 1907 - zm. 8 października 1946) - hitlerowski funkcjonariusz, komendant obozów koncentracyjnych Stutthof (od 2 września 1939 do 31 sierpnia 1942) i Neuengamme (od września 1942 do wyzwolenia obozu przez aliantów) oraz SS-Sturmbannführer.
    Konzentrationslager Stutthof (Zivilgefangenenlager Stutthof, Sonderlager Stutthof, Arbeitserziehungslager Stutthof) – niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny utworzony na anektowanych terenach Wolnego Miasta Gdańska (niem. Freie Stadt Danzig), w miejscowości Sztutowo, 36 km od Gdańska. Funkcjonował od 2 września 1939 roku do 9 maja 1945 roku. Był pierwszym i najdłużej istniejącym obozem tego typu na terenach wchodzących aktualnie w skład Państwa Polskiego.

    Reklama