• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Zirydzi

    Przeczytaj także...
    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>Emirat (arab. imarah, l. mnoga imarat) – islamskie państwo lub prowincja, którego panujący władca nosi tytuł emira. Odpowiednik zachodnioeuropejskiego księstwa.
    Al-Mahdijja (arab. المهدية; fr. Mahdia) — miasto w Tunezji oddalone o 70 km na południowy wschód od Susy i 205 km od Tunisu. Posiada 47 tys. mieszkańców.

    Zirydzi (arab. زيريون) – dynastia berberyjska pochodząca z Małej Kabylii spośród plemienia Kutama. Rządziła Ifrikiją (mniej więcej współczesna Tunezja), początkowo w imieniu Fatimidów, przez około dwa stulecia, dopóki nie została osłabiona przez Banu Hilal, a w końcu zniszczona przez Almohadów. Ich stolicą był Kairuan. Boczna gałąź tej rodziny rządziła Grenadą do 1090 (zobacz Zirydzi z Grenady).

    Normanowie (st. nord. Norrmaen, ludzie północy) – określenie stosowane w zachodniej Europie dla określenia mieszkańców Skandynawii w okresie ich ekspansji handlowej i terytorialnej w VIII-XII wieku. Od IX wieku Normanowie na podbijanych terenach tworzyli nowe organizacje państwowe, np. Normandię czy Islandię.Sycylia (wł., łac. Sicilia, w starożytności Trinacria) – największa wyspa na Morzu Śródziemnym (25 710 km²), leżąca na południowy zachód od Półwyspu Apenińskiego, od którego oddziela ją wąska Cieśnina Mesyńska. Zamieszkuje ją około 5 milionów mieszkańców.

    Hammadydzi byli odgałęzieniem tej dynastii.

    Historia[]

    Zirydzi byli Berberami z plemion Sanhadża z rejonu współczesnej Algierii. W X wieku byli wasalami Fatymidów, pokonali charydżycki bunt Abu Jazyda (943-947) pod wodzą Ziriego ibn Manada (935-971). Przy wsparciu Fatymidów Ziri został gubernatorem środkowego Maghrebu i założył swoją rezydencję w Aszirze na południowym wschodzie Algieru.

    Al-Muizz ibn Badis (arab. المعز بن باديس) (ur. 1008 - zm. 1062) był piątym władcą z dynastii Zirydów w Ifrikiji w latach 1016-1062.Bagdad (arab. بغداد = Baghdād) – stolica Iraku; liczba mieszkańców wynosi ponad 7 mln. Położony na zachodnim brzegu Tygrysu jest jednym z największych miast na Bliskim Wschodzie.

    Gdy Fatymidzi przenieśli swoje centrum do Egiptu w 972, Buluggin ibn Ziri (971-984) syn Ziriego został wyznaczony wicekrólem Ifrikiji. Wycofanie floty do Egiptu uniemożliwiło utrzymanie Sycylii przez Kalbidów, natomiast Algieria oderwała się pod zarządem Hammada ibn Buluggina syna Buluggina.

    Józef Bielawski (ur. 12 sierpnia 1910 w Starej Wsi koło Brzozowa, zm. 19 września 1997 w Warszawie) – polski arabista i islamista, twórca pierwszych stacjonarnych polskich studiów islamistycznych. Stworzył od podstaw nowoczesną i największą w Polsce arabistykę na Wydziale Orientalistycznym Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie po dziś dzień kontynuuje się zapoczątkowane przez niego kierunki badań.Egipt (arab. مصر Miṣr; dialekt egipski: Máṣr (/masˤɾ/); łac. Aegyptus, gr. Αίγυπτος Aígyptos), nazwa oficjalna Arabska Republika Egiptu (arab. جمهوريّة مصر العربيّة Dżumhurijjat Misr Al-Arabijja) – państwo położone w północno-wschodniej Afryce z półwyspem Synaj w zachodniej Azji. Egipt graniczy z Izraelem i Strefą Gazy na północnym wschodzie, Sudanem na południu i Libią na zachodzie. Od północy rozpościera się Morze Śródziemne, a na wschodzie Morze Czerwone.

    Stosunki z fatymidzkimi suzerenami były zmienne – w 1016 tysiące szyitów straciło życie w buncie w Ifrikiji, a Fatymidzi sprzyjali odłączeniu się Trypolitanii od Zirydów, tym niemniej stosunki pozostały bliskie. W 1045 Zirydzi oderwali się całkowicie przez uznanie Abbasydów z Bagdadu jako prawowitych kalifów.

    Hammadydzi, odgałęzienie Zirydów, byli berberyjską dynastią, która rządziła obszarem odpowiadającym mniej więcej współczesnej Algierii przez około półtora wieku (1008-1152), gdy osłabieni przez wtargnięcie Banu Hilal zostali zniszczeni przez Almohadów. Wkrótce po dojściu do władzy odrzucili doktrynę ismailizmu Fatymidów i powrócili do sunnizmu malickiego uznając Abbasydów za prawowitych kalifów.Kalif (arab. chalifa, „następca”) – tytuł następców Mahometa, czyli przywódców muzułmańskich społeczności państwowo-religijnych zwanych kalifatami. Pierwszym kalifem po śmierci Mahometa w 632 roku został Abu Bakr. Po zamordowaniu kalifa Alego w 661 roku, w wyniku sporu o sukcesję, doszło do rozłamu wewnątrz wyznawców islamu na szyitów i sunnitów. Kalifowie szybko zaczęli tracić władzę polityczną nad rozrastającym się imperium muzułmańskim. W 909 r. powstał szyicki kalifat w Kairze, zniszczony przez Saladyna w 1171 r. W 929 roku emir Kordoby, Abd ar-Rahman III, ogłosił się kalifem, jednak jego kalifat rozpadł się już w 1031 r.

    Fatymidzi wysłali beduińskie plemiona Banu Hilal i Banu Sulajm do Ifrikiji. Berberyjskie wojska uciekły, Zirydzi zostali pokonani a kraj spustoszony przez Beduinów. W wyniku anarchii zniszczono kwitnące dotąd rolnictwo. Nadmorskie miasta nabrały nowego znaczenia jako droga dla handlu morskiego i baza dla działań pirackich przeciw chrześcijańskim statkom.

    Emirat Grenady – królestwo na Półwyspie Iberyjskim, istniejące w latach 1237-1492. Powstało po zajęciu Grenady w 1237 przez Muhammada ibn Nasira. Od 1246 lenno Kastylii. Po 1248 jedyny muzułmański kraj na Półwyspie Iberyjskim. Symbolem świetności Grenady stał się pałac Alhambra. Pod koniec XIV wieku zaczął się okres wojen domowych i zmierzchu państwa. W 1410 Kastylijczycy zajęli Antequera, zaś w 1461 Aragonia odebrała emiratowi Gibraltar. W latach 80. emirowie podjęli próbę uniezależnienia się od Kastylii, jednak w 1492 Grenada została podbita.Abul-Hasan al-Hasan ibn Ali (znany też jako Al-Hassan ibn Ziri) (? - zm. 1171) był ósmym i ostatnim władcą z dynastii Zirydów w Ifrikiji w latach 1121-1152.

    Po utracie Kairuanu (1057) rządy Zirydów ograniczyły się do nadbrzeżnego pasa z Al-Mahdijją jako stolicą, podczas gdy w głębi lądu powstało kilka beduińskich emiratów. Między 1146 a 1148 Normanowie z Sycylii podbili wszystkie nadbrzeżne miasta, a w 1152 ostatni Zirydzi w Algierii zostali zastąpieni przez Almohadów.

    Sanhadża (Sanhaja, Sanhadja) wraz z Zenata i Masmuda była jedną z największych berberyjskich konfederacji plemiennych Maghrebu.Chutba – w islamie kazanie wygłaszane przez chatiba w meczecie podczas wspólnej piątkowej modlitwy. Zawiera przede wszystkim treści religijne, ale także odnosi się do wydarzeń bieżących.

    Tunezyjscy Zirydzi[]

  • Abu al-Futuh Sajf ad-Dawla Buluggin ibn Ziri (973-983)
  • Abu al-Fat'h al-Mansur ibn Buluggin (983-995)
  • Abu Katada Nasir ad-Dawla Badis ibn al-Mansur (995-1015)
  • Szaraf ad-Dawla al-Muizz ibn Badis (1015-1062) ogłosił niezależność od Fatymidów 1048, zmienił stolicę na Al-Mahdijję w 1057 po tym jak Kairuan został utracony na rzecz plemienia Banu Hilal.
  • Abu Tahir Tamim ibn al-Muizz (1062-1108); zmienił w 1087 chutbę tak by odwoływała się do kalifa Abbasydzkiego - ostateczne zerwanie z Fatymidami.
  • Jahja ibn Tamim (1108-1131)
  • Ali ibn Jahja (1115-1121)
  • Abul-Hasan al-Hasan ibn Ali (1121-1152)
  • Genealogia[]

    Bibliografia[]

  • Franciszek Bocheński, Zirydzi, w: Mały słownik kultury świata arabskiego, pod red. Józefa Bielawskiego, Wiedza Powszechna, Warszawa 1971, ss. 530-531.
  • Badis ibn Mansur (arab. باديس بن منصور) (? - zm. 1016) - trzeci władca z dynastii Zirydów w Ifrikiji w latach 995-1016.Abul-Futuh Sayf ad-Dawla Buluggin ibn Ziri (zm. 984) – pierwszy władca z dynastii Zirydów w Ifrikiji w latach 972-984.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Banu Hilal (arab. بنو هلال) – konfederacja plemion arabskich, które przemieściły się z Arabii do Afryki Północnej w XI wieku na polecenie Fatymidów by ukarać Zirydów za porzucenie szyizmu. Szybko pokonali Zirydów i mocno osłabili ich sąsiadów Hammadydów. Ich napływ stał się głównym czynnikiem językowej i kulturowej arabizacji Maghrebu oraz rozprzestrzeniania się nomadycznego stylu życia na obszarach gdzie wcześniej dominowało rolnictwo.
    Trypolitania (Tarabulus, Ţarābulus) – kraina historyczna w zachodniej Libii nad wybrzeżem Morza Śródziemnego zamieszkana w starożytności przez Berberów. Od VIII wieku p.n.e. u jej wybrzeży zaczęły powstawać kolonie fenickie. Pod koniec VI wieku p.n.e. kolonie te podporządkowała sobie Kartagina. Po III wojnie punickiej (fenickiej) podbita przez Rzymian, w roku 435 przez Wandalów, w 533 przez Bizancjum, w VIII wieku przez Arabów. Od roku 1517 pod panowaniem imperium osmańskiego (przy czym od drugiej połowy XVIII do lat trzydziestych XIX wieku niezależne od Stambułu państwo pirackie). W roku 1912 Trypolitanię zajęli Włosi, którzy zrzekli się tej kolonii dopiero po zakończeniu II wojny światowej, kiedy to z obszaru Trypolitanii, Cyrenajki i Fazzanu w 1951 roku utworzono niepodległe Królestwo Libii.
    Kalbidzi – dynastia muzułmańska rządząca Sycylią w latach 948-1053. Pochodzili z grupy plemion południowoarabskich o nazwie Kalb.
    Język arabski należy do rodziny języków semickich, w której zaliczany jest do grupy języków południowo-zachodnich według klasycznego podziału, bądź grupy języków zachodnich, centralnych według podziału Hetzrona i Voigta. Zapisywany jest alfabetycznym pismem arabskim, typu abdżad, od strony prawej do lewej.
    Charydżyzm albo chawarydżyzm (arab. خوارج, chawāridż) − najmniejszy z trzech nurtów islamu (obok sunnizmu i szyizmu). Był pierwszą grupą rozłamową w tej religii, powstałą wskutek sporu o sukcesję do tronu kalifa.
    Kairuan (arab. لقيروان; fr. Kairouan) to po Mekce, Medynie i Jerozolimie czwarte święte miasto islamu, znajdujące się w Tunezji, ok. 160 km na południe od Tunisu, 57 km na zachód od Susy
    Beduini (arab. بدوي badawi) — pierwotnie koczownicze lub półkoczownicze plemiona krajów arabskich, Afryki Północnej i Bliskiego Wschodu. Nazwa została wprowadzona przez Arabów, aby odróżnić arabską ludność miejską — hadari i wiejską — fellahowie. Są sunnitami, choć w ich wierzeniach daje się zauważyć pierwiastki pogańskie jak kult sił przyrody.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.035 sek.