• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Zimbabwe



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6]
    Przeczytaj także...
    Encyklopedia PWN – encyklopedia internetowa, oferowana – bezpłatnie i bez konieczności uprzedniej rejestracji – przez Wydawnictwo Naukowe PWN. Encyklopedia zawiera około 122 tysiące haseł i 5 tysięcy ilustracji.Afrykański Narodowy Związek Zimbabwe – Front Patriotyczny (ang. Zimbabwe African National Union – Patriotic Front, ZANU-PF) – zimbabweńska lewicowa partia polityczna, rządząca w kraju nieprzerwanie od 1987 roku.

    Republika Zimbabwe (ang. Republic of Zimbabwe, dawniej Rodezja) – państwo położone w południowej Afryce, jego stolicą jest Harare.

    Ustrój polityczny[ | edytuj kod]

    Zimbabwe jest republiką i byłym członkiem Wspólnoty Narodów. Według konstytucji z 1980, modyfikowanej w 1990, głową państwa i szefem rządu jest prezydent wybierany na 6 lat przez parlament. Władza ustawodawcza należy do Izby Zgromadzenia (parlamentu) o kadencji 6-letniej (80% deputowanych z wyborów powszechnych, ponadto 12 członków mianowanych przez prezydenta, 10 wodzów plemiennych i 8 gubernatorów prowincji). Władzę wykonawczą sprawuje rząd powoływany przez prezydenta.

    Organizacja Jedności Afrykańskiej (OJA; ang. Organization of African Unity, OAU) – jedna z najważniejszych i najliczniejszych regionalnych organizacji międzynarodowych zrzeszająca niemal wszystkie państwa Afryki z wyjątkiem Maroka. Założona została 25 maja 1963 roku w Addis Abebie (Etiopia), która pozostawała jej siedzibą. W 2002 organizacja przestała istnieć i na jej miejsce została powołana Unia Afrykańska. Rocznica powołania OJA obchodzona jest jako Dzień Afryki.Morgan Tsvangirai (wym. ang. [ˈtʃæŋɡɪraɪ], wym. shona: [ts͎aŋɡira.i]; ur. 10 marca 1952 w Gutu w prowincji Masvingo, zm. 14 lutego 2018 w Johannesburgu) − zimbabweński polityk i związkowiec, działacz na rzecz praw człowieka, przewodniczący Ruchu na rzecz Demokratycznej Zmiany od 30 września 1999 do 14 lutego 2018, premier Zimbabwe od 11 lutego 2009 do 11 września 2013.

    Historia[ | edytuj kod]

    Okres przedkolonialny[ | edytuj kod]

    Tereny współczesnego Zimbabwe były prawdopodobnie zamieszkiwane przez Buszmenów od I tysiąclecia p.n.e. Od IV wieku n.e. osiedlały się tu ludy rolnicze, które żyły pokojowo z dotychczasową ludnością. Od VIII wieku nastąpił napływ ludów Bantu które zepchnęły Buszmenów na południe i podbiły miejscowych rolników. W wieku XI powstało państwo ludu Karanga z ośrodkiem w Wielkim Zimbabwe. Od XV wieku w składzie imperium Monomotapa, które osiągnęło rozkwit w XV–XVI wieku, a rozpadło się 1693 po najeździe ludu Rozwi. W XVIII wieku Rozwi stworzyli silne państwo plemienne i kontynuowali tradycje Wielkiego Zimbabwe.

    Lewica – określa różne partie polityczne, w zależności od podziału sceny politycznej w danym kraju. Zwyczajowo określenie to stosuje się do sił politycznych dążących do zmian polityczno-ustrojowych, społecznych i gospodarczych, przeciwstawiających się tzw. tradycyjnemu porządkowi społecznemu, przeciwne prawicy. Głównym założeniem lewicy jest dążenie do wolności, równości i sprawiedliwości społecznej.Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo (ang. United Kingdom), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Na wyspie tej znajduje się jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem – Irlandią. Poza nią, Wielka Brytania otoczona jest przez Ocean Atlantycki na zachodzie i północy, Morze Północne na wschodzie, kanał La Manche na południu i Morze Irlandzkie na zachodzie.

    Brytyjska kolonia[ | edytuj kod]

    W drugiej połowie wieku XIX, ziemie obecnego Zimbabwe zaczęli penetrować Brytyjczycy. W 1890 roku cały kraj stał się częścią Brytyjskiej Kompanii Południowoafrykańskiej. Napierający osadnicy brytyjscy wypierali ludność tubylczą, co wywołało serię powstań rdzennej ludności afrykańskiej. W 1923 roku utworzono na tych obszarach Rodezję Południową. Prawa polityczne w kolonii posiadali jedynie biali. W 1939 roku powstał Afrykański Kongres Rodezji Południowej, będący pierwszą organizacją czarnoskórej większości.

    Unia Europejska, UE – gospodarczo-polityczny związek 27 demokratycznych państw europejskich. Unia powstała 1 listopada 1993 roku – na mocy podpisanego 7 lutego 1992 traktatu z Maastricht – jako efekt wieloletniego procesu integracji politycznej, gospodarczej i społecznej. Korzenie współczesnej integracji europejskiej sięgają okresu powojennego i ograniczały się do 6 państw zachodnioeuropejskich. Państwa te tworzyły wiele form i mechanizmów współpracy, powoływały organizacje, instytucje i organy, których celem było wzmocnienie jedności między nimi. W 1993 nadrzędną wobec wszystkich poprzednich organizacji została Unia Europejska, sama otrzymując nieznaną wcześniej hybrydową formułę sui generis. Wojna rodezyjska, sh. Druga Chimurenga — wojna domowa toczona od lipca 1964 do grudnia 1979 roku w nieuznawanym przez społeczność międzynarodową państwie o nazwie Rodezja (później Zimbabwe-Rodezja). Kraj ten – dzisiejsze Zimbabwe – kilkakrotnie zmieniał nazwę. Rząd Rodezji Południowej zapowiedział w październiku 1964 roku, gdy Rodezja Północna stała się Zambią, że przyjmuje krótszą nazwę Rodezja, ale Wielka Brytania odmówiła uznania tej decyzji twierdząc, że zmiana nazwy kraju wykracza poza uprawnienia władz kolonii. Rząd kolonii mimo to używał skróconej nazwy, ogłaszając niepodległość jako Rodezja i używając tej nazwy aż do przekształcenia w Zimbabwe-Rodezję w czerwcu 1979 roku.

    Po II wojnie światowej nastała nowa fala osadnictwa białych. W latach 1953–1963 Rodezja Południowa została częścią Federacji Rodezji i Niasy. W latach 1953–1962 władza należała do umiarkowanie prawicowych partii białych. Rządy te nadały czarnym pewne prawa obywatelskie i formalnie głosiły hasła partnerstwa rasowego. W praktyce tłumiły one działalność organizacji czarnoskórej ludności, a w 1960 roku zdelegalizowały Afrykański Kongres Rodezji Południowej.

    Robert Gabriel Mugabe (wymowa shona [muɡaɓe], wymowa angielska [muˈɡɑbi]; ur. 21 lutego 1924 w Salisbury, zm. 6 września 2019 w Singapurze) – zimbabweński polityk, premier Zimbabwe w latach 1980–1987, prezydent Zimbabwe w latach 1987–2017. Od 30 stycznia 2015 do 30 stycznia 2016 sprawował funkcję przewodniczącego Unii Afrykańskiej. Steve H. Hanke (ur. 29 grudnia 1942 r. w Macon, USA) – amerykański ekonomista specjalizujący się w gospodarce międzynarodowej, w szczególności w polityce monetarnej.

    W 1961 roku Joshua Nkomo utworzył działający w podziemiu Afrykański Ludowy Związek Zimbabwe (ZAPU). Rok później władzę w kraju przejął skrajnie prawicowy Front Rodezyjski. Front za główny cel postawił sobie likwidację afrykańskiego ruchu wyzwoleńczego. W 1963 roku doszło do rozłamu w ZAPU, na gruncie którego jego radykalne elementy utworzyły Afrykański Narodowy Związek Zimbabwe (ZANU).

    Samolot transportowy – samolot dostosowany do przewozu towarów i przesyłek pocztowych, także duży samolot, służący do przewozu sprzętu wojskowego, oddziałów desantowych, grup rannych itp.Chrześcijaństwo, chrystianizm (gr. Χριστιανισμóς, łac. Christianitas) – monoteistyczna religia objawienia, bazująca na nauczaniu Jezusa Chrystusa zawartym w kanonicznych ewangeliach. Jej wyznawcy uznają w nim obiecanego Mesjasza i Zbawiciela, który ustanowił Królestwo Boże poprzez swoje Zmartwychwstanie. Kanon wiary chrześcijańskiej został spisany w Nowym Testamencie i przekazywany jest przez Kościoły.

    Rządy Frontu Rodezyjskiego[ | edytuj kod]

    Po rozpadzie Federacji Rodezji i Niasy w 1963 roku Rodezja Południowa stała się odrębną kolonią brytyjską. W 1964 roku rząd rodezyjski Iana Smitha jednostronnie ogłosił niepodległość kraju. Nowe państwo przyjęło nazwę Rodezja. Deklaracja została potępiona przez ONZ i Organizację Jedności Afrykańskiej. Nowe państwo otrzymało pomoc Portugalii i Republiki Południowej Afryki. W 1970 roku Rodezja przyjęła ustrój republikański. W tym czasie w kraju toczyła się wojna wyzwoleńcza czarnej ludności. W tłumieniu wystąpień ZANU i ZAPU rząd był wspierany przez RPA.

    Skrajna prawica (radykalna prawica, ultraprawica, reakcyjna prawica, ekstremizm prawicowy) – terminy używane na określenie osób i ugrupowań o poglądach prawicowych, charakteryzujących się skrajnym programem lub radykalnymi metodami działania. W sprawach gospodarczych skrajna prawica zazwyczaj opowiada się za neoliberalnym kapitalizmem lub korporacjonizmem. Osoby o skrajnie prawicowych poglądach najczęściej dążą do wyróżnienia swojego narodu na tle innych. Uznają, iż naród danego kraju powinien przyjmować imigrantów na swoich warunkach.Ndebele (Ndebele Południowi) – grupa ludów, zamieszkujących prowincje Transwal, Limpopo, Mpumalanga i Gauteng w Republice Południowej Afryki. W 2001 roku ich liczebność wynosiła ok. 700 tysięcy. Ich odłamem są Matabele (Ndebele Północni) z Zimbabwe.

    Rozpad imperium kolonialnego Portugalii wpłynął na aktywizację czarnej partyzantki. Afrykańska Armia Narodowego Wyzwolenia Zimbabwe zyskała silnego sojusznika w postaci Mozambiku oraz Zambii, które umożliwiły partyzantom działanie ze swoich obszarów. W 1976 roku ZANU i ZAPU zjednoczyły się w Patriotyczny Front Zimbabwe. Koalicja popierana była przez Organizację Jedności Afrykańskiej i tzw. państwa frontowe Afryki. W 1978 roku po rokowaniach wewnętrznych premier Smith zgodził się na utworzenie rządu tymczasowego. Rząd zniósł dotychczasową dyskryminację i segregację rasową. W 1979 roku przeprowadzono wybory parlamentarne, w których zwyciężyła Zjednoczona Afrykańska Rada Narodowa. Premierem został duchowny Abel Muzorewa. Rząd proklamował państwo noszące nazwę Zimbabwe Rodezja. Kompromis nie został uznany przez Patriotyczny Front Zimbabwe. W wyniku mediacji brytyjskiej czasowo przywrócono Rodezji status kolonii i w 1980 roku przeprowadzono nowe wybory do parlamentu.

    Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.Simba Makoni (ur. 11 marca 1950), zimbabweński polityk, były minister finansów i rozwoju ekonomicznego. Kandydat w wyborach prezydenckich w marcu 2008 . Jest członkiem partii ZANU-PF.

    Rządy koalicyjne[ | edytuj kod]

    Wybory z 1980 roku wygrała ZANU, a jej lider Robert Mugabe został premierem. Utworzył on rząd koalicyjny z ZAPU i białym Frontem Zimbabwe. Ten okres rządów Mugabe cechował pragmatyzm polityczny, ostrożność i starania o dobry wizerunek państwa. W polityce gospodarczej Mugabe, choć pozostawał krytykiem zagranicznych poczynań gospodarczych (uważał, że „gospodarcza dominacja jest gorszym zjawiskiem niż dominacja polityczna”), jedynie nieznacznie zwiększył kontrolę państwa w ekonomii, zarzucając jakiekolwiek plany nacjonalizacji. Ekipa rządowa, choć wywodziła się z kręgów marksistowskich, wspierała także wielkie plantacje białych (posiadających 70% ziemi w kraju) oraz drobne gospodarstwa i prywatne własności czarnych. Większe reformy przeprowadzano głównie w dziedzinie oświaty i zdrowia. Próbowano realizować programy Międzynarodowego Funduszu Walutowego. Pierwsze lata rządów Mugabe wiązały się z wysokim stopniem rozwoju gospodarczego.

    Zboża, rośliny zbożowe – grupa roślin uprawnych z rodziny wiechlinowatych (traw, Poaceae). Ich owoce, o wysokiej zawartości skrobi, są wykorzystywane do celów konsumpcyjnych, pastewnych i przemysłowych. Najpopularniejszymi produktami przerobu zbóż są mąki, kasze, oleje i syropy. Zboża są podstawowym surowcem w wielu gałęziach przemysłu takich jak piwowarstwo, młynarstwo, gorzelnictwo, farmaceutyka.Katolicyzm – doktryna Kościoła chrześcijańskiego – jedna z dwóch grup Kościołów, obok Kościoła prawosławnego, powstałych w wyniku rozłamu w Kościele chrześcijańskim w 1054 (tzw. schizmy wschodniej). Jedna z największych grup wyznań chrześcijańskich, obok prawosławia i protestantyzmu oraz ogół zasad wiary i życia religijnego do których odwołuje się Kościół Kościół katolicki wraz z Kościołami wschodnimi pozostającymi z nim w pełnej jedności, wspólnoty tradycjonalistyczne, starokatolickie oraz część anglikańskich, liberalnych i niezależnych.

    Koalicja rozpadła się w 1982 roku, kiedy doszło do walk plemiennych między Ndebele popierającymi ZAPU, a Szona optującymi za ZANU. W 1985 roku odbyły się wybory parlamentarne wygrane przez ZANU z wynikiem 19%. ZAPU dostała niewielki procent głosów, co skłoniło jej przywódców do rozmów na temat zjednoczenia ZAPU i ZANU. Kompromis z 1987 obejmował połączenie ZANU i ZAPU w jednolitą partię Afrykański Narodowy Związek Zimbabwe – Front Patriotyczny (ZANU-PF) i zmianę ustroju na prezydencki. Mugabe został w 1987 prezydentem kraju, a dotychczas opozycyjny Nkomo z ZAPU został ministrem, ogłoszono również amnestię dla wszystkich dysydentów.

    Matabeleland Północny to prowincja położona w zachodniej części Zimbabwe. Graniczy z prowincjami Midlands na wschodzie i Mashonaland Zachodni na północnym wschodzie, oraz z prowincją Matabeleland Południowy i miastem Bulawayo na południu. Północna granica jest wyznaczana przez rzekę Zambezi, zaś zachodnią granicę prowincji stanowi granica kraju z Botswaną. Prowincja ma powierzchnię 75 025 km², mieszka w niej ok. 700 000 mieszkańców (2002). Stolicą prowincji jest Lupane. Jedyne miasta to Hwange i Victoria Falls.Konstytucja (od łac. constituo, -ere – urządzać, ustanawiać, regulować) – akt prawny, określany także jako ustawa zasadnicza, która zazwyczaj ma najwyższą moc prawną w systemie źródeł prawa w państwie.

    Zakończenie walk międzyplemiennych ustabilizowało sytuację Zimbabwe. Robert Mugabe utrzymał rząd w kolejnych wyborach w 1990 roku, partia Mugabe zyskała również przewagę w wyborach parlamentarnych, w których opozycyjny Zimbabweński Ruch Jedności zdobył 18%. Rok później w Harare miał miejsce szczyt państw członkowskich brytyjskiej Wspólnoty Narodów (Zimbabwe było członkiem organizacji), na którym przyjęto „Deklarację z Harare” definiującą normy przestrzegania praw człowieka w krajach Wspólnoty. W tym samym roku Mugabe i jego rząd zrezygnowali z lewicowych haseł przyjętych w 1984 roku. W 1995 roku w wyborach parlamentarnych zdecydowaną większość zdobyła ZANU-PF, natomiast główna siła opozycji ZANU-Ndonga jedynie 7%. W 1996 roku Mugabe ponownie został wybrany na prezydenta. W 1997 roku w związku z niezrealizowaną reformą rolną i słabnącą gospodarką doszło do strajku generalnego kierowanego przez Kongres Związków Zawodowych Zimbabwe, na czele którego stał Morgan Tsvangirai. W 1998 roku w trakcie II wojny domowej w Kongu rząd Zimbabwe wysłał wojska na pomoc rządowi Laurent-Désiré Kabila. Decyzja o wysłaniu do Konga wojsk (około 11 tysięcy żołnierzy) podzieliła w znaczący sposób zwolenników rządu i opozycji oraz przyczyniła się do powstania zjednoczonej opozycji (głównie związków zawodowych) – Ruchu na rzecz Demokratycznej Zmiany z Tsvangiraiem na czele.

    Islam (arab. الإسلام ; al-islām) – religia monoteistyczna, druga na świecie pod względem liczby wyznawców po chrześcijaństwie. Świętą księgą islamu jest Koran, a zawarte w niej objawienie ma stanowić ostateczne i niezmienne przesłanie Boga do ludzi.Wybory parlamentarne w Zimbabwe w 2008 roku odbyły się 29 marca. Kandydaci ubiegali się o miejsca w obu izbach parlamentu Zimbabwe - Izbie Zgromadzenia oraz Senacie. Według wstępnych wyników zwycięstwo odniosła opozycyjna koalicja z Ruchem na rzecz Zmian Demokratycznych na czele, jednak nie uzyskała absolutnej większości.

    Rządy autorytarne Mugabego[ | edytuj kod]

    Począwszy od 1999 roku, Mugabe zradykalizował stanowisko, siłą odbierając białym farmerom ziemię i popierając dawnych towarzyszy broni – partyzantów, urządzających okupacje gospodarstw białych. Wskutek tego nastąpił poważny gospodarczy kryzys i wzrost napięć społecznych. Po wyborach z 2002 roku, w których zdobył 56,2% (główny kontrkandydat zdobył 42%), wzmocniony Mugabe przystąpił do zwalczania opozycji. Jest oskarżany przez wiele rządów i organizacji międzynarodowych (także afrykańskich) o łamanie praw człowieka i ograniczenie wolności słowa (aresztowania dziennikarzy). Sam Mugabe uważa jednak swoich przeciwników za inspirowanych przez kolonialistów, którzy chcą zachować ziemię zagrabioną rdzennym mieszkańcom kraju. W 2004 roku Zimbabwe wdało się w konflikt w prowincji Kiwu, w którym poparło Demokratyczną Republikę Konga. W związku z krytyką prezydenta Stany Zjednoczone i Unia Europejska wprowadziły u progu XXI wieku ograniczone sankcje, co jednak nie zmniejszyło wpływów w Zimbabwe w regionie ze względu na poparcie 79 państw tzw. „biednego południa” oraz Rosji i Chin.

    Pentekostalizm (ruch zielonoświątkowy) – odłam chrześcijaństwa wyrosły i zakorzeniony w ewangelikalnym protestantyzmie.Matopo Hills (także: Matobo Hills) – pasmo wzgórz na terytorium Zimbabwe na południe od miasta Bulawayo. Znajduje się tu jedno z największych skupisk malowideł naskalnych w Afryce Południowej. Od 2003 roku obszar Matopo Hills wpisany jest na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

    29 marca 2008 w Zimbabwe odbyły się połączone wybory prezydenckie i parlamentarne. Kandydowali w nich Mugabe, lider opozycyjnej partii Ruch na rzecz Demokratycznej Zmiany Morgan Tsvangirai oraz kandydat niezależny Simba Makoni. Opozycja oraz niezależni obserwatorzy na własną rękę policzyli głosy. Na tej podstawie ogłosili, że Morgan Tsvangirai uzyskał w granicach 48–49% głosów i powinien spotkać się w II rundzie z Mugabe, którego wynik wyniósł 41–43% głosów. Komisja Wyborcza do 2 kwietnia ogłosiła jedynie wyniki z połowy okręgów wskazujące na nieznaczną przewagę opozycji. Druga runda wyborów prezydenckich miała się odbyć 27 czerwca. W tym czasie Robert Mugabe zdecydował się na zakup 3 000 000 sztuk chińskiej amunicji do karabinów AK-47 i 3000 do moździerzy. Przed drugą turą wyborów Morgan Tsvangirai w obawie o swe życie przebywał czasowo w RPA, a następnie wobec nasilającej się fali przemocy wobec jego zwolenników – zamordowano około 90 opozycyjnych działaczy – wycofał się z kandydowania. Druga tura wyborów odbyła się 28 czerwca 2008. Według oficjalnych wyników Robert Mugabe zdobył 85,51% głosów i pozostał prezydentem na kolejną kadencję. Liczenie głosów po pierwszej turze wyborów zajęło cztery miesiące, po drugiej 48 godzin. Wybory opozycja nazwała „farsą”, a wspólnota międzynarodowa uznała je za nielegalne. W efekcie sytuacji politycznej w Zimbabwe Unia Europejska wprowadziła sankcje polityczne polegające na zamrożeniu aktywów zimbabweńskich notabli i objęcia ich zakazem wjazdu na teren Unii.

    Kościół Adwentystów Dnia Siódmego (ang. Seventh-day Adventist Church, w skrócie SDA Church) – kościół chrześcijański, wywodzący się z grona wyznań protestanckich, będących wynikiem przebudzenia adwentowego, jakie nastąpiło w pierwszej połowie XIX wieku na terenie Ameryki Północnej.Karabin AK (ros. Автомат Калашникова – automat Kałasznikowa, polskie oznaczenia: 7,62 mm pmK, 7,62 mm kbk AK) – potocznie kałasznikow, karabin automatyczny konstrukcji radzieckiej z okresu po II wojnie światowej. Zastąpiony został przez karabinek AKM.

    W sierpniu 2008 w Zimbabwe wybuchła epidemia cholery, która do grudnia 2008 pochłonęła ok. 5000 osób.

    16 marca 2013 z inicjatywy Mugabe odbyło się referendum konstytucyjne, w którym około 95% głosujących opowiedziało się za nową ustawą zasadniczą. Według nowej konstytucji jedna osoba może być prezydentem tylko przez dwie kadencje. Zmniejszono także uprawnienia prezydenta. 31 lipca 2013 Mugabe zwyciężył już w I turze wyborów prezydenckich, zapewniając sobie siódmą reelekcję. Pokonał Morgana Tsvangiraia (33,94%) uzyskując 61,09% głosów. Wybory zostały uznane przez niezależnych obserwatorów za sfałszowane.

    Rodezja – nazwa terytorium utworzonego w latach 1890-95 przez Brytyjską Kompanię Południowoafrykańską (BSAC) kierowaną przez Cecila Rhodesa. To na jego cześć nadano nowemu terytorium nazwę Rodezja. W 1911 podzielono je na Rodezję Północną i Południową, które w latach 20. XX wieku zostały wykupione przez rząd brytyjski i otrzymały status kolonii brytyjskich. W 1953 rząd brytyjski z samorządnej kolonii Rodezji Południowej i dwóch protektoratów brytyjskich Rodezji Północnej i Niasy utworzył Federację Rodezji i Niasy. W 1963 wobec konfliktów targających poszczególnymi częściami składowymi i pod wpływem postępującej w Afryce dekolonizacji Federacja została rozwiązana. W 1964 Rodezja Północna uzyskała niepodległość jako Zambia natomiast Niasa jako Malawi. W obydwu krajach władzę objęli czarni politycy. Na początku lat 60. w Rodezji Południowej mieszkało 270 tysięcy białych i ponad 4 miliony czarnych. Istniejące partie i organizacje walczące o równe prawa czarnej ludności były systematycznie delegalizowane, ich liderzy i członkowie aresztowani i prześladowani. W 1964 nowy rząd kolonii utworzyła rasistowska partia Front Rodezyjski kierowana przez Iana Douglasa Smitha. W dniu 11 XI 1965 rząd Smitha przeciwstawiając się planom rządu brytyjskiego przekazania władzy czarnej większości ogłosił jednostronnie niepodległość Rodezji. Społeczność międzynarodowa nie uznała tego faktu i prawie wszystkie kraje dalej traktowały Rodezję jako kolonię brytyjską. Londyn od samego początku rozpoczął długotrwałe próby rozwiązania konfliktu rodezyjskiego poprzez nakłonienie miejscowego rządu do równouprawnienia czarnej ludności. ONZ uznając ogłoszenie niepodległości za nielegalne wezwała do bojkotu tego kraju (natomiast nie wzywała do bojkotu krajów komunistycznych prześladujących własnych obywateli). W 1970 Rodezja została proklamowana Republiką. W latach siedemdziesiątych przybrała na sile walka dwóch ugrupowań walczących o wyzwolenie czarnej ludności (ZANU i ZAPU), które prowadziły walkę zbrojną z rządem Iana Douglasa Smitha (Wojna w buszu albo Druga Chimurenga). Pod wpływem nacisków zagranicznych oraz intensyfikacji działań zbrojnych ZANU i ZAPU doszło do negocjacji pomiędzy rządem Smitha i czarną opozycją, w wyniku których utworzono w 1979 przejściowy rząd Zimbabwe-Rodezji z czarnoskórym umiarkowanym politykiem arcybiskupem Abelem Muzorewą. W 1980 w wyniku demokratycznych wyborów zwycięstwo odniosła komunistyczna organizacja ZANU kierowana przez Roberta Mugabe. W dniu 18 IV 1980 nastąpiło proklamowanie nowego państwa noszącego nazwę Zimbabwe, co ostatecznie położyło kres istnieniu Rodezji.Samolot szkolno-bojowy – rodzaj lekkiego samolotu służącego do szkolenia w zakresie pilotażu zaawansowanego (szkolenia zaawansowanego) w wojskach lotniczych, wyposażonego w ograniczone zdolności bojowe. Samoloty tego rodzaju posiadają zwykle lepsze właściwości lotne od samolotów szkolno-treningowych, pozwalają na szerszy zakres szkolenia na wyższym poziomie pilotażu, oferując ponadto możliwość szkolenia w zakresie prowadzenia bojowych operacji powietrznych, a także w ograniczonym zakresie prowadzenia rzeczywistych operacji bojowych w zwalczaniu celów powietrznych oraz powierzchniowych, zwłaszcza naziemnych.

    Zamach stanu w 2017[ | edytuj kod]

     Osobny artykuł: Zamach stanu w Zimbabwe (2017).

    6 listopada 2017 Emmerson Mnangagwa został usunięty ze stanowiska wiceprezydenta. 14 listopada armia, w reakcji na czystki w partii rządzącej, wkroczyła do Harare i w nocy przejęła gmach radia i telewizji, informując jednocześnie, że nie jest to zamach stanu. Rzecznik sił zbrojnych stwierdził również, że prezydent Mugabe i jego rodzina są bezpieczni, a celem akcji są „kryminaliści” z otoczenia prezydenta. Jednocześnie partia rządząca oskarżyła zwierzchnika sił zbrojnych o zdradę. Rankiem zaczęły pojawiać się doniesienia o tym, że żona Mugabego, Grace, przygotowywana na następczynię męża, wyjechała z Zimbabwe, a sam prezydent został umieszczony w areszcie domowym.

    Gospodarka – całokształt działalności gospodarczej prowadzonej w danym regionie (gospodarka regionalna), kraju (gospodarka narodowa) lub na całym świecie (gospodarka światowa). Działalność ta polega na wytwarzaniu dóbr i świadczeniu usług zgodnie z potrzebami ludności. Najprostszy podział gospodarki wyróżnia trzy sektory: usługi, przemysł, rolnictwo.II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.

    16 listopada wyszły na jaw informacje, że główni członkowie frakcji G40, w której skład wchodzi Robert Mugabe, jego żona i ich najbliżsi współpracownicy, są przetrzymywani w rezydencji przywódcy. Organizatorzy przewrotu postanowili przekonać prezydenta do rezygnacji ze stanowiska, jednak Mugabe odmówił. Tymczasem do kraju powrócił lider opozycji Morgan Tsvangirai, a także były wiceprezydent Mnangagwa. Wieczorem pojawiły się fotorelacje z rozmów prezydenta z dowódcą armii Constantino Chiwenga, które sugerowały, że negocjacje prowadzone są w życzliwej atmosferze. Następnego dnia Mugabe pojawił się publicznie na uroczystości wręczania dyplomów na Uniwersytecie Zimbabwe.

    Animizm (łac. anima – dusza) – zespół wierzeń występujący w religiach archaicznych bądź tradycyjnych zakładający istnienie świata materialnego i duchowego, współistnienie duszy z ciałem, przypisujący duszę lub rzadziej ducha zmarłych ludzi, wszystkim roślinom, zwierzętom, minerałom i żywiołom.Międzynarodowy Fundusz Walutowy, MFW (ang. International Monetary Fund, IMF) – międzynarodowa organizacja w ramach ONZ, zajmująca się kwestiami stabilizacji ekonomicznej na świecie. Dostarcza pomocy finansowej zadłużonym krajom członkowskim, które w zamian są zobowiązane do dokonywania reform ekonomicznych i innych działań stabilizujących.

    18 listopada tysiące mieszkańców Zimbabwe wyszło na ulice Harare wnosząc hasła domagające się ustąpienia Mugabego, wspierające wojsko, a także kładące nacisk na to by władze innych państw, m.in. prezydent RPA Jacob Zuma, który wysłał swoich przedstawicieli na negocjacje wojska z prezydentem Mugabem, nie ingerowały w wewnętrzne sprawy kraju. Tłum zgromadził się pod rezydencją Mugabego z żądaniem jego rezygnacji, jednak rozszedł się po apelu żołnierzy.

    Kalwinizm, ewangelicyzm reformowany – jedna z ważniejszych doktryn i wyznań protestanckich. Kalwinizm zaliczany jest do ewangelicyzmu historycznego, tj. wyznań wywodzących się wprost z reformacji. Dzieli się na trzy główne nurty: kościoły prezbiteriańskie, kościoły reformowane i kościoły kongregacjonalne.Mozambik (port. Moçambique, Republika Mozambiku República de Moçambique) – państwo położone w południowo-wschodniej Afryce. Graniczy z RPA, Suazi, Tanzanią, Malawi, Zimbabwe i Zambią.

    19 listopada odbyło się posiedzenie władz partii ZANU-PF. Zgromadzeni podjęli decyzję o odwołaniu Mugabego z funkcji przywódcy partii i mianowaniu na to stanowisko Mnangagwy. Na wtorek 21 listopada zapowiedziano sesję parlamentu, na której miałby być rozpatrzony wniosek o wszczęcie procedury impeachmentu prezydenta Mugabego, jeśli ten dobrowolnie do godziny 12:00 w poniedziałek nie zrzecze się swojej funkcji. Mugabe w wystąpieniu telewizyjnym odmówił ustąpienia z urzędu. 21 listopada w trakcie posiedzenia parlamentu odczytano list Roberta Mugabe, w którym złożył rezygnację ze stanowiska głowy państwa. 24 listopada Emmerson Mnangagwa został zaprzysiężony na stanowisku prezydenta Zimbabwe.

    Front Rodezyjski był rodezyjską partią polityczną zawiązaną w 1962 przez grupę polityków, która opuściła szeregi Partii Federalnej, po tym, jak ta ostatnia opowiedziała się za zmianami w konstytucji, które zrównałyby prawa polityczne Białych i Czarnych. Ian Smith, będący inicjatorem powstania nowej partii, ostro sprzeciwiał się takiemu rozwiązaniu i był zwolennikiem rządów białej mniejszości.Afrykański Narodowy Związek Zimbabwe (ang. Zimbabwe African National Union (ZANU)) – partia polityczna w Zimbabwe utworzona w 1963 przez byłych członków Afrykańskiego Ludowego Związku Zimbabwe (ZAPU) rozczarowanych umiarkowaną polityką tej partii wobec rządów białej mniejszości w Rodezji Południowej (obecnie Zimbabwe).

    Prezydentura Mnangagwy[ | edytuj kod]

    W ciągu kilku tygodniu od ustąpienia Roberta Mugabego, prezydent Mnangagwa zadeklarował, że biali farmerzy otrzymają rekompensatę za znacjonalizowane gospodarstwa i uznał kwestię własności gruntów za niezbędną do ożywienia gospodarczego. Wiceminister finansów Terrence Mukupe podjął próby kontaktów z białymi farmerami zmuszonymi w przeszłości do ucieczki z kraju (ok. 4000 z 4500). Rząd podjął także działania w celu przyciągnięcia zagranicznych inwestorów. Pierwszy biały farmer powrócił zaś na dawne gospodarstwo w końcu grudnia 2017 roku, co spotkało się z aprobatą robotników rolnych.

    Grace Mugabe (ur. 23 lipca 1965 w Benoni) – zimbabweńska polityczka, wdowa po Robercie Mugabem, którego żoną była od 1996 roku, w latach 1996–2017 pierwsza dama Zimbabwe. Park Narodowy Mana Pools (ang. Mana Pools National Park) - park narodowy w północnym Zimbabwe, w 1984 roku wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Ochroną objęte jest tu około 2500 km² obszaru równiny zalewowej rzeki Zambezi. W czasie pory deszczowej tereny te zamieniają się w szeroki pas jezior. Na początku pory suchej, kiedy wysychają okoliczne sawanny, na obszarze Mana Pools wciąż utrzymuje się wilgoć, przyciągające tu liczne stada zwierząt. Park jest przez to ostoją wielu zagrożonych gatunków, takich jak słonie i bawoły. Żyje tu też największa w całym Zimbabwe populacja hipopotamów i krokodyli.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6]




    Warto wiedzieć że... beta

    Joshua Mqabuko Nyongolo Nkomo (1917-1999) - polityk Zimbabwe, aktywista ruchu wyzwoleńczego Rodezji. W 1961 r. był inicjatorem powstania Afrykańskiego Ludowego Związku Zimbabwe (ZAPU). W latach 1980–1981 był ministrem spraw wewnętrznych w rządzie Zimbabwe, w latach 1981–1982 ministrem bez teki, w 1982 r. usunięty z rządu. W latach 1989–1998 pełnił funkcję wiceprezydenta. W 1998 r. wycofał się z życia politycznego ze względu na problemy zdrowotne.
    International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.
    Biblioteka Narodowa Izraela (hebr. הספרייה הלאומית; dawniej: Żydowska Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka, hebr. בית הספרים הלאומי והאוניברסיטאי) – izraelska biblioteka narodowa w Jerozolimie.
    Zamach stanu w Zimbabwe – przeprowadzony w nocy z 14 na 15 listopada 2017 roku przez armię zamach stanu, w wyniku którego obalono prezydenta Roberta Mugabe. Bezpośrednią przyczyną przewrotu było odwołanie wicepremiera Emmersona Mnangagwy.
    Ruch na rzecz Demokratycznej Zmiany (Movement for Democratic Change, MDC)- założona w 1999 centrolewicowa partia w Zimbabwe. Liderem partii jest premier kraju Morgan Tsvangirai. Partia ta stanowi główną siłę opozycyjną wobec prezydenta Roberta Mugabe, który po sfałszowaniu wyborów 2008 został zmuszony przez RPA i społeczność międzynarodową do podzielenia się władzą z opozycją. MDC po wyborcach 2008 ma większość w Izbie Zgromadzenia (parlamencie), a polityk MDC Lovemore Moyo został przewodniczącym Izby. Jednak po wyborach z 2013 partia utraciła większość w parlamencie zachowując 51 na 210 miejsc.
    Luteranizm – doktryna teologiczna i chrześcijański ruch reformacyjny, zapoczątkowany przez Marcina Lutra w XVI wieku (za datę jego rozpoczęcia uważa się rok 1517). Stanowi jeden z nurtów protestantyzmu i ewangelicyzmu.
    Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.084 sek.