• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Ziemia sandomierska



    Podstrony: [1] 2 [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Powiat sandomierski – powiat w Polsce (województwo świętokrzyskie), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Sandomierz.Ziemia łukowska (łac. Terra Lucoviensis) – niewielka jednostka terytorialna w północno-wschodniej Małopolsce, której głównym miastem był Łuków. W czasach piastowskich należała do ziemi sandomierskiej, a w czasach I Rzeczypospolitej należała do województwa lubelskiego.
    Kasztelanie[ | edytuj kod]

    Za czasów Władysława I Łokietka po zjednoczeniu jego państwa w rozległej ziemi sandomierskiej funkcjonowało 12 kasztelanii: w Łukowie, Lublinie, Sieciechowie, Radomiu, Skrzynnie, Żarnowie, Małogoszczy, Czechowie, Wiślicy, Połańcu, Zawichoście i Sandomierzu.

    Od XIV wieku kasztelani tracili na znaczeniu na rzecz powstających urzędów starosty grodowego, a w miejsce kasztelanii zaczęły pojawiać się nowe jednostki – powiaty.

    Województwo sandomierskie – jednostka terytorialna Korony Królestwa Polskiego, później Rzeczypospolitej Obojga Narodów istniejąca od XIV wieku do 1795 r., część prowincji małopolskiej. Obejmowała powierzchnię 23 860 km² posiadając 7 powiatów. Siedzibą wojewody był Sandomierz, a sejmiki ziemskie odbywały się w Opatowie.Władysław I Łokietek (ur. między 3 marca 1260 a 19 stycznia 1261, zm. 2 marca 1333 w Krakowie) – książę na Kujawach Brzeskich i Dobrzyniu 1267-1275 (pod opieką matki), udzielne rządy razem z braćmi 1275-1288, książę brzeski i sieradzki 1288-1300, książę sandomierski 1289-1292, 1292-1300 lennik Wacława II, regent w księstwie dobrzyńskim 1293-1295, książę łęczycki 1294-1300, książę wielkopolski i pomorski 1296-1300, na wygnaniu w latach 1300-1304, od 1304 w Wiślicy, od 1305 ponownie w Sandomierzu, Sieradzu, Łęczycy i Brześciu, od 1306 w Krakowie i zwierzchnictwo nad księstwami: inowrocławskim i dobrzyńskim, 1306-1308/1309 na Pomorzu, od 1314 w Wielkopolsce, od 20 stycznia 1320 roku, król Polski (był pierwszym władcą Polski koronowanym w Krakowie, w katedrze wawelskiej przez arcybiskupa gnieźnieńskiego Janisława), od 1327 zamiana Sieradza i Łęczycy na Inowrocław i Dobrzyń, w 1329 utrata ziemi dobrzyńskiej, w 1332 utrata Kujaw.

    W czasach Kazimierza III Wielkiego w ziemi sandomierskiej było 11 kasztelani, z których do 2. połowy XV wieku pozostało 8 kasztelani: jednej dużej – sandomierskiej i 7 małych: wiślickiej, radomskiej, żarnowskiej, zawichojskiej, małogojskiej, połanieckiej i czechowskiej.

    Herb[ | edytuj kod]

    Herb ziemi sandomierskiej w tarczy hiszpańskiej

    Jan Długosz zawarł opis herbu ziemi sandomierskiej w dziele z lat 1464–1480, gdzie napisał:

    Wiślanie – plemię zachodniosłowiańskie z grupy plemion lechickich zamieszkujące we wczesnym średniowieczu tereny w dorzeczu górnej Wisły.Lasowiacy, Lesioki – grupa etnograficzna zamieszkująca głównie Równinę Tarnobrzeską i Płaskowyż Kolbuszowski – w węższym ujęciu widły Wisły i Sanu, w szerszym także prawy brzeg Sanu. Lasowiacy i Borowiacy Sandomierscy przez niektórych etnografów zaliczani są do szeroko ujmowanej grupy Sandomierzan, odróżniając się od głównej części zamieszkującej lewy brzeg Wisły, m.in. ze względu na puszczański charakter osadnictwa. Jest to stosunkowo późno wyodrębniona grupa, a jednocześnie jedna z nielicznych grup zamieszkujących ziemie polskie, która wykształciła własny etnonim, tj. Lesioki, przez etnografów przekształcony w Lasowiacy.

    Sandomiriensis terra tercia in ordine, que tres pro prima parte barras glaucas et rubeas portat, in secunda triplicem ordinem stellarum, et qoulibet ordine quatuor stellas, in campo celestino defert.

    Jan Długosz w łacinie

    Herbu tego następnie używało województwo sandomierskie z okresu I Rzeczypospolitej, województwo sandomierskie z okresu Królestwa Kongresowego oraz do 1866 roku gubernia radomska (po powstaniu styczniowym rosyjskie władze odeszły od tradycji heraldycznej regionu sandomiersko-radomskiego). Obecnie elementy herbu zostały umieszczone m.in. w herbach powiatów przysuskiego, radomskiego, sandomierskiego i szydłowieckiego oraz woj. świętokrzyskiego.

    Ziemia – jednostka historycznego podziału terytorialnego od czasów Zjednoczonego Królestwa Polskiego do rozbiorów. Lędzianie, także Lachowie, Lędzanie, Lędzice, Lendisi, Lendzaninoi, staronormańskie Laesa, Laesar (1031), staroruskie Лѧхъ (Lęch/Ljach/Lach) (1115) – zachodniosłowiańskie plemię lechickie zamieszkujące tereny pogranicza dzisiejszej Polski i Ukrainy.

    Nawiązania[ | edytuj kod]

    Na przestrzeni wieków tworzono jednostki administracyjne nawiązujące do historycznej ziemi sandomierskiej:

  • województwo sandomierskie utworzone na sejmie grodzieńskim
  • województwo sandomierskie w Królestwie Polskim
  • gubernia sandomierska w Królestwie Polskim
  • gubernia radomska w Królestwie Polskim.
  • W 1939 r. planowano utworzenie województwa sandomierskiego w II Rzeczypospolitej.

    Obecnie w języku potocznym Ziemia Sandomierska oznacza najbliższy obszar miastu Sandomierz, którego termin ma znaczenie wyłącznie geograficzne, nawiązujące do historycznej ziemi sandomierskiej, następnie do województwa sandomierskiego z Rzeczypospolitej Obojga Narodów czy też rzymskokatolickiej diecezji sandomierskiej.

    Rzeczpospolita, od XVII wieku częściej znana jako Rzeczpospolita Polska (lit. Respublika lub Žečpospolita, biał. Рэч Паспалітая, ukr. Річ Посполита, ros. Речь Посполитая, rus. Рѣчь Посполита, łac. Res Publica, współczesne znaczenie: republika) oraz Rzeczpospolita Obojga Narodów – państwo federacyjne złożone z Korony Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego istniejące w latach 1569–1795 na mocy unii lubelskiej (kres federacji w 1791 roku przyniosła Konstytucja 3 maja, ustanawiając państwo unitarne – Rzeczpospolitą Polską). Korona i Litwa stanowiły dla szlachty jedną całość, pomimo dzielących je różnic regionalnych, sprzecznych interesów i odrębności ustrojowych.Starosta grodowy (łac. capitaneus cum iurisdictione) – sprawował w imieniu króla administrację i sądownictwo na terenie swojego powiatu i ziemi. Stał na czele sądu grodzkiego, do którego kompetencji należało rozpatrywanie spraw gardłowych z tzw. czterech artykułów grodzkich, oraz sądzenie szlachty nieosiadłej. Starosta pełnił także funkcje policyjne, dbał o bezpieczeństwo na drogach. Posiadał tzw. prawo miecza, czyli prawo do egzekucji wyroków sądów wszystkich instancji na podległym sobie terytorium.

    Do terenu powiatu sandomierskiego nawiązuje Stowarzyszenie Lokalna Organizacja Turystyczna „Partnerstwo Ziemi Sandomierskiej” w Sandomierzu oraz wydawany w Sandomierzu magazyn społeczno-historyczny Ziemia Sandomierska.

    W 2010 roku z inicjatywy biskupa sandomierskiego doszło do podpisania porozumienia władz miast Sandomierza, Tarnobrzega, Stalowej Woli i Niska. Koncepcja taka nawiązuje do idei województwa sandomierskiego z czasów II Rzeczypospolitej i do Centralnego Okręgu Przemysłowego.

    Gubernia kielecka (ros. Келецкая губерния) – jednostka administracyjna w zaborze rosyjskim. Powstała w 1841 roku z przekształcenia guberni krakowskiej ze stolicą w Kielcach. Istniała w latach 1841-1844 i 1867-1917.Wisła (łac. Vistula) – najdłuższa rzeka Polski, o długości 1047 km. Jest także najdłuższą rzeką uchodzącą do Morza Bałtyckiego.


    Podstrony: [1] 2 [3] [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Powiat – jednostka samorządu terytorialnego i podziału administracyjnego II stopnia w Polsce. Jednostką nadrzędną jest województwo, podrzędną gmina. Ich funkcjonowanie reguluje ustawa z dnia 5 czerwca 1998 roku o samorządzie powiatowym (Dz.U. z 2019 r. poz. 511).
    Kazimierz II Sprawiedliwy (ur. 1138, zapewne przed 28 października, zm. 5 maja 1194 w Krakowie) – książę wiślicki w latach 1166-1173, książę sandomierski od 1173, od 1177 książę krakowski (z włączonym do księstwa do 1182 Kaliszem i Gnieznem), od 1186 książę mazowiecki i kujawski (możliwe, że Kujawy otrzymał dopiero syn Kazimierza – Leszek Biały w 1199). Syn Bolesława III Krzywoustego z rodu Piastów. Przydomek Sprawiedliwy nie był mu współczesny, pojawił się w XVI wieku.
    Gubernia radomska (ros. Радомская губерния) – jednostka administracyjna w Królestwie Polskim istniejąca w latach 1844-1917. Powstała w 1844, w wyniku połączenia guberni sandomierskiej oraz guberni kieleckiej.
    Diecezja sandomierska (Dioecesis Sandomiriensis) - jedna z 3 diecezji obrządku łacińskiego w metropolii lubelskiej w Polsce.
    Powiat przysuski - powiat w Polsce, w południowo-zachodniej części województwa mazowieckiego, reaktywowany w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Przysucha.
    Gubernia sandomierska (ros. Сандомирская губерния) – jednostka administracyjna Królestwa Polskiego istniejąca w latach 1837-1844.
    Województwo radomskie – jedno z 49 województw istniejących w latach 1975-1998. Położone było w centralnej Polsce. Sąsiadowało z województwami: skierniewickim i piotrkowskim od zachodu, kieleckim i tarnobrzeskim od południa, lubelskim i siedleckim od wschodu oraz warszawskim od północy. W 1976 roku powierzchnia województwa radomskiego liczyła 7294 km² powierzchni i 682 000 mieszkańców.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.031 sek.