• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Ziemia Wilkesa

    Przeczytaj także...
    Concordia – francusko-włoska całoroczna stacja polarna na Płaskowyżu Polarnym na Antarktydzie, położona na wysokości 3220 m n.p.m. na obszarze o nazwie Dome C, otwarta w 2005 roku. Leży w odległości 1670 km od bieguna południowego. Najbliższe stacje polarne to francuska Dumont d’Urville, australijska Casey (obie w odległości 1100 km) i włoska Zucchelli w zatoce Terra Nova.Traktat antarktyczny, znany także jako Pakt lub Układ antarktyczny (ang. Antarctic Treaty) – międzynarodowa umowa regulująca polityczno-prawny status Antarktydy, jedynego niezamieszkanego kontynentu. W porozumieniu tym Antarktyda zdefiniowana jest jako lądolód położony na południe od równoleżnika 60°S.
    Krater na Ziemi Wilkesa – hipotetyczny krater uderzeniowy znajdujący się pod lądolodem na antarktycznej Ziemi Wilkesa. Jego istnienie jest postulowane ze względu na ukształtowanie podłoża lądolodu, oraz obecność anomalii grawimetrycznej i magnetycznej na tym obszarze. Rozmiary tej struktury wskazują, że jest to jeden z największych (niepotwierdzonych) kraterów uderzeniowych na Ziemi, a postulowany czas jego powstania zbiega się z wymieraniem permskim, największym masowym wymieraniem w fanerozoiku. Przeszkodą w weryfikacji hipotezy impaktowego pochodzenia tej struktury jest jej położenie pod lądolodem, przez co próbki skał nie są dostępne.
    Mapa Antarktydy z zaznaczoną Ziemią Wilkesa i domniemanym kraterem.

    Ziemia Wilkesa (ang. Wilkes Land) - obszar we wschodniej Antarktydzie nad Oceanem Indyjskim, położony między Ziemią Adeli a Wybrzeżem Królowej Marii. Prawa do tego terytorium rości sobie Australia, uznając go za część Australijskiego Terytorium Antarktycznego. Roszczenia te są zawieszone zgodnie z Traktatem Antarktycznym.

    Australia (Związek Australijski, Commonwealth of Australia) – państwo położone na półkuli południowej, obejmujące najmniejszy kontynent świata, wyspę Tasmanię i inne znacznie mniejsze wyspy na Oceanie Indyjskim i Spokojnym. Jedyny kraj, który obejmuje cały kontynent. Siłą rzeczy nie posiada granic lądowych z żadnym państwem.Wybrzeże Klary (ang. Clarie Coast, Wilkes Coast) – część wybrzeża Ziemi Wilkesa, pomiędzy Wybrzeżem Banzare a Wybrzeżem Adeli.

    Geografia regionalna[]

    Ziemia Wilkesa stanowi wycinek lądu położony między przylądkami Cape Hordern - 100°31' E i Pourquoi Pas Point - 136°11' E, ciągnący się aż do bieguna południowego. Obejmuje obszar około 2,6 mln km², głównie lądolód o wysokości 1500-2000 m n.p.m.

    Lodowiec Szelfowy Shackletona - siódmy pod względem wielkości lodowiec szelfowy Antarktyki. Znajduje się na wybrzeżu Ziemi Wilkesa. Rozciąga się daleko w głąb morza, w zachodniej części na 145 km, a we wschodniej na 64 km. Roszczenia terytorialne do terytorium obejmującego ten lodowiec zgłasza Australia.Wybrzeże Budda (ang. Budd Coast) – część wybrzeża antarktycznej Ziemi Wilkesa pomiędzy Wybrzeżem Knoxa a Wybrzeżem Sabriny.

    Ziemia Wilkesa dzieli się na następujące obszary:

  • Wybrzeże Knoxa - od 100°31' E do 109°16' E; znajduje się tam Lodowiec Szelfowy Shackletona
  • Wybrzeże Budda - od 109°16' E do 115°33' E
  • Wybrzeże Sabriny - od 115°33' E do 122°05' E
  • Wybrzeże Banzare - od 122°05' E do 130°10' E; znajduje się tam Lodowiec Szelfowy Wojejkowa
  • Wybrzeże Klary (Wybrzeże Wilkesa) - od 130°10' E do 136°11' E
  • Historia badań[]

    Nazwa Ziemi Wilkesa pochodzi od nazwiska amerykańskiego odkrywcy i kapitana marynarki Stanów Zjednoczonych Charlesa Wilkesa, który dowodził amerykańską wyprawą badawczą na południowym Pacyfiku w latach 1838-1842. Odkrył on nazwane jego imieniem wybrzeże o długości około 2400 km, co było kolejnym dowodem na to, że Antarktyda jest kontynentem.

    Lądolód - gruba warstwa lodu przykrywająca wielki obszar ziemi; występuje na Antarktydzie i Grenlandii. W Polsce występował podczas zlodowaceń plejstoceńskich.Na mapach: 66°30′S 105°00′E/-66,500000 105,000000 Wybrzeże Knoxa (Knox Coast) – wybrzeże antarktycznej Ziemi Wilkesa, rozciągające się między przylądkiem Horderna a wyspami Hatcha. Zostało odkryte w lutym 1840 r. przez ekspedycję amerykańską pod dowództwem Charlesa Wilkesa i nazwane imieniem Samuela R. Knoxa, uczestnika wypraw antarktycznych.

    Na Ziemi Wilkesa znajdują się dwie stale działające stacje naukowo-badawcze: australijska Casey na wybrzeżu oraz francusko-włoska Concordia w głębi lądu. Leży na niej także nieczynna polska stacja im. A.B. Dobrowolskiego.

    Hipotetyczny krater[]

     Osobny artykuł: Krater na Ziemi Wilkesa.

    W 2006 r. dzięki pomiarom grawimetrycznym dokonanym przez amerykańskie sondy kosmiczne GRACE zidentyfikowano pod lądolodem strukturę, która może być kraterem uderzeniowym o średnicy ok. 500 km. Badacze przypuszczają, że powstał on ok. 250 milionów lat temu, na przełomie permu i triasu, a uderzenie które spowodowało jego powstanie było jedną z głównych przyczyn wymierania permskiego.

    Casey Station – całoroczna stacja polarna należąca do Australii, położona na Ziemi Wilkesa na Antarktydzie Wschodniej.Kontynent (łac. continens – łączny) – w geografii fizycznej: olbrzymi pod względem powierzchni (rzędu kilku mln km) obszar lądu, otoczony (oblany) ze wszystkich stron morzami i oceanami, a z innymi kontynentami połączony co najwyżej wąskimi przesmykami (Ameryka Północna i Ameryka Południowa, Eurazja i Afryka). W geotektonice i geomorfologii, kontynent określa się jako lądową część cokołu (bloku) kontynentalnego, (do którego należy szelf kontynentalny z morzami szelfowymi), kontynent obejmuje więc także przybrzeżne wyspy, znajdujące się na tym samym cokole kontynentalnym.

    Przypisy

    1. Pam Frost Gorder: Big Bang in Antarctica — Killer Crater Found Under Ice. Research News, 1.06.2006.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Wybrzeże Królowej Marii (ang. Queen Mary Coast) – część wybrzeża Antarktydy pomiędzy Przylądkiem Filchnera (91°54’E) a Przylądkiem Horderna (100°30’E). Leży pomiędzy Wybrzeżem Wilhelma II a Wybrzeżem Knoxa na Ziemi Wilkesa.
    Na mapach: 66°20′S 124°38′E/-66,333333 124,633333 Lodowiec Szelfowy Wojejkowa – jest lodowcem szelfowym leżącym na Antarktydzie, między zatoką Pauling a przylądkiem Goodenough na Ziemi Wilkesa. Lodowiec został naniesiony na mapę przez rosyjską wyprawę antarktyczną w 1958 r. Nazwany imieniem Aleksandra Wojejkowa – rosyjskiego klimatologa.
    Charles Wilkes (ur. 3 kwietnia 1798 w Nowym Jorku, zm. 8 lutego 1877 tamże) – amerykański podróżnik i odkrywca, oficer US Navy działający na obszarze Pacyfiku, obu Ameryk i w Antarktyce.
    Antarktyda – kontynent o powierzchni około 14,0 mln km², znajdujący się na półkuli południowej Ziemi, prawie w całości w strefie podbiegunowej. Większa część kontynentu pokryta jest polarną czapą lodową, jest on praktycznie niezamieszkany przez ludzi, nie licząc personelu 37 stacji badawczych. Antarktyda jest jedynym kontynentem, na terenie którego nie ma żadnego państwa. Status Antarktydy jest regulowany przez traktat antarktyczny, który zamroził roszczenia terytorialne.
    Ocean Indyjski (Indyk) – trzeci pod względem wielkości zbiornik wodny na świecie, zajmujący około 20% powierzchni Wszechoceanu. Oficjalna polska nazwa tego oceanu, zatwierdzona przez Komisję Standaryzacji Nazw Geograficznych brzmi Ocean Indyjski.
    Grawimetria (łac. gravis – ciężki, gr. metréō – mierzę) – dział geofizyki zajmujący się pomiarami przyspieszenia ziemskiego dla badań pola grawitacyjnego Ziemi. Nauka ta pozwala na podstawie anomalii pola grawitacyjnego określić różnice w budowie skorupy ziemskiej, wykryć złoża minerałów różniących się gęstością od otaczających skał itp.
    Stacja im. Antoniego Bolesława Dobrowolskiego – nieczynna polska stacja polarna położona na Antarktydzie, na brzegu Jeziora Figurowego w Oazie Bungera na Ziemi Wilkesa.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.019 sek.