• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Zgrupowanie Pułku Baszta



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Mokotów – lewobrzeżna dzielnica Warszawy na południu miasta, leżąca po obu stronach skarpy wiślanej (Górny i Dolny Mokotów).Związek Walki Zbrojnej (ZWZ) (SSS) – Siły Zbrojne w Kraju podczas II wojny światowej, w okresie od 13 listopada 1939 do 14 lutego 1942, a następnie przemianowane na Armię Krajową.
    Odznaka Pułku Baszta
    Tablica upamiętniająca walki żołnierzy batalionu Bałtyk Pułku Baszta na ul. Dąbrowskiego (dawniej ul. Szustra)
    Tablica upamiętniająca walki żołnierzy batalionu Olza Pułku Baszta na rogu al. Niepodległości i ul. Racławickiej
    Batalion Baszta
    Dowódca Pułku „Baszta” podpułkownik Stanisław Kamiński ps. „Daniel”, dokonuje przeglądu Kompanii „Krawiec” przed domem na ulicy Puławskiej 134. Kompania „Krawiec” właśnie przebiła się z Lasów Kabackich przez Wilanów na Mokotów przynosząc broń. Od Lewej stoją: „Daniel”, podporucznik Henryk Maciejewski „Lech” (z ręką na temblaku), Jerzy Rossudowski „Stary” (w głębi), Kazimierz Pyrka „Andrzej” (z granatem za pasem) i podchorąży Ksawery Frank „Kejstun” (w czapce z daszkiem).
    Kompania „Krawiec” przed domem na ulicy Puławskiej 134, na Mokotowie, podczas przeglądu przez Stanisława Kamińskiego „Daniela”. Po lewej dowódca kompanii Stanisław Milczyński „Gryf”, w cyklistówce kapitan podchorąży Tadeusz Kozłowski „Kozak”, a obok niego kapral Władysław Zygański „Żuk”.
    Żołnierze Kompanii O 3. Pierwszy z prawej kapral „Sęp”
    Powstaniec z pułku „Szwoleżerów” walczącego w Zgrupowaniu Pułku „Baszta” po kilkunasto-godzinnym przejściu kanałami z Mokotowa na Śródmieście, wychodzi na rogu Ulicy Wilczej i Alej Ujazdowskich.

    Zgrupowanie Pułku Baszta (Batalionu Baszta) – jednostki wojskowe Armii Krajowej walczące w okresie okupacji niemieckiej w Polsce oraz biorące udział w walkach w okresie powstania warszawskiego. Odznaczone srebrnym krzyżem Orderu Virtuti Militari za walki w powstaniu warszawskim.

    Czerniaków – rejon warszawskiego Mokotowa, leżący między Skarpą Wiślaną a korytem Wisły (Dolny Mokotów). Od północy graniczy z Powiślem, od południa z Sadybą. Główną arterią Czerniakowa jest ulica Czerniakowska Na przedwojennych mapach lokalizowany był w okolicach placu Bernardyńskiego (gdzie znajdował się historyczny środek wsi Czerniaków), z czasem jednak przyjęło się określać tym mianem także tereny na wschód od ulicy Czerniakowskiej - obszar przyporządkowywany do tej pory Siekierkom - uwzględniono to w podziale MSI - niemniej północna część włączona została do rejonu MSI Ujazdow i częściowo Solec (północny fragment Cypla Czerniakowskiego).Eugeniusz Landenberger ps. Dereń, Burza, Henryk, Janosik, Kazimierz, Oracz (ur. 11 grudnia 1908 w Słotwinie, zm. 14 listopada 1979 w Warszawie) – oficer Wojska Polskiego, uczestnik ruchu oporu.

    Nazwa „Baszta” powstała jako skrócenie wyrażenia batalion ochrony sztabu, który był zalążkiem pułku. Pułk Baszta stanowił główną siłę całego zgrupowania, jednak obok tej jednostki w jego skład wchodziły również inne oddziały formowane już w trakcie walk z przebywających na Mokotowie jednostek (np. pułk Waligóra, pułk Szwoleżerów, Grupa artyleryjska „Granat”, czy część dywizjonu Jeleń)

    Czołg – gąsienicowy wóz bojowy, przeznaczony do walki z siłami przeciwnika na krótkich i średnich dystansach za pomocą prowadzenia ognia na wprost. Ciężki pancerz i duża mobilność zapewniają czołgom przetrwanie na polu bitwy, a napęd gąsienicowy pozwala na przemieszczanie się z dużą prędkością w trudnym terenie. Czołg jest zasadniczym środkiem prowadzenia walki lądowej, zwłaszcza natarcia.Grupa artyleryjska „Granat”, 10 Kadrowy Pułk Artylerii Armii Krajowej, Zgrupowanie „Granat”, kryptonim 548 – jednostka artyleryjska ZWZ i AK, która wzięła udział w powstaniu warszawskim na Mokotowie.

    Spis treści

  • 1 Okres konspiracji
  • 2 Szlak bojowy
  • 3 Żołnierze pułku
  • 4 Upamiętnienie
  • 5 Przypisy
  • 6 Bibliografia
  • 7 Linki zewnętrzne
  • Okres ]

    W listopadzie 1939 roku z inicjatywy ówczesnego kpt. dypl. Tadeusza Wojciechowskiego pseudonim „Ryszard”, oficera sztabu Komendy Głównej Organizacji Służba Zwycięstwu Polski, harcmistrz Ludwik Berger (ps. „Goliat”, „Michał”, „Hardy”) – z zawodu aktor, reżyser teatru „Reduta”, i jego przyjaciel por. rez. Zdzisław Dąbski, spośród harcerzy hufca żoliborskiego 14, 16, i 17 drużyny harcerskiej Szarych Szeregów na Żoliborzu, rekrutujących się przeważnie z części uczniów Gimnazjum i Liceum im. księcia Józefa Poniatowskiego, tworzą oddział konspiracyjny, który stał się zalążkiem batalionu. Następnie wraz z innymi oddziałami AK batalion „Baszta”, przekształca się w pułk „Baszta”. W pierwszej fazie do końca 1940 roku batalion zajmuje się wyszukiwaniem ukrytej od 1939 roku broni oraz zbieraniem i kompletowaniem innego sprzętu wojskowego.

    Juliusz Krzyżewski (ur. Juliusz Walerian Ehrenkreutz Krzyżewski 28 stycznia 1915 w Łomży, zm. 26 sierpnia 1944 w Warszawie) - polski poeta i radiowiec, pseudonim "Prus", "Ehren".Działko przeciwlotnicze - popularne określenie automatycznych armat przeciwlotniczych o kalibrze od 20 mm do 37 mm (sporadycznie 40 mm), służących do zwalczania śmigłowców i nisko lecących samolotów a także słabo opancerzonych celów naziemnych i nawodnych oraz do zwalczania piechoty przeciwnika.

    8 grudnia 1939 oddział podporządkował się gen. bryg. Michałowi Karaszewiczowi-Tokarzewskiemu, komendantowi głównemu Służby Zwycięstwu Polski. Wiosną 1940 został zorganizowany w dwie szkieletowe jednostki – „Kotłownia” (później B1) pod dowództwem Ludwika Bergera i „Warsztaty” (później K1) pod dowództwem Zdzisława Dąbskiego. Całość zgrupowania pod dowództwem „Mrowca” otrzymała kryptonim „Fabryka”.

    Ryszard Fabian Łazarski (ur. 20 września 1926 w Warszawie, zm. 8 kwietnia 2000 tamże) – polski nauczyciel, działacz oświatowy i społeczny. Radny m.st. Warszawy. Założyciel Uczelni Łazarskiego.Wojciech Militz ps. "Bystry" (ur. 29 lipca 1926 w Warszawie) - strzelec, uczestnik powstania warszawskiego, prezes Środowiska Pułku AK Baszta, Mokotowskich Oddziałów Powstańczych, także prezes zarządu fundacji "Wystawa Warszawa Walczy 1939-45".

    Jesienią 1940 „Fabryka” została przekazana do sztabu Komendy Głównej Związku Walki Zbrojnej pod dowództwem Kazimierza Bąbińskiego – ps. „Luboń”. Wiosną 1941 „Fabryka” została przekształcona w batalion ochrony sztabu baon „Baszta”, pod dowództwem kpt. Eugeniusza Ladenbergera – ps. „Kazimierz”.

    O 7:00 łączniczki alarmowe przejęły rozkaz płk. Chruściela (ps. "Monter") o wybuchu powstania. Zostały uruchomione mechanizmy mobilizacyjne. W godzinach przedpołudniowych kilka tysięcy osób przekazało rozkaz o wybuchu powstania oraz przenosi broń i amunicję.Egzekucja przy ulicy Dworkowej – mord na blisko 140 wziętych do niewoli żołnierzach Armii Krajowej dokonany przez Niemców w ostatnich dniach powstania warszawskiego. 27 września 1944 niemieccy policjanci wymordowali dziesiątki obrońców warszawskiego Mokotowa, którzy omyłkowo wyszli z kanałów w pobliżu komendy żandarmerii przy ulicy Dworkowej.

    Na początku 1942 roku, po przekształceniu się Związku Walki Zbrojnej w Armię Krajową, „Baszta” przeszła pod komendę V oddziału Komendy Głównej, dowodzonego przez ppłka Kazimierza Plutę-Czachowskiego.

    Żołnierze batalionu „Baszty” brali udział w wielu akcjach bojowych, zdobywając broń od wroga. Na przełomie 1942 i 1943 zgrupowanie składało się z pięciu kompanii i liczyło ok. 1500 żołnierzy. Ze względu na niebezpieczeństwo dekonspiracji zmieniono też kryptonim na „Tatry”. Zgrupowanie wzmocnione zostało batalionami: „Bałtyk”, „Olza” i „Karpaty”. Dowodził nimi ppłk Stanisław Kamiński pseudonim. „Daniel”.

    Powstanie warszawskie (1 sierpnia – 3 października 1944) – wystąpienie zbrojne przeciwko okupującym Warszawę wojskom niemieckim, zorganizowane przez Armię Krajową w ramach akcji „Burza”, połączone z ujawnieniem się i oficjalną działalnością najwyższych struktur Polskiego Państwa Podziemnego.Kazimierz Grzybowski, ps. Misiewicz (ur. 11 stycznia 1918 w Warszawie zm. 9 lutego 2009) – żołnierz, ppor. AK, uczestnik powstania warszawskiego, ppłk WP.

    Latem 1943 KG AK rozbudowała „Basztę” do stanu pułku składającego się z trzech pełnych batalionów i oddziałów pomocniczych w sile ok. 2300 ludzi. Było to możliwe po podporządkowaniu się Armii Krajowej organizacji o nazwie Powstańcze Oddziały Specjalne „Jerzyki”. Na wypadek wybuchu powstania terenem operacyjnym pułku miał być górny Mokotów w granicach od ul. Narbutta na północy do terenu Wyścigów Konnych na południu. Jako rejon zakwaterowania KG przewidziano ul. Pilecką. 1 sierpnia 1944 roku pułk liczył 2200 żołnierzy i był jedynym oddziałem w południowej Warszawie, w tak zwanej „niemieckiej dzielnicy mieszkaniowej”, który nie uległ rozsypce i utrzymał zajęty teren. Od 1 sierpnia 1944 roku aż do momentu kapitulacji 27 września 1944 roku – 44 oddziały Baszty walczyły w powstaniu warszawskim na Górnym Mokotowie i Dolnym Mokotowie (Sielce, Czerniaków, Sadyba.)

    Podpułkownik (ppłk) – wysoki stopień oficerski. W Wojsku Polskim bezpośrednio poprzedzający pułkownika, a powyżej stopnia majora. Jest zaliczany w skład korpusu oficerów starszych, natomiast w okresie międzywojennym – w skład korpusu oficerów sztabowych.Kazimierz Szternal ps. Zryw (ur. 4 marca 1907 roku w Sękowej, zm. 6 maja 1981 w Chicago) – podpułkownik Wojska Polskiego, szef sztabu pułku "Baszta", powstaniec warszawski.

    Spotkania żołnierzy AK z pułku „Baszta” odbywały się 1 sierpnia około godziny 17.00 w Warszawie na Mokotowie, w lokalu położonym na ulicy Tureckiej, położonym za popiersiem gen. Sikorskiego. Msze za poległych były odprawiane w rocznicę kapitulacji 27 września wieczorem, po czym uczestnicy przechodzili do tablicy przy ulicy Dworkowej upamiętniającej egzekucję powstańców.

    SS (niem. Die Schutzstaffel der NSDAP, pol. "eskadra ochronna NSDAP") – paramilitarna i początkowo elitarna niemiecka formacja nazistowska, podległa Narodowosocjalistycznej Niemieckiej Partii Robotników (NSDAP).Kazimierz Damian Bąbiński, ps. Luboń, Orlica, Maciej Boryna, Zrąb, Krzysztof (s. Rudolfa i Marii, ur. 17 października 1896 w Stopnicy, zm. 24 września 1970 w Szczecinku) – pułkownik piechoty Wojska Polskiego, komendant Okręgu Armii Krajowej "Wołyń", twórca i pierwszy dowódca 27 Dywizji Wołyńskiej Armii Krajowej, żołnierz I Brygady Legionów, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej i kampanii wrześniowej.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Order Virtuti Militari (łac. Męstwu wojskowemu – (cnocie) dzielności żołnierskiej) – najwyższe polskie odznaczenie wojskowe (order), nadawane za wybitne zasługi bojowe. Jest najstarszym orderem wojskowym na świecie, spośród nadawanych do chwili obecnej. Ustanowiony przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego 22 czerwca 1792 roku w celu uczczenia zwycięstwa w bitwie pod Zieleńcami po rozpoczęciu wojny polsko-rosyjskiej przeciwko konfederacji targowickiej w obronie Konstytucji 3 Maja. Dewiza orderu brzmi: Honor i Ojczyzna
    Michał Tadeusz Karaszewicz-Tokarzewski herbu Trąby, pseudonimy Doktor, Stawski, Stolarski, Torwid (ur. 5 stycznia 1893 we Lwowie, zm. 22 maja 1964 w Casablance) – generał broni Wojska Polskiego, wolnomularz, teozof, duchowny Kościoła liberalnokatolickiego.
    Rajmund Kaczyński (ur. 1 września 1922 w Grajewie, zm. 17 kwietnia 2005 w Warszawie) – żołnierz Armii Krajowej (pseudonim "Irka"), uczestnik powstania warszawskiego, inżynier.
    Sadyba – część warszawskiego Mokotowa, leżąca w dolinie Wisły (Dolny Mokotów). Część Sadyby posiada status osiedla.
    Dywizjon Jeleń – 1 dywizjon 7 Pułku Ułanów Lubelskich kryptonim "Jeleń" - pododdział Armii Krajowej działający w okresie okupacji niemieckiej w Polsce oraz biorący udział w walkach powstania warszawskiego.
    Kapitulacja (z łac. capitulatio od capitulum "nagłówek" zdrobnienie od caput "głowa") - umowa poddania się przeciwnikowi bezwarunkowo lub pod pewnymi warunkami.
    Anna Aleksandra Jasielska, pseud. Irena, Teresa Eljaszewicz, Czarna Hanka (ur. 26 lutego 1920 w Stanisławowie, zm. 21 sierpnia 1983 w Kielcach) – polska działaczka społeczna, doktor fizyki i wykładowca Politechniki Świętokrzyskiej, księgarz, żołnierz Armii Krajowej i uczestniczka powstania warszawskiego.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.055 sek.