• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Zegar wieżowy

    Przeczytaj także...
    Ratusz (niem. Rathaus, dosł. dom rady) – reprezentacyjny budynek użyteczności publicznej, zwykle tradycyjna siedziba samorządowych władz miejskich. Budowany był najczęściej na planie prostokąta i nadawano mu formę monumentalną.Muzeum Zegarów Wieżowych powstało w 1996 roku jako oddział Muzeum Historycznego Miasta Gdańska. Nastąpiło to skutkiem porozumienia władz miasta, dyrekcji muzeum i Zakonu OO. Karmelitów, którzy użyczyli na ten cel wnętrze wieży swojego kościoła pod wezwaniem św. Katarzyny Aleksandryjskiej.
    Wieża kościelna to w architekturze osobna budowla lub część budynku kościoła. W architekturze włoskiej szczególnie popularne były wieże wolno stojące (kampanile, dzwonnice). We Francji często budowano wieże na skrzyżowaniu nawy głównej i nawy poprzecznej. Z kolei w Niemczech popularne były wieże od strony zachodniej (westwerk), pojedyncze lub podwójne. W wielkich bazylikach średniowiecznych budowano dwie wieże na skrzyżowaniu nawy głównej ze wschodnim i zachodnim transeptem oraz wieże boczne, przy zakończeniach transeptów. W kościele w Cluny znajdowało się sześć wież.
    Czarno-biała rycina przedstawiająca fragment wieży zegarowej zbliżonej wyglądem do londyńskiego Big Bena. Poprzez wycięcie na całej wysokości widocznego fragmentu wieży widać cztery piętra. Na najwyższym znajduje się dzwon przytwierdzony do kołowrotu. Poniżej umieszczone są tarcze zegarowe z czterech stron świata. Na kolejnym piętrze znajduje się sam mechanizm zegara. Jego obciążniki przez otwory w podłodze opuszczają się na niższą kondygnację.
    Schemat działania współczesnego zegara wieżowego
    Wieża zegarowa ratusza w Niemczy

    Zegar wieżowy – rodzaj dużego zegara umieszczonego w widocznym miejscu w przestrzeni publicznej w celu podawania czasu wszystkim osobom znajdującym się w jego zasięgu. Najczęściej zegary wieżowe wyposażone są w jedną lub więcej tarcz umieszczonych z czterech stron specjalnej wieży zegarowej lub wysokiego budynku użyteczności publicznej (na przykład wieży ratuszowej lub kościelnej), ale zdarzają się również egzemplarze, w których za wskaźnik upływu czasu służą sygnały dźwiękowe (na przykład dzwony lub kuranty) lub wizualne (kula czasu).

    Carillon, karylion (z fr. gra dzwonów) – instrument muzyczny z grupy idiofonów uderzanych, będący zespołem dzwonów wieżowych, na których można wybijać melodie młotkami lub sercami dzwonów uruchamianymi przez mechanizm zegarowy lub ręcznie, za pomocą klawiatury. Niekiedy w nowoczesnych carillonach stosowane jest sterowanie elektroniczne.Zegar wahadłowy – zegar mechaniczny wykorzystujący wahadło jako regulator chodu do odmierzania czasu. Do wskazywania czasu w zegarach wahadłowych wykorzystuje się wskaźnik analogowy w postaci tarczy i wskazówek. Zegar wahadłowy napędzany jest zazwyczaj siłą grawitacji (obciążnik na lince), sprężyną lub elektromagnesem.

    Mianem zegara wieżowego określa się także sam mechanizm zegara umieszczonego w przestrzeni publicznej, którego tarcza może, ale nie musi, być umieszczona na wieży lub wieżyczce. Najstarszy w Polsce zegar wieżowy znajduje się w zbiorach Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego. W Gdańsku znajduje się poświęcone podobnym konstrukcjom Muzeum Zegarów Wieżowych.

    Zegar elektroniczny to urządzenie elektroniczne, które wyświetla czas w sposób cyfrowy w przeciwieństwie do zegarów analogowych, w których użyte są wskazówki.Balans — regulator chodu w zegarach i zegarkach mechanicznych, odpowiednik wahadła w zegarze wahadłowym. Jest to koło, obracające się na przemian w obu kierunkach i zawracające pod wpływem sprężyny. Balans współpracuje z wychwytem, odmierzającym określone obroty kół zębatych mechanizmu zegarowego, jednocześnie pobierając z tego mechanizmu energię podtrzymującą ruch. Balans jest wahadłem torsyjnym, a zatem takim wahadłem, w którym ruchomy element obraca się wahadłowo pod wpływem sprężyny. W odróżnieniu od stosowanego w innych zegarach wahadła fizycznego, ruch balansu nie jest związany z obecnością pola grawitacyjnego Ziemi. Może on zatem pracować niezależnie od ustawienia względem pionu, a jego okres ruchu jest niezależny od miejsca na Ziemi. Możliwość poprawnej pracy bez względu na położenie, pozwoliła zarówno na budowę dokładnych chronometrów, jak i przenośnych zegarków kieszonkowych i naręcznych. Ich konstrukcja ulegała wielokrotnym modyfikacjom, mającym na celu miniaturyzację i zwiększenie dokładności. Począwszy od upowszechnienia wynalazku, aż do lat 70. XX wieku, kiedy upowszechniły się zegarki kwarcowe, balans był najczęściej używanym regulatorem w zegarkach powszechnego użytku.

    Pod względem metody działania zegary wieżowe mogą się znacznie różnić między sobą: w przestrzeni publicznej umieszcza się zegary wodne, rtęciowe, balansowe, wahadłowe, elektryczne i elektroniczne.

    Zobacz też[]

     W Wikimedia Commons znajduje się galeria ilustracji związanych z tematem: zegary wieżowe

    Przypisy

    1. Pierer 1863 ↓, s. 572.
    2. Zajdler 1963 ↓, s. 168.

    Bibliografia[]

  • Thurmuhr, [w:] Heinrich AugustH. A. Pierer Heinrich AugustH. A. (red.), Universal-Lexikon der Gegenwart und Vergangenheit, Band 17, Altenburg 1863 (niem.).
  • LudwikL. Zajdler LudwikL., Zadania i organizacja służby czasu w Polsce, „Urania”, 6/1963, Warszawa: Polskie Towarzystwo Miłośników Astronomii, 1963, s. 162-170.
  • Dzwon – instrument muzyczny należący do grupy idiofonów naczyniowych. Dzwon jest instrumentem perkusyjnym, gdyż źródłem dźwięku jest drganie całego instrumentu, pobudzanego uderzeniami serca lub bezpośrednimi uderzeniami za pomocą innego przedmiotu np. belki lub bijaka. Oprócz samodzielnych egzemplarzy, używanych głównie do celów sygnalizacyjnych i religijnych, istnieją również zespoły odpowiednio nastrojonych dzwonów tworzących większe instrumenty – carillony, ich uderzanie w odpowiedniej kolejności pozwala na wygrywanie melodii, wybijanej ręcznie przez carillonistę lub zaprogramowanej odpowiednim mechanizmem.Urania – miesięcznik poświęcony upowszechnianiu wiedzy astronomicznej, ukazujący się od roku 1922 do roku 1998. Urania powstała w trzy lata po założeniu Polskiego Towarzystwa Miłośników Astronomii jako jego oficjalny organ. W roku 1998 pismo połączyło się z kwartalnikiem Postępy Astronomii wydawanym przez Polskie Towarzystwo Astronomiczne i jego kontynuacją jest dwumiesięcznik Urania – Postępy Astronomii.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Zegar wodny lub klepsydra jest urządzeniem służącym do pomiaru czasu. Jego działanie opiera się o regularny i stały wypływ wody ze zbiornika zwykle przez niewielki otwór. Kontrola dokładności wypływu wody w tego typu urządzeniach jest dość trudna, dlatego zegary wodne nigdy nie osiągnęły dużej precyzji.
    Ludwik Zajdler (ur. 27 kwietnia 1905 w Warszawie, zm. 3 marca 1985 tamże) – polski astronom, pisarz, miłośnik i popularyzator astronomii.
    Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego – muzeum mieszczące się w budynku Collegium Maius Uniwersytetu Jagiellońskiego, na rogu ulicy św. Anny i Jagiellońskiej w Krakowie. Wywodzi się z Gabinetu Archeologicznego Uniwersytetu, założonego w 1867 roku przez prof. Józefa Łepkowskiego.
    Polskie Towarzystwo Miłośników Astronomii (PTMA) – stowarzyszenie skupiające wszystkich zainteresowanych astronomią – astronomów oraz astronomów amatorów. Siedziba władz mieści się w Krakowie.
    Ratusz w Niemczy - neogotycka budowla wzniesiona w latach 1853-1862 przez Friedricha Stülera. Obecnie ratusz jest siedzibą władz samorządowych i administracyjnych miasta.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.052 sek.