• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Zbrodnia wojenna

    Przeczytaj także...
    Umowa międzynarodowa jest obecnie najważniejszym instrumentem regulującym stosunki międzynarodowe i jednym z dwóch niekwestionowanych źródeł prawa międzynarodowego.Międzynarodowy Trybunał Wojskowy w Norymberdze – organ wymiaru sprawiedliwości powołany po II wojnie światowej w celu osądzenia nazistowskich zbrodniarzy wojennych. Procedował od 20 listopada 1945 do ogłoszenia wyroku w dniu 1 października 1946.
    Deklaracja brukselska (ang. Brussels Declaration pełna nazwa Project of an International Declaration concerning the Laws and Customs of War) - deklaracja końcowa uchwalona 27 sierpnia 1874 na konferencji obradującej od 27 lipca w Brukseli, z udziałem delegacji 15 państw europejskich (inicjatorem zwołania był car Aleksander II Romanow).
    Ofiary masakry Mỹ Lai; zabici przez amerykańskich żołnierzy 16 marca 1968 roku
    Polscy rolnicy zamordowani przez niemieckich okupantów, 1943

    Zbrodnie wojenne – pojęcie i geneza została po raz pierwszy wprowadzona do prawa i praktyki międzynarodowej podczas i na zakończenie I wojny światowej, znajdując normatywny wyraz w artykule 228 traktatu wersalskiego z 1919, który przewidywał karalność czynów naruszających prawa i zwyczaje wojenne, a także bulwersujące międzynarodową moralność i powagę traktatów (artykuł 227).

    Zbrodnia – czyn człowieka, który spotyka się ze szczególnym potępieniem ze strony społeczności. Termin ten zawsze odnoszono do zbrodni umyślnego pozbawienia życia (zabójstwo, morderstwo), jak i zbrodni przeciw majestatowi (crimen laesae maiestatis).II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.

    Od starożytności zbrodnie wojenne określano jako „barbarzyństwo wojenne”. Ograniczało je tylko prawo zwyczajowe, którego nie miał kto egzekwować. Pierwszymi pisanymi normami prawa międzynarodowego były:

  • deklaracja paryska w 1856 roku
  • konwencja genewska w 1864 roku
  • deklaracja petersburska w 1868
  • deklaracja brukselska (1874)
  • konwencja genewska w 1906 roku
  • konwencje haskie w 1899 i 1907.
  • Ww. konwencje nie ustanowiły konsekwencji karnych za popełnione zbrodnie, tylko nakładały na sygnatariuszy obowiązek regulacji tych kwestii w ustawodawstwie swojego kraju.

    Komitet Do Spraw Odpowiedzialności - organ powołany podczas paryskiej konferencji pokojowej, w skład którego weszło piętnastu alianckich specjalistów z dziedziny prawa międzynarodowego, stąd też zwany Komitetem Piętnastu.Zasady norymberskie, sformułowane w statucie Międzynarodowego Trybunału Wojskowego w Norymberdze (1945), stanowią podstawę odpowiedzialności karnej jednostek w prawie międzynarodowym.

    W roku 1919 Komitet dla Spraw Odpowiedzialności (ścigał zbrodnie I wojny światowej) ustalił katalog 32 zbrodni wojennych. W roku 1925 rozbudowano zawarty w Konwencjach haskich z 1899 i 1907 o regulaminie wojny lądowej zakaz używania broni chemicznej i biologicznej w protokole genewskim.

    Kara (prawo) – określona przepisami prawa dolegliwość dla podmiotu prawa będąca sankcją za niepodporządkowanie się normom prawnym.Protokół genewski – z 17 czerwca 1925 o zakazie używania na wojnie gazów duszących, trujących lub podobnych oraz środków bakteriologicznych. Podpisany przez 34 państwa do 1970 r. Do protokołu dołączyło się jeszcze kilka państw, lecz nie ratyfikowały go. Polska ratyfikowała go 4 lutego 1929 (Dz. U. nr 28 poz 279 i 280).

    Podczas II wojny światowej sprecyzowano zasady odpowiedzialności. Dokonała tego Komisja Narodów Zjednoczonych do Spraw Zbrodni Wojennych. Zatwierdzono je 8 sierpnia 1945 roku w Londynie, gdzie porozumiały się cztery mocarstwa koalicji antyhitlerowskiej. Te same kraje uchwaliły Statut Międzynarodowego Trybunału Wojskowego w Norymberdze. Zbrodnie wojenne omówiono w art. 6 (b): pogwałcenie praw i zwyczajów wojennych. Takie pogwałcenie będzie obejmowało, ale nie będzie ograniczone do morderstw, złego obchodzenia się lub deportacji na roboty przymusowe albo w innym celu ludności cywilnej na okupowanym obszarze lub z tego obszaru, do mordowania lub złego obchodzenia się z jeńcami wojennymi lub osobami na morzu; do zabijania zakładników; do rabunku własności publicznej lub prywatnej; do bezmyślnego burzenia osiedli, miast lub wsi albo do spustoszeń nie usprawiedliwionych koniecznością wojenną. W listopadzie 1946 roku Zgromadzenie Ogólne ONZ zaleciło wprowadzenie artykułu 6 Statutu do kodeksów krajowych. Polska ratyfikowała je rok później.

    Londyn (ang. London) – miasto w południowo-wschodniej części Wielkiej Brytanii, stolica tego państwa, a także stolica Anglii.Konwencje genewskie – szereg umów z zakresu prawa międzynarodowego i pomocy humanitarnej podpisanych w Genewie w Szwajcarii, będący częścią międzynarodowego prawa humanitarnego. Konwencje były rezultatem działalności i zabiegów politycznych Henriego Dunanta. Można spotkać się także z pojęciem "prawa genewskiego", czyli prawa opartego na tych konwencjach.

    Konwencja o niestosowaniu przedawnienia wobec zbrodni wojennych i zbrodni przeciw ludzkości zalicza do zbrodni wojennych określone w Statucie z 1945 oraz "ciężkie naruszenia" konwencji genewskich z dnia 12 sierpnia 1949 roku o ochronie ofiar wojny: umyślne zabójstwo, torturowanie lub nieludzkie traktowanie, włączając w to doświadczenia biologiczne, umyślne powodowanie wielkich cierpień albo ciężkie zamachy na nietykalność fizyczną lub zdrowie, bezprawne deportacje lub przeniesienia, bezprawne pozbawianie wolności, zmuszanie osoby podlegającej ochronie do służby w siłach zbrojnych Mocarstwa nieprzyjacielskiego, pozbawianie jej prawa do tego, aby była sądzona w sposób słuszny i bezstronny zgodnie z postanowieniami niniejszej Konwencji, branie zakładników, niszczenie i przywłaszczanie majątku nie usprawiedliwione koniecznościami wojskowymi i wykonywane na wielką skalę w sposób niedozwolony i samowolny.

    Zgromadzenie Ogólne (ZO) – jeden z sześciu organów głównych ONZ, powołany na mocy Karty Narodów Zjednoczonych. Ma swoją siedzibę w Nowym Jorku w USA.I wojna światowa – konflikt zbrojny trwający od 28 lipca 1914 do 11 listopada 1918 (w latach 20. i 30. XX wieku nazywany "wielką wojną") pomiędzy ententą, tj. Wielką Brytanią, Francją, Rosją, Serbią, Japonią, Włochami (od 1915) i Stanami Zjednoczonymi (od 1917), a państwami centralnymi, tj. Austro-Węgrami i Niemcami wspieranymi przez Turcję i Bułgarię.

    Listę tę powtarza Statut Międzynarodowego Trybunału Karnego w artykule 8, poszerzając ją m.in. o stosowanie trucizn, broni powodującej nadmierne cierpienie czy wcielanie dzieci do służby wojskowej.


    Przypisy

    1. Encyklopedia PWN

    Linki zewnętrzne[]

  • Dr Agnieszka Szpak, Karanie zbrodni wojennych (Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny Rok LXXII – zeszyt 1 – 2010)
  • Konwencja o niestosowaniu przedawnienia wobec zbrodni wojennych i zbrodni przeciw ludzkości z 26 listopada 1968 r. (DzU z 1970 r., nr 26, poz. 208)
  • Amunicja dum-dum - odmiana amunicji wykorzystująca pociski o wierzchołku pozbawionym płaszcza, ściętym płasko, rozciętym wzdłuż lub wydrążonym. Wnikając w ciało, deformuje się, tworząc rozległe rany. Dodatkowym czynnikiem rażenia jest wielokrotnie mocniejsza fala uderzeniowa niż w pociskach z płaszczem. Wyprodukowana po raz pierwszy przez Anglików we wczesnych latach 90. XIX wieku w zbrojowni Dum Dum koło Kalkuty w Indiach. Zakazana do zastosowań wojskowych przez konwencję haską z 29 lipca 1899, jest jednak używana do polowań w celu zatrzymania zwierzyny i skrócenia agonii, przez policję oraz m.in. na amerykańskim rynku cywilnym z powodu bardzo silnego działania obezwładniającego, polegającego na wymuszeniu na ofierze natychmiastowego zaprzestania jakichkolwiek czynności wykonywanych w momencie trafienia, a także na pokładach samolotów (pocisk dum-dum zatrzymuje się w ciele i zmniejsza groźbę przestrzelenia kadłuba).Przestępstwo – czyn zabroniony, popełniony z zamiarem, uznany za zasadniczo społecznie szkodliwy lub społecznie niebezpieczny, konkretnie zdefiniowany i zagrożony karą na mocy prawa karnego.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Międzynarodowy Trybunał Karny, MTK (ang. International Criminal Court, ICC) – pierwszy w historii ludzkości stały sąd międzynarodowy powołany do sądzenia pojedynczych osób oskarżanych o popełnienie najcięższych zbrodni, które miały miejsce po 1 lipca 2002 roku. Siedzibą trybunału jest Haga. Powstał na podstawie przyjętego w nocy z 17 na 18 lipca 1998 Statutu Rzymskiego, wynegocjowanego po pięciu tygodniach obrad w siedzibie Organizacji ds. Wyżywienia i Rolnictwa ONZ (FAO) w Rzymie. Za przyjęciem Statutu głosowało 120 spośród 162 delegatów państw uczestniczących w konferencji. 7 państw odmówiło swojego podpisu pod dokumentem - były to m. in. Stany Zjednoczone, Chiny, Indie i Izrael. Rozpoczęcie funkcjonowania Trybunału nastąpiło po ratyfikacji i złożeniu złożeniu dokumentów ratyfikacyjnych przez przedstawicieli 60 krajów. Wstępnie zakładano, że nastąpi to do 31 grudnia 2000r.
    Dzieckiem-żołnierzem jest każda osoba poniżej 18. roku życia, która jest członkiem rządowych lub wspieranych przez rząd sił zbrojnych oraz innych regularnych bądź nieregularnych sił albo grup zbrojnych.
    Broń biologiczna, broń B – rodzaj broni masowego rażenia, w której ładunkiem bojowym są patogenne mikroorganizmy (np. laseczki wąglika) lub wirusy (np. wirus ospy prawdziwej). Zwyczajowo zalicza się także do broni biologicznej broń opartą na toksynach pochodzenia biologicznego (np. botulina, rycyna).
    Traktat wersalski – główny układ pokojowy kończący I wojnę światową, podpisany 28 czerwca 1919 roku przez Niemcy, mocarstwa Ententy, państwa sprzymierzone i stowarzyszone. Został ratyfikowany 10 stycznia 1920 roku i z tą datą wszedł w życie. Traktat ustalił wiele granic międzypaństwowych w Europie oraz wprowadził nowy ład polityczny.
    Masakra w Mỹ Lai – zbrodnia wojenna dokonana 16 marca 1968 roku przez armię amerykańską, która zmasakrowała w wiosce Mỹ Lai w południowym Wietnamie setki nieuzbrojonych cywilów. Masakra wywołała oburzenie na całym świecie i przyczyniła się do spadku publicznego poparcia dla wojny wietnamskiej w USA.
    Mocarstwo – państwo, które ze względu na swój potencjał militarny oraz ekonomiczny (produkt narodowy brutto) pełni ważną rolę na świecie i potęgą, a zarazem siłami wpływów przewyższa inne państwa, wykazuje odpowiednią rolę, kreuje w znacznym stopniu stosunki międzynarodowe we wszelkich dziedzinach, posiada znaczne możliwości wewnętrzne (militarne, ekonomiczne etc.), w obu tych sferach wyraźnie górujące nad innymi państwami.
    Sygnatariusz (od łac. signator – podpisujący) – zwykle oznacza państwo podpisujące umowę międzynarodową i zobowiązujące się w ten sposób do wypełniania postanowień zawartych w podpisywanym dokumencie. Sygnatariuszami nazywa się też osoby podpisujące umowę w imieniu swojego kraju. W umowach międzynarodowych przyjmowanych w trybie złożonym, sygnatariusz przyjmuje traktat dopiero w chwili jego ratyfikacji lub zatwierdzenia.

    Reklama