• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Zbrodnia w Koniuchach

    Przeczytaj także...
    Glaukopis – kwartalnik o charakterze naukowym. Pismo ukazuje się od 2003 roku. Zajmuje się nieznanymi aspektami najnowszej historii Polski i Europy. Archiwalne numery można bezpłatnie pobrać w formacie PDF z serwisu internetowego czasopisma.Puszcza Nalibocka (biał. Налібоцкая пушча) – duży, liczący ok. 240 tys. ha kompleks leśny w północno-zachodniej części Białorusi, na prawym brzegu Niemna, na Wyżynie Białoruskiej. Teren pagórkowaty i falisty. Bogata fauna, m.in. jeleń, łoś, dzik, jenot, bóbr, niedźwiedź brunatny; ptaki: głuszec, cietrzew oraz słonka. Rzeźba urozmaicona, polodowcowa. Duże powierzchnie zajmują bagna i bory sosnowe. Jezior jest niewiele. Największym jest położone około 15 km na południowy-zachód od Nalibok Jezioro Kromań. Nazwa Puszczy wywodzi się od leżącego w odwiecznych borach w widłach Niemna i Berezyny Niemeńskiej miasteczka Naliboki.
    Zbrodnia w Nalibokach – masakra polskich mieszkańców wsi Naliboki przez oddziały radzieckich partyzantów 8 maja 1943.

    Zbrodnia w Koniuchach – masakra dokonana 29 stycznia 1944 przez partyzantów radzieckich (Rosjan i Litwinów) Genrikasa Zimanasa i żydowskich Jaakowa Prennera na co najmniej 38 polskich mieszkańcach (mężczyznach, kobietach i dzieciach; najmłodsze miało 2 lata) wsi Koniuchy (dziś na terenie Litwy, dawniej w II Rzeczypospolitej w województwie nowogródzkim w powiecie lidzkim).

    II Rzeczpospolita (II RP) – Rzeczpospolita Polska w latach 1918–1945, od odzyskania suwerenności państwowej w 1918 do wycofania uznania międzynarodowego dla Rządu RP na uchodźstwie w konsekwencji wykonania porozumień między mocarstwami wielkiej trójki na konferencji jałtańskiej w 1945.Powiat lidzki – powiat województwa nowogródzkiego II Rzeczypospolitej. Wcześniej powiat guberni wileńskiej Imperium Rosyjskiego.

    W czasie pogromu we wsi spalono większość domów, oprócz zamordowanych co najmniej kilkunastu mieszkańców zostało rannych, a przynajmniej jedna osoba z nich zmarła następnie z ran. Przed atakiem wieś zamieszkana była przez około 300 polskich mieszkańców, istniało w niej około 60 zabudowań. Partyzanci radzieccy wcześniej często rekwirowali mieszkańcom wsi żywność, ubrania i bydło, dlatego też tutejsi mieszkańcy powołali niewielki ochotniczy oddział samoobrony.

    Rosjanie (ros. русские / russkije) – naród wschodniosłowiański, zamieszkujący głównie Rosję oraz inne kraje byłego Związku Radzieckiego, przede wszystkim: Ukrainę, Białoruś, Kazachstan, Uzbekistan, Łotwę, Kirgistan, Estonię, Litwę, Mołdawię i Naddniestrze oraz Turkmenistan. Znaczące diaspory znajdują się w USA, Kanadzie, Wielkiej Brytanii, Brazylii i Niemczech.Oddział „Śmierć faszyzmowi” – wielonarodowościowy oddział partyzantów sowieckich, wchodzący w skład Brygady Kowieńskiej Litewskiego Sztabu Partyzanckiego.

    W sprawie masakry w Koniuchach prowadzone jest śledztwo IPN. Dotychczas ustalono, że napadu dokonały radzieckie oddziały partyzanckie stacjonujące w Puszczy Rudnickiej: „Śmierć faszyzmowi” i „Margirio”, wchodzące w skład Brygady Wileńskiej Litewskiego Sztabu Ruchu Partyzanckiego, oraz „Śmierć okupantowi”, wchodzący w skład Brygady Kowieńskiej. Do oddziałów tych należeli Rosjanie i Litwini, większość oddziału „Śmierć okupantowi” tworzyli Żydzi i żołnierze Armii Czerwonej zbiegli z obozów jenieckich. Oddział żydowski liczył 50 ludzi, a oddziały rosyjsko-litewskie około 70 osób. Dowódcami byli Jakub Penner i Samuel Kaplinsky. Według jednego z napastników, Chaima Lazara, celem operacji była zagłada całej ludności łącznie z dziećmi jako przykład służący zastraszeniu reszty wiosek. Według ustaleń Kongresu Polonii Kanadyjskiej, będących podstawą wszczęcia śledztwa, liczba zabitych była większa (ok. 130).

    Partyzantka radziecka (bądź sowiecka) – forma organizowanych w ukryciu walk o zmiany społeczne bądź wyzwolenie, prowadzonych na obszarach objętych działaniami wojennymi i opartych na współpracy z miejscową ludnością cywilną oraz regularnymi siłami militarnymi walczącymi na tyłach wroga; także oddziały podporządkowane władzom RFSRR i Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich, działające w formie partyzanckiej.Litwini (lit. lietuviai) – naród bałtycki zamieszkujący głównie Litwę, a również Wlk. Brytanię, USA, Irlandię, Brazylię i inne kraje, posługujący się językiem litewskim.

    Atak na Koniuchy i wymordowanie tutejszej ludności cywilnej był największą z szeregu podobnych akcji prowadzonych w 1943 i 1944 przez oddziały partyzantki radzieckiej w Puszczy Rudnickiej i Nalibockiej (np. masakra ludności w miasteczku Naliboki).

    W maju 2004 w Koniuchach odsłonięto pomnik pamięci ofiar, zawierający 34 ustalone nazwiska ofiar.

    W powojennych opracowaniach, na podstawie m.in. relacji żydowskich uczestników ataku na wieś (np. Izaaka Chaima i Chaima Lazara) często podawano informacje o zamordowaniu wszystkich 300 mieszkańców, a także o walkach z oddziałem niemieckich żołnierzy (w innych źródłach litewskiej policji). Jednak późniejsze opracowania nie potwierdziły obecności Niemców czy policjantów w wiosce, a także zakwestionowały tezę, że zginęli wszyscy mieszkańcy wsi (część z mieszkańców uciekła z masakry i przeżyła wojnę). Informacja stwierdzająca, że wymordowani zostali wszyscy polscy mieszkańcy wsi Koniuchy pojawiała się także w ówczesnych meldunkach struktur Polskiego Państwa Podziemnego.

    Województwo nowogródzkie – jedno z 16 województw II Rzeczypospolitej w latach 1921-1939. Siedzibą władz województwa był Nowogródek. Zostało zlikwidowane przez okupacyjne władze radzieckie we wrześniu 1939 roku.Oddział „Margirio” – wielonarodowościowy oddział partyzantów sowieckich, wchodzący w skład Brygady Wileńskiej Litewskiego Sztabu Partyzanckiego.

    Przypisy

    1. Virtuti Militari za dokonanie masakry w polskiej wsi Koniuchy (pol.). W: Historia Do Rzeczy [on-line]. Grupa Wirtualna Polska, 2014-09-24. [dostęp 2014-09-26].

    Bibliografia[]

  • Cohen R., 2000 : The Avengers. Alfred A. Knopf, Nowy Jork.
  • Kowalski I., 1969: A Secret Press in Nazi Europe: The Story of a Jewish United Organization. Central Guide Publishers, Nowy Jork.
  • Lazar Ch., 1985: Destruction and Resistance. Shengold Publishers, Nowy Jork.
  • „Rzeczpospolita”, 2004 (22.05)
  • Linki zewnętrzne[]

  • Mark Paul: The Massacre At Koniuchy. Mord w Koniuchach. „Glaukopis”, 29 stycznia 2011, s. 1-233. (ang.)
  • Śledztwo w sprawie zabójstwa przez partyzantów sowieckich, w styczniu 1944 roku, mieszkańców wsi Koniuchy gm. Bieniakonie pow. Lida woj. nowogródzkie – komunikat IPN
  • Rzeczpospolita: Piotr Gontarczyk „Nikt nie wymknął się z okrążenia” 26-07-2008
  • Masakra w Koniuchach, Czesław Malewski
  • Masakra w Koniuchach (II), Czesław Malewski
  • Liliana Narkowicz Siła w cierpieniu (z zeznań naocznego świadka)
  • Koniuchy (lit. Kaniūkai) − wieś na Litwie, zamieszkana przez 167 ludzi, w gminie rejonowej Soleczniki, na skraju Puszczy Rudnickiej.Litwa, Republika Litewska (lit. Lietuva, Lietuvos Respublika) – państwo w Europie, jeden z krajów bałtyckich, członek Unii Europejskiej i NATO; graniczy od zachodu z Rosją (obwodem kaliningradzkim), od południowego zachodu z Polską, od wschodu z Białorusią, od północy z Łotwą.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (IPN) – instytucja naukowa o uprawnieniach śledczych.
    Język polski (polszczyzna) – język naturalny należący do grupy zachodniosłowiańskich (do których należą również czeski, słowacki, kaszubski, dolnołużycki, górnołużycki i wymarły połabski), stanowiących część rodziny indoeuropejskiej.
    Żydzi (dosł. "chwalcy /Jahwe/" lub "czciciele /Jahwe/" z hebr. Jehudim, יהודים, jid. Jidn, ייִדן, ladino ג׳ודיוס Djudios) – naród semicki zamieszkujący w starożytności Palestynę (określany wtedy jako Hebrajczycy albo Izraelici), posługujący się wtedy językiem hebrajskim, a w średniowieczu i czasach nowożytnych mieszkający w diasporze na całym świecie i posługujący się wieloma różnymi językami. Żydzi nie stanowią jednolitej grupy religijnej i etnicznej. Dla żydów ortodoksyjnych Żydem jest tylko osoba, która ma ortodoksyjną matkę lub przeszła konwersję na judaizm. Za Żydów uważa się jednak wiele osób, które nie są żydami ortodoksyjnymi. Kto jest Żydem (hebr.? מיהו יהודי) jest pytaniem, na które nie da się jednoznacznie odpowiedzieć, gdyż może to być identyfikacja kulturowa, etniczna lub religijna. Wiele osób, które uważają się z jakichś powodów za Żydów, nie są uznawane przez inne grupy lub instytucje. Dotyczy to na przykład żydów reformowanych, którzy nawet pomimo etnicznego pochodzenia żydowskiego czasem nie są uznawani przez żydów ortodoksyjnych. Według prawa izraelskiego Żydem jest osoba, która ma ortodoksyjną żydowską matkę, chociaż prawo do obywatelstwa bez oficjalnego uznania takiej osoby za Żyda ma każda osoba, która ma przynajmniej jednego dziadka, który był ortodoksyjnym Żydem. Stąd wielu Żydów mieszkających w Izraelu czy USA nie ma według prawa tego kraju oficjalnego statusu Żyda.
    Kongres Polonii Kanadyjskiej – naczelna organizacja Polonii kanadyjskiej, założona w 1944 r. Zarząd Głowny i Rada Kongresu mają siedzibę w Toronto. Kontynuator założonego w 1931 roku Zrzeszenia Organizacji Polskich w Kanadzie.
    Genrikas Zimanas (ur. 1910, zm. 1985) - litewski działacz komunistyczny, dziennikarz i filozof, w latach 1940-70 redaktor naczelny dziennika "Tiesa".

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.026 sek.