• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Zbliźniaczenia

    Przeczytaj także...
    Plagioklazy jest to szereg minerałów skałotwórczych o składzie mieszanym z grupy skaleni (skalenie sodowo-wapniowe).Chryzoberyl – rzadki minerał z gromady tlenków. Nazwa minerału wywodzi się od greckich słów chrysos – złoto oraz beryllos – beryl.
    Pokrój kryształu – wygląd zewnętrzny kryształu uwzględniający wzajemne proporcje, wielkości i wykształcenia określonych jego ścian powstających w czasie jego wzrostu.

    Zbliźniaczenia – zjawisko powstawania regularnych, tzw. prawidłowych krystalograficznie zrostów krystalicznych. Celowe wywoływanie tego zjawiska nazywa się bliźniakowaniem.

    Prawidłowość zrostu bliźniaczego polega na ułożeniu osobników wchodzących w skład zbliźniaczenia symetrycznie względem pewnej płaszczyzny lub prostej. Nie może nią być płaszczyzna lub oś symetrii osobników tworzących zrost bliźniaczy.

    Prawidłowe zrosty mogą też tworzyć kryształy różnych minerałów. Jest to możliwe wówczas, gdy z roztworu lub stopu wydzielają się minerały okazujące podobieństwo krystalograficzne i strukturalne. Zrosty takie tworzy np. albit z ortoklazem, sfaleryt z pirytem cynowym.

    Turmaliny to szereg minerałów należących do grupy krzemianów. Oprócz szerlu, należą do minerałów rzadkich lub bardzo rzadkich.Albit (skaleń sodowy) – minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy zwanej plagioklazami jak i skaleni alkalicznych. Należy do minerałów pospolitych. Nazwa pochodzi od łacińskiego albus – biały.

    Prawidłowe zrosty różnych minerałów są dość rozpowszechnione w przyrodzie. Nie zawsze można je rozpoznać na podstawie wyglądu zewnętrznego i dlatego dawniej niektóre zrosty uważano za odrębne kryształy. Dopiero wprowadzenie bardziej precyzyjnych metod badania minerałów umożliwiło dokładniejsze ich poznanie.

    Bliźniakowanie – jeden z mechanizmów odkształcenia plastycznego. Jest to nagły proces poślizgu zachodzący w niewielkim obszarze struktury, ściśle ograniczonym przez granice bliźniacze.Gips − nazwa pochodzi od gr. gypsos (γύψος) (łac. gypsum) oznaczającego czynność gipsowania, a także kredę lub cement. Nazwa ta obejmuje dwa pokrewne pojęcia:

    Niektóre typy zbliźniaczeń, właściwe pewnym substancjom krystalicznym, otrzymały nazwę praw bliźniaczych, które podają wskaźniki płaszczyzny lub osi bliźniaczej. Ta sama substancja może tworzyć bliźniaki według kilku a nawet kilkunastu praw bliźniaczych.

    Obecność zbliźniaczeń wpływa na wygląd zewnętrzny i bywa pomocna przy identyfikacji substancji krystalicznej. Na bliźniakach występują kąty wklęsłe, których nigdy nie ma na pojedynczych kryształach.

    Jednorodność chemiczna kryształu – polega na tym, że kryształ w każdym swoim miejscu wykazuje jednakowy skład chemiczny.Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.

    Rodzaje zbliźniaczeń[]

    W zależności od wzajemnego położenia poszczególnych osobników wyróżnia się:

  • bliźniaki kontaktowe (zbliźniaczenia stykowe) – płaszczyzna zrostu osobników jest zgodna z płaszczyzną bliźniaczą, którą jest jedna ze ścian rzeczywistych lub możliwych kryształu, ale nigdy płaszczyzna symetrii
  • bliźniaki penetracyjne (zbliźniaczenia przerosłe) – tworzą je kryształy przerastające się wzajemnie; płaszczyzna zrostu jest nierówna, a prawo bliźniacze określone jest przez oś nie pokrywającą się z osiami symetrii kryształu
  • bliźniaki wielokrotne – są to zrosty trzech lub więcej kryształów (np. kryształy naśladowcze); istnieją ich różne rodzaje:
  • polisyntetyczne – o równoległych płaszczyznach zrostu (typowe dla plagioklazów)
  • cykliczne – płaszczyzny bliźniacze nie są równoległe, natomiast niekiedy tworzą pierścień (bliźniaki cerusytu, chryzoberylu
  • penetracyjne wielokrotne – przykładem jest bliźniak aragonitu, gdzie trzy kryształy rombowe krzyżują się, tworząc fałszywy słup heksagonalny.
  • Wiele rodzajów zbliźniaczeń ma swoje własne nazwy zwyczajowe:

    Nida to rzeka w południowej Polsce, lewy dopływ górnej Wisły. Długość rzeki wynosi 151 km (z Białą Nidą), a powierzchnia dorzecza 3862 km.Skupienia minerałów - zrośnięte grupy minerałów wielkości od kilku centymetrów do wielu metrów. Nie jest przy tym istotne, czy kryształy należą do tego samego czy innego rodzaju.
  • jaskółcze ogony – występujące w gipsie; ma ono charakter stykowy, przypomina wyglądem rozgałęziony ogon jaskółki; w Polsce występują w dolinie Nidy, ich wielkość dochodzi nawet do 3 m
  • krzyż żelazny – występują w pirycie; powstają z dwu przerosłych obróconych o 90° kryształów o postaci dwunastościanu pentagonalnego
  • karlsbardzkie – występujące w ortoklazach; proste, oś bliźniacza Z, płaszczyzna zrostu (010)
  • albitowe - oś bliźniacza prostopadła do (010), płaszczyzna zrostu (010)
  • karlsbardzko - albitowe - oś bliźniacza jest prostopadła do osi Z i leży w płaszczyźnie (010) zaś płaszczyzna zrostu (010)
  • kolankowe – występujące w rutylu;
  • krzyżowe typu:
  • krzyż grecki – typ zbliźniaczenia staurolitu, polegający na przerastaniu się słupowych kryształów tego minerału pod kątem prostym
  • krzyż świętego Andrzeja – typ zbliźniaczenia staurolitu, polegający na przerastaniu się słupowych kryształów tego minerału pod kątem 60°
  • trojaki – występujący w aragonitach – typ zbliźniaczeń wielokrotnych, będących zrostem trzech kryształów tego samego rodzaju; często tą nazwą określa się pseudoheksagonalne, cykliczne bliźniaki aragonitu
  • Przykłady zbliźniaczeń
  • piryt - kryształy przerosłe

    Cerusyt (gr. keros - "wosk"; łac. cereus - "o barwie wosku" lub cerrusa - "biały ołów") – rzadki minerał z grupy węglanów.Rutyl – minerał z gromady tlenków. Jest minerałem bardzo pospolitym, szeroko rozpowszechnionym składnikiem wielu skal
  • "jaskółczy ogon"- bliźniaki kontaktowe gipsu (szkic)

  • zbliźniaczenia wielokrotne (trojaki) tzw. "gwiazdy aragonitowe"

  • bliźniak wielokrotny, polisyntetyczny (turmalin)

  • zbliźniaczenie penetracyjne, przerosłe (szafir)

  • staurolit - "krzyż św. Andrzeja"

  • Zobacz też[]

  • skupienia minerałów
  • pokrój kryształu
  • jednorodność chemiczna kryształu
  • jednorodność fizyczna kryształu
  • elementy symetrii kryształów
  • Bibliografia[]

  • A. Bolewski, A. Manecki: Mineralogia szczegółowa. Warszawa: Wyd. PAE, 1993.
  • A. Bolewski, J. Kubisz, W. Żabiński: Mineralogia ogólna. Warszawa: Wyd. Geologiczne, 1981, s. 88-92.
  • Ciało krystaliczne – ciało stałe, w którym cząsteczki (kryształy molekularne), atomy (kryształy kowalencyjne) lub jony (kryształy jonowe) są ułożone w uporządkowany schemat powtarzający się we wszystkich trzech wymiarach przestrzennych. W objętości ciała cząsteczki zajmują ściśle określone miejsca, zwane węzłami sieci krystalicznej, i mogą jedynie drgać wokół tych położeń.Kryształy naśladowcze – są to kryształy, których wysoka symetria geometryczna jest wynikiem wielokrotnego zbliźniaczenia osobników należących do jednej z klas o mniejszej ilości elementów symetrii. Takie kryształy tworzy np. leucyt.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Elementy symetrii kryształów – prawidłowe powtarzanie się w przestrzeni jednakowych pod względem geometrycznym i fizycznym części kryształów: np. ścian, krawędzi, naroży określane jest mianem symetrii kryształów.
    Jednorodność fizyczna kryształu – polega na tym, że kryształ w każdym swoim miejscu wykazuje jednakowe własności fizyczne skalarne. Jest to jednak zależne od skali w jakiej przeprowadza się obserwację. Ciało jednorodne makroskopowo może okazać się niejednorodne mikroskopowo.
    Ortoklaz to minerał z gromady krzemianów, jedna z trzech (oprócz mikroklinu i sanidynu) odmian polimorficznych skalenia potasowego.
    Staurolit (granatyt) – minerał z gromady krzemianów. Minerał pospolity. Nazwa pochodzi od greckich słów stauros i lithos, co oznacza kamień krzyżowy.
    Piryt – minerał żelaza z gromady siarczków, nadsiarczek żelaza(II), FeS2. Nazwa pochodzi od gr. pyr = ogień oraz pyrites = iskrzący, gdyż minerał ten iskrzy się pod wpływem uderzeń krzesiwa (krzemienia, twardego metalu).

    Reklama