• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Zbiorowisko roślinne

    Przeczytaj także...
    Roślinność – termin w specjalistycznej terminologii geobotanicznej oznacza ogół zbiorowisk roślinnych na określonym obszarze, stanowiący przedmiot badań fitosocjologii. Termin uzupełniony o przymiotnik oznacza grupy zbiorowisk roślinnych, które łączy podobieństwo siedliskowe (np. roślinność wodna lub leśna), zasięgowe (np. roślinność wysokogórska lub azonalna), stopień przekształcenia (roślinność pierwotna lub półnaturalna).Charakterystyczna kombinacja gatunków – dla danego syntaksonu jest to zbiór wszystkich gatunków charakterystycznych, wyróżniających oraz towarzyszących o najwyższym stopniu stałości. Oznaczany jest skrótem ChSC (od ang. characteristic species combination). Tak np. charakterystyczną kombinację gatunków dla zespołu można określić wzorem:
    Socjacja – podstawowa jednostka podziału roślinności fitosocjologicznej szkoły skandynawskiej, odpowiadająca w przybliżeniu pojęciu facji zespołu w ujęciu szkoły francusko-szwajcarskiej. Socjacja wydzielana jest na podstawie stosunków ilościowych. W wyróżnieniu socjacji decydującą rolę odgrywają gatunki dominujące, znormalizowana stałość i udział synuzji. Definicja podana przez Du Rietza (1895–1967) określa socjację jako "stabilną fitocenozę o jednorodnym w istocie składzie gatunkowym, tzn. przynajmniej ze stałymi dominanatami w każdej warstwie". Socjacje łączy się w konsocjacje.

    Zbiorowisko roślinne – jednostka organizacji roślinności tworzona poprzez ekologicznie zorganizowaną wspólnotę życiową różnych gatunków roślin. Zbiorowiska wyróżniane są na podstawie kryterium florystycznego lub ekologicznego.

    Zbiorowiska roślinne stanowią przedmiot badań fitosocjologii (fitocenologii).

    Warstwa mchów w lesie – przykład synuzjum

    Podział zbiorowisk[]

    Ze względu na kryterium florystyczne odnoszące się do grup gatunków uzyskanych statystycznie (charakterystycznych i wyróżniających):

    Gatunek (łac. species, skrót sp.) – termin stosowany w biologii w różnych znaczeniach, zależnie od kontekstu, w jakim występuje. Najczęściej pod pojęciem gatunku rozumie się:Gatunek wyróżniający, takson wyróżniający (ang. D. – differential species) – gatunek (lub niższy rangą takson), który, występuje w danym syntaksonie, nie występują natomiast w innych syntaksonach. Zwykle są to taksony o szerokiej amplitudzie. Z reguły taksony te nie należą do grupy taksonów charakterystycznych, czasami jednak mogą być równocześnie taksonami charakterystycznymi syntaksonów wyższej rangi.
  • Zespoły roślinne (asocjacje) – zbiorowiska o określonym składzie gatunkowym i charakterystycznej kombinacji gatunków.
  • Ze względu na kryterium florystyczne odnoszące się do gatunków panujących:

  • socjacje – zbiorowiska wyróżniane na podstawie dominacji lub stałego występowania określonych gatunków,
  • facje – postaci zespołów roślinnych z ilościową dominacją jednego z gatunków roślin,
  • agregacje roślinne – jednogatunkowe skupienia roślin,
  • typy łąk,
  • typy lasów.
  • Ze względu na kryterium fizjonomiczne (warunkowane głównie dominacją określonych form życiowych) zbiorowiska dzielą się na:

    Żyzna buczyna niżowa, buczyna pomorska (Galio odorati-Fagetum (Rübel (1930) ex Sougnez et Thill 1959, syn. Melico-Fagetum) – syntakson w randze zespołu roślinności, reprezentujący jedno ze zbiorowisk lasów bukowych.Synuzjum - jednostka składowa roślinności, czyli zbiorowisko roślinne, wyróżniane w oparciu o kryterium fizjonomiczne i strukturalne. Termin ten odnosi się do grup roślin reprezentujących tę samą grupę form życiowych (w ujęciu Raunkiaera) i występujących w jednej warstwie roślinności. Przy wyodrębnianiu synuzjum nie ma znaczenia skład florystyczny - mogą w nim występować rośliny jednego lub wielu gatunków.
  • formacje roślinne – zbiorowiska roślin o podobnych wymaganiach siedliskowych i dominacji określonych form życiowych,
  • synuzja – części składowe fitocenoz, warstwy roślin o podobnych wymaganiach siedliskowych i formie życiowej.
  • Ze względu na udział roślin o określonej dynamice rozwoju:

    Formacja roślinna - najbardziej ogólnie ujmowany typ zbiorowiska roślinnego, typowy dla danego regionu świata, o przewadze form roślinnych o tym samym typie wzrostu. Rośliny wchodzące w jego skład mają podobne wymagania w stosunku do gleby, klimatu i czynników abiotycznych. Przykładami formacji roślinnych są: tundra, bór, las liściasty strefy umiarkowanej, las deszczowy, step, sawanna.Zespół roślinny, asocjacja roślinna, fitoasocjacja (skrót: Ass. od association) – najniższa kategoria syntaksonomiczna. Jest to naturalne zbiorowisko roślinne o charakterystycznym, określonym składzie gatunkowym i charakterystycznej kombinacji gatunków, wśród których szczególnie ważną rolę odgrywają tzw. gatunki charakterystyczne, występujące niemal wyłącznie w tym zespole. W charakterystyce zespołu roślinnego wyróżnia się gatunki przewodnie, wyróżniające, towarzyszące i przypadkowe (jest to opis tzw. wierności) oraz określa się częstość występowania gatunków (czyli tzw. stałość). Zespół roślinny jest bytem abstrakcyjnym powtarzającym się w czasie i przestrzeni w podobnych warunkach przyrodniczych. Konkretnie realizujące się w rzeczywistości w przyrodzie zbiorowiska roślinne (fitocenozy) mogą być do niego przyrównywane jeśli spełniają określone kryteria.
  • fazy dynamiczno-rozwojowe – zbiorowiska, w których rośliny dominujące znajdują się w określonej fazie wzrostu: inicjalnej, optymalnej, terminalnej (np. fazy rozwojowe drzewostanów) lub zbiorowiska znajdujące się w określonej fazie degeneracji lub regeneracji,
  • serie,
  • stadia.
  • Ze względu na odniesienie do sytuacji naturalnych lub teoretycznych:

    Fitosocjologia albo fitocenotyka, fitocenologia – dział botaniki (dyscyplina botaniczna), którego przedmiotem badań jest roślinność. Zajmuje się badaniem zbiorowisk roślinnych występujących w naturze, tj. fitocenoz oraz ich klasyfikowaniem (zob. syntaksonomia). Celem fitosocjologii jest stworzenie empirycznego modelu roślinności za pomocą kombinacji gatunków charakteryzującej unikatowe jednostki roślinności zwane syntaksonami. Nazewnictwo syntaksonów jest ustalane zgodnie z Międzynarodowym Kodem Nomenklatury Fitosocjologicznej (International Code of Phytosociological Nomenclature).Fitocenon - abstrakcyjne zbiorowisko roślinne wyróżniane i opisywane zgodnie z określonymi kryteriami. Jest niehierarchiczną jednostką typologiczną, która może być układana w systemach klasyfikacyjnych fitocenoz. Ogólnie przyjmowany w Polsce zbiór kryteriów klasyfikacji zbiorowisk roślinnych wynika z francusko-szwajcarskiego kierunku fitosocjologii, którego twórcą był Josias Braun-Blanquet. Kryteria te zebrane zostały w Kodeksie Nomenklatury Fitosocjologicznej (Code of Phytosociological Nomenclature) przygotowywanym przez IAVS (Międzynarodowe Stowarzyszenie Fitosocjologiczne). Fitocenony wyróżniane jako jednostki systemu klasyfikacyjnego tworzonego zgodnie z regułami tego Kodeksu nazywane są syntaksonami.
  • fitocenozy – konkretne zbiorowiska realnie istniejące i stanowiące część ekosystemu,
  • fitocenony – zbiorowiska teoretyczne, wyróżniane i opisywane zgodnie z określonymi kryteriami.
  • Ze względu na stopień naturalności:

  • zbiorowiska pierwotne – nie przekształcone przez człowieka,
  • zbiorowiska naturalne – dotknięte oddziaływaniem człowieka w nieznacznym stopniu,
  • zbiorowiska półnaturalne (zastępcze) – powstające częściowo w wyniku działalności człowieka,
  • zbiorowiska sztuczne – utworzone przez człowieka.
  • Zobacz też[]

  • lista zbiorowisk roślinnych Polski
  • syntakson
  • Bibliografia[]

  • F. Fukarek, Fitosocjologia. Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa 1967.
  • A. i J. Szweykowscy, Słownik botaniczny, Wiedza Powszechna, Warszawa 1993, ISBN 83-214-0140-6.
  • Fitocenoza (biocenoza roślinna) – realnie istniejące zbiorowisko roślinne wchodzące w skład określonej biocenozy i stanowiące w jej obrębie wyodrębniające się, niepowtarzalne zjawisko przyrodnicze. Fitocenoza jest podstawową jednostką roślinności. Cechą wyróżniającą konkretną fitocenozę jest inna niż w sąsiedztwie kombinacja gatunków roślin zorganizowanych w zbiorowisko w podobnych warunkach ekologicznych, biogeograficznych i historycznych.Łąka – bezdrzewne zbiorowisko roślinne tworzone przez byliny ze znacznym udziałem traw. Stosowane są różne kryteria przy definiowaniu i wyodrębnianiu łąk odwołujące się do składu i struktury pokrywy roślinnej, sposobu użytkowania i funkcjonowania w krajobrazie. W szerokim znaczeniu termin obejmuje wszelkie formacje trawiaste występujące na Ziemi, w tym stepy i sawanny. Łąka wąsko definiowana to półnaturalne lub antropogeniczne zbiorowisko, którego utrzymywanie się zależne jest od koszenia. Łąki kośne (łac. pratum) określane bywają "łąkami właściwymi" i przeciwstawiane są naturalnym formacjom trawiastym oraz pastwiskom. W klasyfikacji fitosocjologicznej łąki właściwe należą do klasy roślinności Molinio-Arrhenatheretea.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Syntakson – dowolna jednostka klasyfikacji fitosocjologicznej, odpowiednik taksonu w taksonomii zbiorowisk roślinnych. Syntaksonem jest konkretny zespół roślinności, związek, rząd i klasa zespołów.
    Agregacja roślinna – jednogatunkowe zbiorowisko roślinne powstające w warunkach szczególnie korzystnych dla określonego gatunku roślin, uniemożliwiających wkraczanie i współwystępowanie innych gatunków. Agregacje roślinne powstają spontanicznie w odróżnieniu od monokultur, związanych z gospodarką rolną lub leśną. Agregacje tworzone są przez rośliny ekspansywne, zwykle cechujące się zdolnością do szybkiego i skutecznego rozmnażania wegetatywnego. Związane są też zwykle z siedliskami inicjalnymi, zaburzonymi lub takimi, w których z reguły występują zbiorowiska o niskiej organizacji (np. roślinność wód). W formie agregacji występują najczęściej takie rośliny jak: trzcina pospolita, rzęsa drobna, trzcinnik piaskowy, perz właściwy.
    Las (biocenoza leśna) - kompleks roślinności swoisty dla danego kontynentu geograficznego, charakteryzujący się dużym udziałem drzew rosnących w zwarciu, wraz ze światem zwierzęcym i różnymi czynnikami przyrody nieożywionej oraz związkami, które między nimi występują.
    Gatunek charakterystyczny – gatunek (lub niższy rangą takson), który występuje głównie w określonym syntaksonie, czyli na pewnym terytorium ma "punkt ciężkości" występowania w danym syntaksonie. Oznacza to że:
    Rośliny (Archaeplastida Adl i in. 2005, dawne nazwy naukowe: Vegetabilia, Plantae, Phytobionta, Plastida, Primoplantae) – eukariotyczne i autotroficzne organizmy, wykorzystujące energię promieniowania słonecznego za sprawą barwników asymilacyjnych (zdarzają się wśród roślin także organizmy cudzożywne – pasożytnicze, w tym też myko-heterotroficzne, ale mają one charakter wtórny).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.026 sek.