• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Zatrucie pokarmowe

    Przeczytaj także...
    Shigella – rodzaj Gram-ujemnych, nieurzęsionych pałeczek powodujących zatrucia pokarmowe (czerwonka). Jedynymi rezerwuarami bakterii są człowiek oraz małpy.Pasożytnictwo, parazytyzm – forma antagonistycznego współżycia dwóch organizmów, z których jeden czerpie korzyści ze współżycia, a drugi ponosi szkody. Termin ten stosowany jest w biologii – w odniesieniu do dwóch organizmów różnych gatunków – oraz w socjologii, gdzie pasożytnictwem nazywany jest próżniaczy tryb życia osoby zdolnej do pracy. Zbliżonymi do pasożytnictwa formami – spotykanymi w biologii rozwoju – są szczególne taktyki rozrodcze prowadzone przez parazytoidy, pasożyty lęgowe oraz niektóre gatunki tzw. pasożytów płciowych (np. matronicowate).
    Laseczka woskowa, łac. Bacillus cereus - gatunek Gram-dodatnich bakterii, z rodzaju Bacillus, rodziny Bacillaceae; czynnik etiologiczny m.in. zatruć pokarmowych.

    Zatrucie pokarmowe (łac. gastroenteritis acuta) – choroba wynikająca ze spożycia pokarmu lub przyjęcia płynów zawierających substancje szkodliwe, a w szczególności toksyny bakteryjne, drobnoustroje lub oba naraz i przebiegająca z objawami ostrego nieżytu żołądkowo-jelitowego. Według klasyfikacji WHO zatrucia pokarmowe obejmują również zakażenia pokarmowe.

    Salmonella – rodzaj bakterii z rodziny Enterobacteriaceae, grupujący Gram-ujemne względnie beztlenowe (fermentujące glukozę) pałeczki. Bakterie te są średniej wielkości, zwykle zaopatrzone w rzęski. Należą do bakterii względnie wewnątrzkomórkowych – rezydują w komórkach zarażonego organizmu.Scombrotoksizm (ang. – scombrotoxism, scombroid ichthyotoxicosis) – zatrucie pokarmowe związane z konsumpcją ryb mających ciemne mięso, takie jak makrela (łac – Scombridae – Makrelowate), tuńczyk, morszczuk, ostrobok, spowodowane zatruciem histaminą.

    Czynniki patogenne[ | edytuj kod]

    Bakterie[ | edytuj kod]

    Bakterie są najczęstszą przyczyną zatruć pokarmowych.

    Kryptosporydioza (łac., ang. cryptosporidiosis) – choroba pasożytnicza zajmująca jelita ssaków, wywoływana przez pierwotniaka Cryptosporidium parvum należącego do typu apikompleksów.Promieniowce (typ Actinobacteria, według dawnej systematyki rząd Actinomycetales) - organizmy prokariotyczne, tworzące rząd Gram-dodatnich bakterii. Występują powszechnie w glebie, oborniku itp. Do grupy tej należą również patogeny, wywołujące choroby ludzi, zwierząt i roślin. Niektóre gatunki tworzą symbiozę z roślinami wyższymi (np. z olchami) i wiążą azot atmosferyczny.

    Najczęstszymi patogenami bakteryjnymi w zatruciach pokarmowych są:

  • Campylobacter jejuni, który wtórnie może doprowadzić do zespołu Guillaina-Barrégo i zapaleń przyzębia
  • Salmonella spp. - zakażenie wywołane przez S. Typhimurium, które jest spowodowane spożyciem niedogotowanych jajek, a także inne patogeny
  • Escherichia coli O157:H7 (EHEC), które powodują zespół hemolityczno-mocznicowy
  • Inne częste patogeny bakteryjne:

    Listeria monocytogenes – gatunek względnie beztlenowej, wewnątrzkomórkowo żyjącej bakterii, która jest czynnikiem etiologicznym listeriozy. Jest jednym z najbardziej zjadliwych patogenów przenoszonych przez żywność (20 do 30 procent infekcji kończy się śmiercią), na przykład w Stanach Zjednoczonych jest ona odpowiedzialna za około 2500 zachorowań i 500 zgonów rocznie (9,7 przypadków zachorowań na milion mieszkańców), powodując tym samym większą śmiertelność niż salmonella czy Clostridium botulinum.Cyclospora cayetanensis – gatunek pasożytniczych pierwotniaków należący do rodziny Eimeriidae z podtypu Apicomplexa, które kiedyś były klasyfikowane jako protista. Powoduje chorobę pasożytniczą zwaną cyklosporozą (Cyclosporosis). Występuje jako pasożyt naczelnych. C. cayetanensis cechuje się oocystą zawierającą dwie sporocysty. Z kolei każda sporocysta zawiera dwa sporozoity.
  • Bacillus cereus
  • Escherichia coli - EIEC, EPEC, ETEC, EAEC, inaczej EAgEC
  • Salmonella
  • Listeria monocytogenes
  • Shigella spp.
  • Staphylococcus aureus
  • Streptococcus
  • Vibrio cholerae, w tym O1 i nie-O1
  • Vibrio parahaemolyticus
  • Vibrio vulnificus
  • Yersinia enterocolitica i Yersinia pseudotuberculosis.
  • Mniej powszechne czynniki bakteryjne:

    Anisakis – rodzaj nicieni z rodziny Anisakidae, będących kosmopolitycznymi pasożytami spotykanymi w morzach i oceanach półkuli północnej. Dorosłe osobniki pasożytują w żołądkach ssaków morskich, głównie waleni. Żywicielami pośrednimi nicieni Anisakis są ryby, u których pasożyt ten wystepuje w 3 stadium larwalnym, inwazyjnym dla człowieka. Spożycie ryb zawierających żywe larwy może stanowić zagrożenie dla zdrowia, ze względu na zdolność tych pasożytów do penetracji błony śluzowej przewodu pokarmowego człowieka. Skutkiem penetracji mogą być uszkodzenia ściany żołądka i jelita. Chorobę wywołaną przez nicienie z rodzaju Anisakis określono mianem anisakiozy. Opisano także przypadki wystąpienia reakcji alergicznych po spożyciu ryb zawierających larwy Anisakis, manifestujących się jako pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy, astma, kontaktowe zapalenie skóry a nawet zagrażający życiu wstrząs anafilaktyczny.Enterowirusy – rodzaj wirusów (+)ssRNA wywołujących choroby u ssaków, w tym także u ludzi. Enterowirusy są najczęstszym czynnikiem sprawczym aseptycznego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, którego przebieg może być zagrażający życiu u noworodków i osób z immunosupresją.
  • Brucella spp.
  • Corynebacterium ulcerans
  • Coxiella burnetii - gorączka Q
  • Plesiomonas shigelloides.
  • Egzotoksyny[ | edytuj kod]

    Niektóre zatrucia są wywoływane nie tylko bezpośrednio przez zakażenie bakteryjne, ale również egzotoksyny produkowane przez bakterie. Egzotoksyny produkują (przykłady):

    Choroby odzwierzęce, zoonozy – zakaźne lub pasożytnicze choroby zwierząt, bądź przez zwierzęta tylko roznoszone, przenoszące się na człowieka poprzez kontakt bezpośredni lub surowce pochodzenia zwierzęcego, rzadziej drogą powietrzną (np. toksoplazmoza, bruceloza, wścieklizna, ptasia grypa i inne).Tasiemiec uzbrojony, soliter (Taenia solium) – jeden z gatunków tasiemców (Cestoda), które pasożytują w przewodach pokarmowych kręgowców, w tym człowieka. W przeciwieństwie do tasiemca nieuzbrojonego posiada on haczyki i przyssawki, za pomocą których przytwierdza się do ściany jelita cienkiego. Może również się pojawiać w innych częściach ciała.
  • Clostridium botulinum
  • Clostridium perfringens
  • Staphylococcus aureus
  • Bacillus cereus.
  • Mykotoksyny i zatrucia grzybami[ | edytuj kod]

    Do mykotoksyn najczęściej wywołujących zatrucia pokarmowe należą:

  • Aflatoksyny - wytwarzane przez Aspergillus parasiticus i Aspergillus flavus. Często występują w orzechach, orzeszkach ziemnych, kukurydzy, sorgo i innych nasionach oleistych. Do postaci aflatoksyn zalicza się: B1, B2, G1 i G2, wśród których aflatoksyna B1 działa głównie na wątrobę wywołując jej martwicę, marskość oraz raka wątrobowokomórkowego
  • Cytochalazyny
  • Alkaloidy sporyszu - alkaloidy ergopeptynowe - ergotamina
  • Inne
  •  Osobny artykuł: Grzyby trujące.

    Wirusy[ | edytuj kod]

    Zakażenia wirusowe stanowią prawdopodobnie jedną trzecią przyczyn zatruć pokarmowych w krajach rozwiniętych. Zakażenia wywołują wirusy:

    Vibrio vulnificus – Gram-ujemny, ruchliwy przecinkowiec z rodziny Vibrionaceae o pojedynczej spolaryzowanej wici, wyróżniający się spośród innych przecinkowców zdolnością rozkładania laktozy. Szczwół plamisty (Conium maculatum L.) – gatunek trującej rośliny z rodziny selerowatych (Apiaceae Lindl.). Nazwy potoczne: pietrasznik plamisty, psia pietruszka, świńska wesz, weszka, szaleń plamisty i inne.
    Rotawirus
  • Enterowirusy
  • Wirus zapalenia wątroby typu A, który szerzy się przez spożywanie pokarmów zanieczyszczonych fekaliami
  • Wirus zapalenia wątroby typu E
  • Norowirusy
  • Rotawirusy.
  • Pasożyty[ | edytuj kod]

    Większość pokarmowych parazytoz to choroby odzwierzęce.

    Płazińce:

    Tasiemiec nieuzbrojony (Taenia saginata) - pasożyt człowieka i bydła z rodzaju tasiemców. Tasiemiec składa się z 2000 proglotydów. Rozmnaża się wyłącznie u człowieka, który jest jego żywicielem ostatecznym. Najczęściej spotykany tasiemiec w Polsce (u 0,5 do 1% ludzi). Występuje także w innych krajach Europy Wschodniej, Filipinach, Ameryce Centralnej i Południowej.Mykotoksyny (mikotoksyny; z gr. μύκής mykes - grzyby) - toksyny wytwarzane przez niektóre gatunki grzybów (pleśni) z rodzajów: Aspergillus, Penicillium, Fusarium, Rhizoctonia, Claviceps i Stachybotrys. Optymalna temperatura w jakiej tworzą się mykotoksyny oscyluje w granicach 20-25 °C. Źródłem mykotoksyn są najczęściej zakażone produkty żywnościowe, toksynotwórcze pleśnie mogą także namnażać się w budynkach. Często są to substancje rakotwórcze i mutagenne; m.in. hamują syntezę DNA oraz powodują zmiany w metabolizmie RNA.
  • Diphyllobothrium sp.
  • Skoleks Tenia solium
  • Nanophyetus sp.
  • Taenia saginata
  • Taenia solium
  • Fasciola hepatica
  • Zapoznaj się również z: tasiemce

    Nicienie:

  • Anisakis sp.
  • Ascaris lumbricoides
  • Eustrongylides sp.
  • Trichinella spiralis
  • Trichuris trichiura.
  • Pierwotniaki:

    Giardia lamblia
  • Acanthamoeba i inne wolno żyjące protozoa z supergrupy amoebozoa
  • Cryptosporidium parvum
  • Cyclospora cayetanensis
  • Entamoeba histolytica
  • Giardia lamblia
  • Sarcocystis hominis
  • Sarcocystis suihominis
  • Toxoplasma gondii.
  • Toksyny występujące naturalnie w pokarmach[ | edytuj kod]

  • alkaloidy (zawierają je np. szczwół plamisty i naparstnica)
  • cykutoksyna w szaleju jadowitym
  • toksyny grzybów wyższych
  • tetrodotoksyna (ryby Takifugu)
  • skombrotoksyna w rybach wywołująca scombrotoksizm
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Tom et al. Humphrey. Campylobacters as zoonotic pathogens: A food production perspective <internet>. „International Czasopismo of Food Microbiology”. 117 (3), 2007. DOI: 10.1016. 
    2. Ingrid G. et al. Tribe: An outbreak of Salmonella Typhimurium phage type 135 infection linked to the consumption of raw shell eggs in an aged care facility <internet>. [dostęp 12 sierpnia 2007].
    3. Centers for Disease Control and Prevention: Salmonella Infection (salmonellosis) and Animals <internet>. [dostęp 12 sierpnia 2007].Sprawdź autora:1.
    4. M. P. Doyle, M. C. Erickson: Reducing the carriage of foodborne pathogens in livestock and poultry <internet>. [dostęp 12 sierpnia 2007].
    5. Center for Food Safety & Applied Nutrition: Aflatoxins <internet>. [dostęp 12 sierpnia 2007].Sprawdź autora:1.
    6. Food and Agriculture Organization of the United Nations: GASGA Technical Leaflet - 3 Mycotoxins in Grain <internet>. [dostęp 12 sierpnia 2007].Sprawdź autora:1.
    7. Eric et al. Dubois: Intra-laboratory validation of a concentration method adapted for the enumeration of infectious F-specific RNA coliphage, enterovirus, and hepatitis A virus from inoculated leaves of salad vegetables <internet>. [dostęp 11 August 2007].
    8. Heather Martin Schmidt: Improving the microbilological quality and safety of fresh-cut tomatoes by low dose dlectron beam irradiation - Master thesis <internet>. [dostęp 11 August 2007].

    Star of life.svg Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.

    Szalej jadowity (Cicuta virosa L. ) – gatunek silnie trującej rośliny wieloletniej należący do rodziny selerowatych (Apiaceae Lindl). Jest szeroko rozprzestrzeniony na półkuli północnej. Występuje w Azji, Europie i Ameryce Północnej, głównie na obszarach o klimacie umiarkowanym i zimnym, ale w Azji jego zasięg obejmuje również obszar w Indiach o tropikalnym klimacie.Ergotamina (łac. Ergotaminum) – organiczny związek chemiczny, wielkocząsteczkowy alkaloid sporyszu o budowie strukturalnej zbliżonej do amin biogennych (noradrenaliny, serotoniny i dopaminy), posiadający zdolność do wiązania się z ich receptorami. Powoduje skurcz mięśni gładkich macicy i naczyń krwionośnych.




    Warto wiedzieć że... beta

    Laseczka jadu kiełbasianego (Clostridium botulinum) – jest Gram-dodatnią beztlenową laseczką należącą do rodzaju Clostridium. Nie ma rzęsek ani otoczki, jednak wytwarza przetrwalniki.
    Naparstnica (Digitalis L.) – rodzaj roślin zielnych z rodziny babkowatych (Plantaginaceae), w systemach XX-wiecznych klasyfikowany zwykle do rodziny trędownikowatych (Scrophulariaceae). Rodzaj liczy dwadzieścia kilka gatunków występujących głównie na obszarze śródziemnomorskim, w Afryce Północnej, Europie i Azji Zachodniej. Gatunkiem typowym jest Digitalis purpurea L..
    Gorączka Q – bakteryjna, zakaźna choroba owiec i bydła. Jej czynnik etiologiczny jest też zaraźliwy dla człowieka – gorączka Q jest zoonozą. Wywołują ją gram ujemne pałeczki należące do rodzaju Coxiella, a należące do rodziny Legionellaceae. U zwierząt przebiega najczęściej w postaci utajonej z wieloletnim nosicielstwem.
    Tetrodotoksyna – wielofunkcyjny związek chemiczny, silna trucizna znajdująca się w ciele niektórych gatunków ryb rozdymkokształtnych, w tym w rybach fugu wykorzystywanych w kuchni japońskiej. Jej działanie polega na blokowaniu kanałów sodowych komórek nerwowych. Dawka śmiertelna LD50 wynosi 334 μg/kg (mysz, doustnie) lub 8 μg/kg (mysz, iniekcja). Powstaje przy udziale bakterii symbiotycznych, ale mechanizmy wyzwalające jej produkcję, transport i kumulację w ciele ryby nie zostały poznane.
    Brucella - to rodzaj Gram ujemnych bakterii będących przyczyną zakaźnej choroby - brucelozy. Brucella ma kształt małej pałeczki, nie posiada rzęsek (a więc zdolności ruchu), otoczki, nie wytwarza też przetrwalników. Drobnoustrój opisał po raz pierwszy David Bruce u zmarłego na Malcie chorego (stąd też inna nazwa: choroba maltańska). Rezerwuarem zarazka są zwierzęta.
    Pełzak czerwonki (Entamoeba histolytica) – gatunek pełzaka należącego do typu Amoebozoa. Jest pasożytem wewnętrznym zwierząt w tym człowieka. Wywołuje chorobę zwaną pełzakowicą lub entamebozą (entamoebosis), czasami nazywana również amebozą. Występują również inne nazwy tej choroby, jest nazywana również biegunką amebową. Niszczy nabłonek jelita grubego. Oprócz ściany jelita może występować również w wątrobie, płucach, śledzionie. Zarażenie następuje przez spożycie cyst (np. z pokarmem, wskutek braku higieny).
    Pierwotniaki, protisty zwierzęce (Protozoa) – drobne (według tradycyjnych definicji – jednokomórkowe) organizmy eukariotyczne, zaliczane tradycyjnie (do XX w.) do królestwa zwierząt, w randze typu lub podkrólestwa. W nowszych systemach klasyfikacji włączane są do królestwa Protista jako sztuczny takson (dział). Według jednej z propozycji taksonomicznych, pierwotniaki są wydzielane jako odrębne królestwo Protozoa, obejmując również wielokomórkowe śluzowce, nie obejmując z kolei licznych grup jednokomórkowców zaliczanych do roślin, grzybów lub chromistów.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.04 sek.