• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Zatoka Kalifornijska

    Przeczytaj także...
    Sinaloa – stan w zachodnim Meksyku. Graniczy ze stanami: Sonora (na północy), Chihuahua (na północnym wschodzie), Durango (na wschodzie), Nayarit (na południu). Na zachodzie Sinaloę oblewają wody Oceanu Spokojnego i Zatoki Kalifornijskiej.La Paz – miasto w północno-zachodnim Meksyku, na Półwyspie Kalifornijskim, stolica stanu Kalifornia Dolna Południowa. Około 163 tys. mieszkańców. Miasto jest także siedzibą gminy o tej samej nazwie, które pod względem powierzchni jest czwartą gminą spośród ponad 2,4 tys. gmin w Meksyku. Gmina w 2005 roku liczyła 219 596 mieszkańców.
    Kolorado, (ang. Colorado River, hiszp. Río Colorado) – rzeka w Ameryce Północnej. Przepływa przez stany: Kolorado, Utah, Arizona, Nevada, Kalifornia oraz przez terytorium Meksyku. Kończy się w Zatoce Kalifornijskiej i należy do zlewiska Oceanu Spokojnego. Stanowi większą część zachodniej granicy Arizony i południowo-wschodniej Nevady, także na niewielkim odcinku granicę USA i Meksyku.

    Zatoka Kalifornijska (Morze Cortéza, hiszp. Golfo de California lub Mar de Cortés, ang. Gulf of California lub Sea of Cortés) – duża i wąska zatoka leżąca na wschodnim Pacyfiku, rozpościerająca się wzdłuż północno-zachodniego wybrzeża Meksyku. Od zachodu zamyka ją górzysty Półwysep Kalifornijski a od wschodu kontynentalne wybrzeże meksykańskie.

    Sardynka, sardyna, pilchard – zbiorcze nazwy grupy jadalnych ryb z rodziny śledziowatych (Clupeidae), początkowo odnoszone do sardynki europejskiej (Sardina pilchardus), z czasem objęły inne, blisko z nią spokrewnione i bardzo podobne gatunki. Obecnie nazwy sardynki, sardyny lub pilchardy stosowane są dla ryb z rodzajów:Sonora – stan w północno-zachodnim Meksyku. Graniczy ze stanami: Sinaloa (na południu), Chihuahua (na wschodzie) i z Kalifornią Dolną (na północnym zachodzie). Na wschodzie oblewają ją wody Zatoki Kalifornijskiej. Od północy ma wspólną granicę z amerykańskim stanem: Arizona.

    Geografia[ | edytuj kod]

    Zatoka ma 1240 km długości, a jej średnia szerokość sięga 153 km (u wyjścia 320 km). Ogólna powierzchnia wynosi 177 tys. km². Można ją podzielić na dwie części, które oddziela od siebie zwężenie wyznaczone przez wyspy Angel de la Guarda i Tiburón. Północna część jest stosunkowo płytka, głębokość rzadko przekracza tu 180 m. W południowej części występuje kilka obniżeń, najgłębsze z nich ma ponad 3292 m. Występują tu jedne z największych pływów na Ziemi – na północnym krańcu poziom wody w zatoce może podnieść się aż o 9 metrów) Wpadają do niej rzeki: Kolorado (poprzez deltowate ujście u podnóża Zatoki) oraz Rio Fuerte, Mayo, Sinaloa, Sonora, Yaqui z nadbrzeżnej wschodniej równiny. Główne porty morskie leżące nad jej brzegami to: La Paz na Półwyspie Kalifornijskim i Guaymas po drugiej wschodniej stronie Zatoki.

    Rów tektoniczny (graben) - rodzaj obniżenia geologicznego, obejmujący wąski i podłużny fragment skorupy ziemskiej, który zapadł się wzdłuż równoległych do siebie uskoków normalnych. Natomiast część skorupy, która została wypiętrzona i znajduje się ponad rowem nosi nazwę zrębu lub horstu.Meksyk (Meksykańskie Stany Zjednoczone, hiszp. México, Estados Unidos Mexicanos, Méjico, nah. Mēxihco) – kraj w Ameryce Północnej. Sąsiaduje ze Stanami Zjednoczonymi (na północy), z Oceanem Spokojnym (na zachodzie i południu), Zatoką Meksykańską i Morzem Karaibskim (na wschodzie) oraz z Gwatemalą i Belize (na południu i południowym wschodzie).

    Fauna[ | edytuj kod]

    Spotyka się tu ponad 890 gatunków ryb, z których ok. 90 to endemity, toteż zatoka jest swoistym laboratorium do badań podmorskiego życia. Znajdują się tu bogate w ryby (m.in. tuńczyki i sardynki) oraz skorupiaki (krewetki) łowiska. Na południowo-zachodnim wybrzeżu poławia się perły. Ponadto występują tu okresowo liczne migrujące gatunki ssaków morskich, takich jak chociażby: humbaki. Spotyka się też żółwie morskie. Występuje tu także nieuchwytny morświn nazywany po hiszpańsku vaquita, czyli "krówka" – odkryty w 1958 roku gdy na plaży Półwyspu Kalifornijskiego znaleziono trzy czaszki tych zwierząt. W południowym rejonie zatoki w rowie tektonicznym Guaymas – mającym prawie 2000 metrów głębokości – żyją organizmy czerpiące energię z siarkowodoru, wydobywającego się z wylotów hydrotermalnych. Należą do nich między innymi kolonie rurkoczułkowców. Oprócz rybołówstwa przemysłowego region ten jest "mekką" wędkarzy sportowych.

    Ocean Spokojny, Pacyfik, Ocean Wielki – największy, najgłębszy i najstarszy, obok Atlantyku, na świecie zbiornik wodny. Z powierzchnią równą 155,6 mln km² zajmuje 30% całej powierzchni Ziemi. Oficjalna polska nazwa tego oceanu, zatwierdzona przez Komisję Standaryzacji Nazw Geograficznych brzmi Ocean Spokojny.Jacques-Yves Cousteau (ur. 11 czerwca 1910 w Saint-André-de-Cubzac, zm. 25 czerwca 1997 w Paryżu) – francuski oficer marynarki, badacz mórz, podróżnik oraz filmowiec i pisarz, zwany „kapitanem” lub „komendantem Cousteau”.

    Historia[ | edytuj kod]

    Zatoka została odkryta dla Europejczyków w 1532, przez ekspedycję pod dowództwem Nuñeza de Guzmána, którą wysłał Hernán Cortés. Początkowo Hiszpanie nie zdawali sobie sprawy, iż akwen ten jest zatoką. Trzy lata później sam Cortés poprowadził drugą wyprawę w ten rejon, tym razem przekroczono Zatokę i udano się na Półwysep Kalifornijski. Ale dopiero w 1539 ostatecznie potwierdzono, iż Półwysep Kalifornijski nie jest wyspą (dzięki ekspedycji Francisco Uloy). Francisco Uloa nazwał Zatokę Mar Bermejo ("Morze Vermillona") ze względu na dużą ilość czerwonego planktonu obecnego w jej wodach. Natomiast badacz oceanów Jacques-Yves Cousteau ze względu na czystość akwenu i niezwykłej bioróżnorodności nazwał ją akwarium świata.

    Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców. Tiburon (hiszp. Isla del Tiburón lub Isla Tiburón, jęz. Seri Tahéjöc) - największa wyspa w Zatoce Kalifornijskiej i największa wyspa Meksyku. Jej powierzchnia wynosi 1201 km². Administracyjnie przynależy ona do meksykańskiego stanu Sonora, w okręgu Hermosillo. Wyspa położona jest przy wschodnim brzegu Zatoki Kalifornijskiej, naprzeciwko wyspy Ángel de la Guarda, na której znajduje się znany park narodowy o tej samej nazwie. Tiburón jest częścią łańcucha wysp Islas Grandes, jest prawdopodobnie pochodzenia wulkanicznego.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Encyklopedia Gazety Wyborczej. T. 7. Wydawnictwo Naukowe PWN,, Kraków 2005, s. 800. ISBN 83-89651-42-4.
    2. Gulf of California (ang.). Encyclopædia Britannica, Inc., 2014. [dostęp 25-09-2014].
    3. Rebekah K. Nix: The Gulf of California, A Physical, geological & biological study. The University of Texas at Dallas. [dostęp 25-09-2014].
    4. Protection and sustainable use of marine and coastal biodiversity in the Gulf of California (ang.). Deutsche Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit (GIZ) GmbH. [dostęp 25-09-2014].
    Endemit – takson (najczęściej gatunek) unikatowy dla danego miejsca albo regionu, występujący na ograniczonym obszarze, nigdzie indziej nie występujący naturalnie.Długopłetwiec oceaniczny, humbak (Megaptera novaeangliae) – gatunek ssaka z rodziny płetwalowatych (Balaenopteridae) w podrzędzie fiszbinowców (Mysticeti). Jeden z większych fałdowców, dorosłe osobniki osiągają zazwyczaj 14–17 metrów długości i 30–45 ton masy. Gatunek ten wyróżnia się specyficzną budową, w tym długimi, przypominającymi skrzydła płetwami piersiowymi i pokrytą guzkami głową. Często można zaobserwować, jak zwierzę wyskakuje nad wodę, czasami całkowicie się wynurzając. Długopłetwiec słynie z wydawania wyjątkowych pieśni, niskich złożonych dźwięków, słyszalnych na przestrzeni setek kilometrów, trwających około 10–25 minut. Naukowcy nie są pewni czemu służą te dźwięki, mogą być elementem godów lub formą porozumiewania się na otwartym oceanie.




    Warto wiedzieć że... beta

    Język hiszpański (hiszp. idioma español, castellano) – język należący do rodziny romańskiej języków indoeuropejskich. Współczesne standardy literackie (z Hiszpanii i Ameryki hiszpańskojęzycznej) wywodzą się ze średniowiecznego języka kastylijskiego. Jeszcze dziś język hiszpański bywa nazywany kastylijskim, dla odróżnienia go od innych języków używanych w Hiszpanii (zob. niżej).
    Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.
    Perły – wytwory małży (głównie perłopławów z rodzajów Pteria i Pinctada), rzadko ślimaków. Zbudowane są z tej samej substancji co wewnętrzna strona muszli (masa perłowa), której głównymi składnikami są węglan wapnia (w postaci aragonitu) i rogowata substancja białkowa (konchiolina), która spaja mikrokryształy skupione koncentrycznie wokół jądra. Perły powstają najczęściej w wyniku reakcji organizmu na ciało obce, które przedostało się do muszli.
    Guaymas, Heróica Ciudad de Guaymas – miasto w zachodniej części meksykańskiego stanu Sonora położone nad Zatoką Kalifornijską, na skraju Pustyni Sonora w odległości około 117 km od stolicy stanu Hermosillo.
    Krewetki, krewetki właściwe (Caridea) – morskie i słodkowodne skorupiaki zaliczane do podrzędu Pleocyemata z rzędu dziesięcionogów. Zwyczajową nazwą krewetki określana jest też zaliczana do Caridea nadrodzina Palaemonoidea. Opisano około 2500 gatunków klasyfikowanych w kilkunastu nadrodzinach. Wiele z nich poławia się w celach konsumpcyjnych.
    Siarkowodór, sulfan, H2S – nieorganiczny związek chemiczny; w warunkach normalnych jest to bezbarwny, palny gaz, którego silny, charakterystyczny zapach zgniłych jaj jest wyczuwalny w bardzo niewielkich stężeniach. Próg wyczuwalności siarkowodoru w powietrzu to od 0.0007 do 0,2 mg/m³. Powyżej 4 mg/m³ zapach jest odczuwany jako bardzo silny, jednak przy jeszcze wyższych stężeniach, przekraczających 300 mg/m³ staje się niewyczuwalny z powodu natychmiastowego porażenia nerwu węchowego. Siarkowodór jest silnie trujący. Jako stężenie niebezpieczne dla zdrowia przyjmuje się 6 mg/m³. Stężenie 100 mg/m³ powoduje uszkodzenie wzroku, natomiast przy stężeniu powyżej 1 g/m³ śmierć może nastąpić już w wyniku zaczerpnięcia jednego oddechu. Niebezpieczeństwo zatrucia siarkowodorem zachodzi m.in. podczas prac związanych z opróżnianiem szamba, wierceniem i kopaniem studni, wchodzeniem do studni, studzienek kanalizacyjnych lub niewentylowanych korytarzy podziemnych.
    Morświn (Phocoena phocoena) – gatunek walenia z rodziny morświnowatych (Phocoenidae). Spokrewniony z delfinami. Żyje samotnie lub w małych grupach.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.874 sek.